| Greinasafn |
2010 |
| Articles in English |
11.3.2010 ICELAND AND THE CURRENT ECONOMIC CRISIS. POLITICAL COMPLICATIONS AND THE WAY FORWARD 14.8.2009 ICELAND AND THE EUROPEAN UNION 8.8.2009 POLITICAL FIRST-AID? Iceland and EU 20.7.2009 ICELAND: FROM CRISIS TO RECOVERY |
| All articles in English |
11.1.2010
SOS!
Það á ekki af okkur að ganga. Fimmtán mánuðir hafa farið í (óbærilegt) argaþras um Icesave. Alþingi hefur verið óstarfhæft í hálft ár út af málþófi stjórnarandstöðunnar. Eftir mörg þúsund ræður og þrasþætti án uppstyttu í ljósvakamiðlum um Icesave, sitjum við enn í sama farinu. Þjóðin er engu nær um lausn málsins, sem lifa má við. Ísland er eins og stjórnlaust rekald, sem hrekst undan veðri og vindum.
Þrátt fyrir allt þrasið og fjasið stendur sú staðreynd óhagganleg, að Icesave – þetta tilræði við efnahagslegt sjálfstæði þjóðarinnar – er runnið undan rifjum íslenskra manna og á ábyrgð Íslendinga, ýmist vegna aðgerða þeirra eða aðgerðaleysis. Íslensk stjórnvöld réðu yfir lagaheimildum og stjórnvaldsúrræðum, sem hefðu dugað til að forða þjóðinni frá Icesave-reikningnum. Þau brugðust. En í stað þess að viðurkenna mistök sín – svo að af þeim megi læra – reyna þau nú, úr stjórnarandstöðu, að skella skuldinni á alla aðra. Þannig reyna þeir, sem bera þyngsta ábyrgð á óförum okkar, að beina athyglinni frá sjálfum sér með því að kenna öðrum um. Rökin fyrir þessum fullyrðingum standa óhögguð, þrátt fyrir allt þrasið. Rökin eru þessi:
- Ef eigendur og stjórnendur Landsbankans hefðu rekið fjárplógsstarfsemi sína í Bretlandi og Hollandi í formi dótturfyrirtækis en ekki útibús, væri lágmarkstrygging sparifjáreigenda á ábyrgð gistiríkjanna (Bretlands og Hollands) en ekki heimalands bankans (Íslands),
- þá væri enginn Icesave-reikningur til. - Ef Alþingi hefði lögleitt rammalög ESB (94/19/EB) um lágmarkstryggingu sparifjár árið 1999 með sama fyrirvara og t.d. Norðmenn (og fleiri EES-ríki), nefnilega að trygging tæki aðeins til innistæðureikninga í innlendum gjaldmiðli, þá hefðu íslensku bankarnir orðið að reka sína starfsemi erlendis í formi dótturfyrirtækja. Þar með hefði eftirlit og innistæðutrygging verið á ábyrgð gistiríkjanna.
- Þá væri enginn Icesave-reikningur til. - Ef eftirlitsstofnanir ríkisins, Seðlabanki og fjármálaeftirlit, hefðu sinnt embættisskyldum sínum og nýtt ótvíræðar lagaheimildir (sbr. t.d. lög um fjármálastofnanir nr. 161/2002) til að knýja eigendur Landsbankans til að reka fjáröflunarstarfsemi sína erlendis í formi dótturfyrirtækis, en ekki útibús, þá væri sparifjártryggingin á ábyrgð gistiríkjanna.
- Þar með væri enginn Iocesave-reikningur til. - Ef eigendur Landsbankans og stjórnendur Seðlabanka og Fjármálaeftirlits hefðu fallist á kröfur Seðlabanka Hollands og breska fjármálaerftirlitsins um að færa Icesave úr formi útibús Landsbankans yfir í dótturfélag, í stað þess að synja þessum tilmælum með yfirlæti og hroka,
- þá væri enginn Icesave-reikningur til. - Ef það sem hér hefur verið tíundað hefði verið gert í tæka tíð, hefði samþykkt Alþingis á lögum nr. 125, 6. okt. 2008 (neyðarlögin) um að íslenska ríkið bæri ábyrgð á öllum innistæðum í íslenskum bönkum ekki haft í för með sér mismunun viðskiptavina bankannna eftir þjóðerni, búsetu o.s.frv.. Þar með hefðum við ekki gert okkur sek um ótvírætt brot á jafnræðisreglunni. Þar með hefði Ísland ekki bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart 400 þúsund erlendum innistæðueigendum fyrir allt að 4 milljörðum evra. Þar með hefði Ísland hugsanlega getað farið dómstólaleiðina, án þess að taka þá áhættu að fá allan Icesave-reikninginn í hausinn, í staðinn fyrir helminginn, þ.e. lágmarkstrygginguna, eins og núv. samningur kveður á um.
