Greinasafn

2017
 »maÝ

 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

10.2.2016
äSOLIDARITY OF SMALL NATIONS: UTOPIAN DREAM OR PRACTICAL POLITICS?

Read more

All articles in English

24.11.2008

AFHJ┌PUNIN

Hrun efnahagslÝfsins, sem Ýslenska ■jˇ­in upplifir n˙ me­ vaxandi sßrsauka frß degi til dags, ■ř­ir a­ framvegis ver­ur ekkert eins og var. N˙ ver­ur ekki lengur undan ■vÝ vikist a­ horfast undanbrag­alaust Ý augu vi­ sta­reyndir um ■a­ sem mi­ur hefur fari­ Ý okkar ■jˇ­lÝfi og vi­ h÷fum hinga­ til vilja­ lei­a hjß okkur e­a lßti­ liggja milli hluta.

Vi­ ■urfum a­ upprŠta hina eitru­u spillingu klÝkuveldisins, sem lengst af hefur vi­gengist Ý venslum stjˇrnmßla og vi­skipta ß lř­veldistÝmanum. Hrun bankanna ß tr˙lega eftir a­ afhj˙pa řmislegt sem ■olir lÝtt dagsins ljˇs. Ëe­lilegt ˙tlßnaaukning bankanna seinustu mßnu­ina fyrir hrun til eignarhaldsfÚlaga Ý eigu forkˇlfa helstu au­klÝkna vekur upp spurningar um hva­ var­ af ■essum grÝ­arlegu fjßrmunum? Mun ■eirra sjß sta­ Ý raunverulegum eignum au­křfinganna erlendis? E­a rann stˇr hluti ■essara fjßrmuna eftir leynilegum lei­um inn ß felureikninga gervifÚlaga Ý skattaparadÝsum Ý KarabÝska hafinu, ß Křpur og vÝ­ar?

Erlendir a­ilar sem fßst vi­ a­ rannsaka ferla r˙ssneskra mafÝupeninga um Nor­url÷nd beina sjˇnum sÝnum a­ eignarhaldsfÚl÷gum r˙ssneskra mafÝuforingja ß eyjum Ý KarÝbahafi. ═ lei­inni hafa ■eir reki­ augun Ý fj÷lda eignarhaldsfÚlaga, ■ar sem rß­a mß Ý Ýslenskan uppruna ■rßtt fyrir nßi­ sambřli vi­ r˙ssneska ˇlÝgarka. Mun rannsˇkn ß starfshßttum Ýslensku bankanna hÚr heima og erlendis fyrir hrun ■eirra lei­a Ý ljˇs a­ ■ar hafi veri­ ßstundu­ vi­skipti bß­um megin vi­ landamŠri hins glŠpsamlega? Mun slÝk rannsˇkn einnig lei­a Ý ljˇs a­ vottun virtra endursko­unarfyrirtŠkja um fjßrhagslegt heilbrig­i bankanna var ekki pappÝrsins vir­i? ┴ ■a­ eftir a­ koma ß daginn a­ t÷k fßeinna au­j÷fra ß ÷llum helstu au­suppsprettum Ýslensks efnahagslÝfs og stofnunum ■eirra voru slÝk a­ ■eir komust upp me­ hva­ sem var Ý skjˇli leynilegs valds yfir m÷nnum og stofnunum?

Hvernig voru klÝkuvenslin milli stjˇrnmßlaforystunnar og vi­skiptaj÷franna ■ar sem ß reyndi bak vi­ birg­ar dyr? Var ■ar s÷mu s÷gu a­ segja ß landsvÝsu og gilti ß sveitarstjˇrnarstiginu um hre­jat÷k fjßrfesta og verktaka ß sveitarstjˇrnarm÷nnum? Ver­ur ni­ursta­an s˙ a­ innvi­ir og a­alstofnanir Ýslenska lř­veldisins hafi veri­ gegnrotnar af spillingu? Var ■etta eitthva­ sem okkur bau­ Ý grun a­ gŠti veri­ satt en ■or­um ekki a­ horfast Ý augu vi­? Er tÝmi til kominn a­ efna til allsherjar hreingerningar ß stofnunum Ýslenska lř­veldisins og moka ˙t ÷llum skÝtnum sem ■ar hefur hla­ist upp ß bak vi­ ßfer­arfalleg fortj÷ld.

Vi­ getum ekki lengur slegi­ ■vÝ ß frest a­ endursko­a stjˇrnarskrß rÝkisins og grundvallar■Štti stjˇrnskipunarinnar. ŮŠr stjˇrnarskrßrbreytingar sem eru mest a­kallandi fyrir nŠstu kosningar eru ■essar: ┴kvŠ­i sem felur Ý sÚr heimild til Al■ingis og rÝkisstjˇrnar um a­ ═sland geti teki­ ■ßtt Ý fj÷l■jˇ­legu samstarfi sem kve­ur ß um takmarka­ fullveldisframsal gegn hlutdeild Ý sam■jˇ­legu valdi fj÷l■jˇ­astofnana eins og t.d. ESB. Hitt ßkvŠ­i­ ■arf a­ kve­a upp ˙r um ■a­ me­ afdrßttarlausum hŠtti a­ au­lindir innan Ýslenskrar l÷gs÷gu svo sem fiskistofnar og orkulindir, sÚu Švarandi sameign ■jˇ­arinnar.

Stjˇrnkerfisbreytingar

N˙ er tÝmi til kominn a­ dusta ryki­ af g÷mlum till÷gum um a­ kjˇsa beri forsŠtisrß­herra rÝkisins beinni kosningu (franska kerfi­) eins og Vilmundur lag­i til for­um daga; og a­ ■jˇ­kj÷rinn forsŠtisrß­herra velji sÚr sÝ­an rß­herra utan ■ings sem beri ßbyrg­ fyrir ■inginu. Enginng egni embŠtti forsŠtisrß­herra lengur en tv÷ kj÷rtÝmabil. ForsetaembŠtti­ er pjattrˇfuembŠtti sem ■jˇnar engum tilgangi, en getur or­i­ til ama og lei­inda sem sřnishorn sřndarmennsku og uppskafnings ■egar verst lŠtur. Ůa­ ber ■vÝ a­ afnema. Forseta ■jˇ­■ingsins ver­i framvegis fali­ a­ annast gestamˇtt÷ku ß vegum rÝkisins.

Al■ingi hefur brug­ist. Ůa­ hefur reynst vera umkomulaus samasta­ur fyrir ßhrifalitlar mßlfundaŠfingar en er a­ ÷­ru leyti undirdßnug afgrei­slustofnun framkvŠmdavaldsins. Vi­ ■urfum a­ breyta kosningakerfinu. Vi­ eigum a­ afnema prˇfkj÷r, sem eru grˇ­rarstÝa spillingar, og hafa auk ■ess reynst ˇfŠr um a­ beina hŠfileikafˇlki a­ stjˇrnmßla■ßttt÷ku. Anna­hvort er a­ taka upp einmenningskj÷rdŠmi, sem tryggir persˇnukj÷r, en mun vŠntanlega lei­a til tveggja flokka kerfis a­ ensk/amerÝskum si­. Ůa­ hefur mikla annmarka. Betra vŠri a­ fara a­ fordŠmi Ůjˇ­verja og kjˇsa helming ■ingmanna persˇnukj÷ri en helming me­ hlutfallskosningum ß landsvÝsu. Auk ■ess Štti a­ fŠkka ■ingm÷nnum um helming en tryggja ■eim a­sto­armenn Ý sta­inn um lei­ og strangari kr÷fur eru ger­ar um l÷ggjafarhlutverk ■ingsins.
Rß­uneytin ■arf a­ stokka upp og fŠkka rß­herrum Ý fimm til sj÷. Setja ver­ur miklu strangari reglur um val Ý opinberar tr˙na­arst÷­ur og her­a vi­url÷g vi­ brotum ß ■eim reglum. Rß­uneytin og stofnanir rÝkisins eru n˙ fullar af fˇlki sem hefur ■a­ til sÝns ßgŠtis helst a­ geta hampa­ vi­eigandi flokksskÝrteini. Yfirleitt hefur duga­ a­ tilheyra Flokknum. Grunur um hŠfni til sjßlfstŠ­rar hugsunar hefur yfirleitt reynst vera alvarlegt handikapp.

═ ljˇsi ■ess a­ fßmi­lar Ý eigu au­křfinga eru hŠttulegir lř­rŠ­inu, svo sem reynslan sřnir bŠ­i hÚr og Ý R˙sslandi , ber a­ endursko­a hlutverk rÝkisfj÷lmi­ilsins. Ůa­ ■arf a­ breyta rÝkis˙tvarpinu Ý sjßlfseignarstofnun og beita ÷llum rß­um til a­ auka faglegt sjßlfstŠ­i stofnunarinnar. Um lei­ ber a­ gera strangar kr÷fur um a­ stofnunin gegni skyldum sÝnum sem sjßlfstŠ­ur gagnrřnandi og frumkv÷­ull upplřstrar ■jˇ­fÚlagsumrŠ­u.

N˙verandi kerfi fiskvei­istjˇrnunar ber a­ endursko­a me­ ■a­ fyrir augum a­ ■a­ samrŠmist grundvallarreglum stjˇrnskipunarinnar um jafnrŠ­i fyrir l÷gum og atvinnufrelsi. Vei­iheimildir samkvŠmt n˙verandi kvˇtakerfi ver­i innkalla­ar smßm saman og afnotarÚtturinn sÝ­an leig­ur ß marka­sver­i.

Loks ■arf a­ skipa ˇhß­a rannsˇknarnefnd undir forystu erlendra sÚrfrŠ­inga til ■ess a­ rannsaka ofan Ý kj÷linn orsakir ■jˇ­argjald■rotsins sem n˙ er or­i­ sta­reynd. Ůa­ er frumforsenda ■ess a­ ■jˇ­in geti hafi­ uppbyggingarstarfi­ ß traustum grunni. Ůegar stjˇrnmßlaforystan hefur brug­ist ■jˇ­inni me­ jafnßtakanlegum hŠtti og raun ber vitni duga engar vi­bßrur lengur gegn ■vÝ a­ leggja mßlin ß nř undir dˇm ■jˇ­arinnar. Ůjˇ­in ■arf ekki a­eins a­ velja sÚr nřja forystu. H˙n ■arf a­ gefa ■eim sem h˙n velur til tr˙na­arstarfa nř fyrirmŠli um ■a­ hvernig byggja eigi upp stofnanir ■jˇ­fÚlagsins ß nř ß r˙stum ■eirra sem n˙ eru hrundar. Auk ■ess ■arf ■jˇ­in a­ kve­a upp ˙r um ■a­ hvar ═slendingar vilji skipa sÚr Ý sveit Ý framtÝ­inni Ý samfÚlagi ■jˇ­anna.Forystum÷nnum ■eirra stjˇrnmßlaflokka sem hafa brug­ist tr˙na­i ■jˇ­arinnar ß ekki a­ lÝ­ast ■a­ a­ hindra a­ ■jˇ­arviljinn nßi fram a­ ganga.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷fundur var forma­ur Al■ř­uflokksins 1984-1996 og leiddi samninga ═slands vi­ Evrˇpusambandi­ um evrˇpska efnahagssvŠ­i­ ß ßrunum 1989-1993)

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit