Greinasafn

2018
 »ßg˙st

 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2017
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

6.7.2018
Hvers konar kapitalismi? Hva­ eiga norrŠna mˇdeli­ og kÝnverska ■rˇunarmˇdeli­ sameiginlegt? Getum vi­ lŠrt eitthva­ af hvor ÷­rum?

Read more

28.6.2018
äTHE MAN WHO LENT US HIS VOICE AFTER OURS┤HAD BEEN SILENCED......ô

Read more

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

1.10.2016
Interviewed by the Lithuanian TV

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

All articles in English

9.4.2009

Huglei­ing Ý tilefni af Hudson: Vi­br÷g­ vi­ heimskreppu

Framsˇknarmenn hafa fengi­ til landsins nřjan hagfrŠ­ig˙r˙ frß Missouri sÚr til halds og trausts. Sß heitir Michael Hudson og funda­i me­ Framsˇkn og forvitnum gestum ß Grand Hˇtel s.l. mßnudagskv÷ld.

Kj÷ror­i fundarins: ôLausnir handa okkur ÷llumö var varpa­ upp ß vegg me­ stˇrri mynd af formanninum unga, Sigmundi DavÝ­. ╔g hÚlt til a­ byrja me­ a­ Hudson Štla­i a­ sanna a­ tillaga Framsˇknarflokksins um 20% afskrift ß skuldum fˇlks og fyrirtŠkja vŠri kˇrrÚtt hagfrŠ­i ľ ef ekki si­frŠ­i. En Hudson gekk miklu lengra. Ůa­ var helst ß honum a­ heyra a­ ■jˇ­ir Šttu alls ekki a­ borga skuldir sÝnar, enda hef­u ■Šr yfirleitt ekki til ■eirra stofna­. Ůa­ fylgir s÷gunni a­ Hudson er sÚrfrŠ­ingur Ý Sumer og Babylon, ßr■˙sundum fyrir Krist. Ůar tÝ­ka­ist ■a­, a­ s÷gn Hudson, a­ ■egar nřir landstjˇrnamenn komust til valda voru allar skuldir afskrifa­ar.

Af sk˙rkum og fˇrnarl÷mbum

Ůa­ er ßstŠ­ulaust me­ ÷llu a­ rengja s÷gu Hudson um Sumer. Hitt er verra a­ ■a­ haf­i enginn haft fyrir ■vÝ a­ segja Hudson undan og ofan af skuldast÷­u ═slands eftir hrun. ═ mßli hans kom hvergi fram a­ hann ger­i greinarmun ß rÝkisskuldum og skuldum me­ rÝkisßbyrg­ (sovereign debt) annars vegar og skuldum einkaa­ila hins vegar. Til dŠmis virtist Hudson standa Ý ■eirri tr˙ a­ ═slendingar vŠru fˇrnarl÷mb Breta Ý Icesave deilunni. Ůa­ er sem kunnugt er misskilningur.

═slenskir bankastjˇrar me­ Ýslensk bankaleyfi rßku Ýslensk banka˙tib˙ Ý ˙tl÷ndum ß ßbyrg­ Ýslenskra stjˇrnvalda me­ l÷gbundinni innlßnstryggingu fyrir sparifjßreigendur. Ůessir Ýslensku bankastjˇrar yfirbu­u heimamarka­inn me­ gˇ­um ßrangri og kenndu vi­ ôtŠra snilld.ö Ůetta var ■eirra a­fer­ vi­ a­ endurfjßrmagna skuldir Ýslensku bankanna eftir a­ a­rar fjßrm÷gnunarlei­ir loku­ust. Hverjir voru sk˙rkarnir Ý ■essu mßli? Bankastjˇrar Ýslensku bankanna. Hverjir voru fˇrnarl÷mbin? Breskir og hollenskir sparifjßreigendur og a­ lokum Ýslenskir skattgrei­endur.

Vi­ ■urfum ekki anna­ en a­ setja okkur Ý spor Breta e­a Hollendinga og Ýmynda okkur, hvernig vi­ hef­um brug­ist vi­, ef t.d. Hollendingar hef­u sett upp slÝka yfirbo­sbanka hÚr ß landi og stungi­ svo af me­ ■řfi­. Hva­ hef­um vi­ sagt? Hva­a kr÷fur hef­um vi­ gert til Ýslenskra stjˇrnvalda um a­ gŠta hagsmuna Ýslenskra sparifjßreigenda? Og a­ sjß til ■ess, a­ hinir erlendur sk˙rkar fengju maklegt mßlagj÷ld. ╔g tr˙i ■vÝ ekki fyrr en Úg tek ß ■vÝ a­ hinn nři hagfrŠ­irß­gjafi Framsˇknar, hr. Hudson, meini Ý alv÷ru a­ ═slendingar eigi a­ hundsa allar l÷g- og samningsbundnar skuldbindingar sÝnar gagnvart ÷­rum ■jˇ­um. Stendur ekki skrifa­ a­ ■a­ sem ■Úr vilji­ a­ a­rir menn gj÷ri y­ur, ■a­ skuli­ ■Úr og ■eim gj÷ra?

KapÝtalismi a­ amrÝskri fyrirmynd

١ fˇr Ý enn verra ■egar hr. Hudson fˇr a­ segja okkur frß ■vÝ hvernig Evrˇpusambandi­ hef­i r˙sta­ efnahag Eystrasalts■jˇ­a. Hann lřsti ■vÝ, hvernig einkavŠ­ingin ■ar eystra eftir fall komm˙nismans hef­i leitt til ■ess a­ gamla nˇmenklat˙ran (kommaelÝtan) hef­i eignast l÷nd, fasteignir og fyrirtŠki og jafnvel einkarÚtt ß nřtingu takmarka­ra au­linda. Ůetta er reyndar ■a­ sama og ger­ist Ý R˙sslandi eftir fall SovÚtrÝkjanna (og ß ═slandi me­ gjafakvˇtunum og einkavinavŠ­ingu rÝkisbankanna). A­ vÝsu allt Ý smŠkka­ri mynd vi­ Eystrasalt og ß ═slandi.

En Hr. Hudson vildi kenna Evrˇpusambandinu um a­ me­ ■essu var lag­ur grundv÷llur a­ ˇjafna­arsamfÚlagi eftir fall komm˙nismans. U.■.b. 1% hinna ofurrÝku eigna­ist mikinn meirihluta au­suppsprettu ■essara ■jˇ­a ß sama tÝma og almenningur bjˇ vi­ kr÷pp kj÷r. Ůetta er Ý stˇrum drßttum rÚtt lřsing hjß hr. Hudson. Eystrasalts■jˇ­irnar sitja uppi me­ nřrÝkar elÝtur Ý ˇjafna­ar■jˇ­fÚl÷gum, rÚtt eins og v­ ═slendingar. Hinsvegar eru ■a­ hreinar řkjur a­ ■etta hafi veri­ Evrˇpusambandinu a­ kenna. Eystrasalts■jˇ­irnar endurheimtu sjßlfstŠ­i sitt ßri­ 1991. ŮŠr gengu ekki Ý Evrˇpusambandi­ fyrr en 13 ßrum sÝ­ar, ßri­ 2004. ŮŠr b˙a enn vi­ ôsjßlfstŠ­aö gjaldmi­la, sem ■Šr hfa bundi­ vi­ mastur evrunnar.

Hvert leitu­u forystumenn Eystrasalts■jˇ­a a­ fyrirmyndum um hagvaxtarmˇdeli­ sitt? Til AmerÝku. Ůeir tr˙­u ß Washingtonviskuna. Ůeir tˇku upp frjßlshyggjumˇdeli­. RÝkisafskipti Ý lßgmarki. Marka­slausnir ß ÷llum svi­um. EinkavŠ­ing, lßgir skattar, forrÚttindi fyrir erlent fjßrmagn. Fjßrmagni­ kom reyndar einkum frß grann■jˇ­um, ■.e. frß Nor­url÷ndum. Nor­urlandamenn eiga banka, fjßrmßlastofnanir, tryggingarfyrirtŠki, hˇtel, fer­abransa, spilavÝti og smßs÷luverslun.

Ůa­ er engin lei­ a­ kenna Evrˇpusambandinu um ■ß erfi­leika sem Eystrasalts■jˇ­irnar eiga n˙ vi­ a­ glÝma ß efnahagssvi­inu. Ůetta er sjßlfskaparvÝti. Ůeir leitu­u ekki fyrirmynda Ý norrŠna mˇdelinu. Ůeir lÚtu undir h÷fu­ leggjast a­ skattleggja hina nřrÝku Ý ■ßgu skˇlakerfis og velfer­arsamfÚlags. Ůeir tr˙­u ■vÝ a­ frjßlshyggjuform˙lan trygg­i ■eim ÷ran hagv÷xt. Ůeir tr˙­u ■vÝ sem ■eim var sagt a­ ôThe European Social Modelö ľ velfer­arrÝki­ evrˇpska ľ vŠri ˙relt og heyr­i til li­inni tÝ­. Ekkert af ■essu er Evrˇpusambandinu a­ kenna.

Samanbur­ur: ═sland og Eystarasalts■jˇ­ir

Eystrsasalts■jˇ­ir mega a­ vÝsu ■akka sÝnumn sŠla fyrir a­ ■rßtt fyrir a­ste­jandi heimskreppu og fjßrflˇtta er ekki eins illa fyrir ■eim komi­ og okkur ═slendingum, ■rßtt fyrir allt. Hvers vegna ekki? Eru ■etta ekki veikbur­a smß■jˇ­ir me­ sjßlfstŠ­an gjaldmi­il rÚtt eins og vi­? A­ vÝsu. En sß er munurinn a­ bankar og fjßrmßlastofnanir eru a­ mestu Ý eigu ˙tlendinga (SkandÝnava) . Ůa­ ■ř­ir a­ Eystrasalts■jˇ­ir sitja ekki uppi me­ neitt ôIcesasve.ö SkandÝnavarnir ver­a a­ taka ß sig hrun sinna eigin banka.

١tt fˇlk og fyrirtŠki sÚu skuldug Ý erlendum gjaldeyri, ■ß er gjaldmi­illinn ■eirra ekki hruninn eins og Ýslenska krˇnan.Gjaldmi­larnir eru nefnilega bundnir vi­ evruna. Ůa­ er a­ vÝsu dřrt fyrirkomulag og kallar ß ÷fluga gjaldeyrisvarasjˇ­i. En erlendu skuldirnar hafa ekki tv÷faldast vi­ gjaldmi­ilshrun eins og ß ═slandi. Ůa­ er v÷rn vi­ vß. Og hva­a lausnir eygja ■eir Ý framtÝ­inni? Ůeir eiga tveggja kosta v÷l:

Annars vegar ôÝslensku lei­inaö me­ gengisfellingu, ˇ­aver­bˇlgu, ofurv÷xtum , tv÷f÷ldun skulda Ý innlendum gjaldmi­li, fj÷ldagjald■rot, eignamissi, kerfishrun og ôfullveldisafsal til AGS.ö. E­a a­ halda fast vi­ marka­a stefnu um a­ verjast ßhlaupinu me­ uppt÷ku evru ľ al■jˇ­lega trausts gjaldmi­ils ľ sem ver­i bur­arßs Ý endurreisninni. Ůetta mß heita lßn Ý ˇlßni. Ůa­ er ekki tilviljun a­ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn sÚr ■a­ helst ■jˇ­um Mi­- og Austur- Evrˇpu til bjargar, undan fjßrflˇtta ßhŠttufjßrmagns, a­ leita skjˇls Ý evrunni. Kannski snillingarnir hjß AGS hafi lŠrt eitthva­ af AsÝukreppunni 1997-98? Alla vega m÷nnu­u ■eir sig upp Ý a­ bi­jast afs÷kunar ß mist÷kum sÝnum ■ß.

ESB: Varnarbandalag gegn hamfarakapÝtalisma

MÚr heyr­ist kjarninn Ý mßlflutningi Michaels Hudson vera ■essi: Fjßrmßlakerfi heimsins hefur vaxi­ framlei­slukerfinu yfir h÷fu­. PappÝrsau­urinn ľ sem er ekkert anna­ en krafa ß hin raunverulegu ver­mŠti framlei­slukerfisins ľ er or­inn a.m.k. tÝfaldur ß vi­ hina raunverulegu ■jˇ­arframlei­slu heimsins. Ůessi ofv÷xtur pappÝrsau­sins Ý h÷ndum ôthe corporate eliteö er or­in a­ meinsemd sem mß lÝkja vi­ engisprettufaraldur Ý dřrarÝkinu. Engisprettufaraldur skilur hvarvetna eftir sig svi­na j÷r­.

Au­rŠ­i­ ľ rßnsfengskapitalisminn amerÝski ľ hefur vaxi­ ■jˇ­rÝkjunum yfir h÷fu­. Ůau hafa enga bur­i ein og sÚr til a­ standast hamfarirnar. Hudson heldur ■vÝ fram a­ Evrˇpusambandi­ sÚ hluti af vandanum. Hann heldur ■vÝ fram a­ ═slendingum muni farnast best Ý ■essu hŠttulega umhverfi einir ß bßti. ╔g segi: Vi­ h÷fum ■egar sopi­ sey­i­ af slÝkri tilraun. Smß■jˇ­ir heimsins hafa ekki bur­i til a­ standast ßhlaup hamfarakapitÝalismans einar og sÚr. Smß■jˇ­ir Evrˇpu ver­a a­ sn˙ast til varnar me­ samst÷­u. Evrˇpusambandi­ ľ og alveg sÚrstaklega gjaldmi­ilssamstarfi­ ß evrusvŠ­inu ľ er varnarbandalag gegn hamfarakapÝtalismanum.

Yfirstandandi heimskreppa ■ř­ir a­ n˙ reynir ß, hvort ■etta fj÷l■jˇ­lega samstarf stenst ßhlaupi­. Ver­i s˙ raunin, a­ evrusvŠ­i­ standi af sÚr ßhlaupi­, ■ß mun Evrˇpusambandi­ koma sterkara ˙t ˙r kreppunni en nokkru sinni fyrr. FramtÝ­in mun brßtt lei­a ■a­ Ý ljˇs. En eitt er vÝst: Einar og sÚr munu smß■jˇ­ir Evrˇpu ekki standast ■Šr efnahagslegu hamfarir af mannav÷ldum sem hnattvŠ­ing amerÝska bˇfakapÝtalismans hefur hleypt af sta­. Kannski er til of mikils mŠlst a­ ma­urinn frß Missouri sÚ me­ ß ■essum nˇtum.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷f. lag­i stund ß samanbur­ hagkerfa sem Fullbright-styrk■egi vi­ Harvard 1976-77)

Deila ß Facebook

UmmŠli vi­ grein

9.4.2009 02:03:59
Viggˇ J÷rgensson
SŠll Jˇn.

Ů˙ fyrirgefur fßfrŠ­i mÝna. MÚr hefur ekki ■ˇtt yfirstÚttin Ý Bretlandi kunna neitt fyrir sÚr til framfŠrslu nema a­ stela. ═ Indlandi, AfrÝku, AsÝu og Ý seinni tÝ­ me­ fÝnni a­fer­um Ý gegnum skattaparadÝsir. Auk ■ess a­ stunda alls konar bellibr÷g­ eins og skortst÷­ut÷kur og fleiri vÚlabr÷g­.

MÚr sřnist a­ um helmingur af skattaparadÝsum heimsins sÚ e­a hafi veri­ undir breskum fßna. Fj÷ldi ESB ■jˇ­a hefur einnig lŠrt ■essi n˙tÝmavi­skipti af Bretum.

╔g leyfi mÚr a­ halda ■vÝ fram a­ ■essi sama breska yfirstÚtt stjˇrni ÷llu sem h˙n vill. A­ allar ßkva­anir sÚu teknar Ý ■ykkum vindlamekki kringum Chesterfield stˇlana Ý kl˙bbunum fÝnu Ý Lund˙num, hvar ■ingmennirnir bugti sig og beygi.

Er ■a­ tr˙ver­ugt a­ ESB geti nokku­ gert Ý alv÷ru til a­ upprŠta orsakir hamfarakapitalismans?
9.4.2009
Jˇn Baldvin Hannibalsson
Heill og sŠll, Viggˇ.
╔g lŠr­i mÝna hagfrŠ­i Ý gamla daga vi­ breskan (skoskan) hßskˇla. Um sumt - t.d. hina anglˇ/amerÝsku heimsvaldastefnu - lŠr­i Úg meira af vinum mÝnum Ý Labour and Socialist Club,...
en ■eir komu vÝ­s vegar a­ ˙r breska heimsveldinu (Indlandi og Pakistan, Singapore og MalasÝu, AfrÝku og KarÝbahafinu). Samt mß ekki gleyma ■vÝ a­ s˙ var tÝ­ a­ Bretland var "the workshop of the world."Ůa­ er a­ vÝsu l÷ngu li­in tÝ­. BandarÝkin fˇru fram ˙r g÷mlu Evrˇpu upp ˙r aldamˇtunum 1900. Evrˇpa brotlenti Ý tveimur heimsstyrj÷ldum. Frß og me­ lokum seinni heimstyrjaldar hefur bandarÝski kapÝtalisminn veri­ heimsyfirrß­aafl. HamfarakapÝtalisminn (fjßrmßlakerfi sem vaxi­ hefur framlei­slukerfinu yfir h÷fu­) ß Štt sÝna og ˇ­ul Ý AmerÝku. H÷fu­st÷­varnar eru vi­ Wall Street. StjˇrntŠki heimskapÝtalismans - IMF, World Bank og WTO - allt er ■etta undir amerÝskri stjˇrn.

2. Evrˇpa er post-colonial. Evrˇpusambandi­ stefnir ekki a­ heimsyfirrß­um. Til ■ess hefur Evrˇpa hvorki pˇlitÝskan vilja nÚ herna­arlega bur­i. A­fer­afrŠ­i ESB er samningar ß grundvelli laga og rÚttar. Ůa­ hentar vel hagsmunum smß■jˇ­a. ١tt Evrˇpusambandi­ sÚ vi­skiptastˇrveldi er ■a­ herna­arlegur dvergur. Ůa­ er fÝnt. Fyrir utan a­ vera fri­arafl er ESB lÝka jafna­arafl. ESB hefur gert meira en nokkur fj÷l■jˇ­astofnun ÷nnur Ý s÷gunni til a­ lyfta hinum fßtŠkari ■jˇ­um upp ß lÝfskjarastig hinna rÝku. Ůetta getur ■˙ sannfŠrst um me­ ■vÝ a­ sko­a hag■rˇun ═ra, Port˙gala, Spßnverja, ═tala, ■jˇ­a Mi­- og Austur-Evrˇpu, Eystrasalts■jˇ­a og smß■jˇ­anna ß Balkanskaganum. Ber­u ■etta svo saman vi­ samskipti BandarÝkjanna vi­ ■jˇ­ir Mi­- og Su­ur-AmerÝku og Ý KarÝbahafinu. Ůß sÚr­u a­ ß ■essu tvennu er e­lismunur. ŮvÝ mß svo vi­ bŠta a­ Evrˇpusambandi­ hefur fˇstra­ fleiri ■jˇ­ir frß einrŠ­is- og alrŠ­isstjˇrnarfari til lř­rŠ­is en nokkur ÷nnur fj÷l■jˇ­astofnun Ý s÷gunni. Allt ! hefur ■a­ gerst ßn herna­arÝhlutunar - fyrir utan st÷­vun ■jˇ­ernishreinsana Ý Kosovo, ■ar sem ESB reyndar brßst, svo a­ NATO var­ a­ vinna skÝtverki­.

3. ╔g er a­ vÝsu sammßla ■Úr um ■a­ a­ breska yfirstÚttin hefur seinustu mannsaldrana lifa­ ß fornri frŠg­ sem "rentier-class", ■.e. afŠtur af i­ju annarra sem samsafn au­nuleysingja
9.4.2009 05:55:37
Orri Ďlafur Magnusson
sammßla
9.4.2009 06:27:27
bor
Takk fyrir gˇ­a grein.
9.4.2009 09:36:01
MarÝanna
Takk fyrir ■etta. FrßbŠrt a­ ■˙ mi­lar okkur af reynslu ■inni og ■ekkingu. ╔g haf­i t.d. ekki hugsa­ ˙t Ý st÷­u EystrasaltsrÝkjanna ß ■ennan hßtt. Vona a­ NorrŠna velfer­armˇdeli­ ver­i fleiri ■jˇ­um hugleiknara eftir frjßlshyggjubˇluna.
9.4.2009 13:17:45
Kristjßn Torfi
Ůa­ er urmull af ■vers÷gnum og undarlegum r÷ksemdum Ý ■essum pistli.

Hva­ er t.d. athugavert vi­ ■etta: "En Hudson gekk miklu lengra. Ůa­ var helst ß honum a­ heyra a­ ■jˇ­ir Šttu alls ekki a­ borga skuldir sÝnar, enda hef­u ■Šr yfirleitt ekki til ■eirra stofna­."

Stofna­i ■jˇ­in, rÝki­ e­a almenningur til skulda bankanna? ┴ ■jˇ­in a­ vera ßbyrg fyrir ■vÝ erlenda fjßrmagni sem nota­ var til a­ kaupa eignir erlendis? (er ■etta einhverskonar nřfjßrmagnskratismi sem ■˙ talar fyrir undir kj÷ror­unum "Almenningur ß a­ borga skuldir ˇrei­umanna"?)

Kjarninn Ý mßlflutningi Hudson eru skuldir. Hann er einfaldlega a­ vi­urkenna hi­ augljˇsa a­ hvorki ═sland nÚ a­rar vestrŠnar ■jˇ­ir munu geta i sta­i­ undir skuldafjallinu.

Var­andi Evrˇpusambandi­. Ef ■˙ horfir ß vandann Ý gegnum skuldagleraugun ■ß blasir vi­ a­ ESB er Ý mun verri mßlum en USA. GÝrunarhlutfall bandarÝskra bankakerfisins er 1:30 en Ý ESB er hlutfalli­ 1:61. Evrˇpa hefur ekki bara "tileinka­ sÚr heimsfaraldskapÝtalisma AmerÝku" heldur gÝra­i h˙n sig tvisvar sinnum dřpra ni­ur Ý sva­i­. USA er langt komin (nŠr hßlfnu­) Ý a­ afskrifa/■jˇ­nřta skuldir bankanna sinna, Evrˇpa er varla byrju­.

Ůetta er nßtt˙rlega bara endemis vitleysa og me­ ˇlÝkindum: "Eystrsasalts■jˇ­ir mega a­ vÝsu ■akka sÝnumn sŠla fyrir a­ ■rßtt fyrir a­ste­jandi heimskreppu og fjßrflˇtta er ekki eins illa fyrir ■eim komi­ og okkur ═slendingum, ■rßtt fyrir allt."

Ůß er ■etta rangt: "Kannski snillingarnir hjß AGS hafi lŠrt eitthva­ af AsÝukreppunni 1997-98? Alla vega m÷nnu­u ■eir sig upp Ý a­ bi­jast afs÷kunar ß mist÷kum sÝnum ■ß." Vandamßl Austur Evrˇpu eru nßkvŠmlega eins og vandi AsÝu fyrir ßratug. Autur Evrˇpa hefur skuldsetti sig upp fyrir haus Ý erlendri mynt. Nema n˙ er skuldirnar ekki Ý dollurum heldur evrum. Hvorki ESB nÚ AGS hafa lŠrt nokku­ skapa­an hlut.

N˙ ■egar Se­labanki USA ■arf a­ fjßrmagna rÝkishalla BandarrÝkjanna ■ß gengur ■etta ekki heldur upp: "Smß■jˇ­ir heimsins hafa ekki bur­i til a­ standast ßhlaup hamfarakapitÝalismans einar og sÚr." Enginn getur sta­i­ undir ■essum skuldum og ■a­ breytir engu hvort ■˙ er stˇr e­a lÝtill. ËsjßlfbŠr skuldas÷fnun er ˇsjßlfbŠr skuldas÷fnun. ESB og evran hafa ekki einu sinni tŠkni nÚ stofnanir (t.d. fjßrmßlarß­uneyti) til ■ess a­ takast ß vi­ vandann. Ůa­ hafa ═slendingar rÚtt eins og BandarÝkin. Vi­ ■urfum bara a­ horfa vestur og hafa hugrekki til a­ beita ■essum tŠkjum eins og Obama.
10.4.2009
Jˇn Baldvin Hannibalsson
Til Kristjßns Torfa:
ôEr ■etta einhvers konar nřfjßrmagnskratismi sem ■˙ talar fyrir undir kj÷ror­unum ôalmenningur ß a­ borga skuldir ˇrei­umannaöö? - Ůetta er skŠtingur sem ekki er svaraver­ur.
Athugasemdir ■Ýnar a­ ÷­ru leyti ver­skulda ■essi sv÷r:
1. ╔g hef a­ sjßlfs÷g­u hvergi haldi­ ■vÝ fram a­ rÝki­ (skattgrei­endur) eigi a­ grei­a skuldir einkaa­ila. Einmitt ■ess vegna gagnrřndi Úg Hudson fyrir a­ gera ekki skřran greinarmun ß rÝkisskuldum og skuldum me­ rÝkisßbyrg­um (ôsovereign debtö) og skuldum einkaa­ila.
DŠmi: Sparifjßreigendur, breskir og hollenskir hjß Icesave, voru Ý gˇ­ri tr˙ um a­ einstaklingsbundnar sparifjßrinnistŠ­ur ■eirra nytu l÷gbundinnar tryggingar. Ůa­ er rÚtt skv. Ýslenskum l÷gum. ═slenskum stjˇrnv÷ldum (■.m.t. eftirlitsstofnunum) var fullkunnugt um ■etta. Um ■a­ rÝkti engin ˇvissa. Ůa­ var ß valdi Ýslenskra stjˇrnvalda a­ firra Ýslenska skattgrei­endur ■eirri ßhŠttu a­ innistŠ­utryggingin lenti ß ■eim. Ůau brug­ust. Ůa­ er lř­skrum af verstu sort Ý bland vi­ ■jˇ­rembu, ■egar Ýslenskir stjˇrnmßlamenn, sem brug­ust umbjˇ­endum sÝnum og svßfu ß vaktinni, reyna a­ kenna ÷­rum um. Ůa­ er sÝ­asta sort a­ varpa eigin s÷k ß a­ra me­ ■vÝ a­ kynda undir ˙tlendingahatri. Ůa­ er ■a­ seinasta sem vi­ h÷fum efni ß ■essi misserin. Eina spurningin sem enn er ˇsvara­ Ý ■essu mßli er, hversu miki­ mß innheimta upp Ý skuldina af ˙tistandandi eignum Landsbankans. J˙, og eitt Ý vi­bˇt: Hva­a kj÷r fßst ß ■eim lßnum sem Bretar og Hollendingar bjˇ­a Ýslenska rÝkinu til a­ standa vi­ innistŠ­utrygginguna (ca. 650 milljar­ar Ýkr.)? Ůar munar miklu hvort vextirnir ver­a me­ ô═slandsßlagiö ( allt a­ 7% me­ ßhŠttußlagi) e­a hvort mi­a­ ver­ur vi­ vexti Englandsbanka sem eru a­ nßlgast n˙ll. Munurinn getur numi­ allt a­ ˙tflutningsver­mŠti sjßvarafur­a ß ßri. Ůa­ munar um minna. Hverjir stofnu­u til ■essara skulda? Bankastjˇrar hins einkavŠdda Landsbanka. En ■eir ger­u ■a­ Ý skjˇli ■ess a­ innistŠ­urnar vŠru l÷gum samkvŠmt trygg­ar af rÝkinu. RÝki­ haf­i řmis ˙rrŠ­i til a­ firra skattgrei­endur ■essari ßhŠttu og ßbyrg­, en ôrÝki­ö brßst. Ůetta skřrir hvers vegna banka- og gjaldmi­ilshruni­ velti skuldum yfir ß rÝki­ (skattgrei­endur). DŠmi: (1) rÝkisßbyrg­in vegna Icesave, (2) ˙tlßnatap Se­labankans, (3) lßntaka vegna gjaldeyrisfor­a Se­labankans til a­ halda uppi gengi krˇnunnar, (4) endurfjßrm÷gnun rÝkisbanka, (5) rÝkisßbyrg­ ß innistŠ­um Ýslenska bankakerfisins, (6) rÝkisßbyrg­ ß skuldum rÝkisstofnana (einkum innan orkugeirans) Ý erlendum gjaldeyri. Fleira mŠtti tÝna til. Dr. Beauter, einn fremsti sÚrfrŠ­ingur heims Ý fjßrmßlakreppum og skuldas˙pum, telur a­ skuldir rÝkisins , ■.e. skattgrei­enda, ver­i ■egar upp ver­ur sta­i­, u.■.b.sem svarar 1Ż ■jˇ­arframlei­slu
2. Og ■ß er komi­ a­ kjarna mßlsins var­andi mßlflutning Hudson. Hinga­ til h÷fum vi­ bara veri­ a­ tala um rÝkisskuldir. Allt sem heitir skuldir einkaa­ila, ■ar me­ tali­ risavaxnar erlendar skuldir hinna einkavŠddu banka, er ■ar fyrir utan. Bankarnir ur­u einfaldlega gjald■rota. Ůeir eru n˙ ■rotab˙. Erlendir kr÷fuhafar ■eirra geta bara innheimt upp Ý kr÷fur ■a­ sem fŠst fyrir eignir bankanna. Ůessar skuldir einkaa­ila koma rÝkinu (les skattgrei­endum) ekkert vi­. Um ■a­ er enginn ßgreiningur. Gagnrřni mÝn ß Hudson var um ■a­ a­ umrŠ­a hans um skuldas˙pu ■jˇ­rÝkja eftir banka- og gjaldmi­ilshrun var ˇfagleg og ˇfullnŠgjandi ■ar sem hann ger­i engan greinarmun ß rÝkisskuldum, skuldum sem rÝkisstjˇrnir Ý umbo­i almennings Ý lř­rŠ­isrÝkjum hafa stofna­ til og bera ßbyrg­ ß, annars vegar, og skuldum einkaa­ila hins vegar. A­ sjßlfs÷g­u ber okkur (skattgrei­endum) engin skylda til a­ borga skuldir einkaa­ila. Ůeir tˇku lßn og fengu mikinn ar­ af fjßrfestingum sÝnum. Ůeim ber lÝka a­ standa undir tapi ef fjßrfestingarnar breg­ast. Ůeir einkavŠddu grˇ­ann og eiga ekki a­ komast upp me­ a­ ■jˇ­nřta tapi­. Ů˙, Kristjßn Torfi, lofar fordŠmi Obama um a­ ■jˇ­nřta tap einkaa­ila, sem ■ř­ir a­ varpa skuldunum yfir ß her­ar skattgrei­enda Ý framtÝ­inni. ╔g hallast fremur a­ ■vÝ grundvallarsjˇnarmi­i Merkel Ůřskalandskanslara a­ ■eir sem hirtu grˇ­ann eigi sjßlfir a­ bera tapi­.
3. .╔g stend vi­ allt sem Úg sag­i um samanbur­ vi­ st÷­u Eystrasalts■jˇ­a annars vegar og okkar ═slendinga hins vegar. Ůeir eru betur settir a­ ■vÝ leyti a­ gjaldmi­lar ■eirra, tengdir evru, hafa ekki hruni­, sem ■ř­ir a­ erlendar skuldir hafa ekki tv÷faldast Ý erlendum gjaldmi­li me­ ÷llum ■eim aflei­ingum sem ■vÝ fylgir og ═slendingar ■ekkja manna best. Ůa­ er einfaldlega rangt sem ■˙ segir, Kristjßn Torfi: ô... ■a­ breytir engu hvort ■˙ ert stˇr e­a lÝtill.ö Ůa­ breytir ÷llu hvort skuldirnar eru Ý eigin gjaldmi­li e­a ekki. Ůa­ breytir ÷llu hvort ■˙ ert hluti af stˇru myntsvŠ­i me­ al■jˇ­legan gjaldmi­il sem stenst ßhlaup hersveita grŠ­ginnar e­a ekki . Ůa­ breytir ÷llu hvort ■˙ ert varnarlaus fyrir engisprettufar÷ldrum heimskapÝtalismans ľ jafnvel svo mj÷g a­ ôj÷klabrÚfö spek˙lanta Ý vaxta- og gengismun leggja ■ig a­ velli ľ e­a ekki. Ůa­ er ■ess vegna sem ■jˇ­ir Mi­- og Austur-Evrˇpu eru verr staddar en a­ildar■jˇ­ir evrusvŠ­isins sem byggja ß traustari v÷rnum.
4. Ůřskur hagfrŠ­ingur me­ ßratuga reynslu Ý Austur-Evrˇpu or­ar ■etta svona: ôNi­ursta­an er ■essi: Al■jˇ­legir fjßrfestar Šttu a­ hafa ßhyggjur af flestu ÷­ru en upplausn evrusvŠ­isins. EvrˇpurÝki, utan evrusvŠ­isins, eins og t.d. Pˇlland og Ungverjaland, taka n˙ ˙t ■jßningar af ■vÝ a­ gjaldmi­lar ■eirra eru undir miklu ßlagi. Ůessar ■jˇ­ir reyna af ÷llum kr÷ftum a­ komst undir verndarvŠng evrunnar. LexÝa heimskreppunnar fyrir ■essar ■jˇ­ir er s˙ a­ ■Šr ■urfa a­ leggja har­ar a­ sÚr til a­ uppfylla skilyr­in fyrir ■ßttt÷ku Ý evrusvŠ­inu. Sjßlf kreppan getur or­i­ ■eim hvati til a­ taka sig ß. Gefist ■au ekki upp ß mi­ri lei­ og nßi ■ess Ý sta­ markmi­i sÝnu, mun evrusvŠ­i­ Ý heild a­ lokum koma sterkara ˙t ˙r kreppunni en ß­ur.ö (Holger Schmieding, Global Investor, 23.03.09.)
╔g hef engu vi­ ■etta a­ bŠta.


Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit