Greinasafn

2018
 »september

 »ágúst
 »júlí
 »júní
 »maí
 »apríl
 »mars
 »febrúar
 »janúar
2017
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »ágúst
 »júlí
 »júní
 »maí
 »apríl
 »mars
 »febrúar
 »janúar
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009

Articles in English

6.5.2015
My dear Erin Olivia.

Read more

3.3.2015
Mi querida Andrea.

Read more

29.5.2014
DE PROFUNDIS : THE VOICE OF ANDALUCIA

Read more

23.4.2013
Curriculum BS

Read more

13.9.2017

Sýrlandsstríđiđ viđ stofuborđiđ

Ţjóđleikhúsiđ frumsýnir SMÁN, eftir Ayad Akhtar.

Í ţýđingu Auđar Jónsdóttur og Ţórarins Leifssonar.
Leikstjóri: Ţorsteinn Bachmann, tónlist Borgar Magnason.
Lýsing Jóhann Friđrik Ágústsson, leikmynd Palli Banine.
Ađstođarleikstjórar Aron Ţór Leifsson og Salvör Gullbrá Ţórarinsdóttir.

Ef ţú vilt fá brennheitustu íkveikjuefni samfélagsins beint í ćđ, farđu ţá í Kúluna, (í kjallaranum viđ Sölvhólsgötu). Ţađ er ţarna allt saman og vel útilátiđ. Árekstrar menningarheima (Huntington: Clash of Civilisations). Flóttamannavandamáliđ. Innflytjendavandamáliđ. Gyđingavandamáliđ. Múhameđstrúarvandamáliđ. Kynţáttavandamáliđ. Ađlögunarvandamáiđ. Allt saman serverađ viđ kvöldverđarborđiđ á venjulegu millistéttarheimili í New York. Eiginlega er ţetta uppvakningur af Ibsen gamla. Ţjóđfélagiđ inni á gafli viđ stofuborđiđ.

Amir er Pakistani frá Punjab, sem hefur villt á sér heimildir. Segist vera Indverji og hefur skipt um nafn í Ameríku. Gott ef hann heitir ekki Jensen! Svo hefur hann líka gengiđ af trúnni. Allt í nafni ađlögunar. Hann hefur Kóraninn ađ háđi og spotti. „Ţetta er handbók handa hirđingjum í eyđimörk Arabíuskagans, ćtluđ til ađ auđvelda lífsbaráttuna í eyđimörkinni“, segir hann. Hvađa erindi á ţetta viđ okkur nú til dags? Ţetta var ofbeldisfullt samfélag. Konan var undirdánug eign karlmannsins. Ef hún hlýddi ekki duttlungum hans og skipunum, ţótti sjálfsagt ađ berja hana eins og blautan fisk – rétt eins og hvert annađ húsdýr.

Amir „Jensen“ hefur sagt skiliđ viđ allan ţennan fordćđuskap. Hann er nútímamađur. Hann gerir sér grein fyrir ţví, ađ böl Arabaheimsins (Islams) er, ađ trú og ríki (pólitíkin) eru eitt. Einrćđisherrarnir ríkja í nafni Alla (Guđs). Rísir ţú gegn ţeim, ertu um leiđ orđinn trúvillingur.(Andlegt) frelsi og lýđrćđi ţrífst ekki í ţessari eyđimörk.

Amír er orđinn framagjarn lögfrćđiuppi á lögfrćđingakontór í skýjakljúfaborginni. Ţađ er allt á uppleiđ. Konan hans, hún Emilía, er listaspíra, sem er viđ ţađ ađ slá í gegn, ef New York gyđingarnir – sem eiga galleríiđ – taka hana upp á sína arma. Ţađ er broddur í ţessu. Allir vita, ađ gyđingarnir eiga Wall Street og Hollywood. Emilía notar Amír sinn sem fyrirsćtu í eftirlíkingu af mynd Velasques af ţrćlnum (1650). Ţađ bođar ekki gott. Ţađ leynist ýmislegt undir yfirborđinu.

Svo gerist ţađ, ađ íman Múslimasamfélagsins er kćrđur, grunađur um hryđjuverk. Trúbrćđurnir leita á náđir hins trúlausa lögfrćđings. Fyrir ţrábeiđni frćnda og Emilíu – sem hefur rómantískar hugmyndir um menningarsamfélag Mára í Andalúsíu forđum daga – lćtur Amír tilleiđast, sér ţvert um geđ.

Ţađ reynist vera upphafiđ ađ endalokunum. Lögfrćđistofan bendluđ viđ málsvörn hryđjuverkamanns. Ekki gott. Ţađ er fariđ ađ rannsaka fortíđ Amírs. Grunsemdirnar vakna. Fordómarnir magnast. Ađ lokum fer allt í bál og brand. Sýrlandsstríđiđ brýst út viđ kvöldverđarbođiđ.

Ţar eru ţau öll samankomin: Trúvillingur Múhameđs, Amír. Hinn vellauđugi New York gyđingur, Ísak. Hin ţeldökka Jory, samstarfskona á lögfrćđistofunni, en afkomandi ţrćlanna á bómullarekrum Suđurríkjanna. Og Emilía, vestrćna hóran (samkvćmt kokkabókum múslima) – sem hafđi reyndar bođiđ Ísak blíđu sína fyrir greiđvikni hans ađ opna henni framabraut í myndlistinni.

