Greinasafn

2017
 »ma

 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2016
 »desember
 »nvember
 »oktber
 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009

Articles in English

6.5.2015
My dear Erin Olivia.

Read more

3.3.2015
Mi querida Andrea.

Read more

29.5.2014
DE PROFUNDIS : THE VOICE OF ANDALUCIA

Read more

23.4.2013
Curriculum BS

Read more

16.3.2016

vitnastku sgunnar

g klist svrtum, sksum kjl ennan dag. Mr finnst a einhvern veginn vi hfi. Athfnin fer fram Kirkju hins heilaga Jhannesar skrara, sem bygg var 200 rum ur en seinasti kalski biskupinn var hlshggvinn slandi. En hr Liten eru eir enn kalskir.

Kirkjan er gifgur. Hn er svo str, a lkneski postulanna tlf fullri lkamsstr rmast ll inni vi altari. g er leidd inn kirkjuglfi og vsa til stis fremsta bekk, hgra megin. ar sit g alein. Annars er hver bekkur kirkjunni setinn. Hgra megin rfessorar fullum skra, en vinstra megin venjulegir borgarar, ar meal sendiherrar Norurlanda, og margra Evrpulanda nema slands. egar g leyfi mr a skyggnast yfir ganginn, kem g auga nokkra ga vini hpnum. g brosi laumi og veifa feimnislega. Me tmanum hfum vi eignast hr marga vini, ekki bara r plitkinni, heldur lka r lista- og menningarlfi borgarinnar. a er gott a vera meal vina.

gnin kirkjunni bergmlar hvtmluum veggjum, sem hafa stai af sr misyrmingu liinna alda Staln breytti kirkjunni vopnabr. Sar, tmum Bresnevs, tti hn hentug til vigera vrublum. Eftir 1991 endurheimti hn sinn fyrri sess fegurri en nokkru sinni fyrr.

Allt einu er gnin rofin. Sngur, sem g ekki svo vel fr skladgum, en hef ekki heyrt svo lengi, hljmar eyrum mr: Gaudeamus igitur, juvenes dum sumus! Allir kirkjugestir rsa r stum og syngja fullum hlsi. svipstundu finnst mr g vera komin heim, og g tek sjlfrtt undir. etta minnir mig skurin, egar enn var kennd latna mladeild MR. Vi sungum aldrei nema fyrstu tv erindin, en hr kunna eir ll sex latnu !

Prfessorar og rektorar, sem sitja uppi vi altari, minna neitanlega svolti strka og stelpur a leika sklaleikriti. au kunna handriti utan bkar, en hafa lklega aldrei lrt a leika enda er etta dauans alvara. hfi bera au tkn viskunnar, eins og segir helgisiabkinni, barmiklar hfur svrtum lit. En a er ekki ng me, a au syngi latnu, heldur mlir rektor eingngu latnu tt heiursdoktorinn s a vsu varpaur aljamli okkar tma ensku.

Heiursdoktorinn Doctor Honoris Causa Universitates Vilnensis er n kominn hp manna eins og Ceslavs Milos, sem er frgastur fyrir bk sna The Captive Minds og Vaclavs Havel, frelsihetjunnar r Flauelsbyltingunni 1968. Fr upphafi hsklans hafa fimmtu og rr einstaklingar hloti heiursdoktorsnafnbt, en sklinn var stofnaur ri 1579. Hinn nkrndi eim hpi flytur stutta ru a lokinni athfn, akkar fyrir hnd jar sinnar og sjlfs sn, fullur ltilltis og aumktar.

San er llum boi til mttku hliarsal hsklans, ar sem menn dreypa vni, famast, hlja ea grta fullir akkltis og viringar. Hann me fangi fullt af hvtum og rauum rsum. a fyrsta sem g hugsa er skyldu r halda hfi all lei heim til slands? g elska rsir.

g man a, eins og a hefi gerst gr. etta var um mija ntt janar 1991. Niamyrkur allt um kring. Og sminn var a hringja. Kunnugleg rdd sagi: Jn Baldvin, n er stundin runnin upp, etta er neyarkall fr Vilnus. essa rdd tti Vytautas Landsbergis, forseti jingsins Liten. Honum var miki niri fyrir. g heyri hvert or, sem hann sagi. Rssarnir hafa kvei a lta til skarar skra. g man, a a fr um mig hrollur vi tilhugsunina Rssarnir til skarar skra! Jn Baldvin, ef meinar a, sem hefur veri a segja okkur til stunings, komdu strax stattu me okkur. Nrvera utanrkisrherra NATO skiptir mli.

Sumari ur en etta gerist, ri 1990, var haldin fjljleg rstefna (RSE ryggis- og samvinnustofnun Evrpu) um mannrttindaml Kaupmannahfn. ar voru saman komnir utanrkisrherrar Evrpurkja, Bandarkjanna og Kanada. Meal gesta voru utanrkisrherrar Eystrasaltsrkjanna, sem hafi veri boi srstaklega sem nfrjlsum jum. egar fulltrar Sovtrkjanna su hvers kyns var, stu eir upp og htuu a yfirgefa salinn nema a essum mnnum yri vsa t. eirra lnd vru hluti af Sovtrkjunum og ess vegna ttu eir ekkert erindi ennan fund. Til ess a halda friinn lffuu Danir, gestgjafarnir. Eystrasaltsjum var vsa dyr. ar me var eiginlega botninn sleginn r essari rstefnu um mannrttindi lok Kalda strins.

a voru mrg hundru manns salnum, fulltrar 37 ja, smrra og strra. Og n tti a halda fam, eins og ekkert hefi skorist. En a fr annan veg. egar kom a utanrkisrherra slands rustli, lagi hann fr sr fyrirframsamda ru og talai eins og hugurinn bau beint fr hjartanu. Hann tk upp vrn fyrir essi forsmu smrki og fr hrum orum um fyrirgefanlega framkomu strveldanna. Svokllu mannrttindi vru greinilega bara orin tm og einskis metin, egar reyndi og brotin eim, sem sst skyldi. (Upptaka af essari ru er til danska utanrkisruneytinu).

Enginn annar lagi honum li, n tji sig um mli.

En enginn hinna vistddu n eirra brottreknu gat heldur gleymt essu augnabliki sgunni. essi atburur Kaupmannahfn var eflaust a, sem Landsbergis hafi huga, egar hann sagi smann vi Jn Baldvin: Ef meinar eitthva me v... komdu strax. Vi vntum hjlpar fr NATO. En eir koma ekki.

remur dgum seinna vorum vi Jn Baldvin enn komin stj um mija ntt. Myrkri grfi yfir, og blstjrinn bei dyragttinni. a hefur lklega veri vegna nrveru hans, sem g kom mr ekki a v a kyssa manninn minn almennilega a skilnai heldur bara lauslega kinnina, rtt eins og hann vri a fara vinnuna venjulegum morgni. En etta var ekkert venjulegur morgunn. Og g s eftir essum kossi marga daga.

Mundi g f tkifri til a bta honum etta upp, egar og ef hann kmi aftur?

------------------

gst etta sama r var ger tilraun til stjrnarbyltingar Moskvu. Allt fr upp loft. Vi munum eftir mynd af glahlakkalegum og gleifttum Boris Yeltsn uppi skridreka me krepptan hnefa N er a g sem r.

En var a svo? Hvort var a Gorbachev, Yeltsn ea gamla KGB-klkan, sem fr me vldin essa viku? Allt var vissu. Og n var um a gera a nota tmann nta sr tmarmi sem hafi skapast. NATO boai til skyndifundar Brssel. Niurstaan af eim fundi var s a ba og sj, hverju fram yndi.

Utanrkisrherra slands var ekki sama mli og lsti v yfir stuttri ru fundinum.

egar g lt til baka, finnst mr eins og g hafi veri me honum ennan dag Brssel og srstaklega etta kvld Kaupmannahfn heimleiinni. En auvita var g a ekki nema huganum. En etta hefur magnast svo upp minningunni, a g kann etta allt utanbkar. Upplausnarstand Kreml, plitskt tmarm. N vri lag anna hvort a hrkkva ea stkkva.

Og NATO vildi bara sitja hj ba tekta!

a m eiginlega segja, a utanrkisrherrann hafi herteki sendir slands Kaupmannahfn etta kvld og fram ntt. Hann settist vi smann. Sendiherrann vissi ekki, hvaan sig st veri og fr heim httinn. a tk alla nttina a n sambandi vi hinar hersetnu hfuborgir, Tallinn, Riga og Vilnus. ar biu menn milli vonar og tta eftir tindum fr Moskvu.

Enginn vissi, hver staan yri a morgni nsta dags hver hefi vldin.

Undir morgun hfu allir utanrkisrherrar Eystrasaltsrkjanna egi bo slands um a mta til fundar Reykjavk innan riggja daga. Lyklinum var skila til sendiherra me akklti fyrir lni. Svo var stokki upp nstu flugvl og flogi heim.

g var heldur ekki vistdd hina sgulegu athfn Hfa ann 25. gst aeins fjrum dgum eftir skyndifund NATO Brssel. essum fundi var me formlegum htti gengi fr viurkenningu slands endurreistu fullveldi Eystrasaltsrkjanna. egar g lt til baka, finnst mr a eiginlega alveg skiljanlegt. a hvarflar a mr, a enginn hafi kannski tta sig mikilvgi essa fundar og hva essi fundur ea athfn tti eftir a draga langan sla eftir sr, breyta miklu lfi okkar og annarra. Lklegast er , a prtkoll runeytisins hafi ri, hverjir voru vistaddir, og a eir hafi ekki s stu til a bja mr. Hef er hef, og lagi var miki essa daga.

tli g hafi ekki bara gleymst!

Nema hva, egar g skoa myndir fr athfninni Hfa, m alveg lesa a r svip gestanna riggja og gestgjafans a eir voru mjg hamingjusamir ennan dag. eir brostu gegnum trin. Langrum fanga var n. Fangelsismrarnir voru a hrynja. Seinni heimsstyrjldinni var loksins loki, eins og Lennart Meri sagi sjlfur a undirskrift lokinni. Seinna var hann einn okkar allra besti vinur. tt Meri vri fmll og gn stirmll essi elska hafi hann geislandi bros.

Og bros hans er eins og opinberun essum myndum.

Oft er g a v spur, egar g dvelst me Eystrasaltsjum, af hverju sland hafi stai svona tt a baki eim essum rlagarku tmum, egar r voru a berjast fyrir endurheimtu sjlfsti snu lok Kalda strsins. Og g er lka spur a v, hvort slenska jin hafi virkilega stutt utanrkisrherrann barttu sinni fyrir endurheimt sjlfstis Eystrasaltsrkja?

a eru bara rfir, sem vita, a maurinn minn ttir a rekja til Eystrasaltsins. Forfeur hans, sem fru vking fr Noregi snemma tundu ld, kusu a setjast a Krlandi en a er landsvi, sem liggur a hafi landamrum Lettlands og Liten og er ekki til lengur undir sama nafni. ar bjuggu eir viskeii 3ja kynsla, efnuust og efldust a vldum. etta er vita, eftir a ttfristofnun Mormnakirkjunnar fri JBH a gjf ttartflu, sem ni einar 34 kynslir aftur tmann. Og ekki ljga eir!

tli honum hafi ekki bara runni bli til skyldunnar, segi g!

a var alla vega eitthva, sem rak hann fram. Kannski var a vegna ess, a unglingsrum taldi hann sig vera marxista og hafi brennandi huga llu, sem varai Sovtrkin og Austur-Evrpu. Hann komst a vsu snemma a raun um, a draumurinn um framtarlandi hafi snist upp martr, og rlg Eystrasaltsjanna voru grimmilegri en allra annarra. g heyri hann einhvern tma segja, a hann hefi veri betur upplstur um nauungarvistun eirra jafangelsi Stalns heldur en CIA og kannski var heilmiki til v. Og ekki sakai, a elsti brir hans, Arnr, hafi stunda nm, bi Moskvu og Varsj og hafi haldi tengslum vi andfsmenn Sovtrkjunum, Pllandi og var.

En hva me slensku jina? Fylgdist hn ofvni me lfshska essara smja vi Eystrasalt ri 1991? Geru fjlmilar lesendum snum grein fyrir, hva var a gerast essum ngrannarkjum okkar? Birtu eir frttaskringar um au tk, sem ttu sr sta bak vi tjldin? Upplstu eir lesendur sna um, a leitogar Vesturveldanna Bush Sr., Kohl, Mitterand og jrnlafin Thatcher virtust vera reiubin a sna baki vi essum smjum af tta vi, a a kynni a spilla sambinni vi Sovtrkin?

essa rlagarku daga janar 1991, egar farsmar og tlvur voru enn ekkt fyrirbri, heyri g ekkert fr manni mnum, fr v hann kvaddi mig me kossi kinnina um nidimma ntt og ar til hann sneri til baka heill hfi sj dgum seinna. g vissi, a einhverjir frttamenn voru fr me honum. Strax fyrsta kvldi var aalfrttin sjnvarpinu s, a Jn Baldvin hefi tapa skjalatskunni sinni leiinni! einum slurdlkinum var gefi skyn, a sennilega hefi JBH dotti a og ess vegna tnt tskunni sinni. Seinna var s skring fundin upp, a lklega hefi KGB stoli essari umrddu tsku. Hvort tveggja staleysustafir tm vitleysa. Alla vega er taskan enn snum sta.

Og svona eftir a hyggja var etta a sem tti frttnmast vi essa rlagarku fer?

Brynds Schram

Deila Facebook

Skrifa ummli

Nafn
Netfang
Skilabo
Skru inn etta or
ennan reit