- Allavega væri þá enginn Icesave-reikningur til.
Þrjú þúsund ræður
Í þrjú þúsund ræðum hafa stjórnarandstæðingar á Alþingi í hálft ár fjargviðrast yfir nokkurn veginn öllu milli himins og jarðar, án þess þó að koma auga á eða viðurkenna kjarna málsins um okkar heimatilbúna böl. Þeir hafa t.d. spunnið upp sögur um samsæri vondra útlendinga gegn okkur, hinum saklausu fórnarlömbum; sjálfstæðismenn, sem vildu gera Ísland að alþjóðlegri fjármálamiðstöð og skattaparadís, hafa lýst IMF sem “handrukkara auðvaldsins”; lærisveinar og meyjar járnfrúarinnar Thatcher hafa farið hamförum gegn nýlendustefnu Breta og Hollendinga; leiðtogar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokksins, sem hafa leyft handhöfum gjafakvótanna að veðsetja óveiddan fisk erlendum lánadrottnum bankanna, saka Evrópusambandið um að ásælast auðlindir Íslendinga; forystumenn Sjálfstæðisflokksins segja, að innistæðutryggingakerfi ESB feli hvorki í sér lagaskyldu né ríkisábyrgð, en samþykktu þó, undir forystu Geirs Haarde, Árna Mathiesens, þáv. fjármálaráðherra og Davíðs Oddssonar, þáv. Seðlabankastjóra, að ganga til samninga um Icesave á þeirri forsendu, að ríkið tryggði lágmarkstryggingu sparifjáreigenda; forystumenn Sjálfstæðisflokksins, þeir sem móta stefnuna frá degi til dags í Hádegismóum, jafnt sem hinir, sem framfylgja henni í Valhöll og á Alþingi, segja að innistæðutryggingakerfið eigi ekki við um kerfishrun, eins og það sem þeir bera ábyrgð á á Íslandi – en þorðu samt ekki að láta á þann málstað reyna fyrir dómstólum. Bretar hefðu látið sér fátt um finnast slíka tvöfeldni, og sagt: “They dare not put their money where their mouth is”.Það er alveg sama, hvar við grípum niður í handritinu að þessum pólitíska farsa; hvaða skoðun sem menn kunna að hafa á ofannefndum umræðuefnum, þá breytir það engu um þá óhagganlegu staðreynd, að íslensk stjórnvöld hafa sjálf lagt Icesave-skuldaklafann á sína þjóð. Íslenskum stjórnvöldum var í lófa lagið af afstýra því, að það gerðist. Þau brugðust. Í stað þess að viðurkenna sök sína til þess að læra megi af mistökunum, standa þau nú í stjórnarandstöðu fyrir leit að sökudólgum, alls staðar annars staðar en í eigin ranni, þar sem þá er að finna.
Icesave-málið verður ekki leyst með málþófi á Alþingi. Málþófið er heimatilbúið böl – hluti af vandanum en ekki lykill að lausninni. Lausnina er heldur ekki að finna í pólitískum látalátum veislustjóra útrásarinnar á Bessastöðum, sem reynir nú með sjónhverfingum að lappa upp á sinn laskaða orðstír. Og Icesasve-málið verður ekki leyst með þjóðaratkvæðagreiðslu. Það gæti þvert á móti sett málið í óleysanlegan hnút. Að biðja þjóðina að samþykkja Icesave-reikninginn, er eins og að biðja þann, sem hefur orðið fórnarlamb glæps að leggja blessun sína yfir ódæðið.
Sáttahönd frá Eystrasalti?
Icesave-málið snýst einfaldlega um það að ná samningsniðurstöðu við viðsemjendur okkar um lausn, sem báðir aðilar geta lifað við. En nú er svo illa fyrir okkur komið, að stofnanir lýðveldisins ráða ekki við verkefni sín. Alþingi hefur reynst vera óstarfhæft. Ríkisstjórnin, þótt hún eigi að heita meirihlutastjórn, hefur í reynd ekki þingmeirihluta til að leysa málið. Þetta þýðir að við þurfum á hjálp að halda. Fyrsta skrefið í leit að lausn er að viðurkenna hreinskilnislega vanmátt stjórnmálaforystunnar og stjórnkerfisins. Næsta skref er að finna einhvern utanaðkomandi, sem nýtur trausts deiluaðila til að miðla málum. Við þurfum að kveðja til sáttasemjara.Margir koma til greina.: Bill Clinton, fyrrv. Bandaríkjaforseti, er vel lesinn í Íslendingasögum og annálaður samningaþjarkur. Kannski finnst honum málið of smátt fyrir sig. Fyrrv. forseti Finnlands, Matti Ahtisaari, hefur áratugareynslu að baki af því að leiða saman deiluaðila, sem geta ekki hjálparlaust leyst ágreiningsmál sín. Fyrrv. untanríkisráðherra Þjóðverja, Joschka Fischer, hefur verið nefndur til sögunnar. Þjóðverjar hafa löngum borið góðan hug til Íslendinga (stundum af miður hróssverðum ástæðum), og sjálfur er Fischer aðsópsmikill stjórnmálamaður.
Ég leyfi mér að nefna hér enn einn frambjóðanda til þessa vandasama verks: Það er Toomas Hendrik Ilves, forseti Eistlands. Ég tel, að sá sem velst til þessa vandasama verks, þurfi ekki aðeins að njóta trausts, heldur einnig að hafa greiðan aðgang að leiðtogum, stofnunum og aðildarríkjum Evrópusambandsins. Forseti Eistlands er öflugur stjórnmálamaður,sannfærandi málflytjandi og öllum hnútum kunnugur innan Evrópusambandsins. Hann kom alvarlega til álita sem forseti ráðherraráðs ESB, sem staðfestir, hvert álit menn hafa á honum. Það færi vel á því, að einhver af leiðtogum Eystrasaltsþjóða stigi nú fram fyrir skjöldu til að miðla málum milli Íslendinga og grannþjóða þeirra, úr því að við getum það ekki lengur sjálfir.
Ég skora hér með á forsætis-, utanríkis- og fjármálaráðherra að hefja nú þegar kerfisbundna leit að öflugum sáttasemjara, til að hjálpa til við að leiða okkur út úr þeim ógöngum, sem okkar vanhæfu forystumenn hafa leitt okkur út í.
Jón Baldvin Hannibalsson
Ummæli við grein
12.1.2010 04:56:35Guðlaugur Hermannsson
Sæll Jón,
Ég hef verið að velta fyrir mér þeirri stöðu sem upp er komin hjá okkar annars ágæta landi. Í fyrsta lagi neitaði forsetinn að skrifa undir lögin. Þessi gjörningur olli því að Ísland datt niður í ruslflokk. Við það eitt að falla í ruslflokk þá jókst skuldabyrgði okkar í Icesave málinu. Af hverju? Vegna þess að þegar næsta verðmat á eignum þrotabús Landsbankans verður gert þá lækkar verðmæti ríkisskuldabréfa sem ríkið gaf út við kaup á eignum gamla Landsbankans vegna lækkandi mati á greiðsluhæfni ríkisins.
Mér þykir afar undarleg staða komin upp í umræðunni um Icesave. Það er verið að hella yfir þjóðina "commentum" frá ýmsum aðilum misvitrum og misupplýstum um kjarna málsins. Það er ekki rætt hið minnsta um "eignasafn" Landsbankans sem gæti skilað um 85 til 90% af kröfu Breta og Hollendinga. Af hverju er ekki rætt um þetta? Er það vegna þess að flestir eru uppteknir í lagaflækju um þetta mál?
Það er búið að greiða Icesave innistæðurnar til eigenda þeirra og því er krafan um eignasafnið virk. Mín tillaga er sú að ríkisstjórnin yfirtaki eignasafn Landsbankans og afhendi Bretum og Hollendingum það til varðveislu og ávöxtunar. íslenska ríkið greiði síðan mismun sem upp ávantar til þessara ríkja ef eitthvað er óuppgert. Við mat á eignasafni Landsbankans er farið afar varlega með upphæðir og er algengt að skilanefndir noti bæði belti og axlabönd við slíkt mat. Mér segir svo hugur að það sé ekki mikið sem standi upp úr sem við þurfum að greiða.
Kveðja
Guðlaugur Hermannsson
12.1.2010 11:19:36
Vigfús Magnússon
Hjartanlega sammála því sem þú segir um hlut stjórnvalda okkar. En ég tel að Bretar og Hollendingar hefðu líka átt að vera á verði gagnvart óprúttnum bankakrökkum, sem höguðu sér nánast eins og Nigeríubréfritarar.
12.1.2010 11:55:41
Brynjar Jóhannsson
Sæl Jón.
Í þingsáliktunar tillögu sem var samþykkt des 2008- sem mér sýnist þú hafa vitnað í hér að ofan- stendur orðrétt.
"er það mat ríkisstjórnarinnar að hagsmunum Íslands til lengri tíma litið sé best borgið með því að stjórnvöld styðji við Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta þannig að hann geti staðið straum af þeim kostnaði sem hlýst af því að ábyrgjast lágmarkstryggingu þá sem EES-reglur mæla fyrir um að því marki sem eignir viðkomandi banka standa ekki undir henni."
En nú hefur bæði Eva Joly og franskur koleki hennar sagt að lögum samkvæmt erum við Íslendingar ekki skildir til að borga. Ég er að velta fyrir mér hvort þetta fólk þekki forsögu málsins nægjanlega vel og hafi þessar upplýsingar undir höndum um að alþingi hafi samþykkt þessa tillögu ?
12.1.2010 21:34:42
Vilhjálmur Karl Karlsson
Sæll Jón,
Ég er orðin mjög leiður á því að menn séu endalaust að misnota orðið EF. Ef þetta og hitt - þá hitt og þetta.
Þetta er líklega mest notaða orð sem íslenskir stjórnmálamenn hafa notað í gegnum tíðina þegar þeir eru í þeim endalausa sandkassaleik að kenna hvor öðrum um.
Það er komin tími til að þeir komi sér úr leikskólagírnum og takist á við alvöru lífsins og framkvæmi það sem þeir voru kosnir til, þ.e.a. hugsa um hag heildarinnar og minna um sinn eiginn.
Svo mikið er víst að engin flokkur fengi atkvæði mitt í dag, þetta eru eintómir eiginhagsmuna seggir og valda fíklar sem þar eru meira og minna innanborðs.
Það sem við eigum að láta reyna á til þrautar er dómstólaleiðin, fá óbrigðula túlkun á ESS tilskipunni sem fjallar um efnhagshrun heillar efnahagsheildar!!!
22.1.2010 19:12:13
Kjartan Emil Sigurðsson
Guðbjartur Hannesson kom á fund hjá Þjálfa um daginn. Menn eru að þreifa fyrir sér og er það vel. Í Brennsu Njáls sögu stendur: Allt orkar tvímælis þá gjört er. Þetta var vandi Bjarna forsrh Ben. að hafa eftir þegar það átti við.
21.2.2010 01:35:34
Sveinn Ingi Garðarsson
Kærar þakkir kæri félagi Jón Baldvin fyrir að reyna að bera sannleikan fyrir borð óviljugra á örlagastund.
Þitt framtak varðandi Alþingssamþykkt um undirritun á EEC samningnum á sínum tíma, er og verður ógleymanlegur viðburður. Lágmarksreglur EEC um innistæðutryggingar í bönkum okkar er ekki hér um að kenna eins og þú bendir hér mjög réttilega á. Beitun á sínu neitunarvaldi á þessari stundu hefur Hr. Ólafur Ragnar "fylgt" háðlegri uppskrift Megasar frá forðum "Með böli má böl bæta"!
"Self reflection" hefur aldrei verið okkar þjóðar sterkasta hlið, eins og Nóbelskáld okkar ritaði snilldarlega "endur fyrir löngu".
Heiður til þín Jón Baldvin - hugrakkur og hreinskylinn sem fyrr!
http://en.wikipedia.org/wiki/European_Economic_Community
Skrifa ummæli
| Nýjustu skilaboð |
| Erlingur Davíðsson 5.9.2010 21:06:59 Sæll Jón Baldvin, É... Ingólfur Margeirsson 5.9.2010 00:20:32 Kæri Jón! Takk fyrir... Kristinn 4.9.2010 23:35:16 Ég mæli með því að þ... Michael W 4.9.2010 01:34:36 Thanks -at least one... Kristinn M 31.8.2010 15:51:43 Sæll Jón Baldvin. M... |