Ţarna birtist okkur heimurinn í hnotskurn. Draugar fortíđarinnar vakna til lífsins. Undir sléttu og felldu yfirborđinu kraumar hatriđ, sem nćrist á gagnkvćmum ásökunum um misgjörđir í aldanna rás. Ţađ kemur á daginn, ađ „frjálslyndi“ Amirs ristir grunnt. Niđurlćging Islams af völdum vestrćnnar nýlendustefnu brennur honum í blóđi. Hann er meira ađ segja stoltur af „nineleven“ – ţađ var ţó alla vega tilraun til ađ fá uppreisn ćru, segir hann.

Allt í einu birtist Amír gyđingnum sem ógnvekjand hryđjuverkamađur.

Málsvörn Amírs fyrir ímaninn ţýđir, ađ honum eru öll sund lokuđ á framabrautinni. Honum verđur úthýst. Meira ađ segja hin svarta Jory er tekin fram yfir hann, án verđleika. Ţađ fer allt í bál og brand. Sjálfur Amír umhverfist í sefasjúkan ofbeldissegg, sem ađ lokum gengur í skrokk á hinni hvítu hóru. Bođskapur Spámannsins reynist ná út fyrir gröf og dauđa. Sandfokiđ úr eyđimörkinni blindar sýn. Ţađ sem átti bara ađ vera notalegt kvöldverđarbođ til ađ fagna frama Emilíu á listabrautinni, snýst ađ lokum upp í total stríđ viđ stofuborđiđ um ţađ, hver svaf hjá hverjum, hver var ađ ljúga, svíkja og pretta – og endar á gólfinu, ţar sem Amír fćr útrás fyrir niđurbćlt hatur sitt og gerir árangurslausar tilraunir til ađ brjóta hvert bein í hinni lauslátu eiginkonu sinni.

Í upphafi matarbođsins var bođiđ upp á viskí í fordrykk. Ţađ bođađi ekki gott. Viskídrykkja endar alltaf illa – ţađ dregur fram allt ţađ versta í manninum. Sú eina, sem hafđi vit á ţví ađ hafna viskíinu var Emilía – hún drakk bara portvín – eđa var ţađ sjerrí? Og hún hélt líka ró sinni ţokkalega, međan spennan jókst orđ af orđi.

Í ţessu borđhaldi nćr sýningin hámarki. Fjórar manneskjur sitja saman viđ borđ, tvćr ţeirra snúa baki viđ áhorfendum. En ţađ vefst ekkert fyrir Ţorsteini Bachmann, sem leikstýrir verkinu. Hann fléttar samtaliđ á snilldarlegan hátt, ţannig ađ hreyfingarnar fá mál og svipbrigđin speglast í augum viđmćlenda, ţó svo ađ viđ sjáum bara baksvipinn. Viđ erum ekki lengur áhorfendur, heldur ţátttakendur í ţessu borđhaldi – sem lýkur, áđur en eftirrétturinn er borinn fram. En ţetta er svo vel gert, svo raunverulegt og kraftmikiđ, ađ unun er á ađ horfa - og heyra.

Öll spjót beinast ađ Emilíu (Salóme Gunnarsdóttir). Ísak (Magnús Jónsson) elskar hana, Jory (Tinna Björt Guđjónsdóttir) hatar hana og Amir (Jónmundur Grétarsson) bćđi hatar hana og elskar.

Allir ţessir fjórir leikarar – ađ viđbćttum Hafsteini Vilhelmssyni, sem var ótrúlega krúttlegur í hlutverki frćnda – eru sem fćdd í hlutverk sín: Salóme undurfögur , međ talandi handahreyfingar og dađrandi augnaráđ, Jónmundur, sannfćrandi, einlćgur og framandi, Tinna Björt, kankvís, frökk og skýrmćlt og loks hann Magnús, hinn fjölhćfi listamađur, söngvari (GusGus), málari og leikari, sem hefur ekki sést á sviđi árum saman.

Viđ ţetta má svo bćta – og hefđi átt ađ gerast fyrr – ađ ţýđing ţeirra hjónaleysa, Auđar og Ţórarins, er bćđi safarík og leikandi létt. Hin skáldlega ćđ leynir sér ekki í hrynjandi málsins. Leikmynd og búningar féllu vel ađ hugmyndum okkar um amrískt ţjóđfélag, „upper class“. Smart – en stundum absurde! Og ekki má gleyma ţví, ađ tónlist Borgars skapar verkinu svo sannarlega hina réttu umgjörđ. Djúpur bassinn tekur undir hina miklu alvöru í ţessu verki , sem var tímaótaverk í bandarískri leikritun. Ađ lokum er ţetta allt svo orđiđ ađ fréttaauka í Speglinum, ţar sem Arnheiđur Hálfdanardóttir tíundar samviskusamlega ţađ sem fariđ hefur úrskeiđis seinustu aldirnar.

Mitt er ađ yrkja, ykkar ađ skilja, sagđi skáldiđ. Leikhúsinu ber engin skylda til ađ bjóđa upp á lausnir, enda er engin lausn, nema ţessi gamla góđa: Lýđur bíđ ei lausnarans, leys ţig sjálfur.

Bryndís Schram


Deila á Facebook

Skrifa ummćli

Nafn
Netfang
Skilabođ
Skráđu inn ţetta orđ
í ţennan reit