Greinasafn

2017
 »jśnķ

 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

10.3.2009

EFNAHAGSLEGT FJÖLDASJĮLFSMORŠ?

Žaš er skammt stórra högga į milli. Michael Lewis skrifar listilega satķru (hįšsįdeilu) ķ Vanity Fair um aš frjįlshyggjutilraunin meš Ķsland hafi endaš meš efnahagslegu “fjöldasjįlfsmorši.” Hann hafši varla fyrr sleppt oršinu en amerķskur (frjįlshyggju)hagfręšingur, Kenneth Rogoff, varar žessa allt aš žvķ daušvona žjóš viš žvķ aš binda trśss sitt viš Evrópusambandiš. Rogoff birti varnašarorš sķn ķ vištali viš Boga Įgśstsson hjį RŚV. Hann notaši lķka stór orš – gott ef hann sagši ekki lķka “sjįlfsmoršstilraun.” Um žetta mį ķ besta falli segja aš betra er illt umtal (ķ śtlöndum) en ekkert.

Eftir stóryršin fór žaš hins vegar fram hjį flestum aš Rogoff taldi öšru mįli gegna, ef Ķsland hefši veriš ķ Evrópusambandinu og evrusamstarfinu um skeiš. Žaš stašfestir aš prófessornum er, žrįtt fyrir allt, ekki alls varnaš. Rogoff var tķšrętt um aš heimskreppan, sem įtti uppruna sinn ķ frjįlshyggjutilrauninni amerķsku, vęri aš breišast śt um heiminn og aš ašildarķki Evrópusambandsins hefšu ekki fariš varhluta af žvķ. Hins vegar hefur lįšst aš upplżsa manninn um žaš, aš af žeim 30 žjóšum, sem ašild eiga aš evrópska efnahagssvęšinu (27+3) , er ašeins ein, sem lent hefur ķ kerfishruni. Žar fer saman allt ķ senn: Hrun gjaldmišilsins, hrun fjįmįlakerfisins og stjórnmįlakreppa, sem sumir segja aš nįlgist aš vera stjórnkerfiskreppa. Žetta land er Ķsland.

Įn žess aš gera sig sekan um aš vilja telja hrekklausu fólki trś um aš Evrópusambandsašild meš evru sé pólitķsk allrameinabót er engu aš sķšur óhjįkvęmilegt, ķ žessu samhengi, aš benda į, aš hefši Ķsland veriš ašili aš Evrópusambandinu og evrusvęšinu, einhvern tķma į tķmabilinu frį einkavęšingu banka fram aš hruni – žį vęri ólķkt umhorfs ķ ķslensku žjóšfélagi hjį žvķ sem er ķ dag. Lķtiš į eftirfarandi stašreyndir:



Žaš er nokkuš kaldranalegt hjį frjįlshyggjuhagfręšingnum aš vara okkur Ķslendinga viš slysum žar sem viš liggjum nś ķ sįrum okkar į slysstašnum og getum okkur enga björg veitt, įn ašstošar erlendra hjįlparstofnana. Žótt Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn reyni nś hjįlp ķ višlögum, getur hann hvorki leyst skuldavandann né gjaldmišilsskortinn. Hvorugt žessara vandamįla verša leyst įn samninga viš Evrópusambandiš og ašildarrķki žess um greišlsukjör į skuldum og upptöku gjaldmišils, sem unnt er aš treysta ķ millirķkjavišskiptum.

Fyrir fįum įrum gaf ašsópsmesti talsmašur frjįlshyggjutrśbošsins hér į landi śt bók um žaš, hvernig Ķslendingar gętu oršiš rķkasta žjóš ķ heimi, ef žeir ašeins féllu fram og tilbęšu Guš markašarins (Upplag žessarar bókar fęst nś į brunaśtsölu į bókamarkašnum ķ Perlunni). Ašferšin įtti aš vera sś aš gera Ķsland aš alžjóšlegri fjįrmįlamišstöš. Žaš tókst aš nokkru leyti – meš žeim fyrirvara žó aš fjįrmįlamišstöšin heitir Tortola og er ķ Karabķska hafinu. Žar geigaši nokkru.

Michael Lewis hjį Vanity Fair er sżnilega betur upplżstur en Harvard prófessorinn um stöšu mįla į Ķslandi. Hann veit sem er aš žaš var einmitt žessi frjįlshyggjutilraun meš Ķsland sem kom žvķ į vonarvöl. Uppbyggingarstarfiš sem framundan er getur žvķ ašeins tekist aš Ķslendingar gerist ašilar aš myntsvęši sem getur stašiš af sér sjįlfsmoršsįrįsir frjįlshyggjukapitalismans.

Ķrski forsętisrįšherrann, Brian Cowen, skilur žetta aš fenginni reynslu. Žaš var margt sameiginlegt meš Ķrlandi og Ķslandi ķ uppsveiflunni: Ör hagvöxtur, innstreymi erlends fjįrmagns, vöxtur fjįrmįlastofnana, eignaveršbóga og fasteignabóla. Einstaka fjįrmįlastofnanir riša til falls. Ķrar standa nś frammi fyrir samdrętti ķ efnahagslķfinu og vaxandi atvinnuleysi. Allt er žetta kunnuglegt. En öfugt viš Ķsland er Ķrland ekki hruniš. “Serious – but not fatal,” alvarlegt en ekki banvęnt er lżsingin į įstandinu ķ leišara Irish Times. Eša hvaš sagši ķrski forsętisrįšherrann aftur: “Guši sé lof aš viš Ķrar erum ķ Evrópusambandinu og höfum evruna aš gjaldmišli. Ella vęri trślega jafnhörmulega fyrir okkur komiš og Ķslandi.”

Jón Baldvin Hannibalsson (Höf. var Fullbright fręšimašur viš Harvard 1976-77)

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit