Greinasafn

2017
 »oktber

 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2016
 »desember
 »nvember
 »oktber
 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHATS WRONG WITH EUROPE AND WHY DONT YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

8.6.2011

A kjsa til hvers?

Hva var svona merkilegt vi spnsku kosningarnar (til sveitar- og hrasstjrna) ann 22. ma sl.? a er varla frsgur frandi, a stjrnarflokknum, jafnaarmnnum, var refsa fyrir a hafa brugist seint og illa vi vboum kreppunnar. Hitt er merkilegra, a stjrnarandstaan haldi, arftakar Francos styrkti a vsu stu sna, en var samt fjarri v a spa til sn fylgi, rtt fyrir byrgarlausa og harvtuga stjrnarandstu.

Hinir ungu og hinir vonsviknu, sem refsuu krtunum fyrir a hafa brugist vonum snum, kusu heldur ekki haldi, enda ekkert anga a skja nema srhagsmunavrslu og purkunarlausa plitska spillingu. Hva gat flk kosi? a er mli.

Hinir ungu, snauu og vonsviknu fru ekki einu sinni kjrsta, heldur settust niur sundum saman eitt helsta torgi Madrid til ess a lsa vonbrigum snum me kerfi. Okkur er misboi, sgu au.

Forsumynd El Pais, besta dagblai Spnverja, sagi allt sem segja urfti. Ungur maur st undir mtmlaskilti la Puerta de Sol Madrid klddur hvtum bol me eftirfarandi letrun: Juventud sin futuro: sin casa, sin curro, sin pension pero sin miedo. okkar mli: ska n framtar: n hsnis, n vinnu, n lfeyris en ttalaus. etta voru skilaboin.

Hvers vegna a kjsa, ef maur hefur enga tr , a a skipti mli? Ef ber ekkert traust til neinna stjrnmlaflokka? Stjrnmlaflokkar eru rtt fyrir allt hjkvmileg verkfri fulltralrisins. En ef maur trir v, a a s sami rassinn undir eim llum, rtt fyrir lka litgreiningu og slagor, hvers vegna a fara kjrsta? Hva segir etta okkur? etta segir okkur, a lri virkar ekki. a eru skilaboin, sem brust fr Spni: sjlft lri er kreppu.

Hugmyndafri nfrjlshyggjunnar um alri markaslausna hefur ri lgum og lofum verldinni sl. rj ratugi. Ef markairnir eru allsrandi, er lri r leik. Til hvers er a kjsa, ef auklkurnar, sem eiga jrina me ggnum hennar og gum, hafa vald til a mla fyrir um vi rkisstjrnir og jing, hva s leyfilegt og hva ekki fyrir rki a gera?

Sl. rjtu r hefur nfrjalshyggjan ri rkjum verldinni. Boor nfrjlshyggjunnar alri markaarins og afskiptaleysi rkisins eru einfaldlega samrmanleg lrinu. reynd er etta stjrnmlakenning jnustu aurisins (e. plutocracy) og boar alri hins aljlega fjrmagns.

Tmariti Economist birti janar sl. srhefti um hina ofurrku og restina af mannkyninu. Hver var niurstaan? Tu prsent hinna rkustu eiga 83% af gum jarar (e. assets). Innan essa rvalshps eru hinir ofurrku um ttatu sund einstaklingar allt allt (af 7 milljrum manna, sem jrina byggja), sem ra yfir miklum meirihluta af gum jararinnar. 90% fullorinna jararba eiga sn milli um 17% af jarargum. Meira en helmingur jararba nkvmlega ekki neitt.

sl. rjtu rum hefur fjrmagni eigu essara rfu einstaklinga vaxi svo rt, a a er ori tu sinnum meira en jarframleisla raunhagkerfisins ri. etta er reyndar sama hlutfall og nam vexti slensku bankanna umfram jarframleislu slendinga ri. essi grarlegi auur er forri srafmenns aljlegs forrttindahps, tt strsti hluti hennar (40%) tilheyri Bandarkjamnnum.

Hugmyndafri frjlshyggjunnar er um skilyrislausan rtt fjrmagnseigenda til a skjast eftir hmarksgra, en um lei bltt bann vi hlutun rkisvaldsins v skyni a draga r jfnui aus og tekna. etta tilokar lri og etta misbur okkur jafnaarmnnum, v a stefna okkar er um jfnu og rttlti. Ef kjsendur geta ekki kosi jafnaarmenn gegn aurinu, ir a, a vi hfum brugist.

Hin aljlega fjrmalakreppa, sem tti upptk sn Bandarkjunum rtur a rekja til hmlulausrar grgi essarar fjrmlaeltu, sem sl. rjtu r hefur leiki lausum hala um heiminn, n ess a lrislegt rkisvald jrkja hafi sett vi v skorur me lggjf, reglusetningu og eftirliti. egar grafkn hinna ofurrku hafi kni hi aljlega fjrmlakerfi barm gjaldrots, kom rki v til bjargar eirri forsendu, a kerfi vri ori of strt til a a mtti falla. Grinn hafi veri einkavddur, en tapi var jntt.

ar me voru mrg jrki orin svo skuldug, a au uru h fjrmlamrkuum (fjrfestum) um a endurfjrmagna skuldir snar. Vegna aukinnar httu vi a veita of skuldugum rkjum ln, hkkuu vextir upp r llu valdi og ar me kostnaur jrkjanna vi endurfjrmgnun lna. Skuldabyrin er mrgum tilvikum orin viranleg. Enn n er reikningunum framvsa skattgreiendur. Kerfi, sem fyrirbau afskipti rkisins, er n komi upp n og miskunn rkisins. Sjlf hugmyndafrin er ar me gjaldrota. Money talks, eins og Kaninn segir. Til hvers er a kjsa ef markairnir ra?

Velferarrki Evrpu hafa undanfrnum rjtu rum legi undir linnulausum rsum eirra afla, sem gta aljlegra hagsmuna fjrmagnseigenda. Rkissjir jrkjanna, skattf almennings, eru n vesettir upp topp til a fora hinu ajlega fjrmlakerfi fr hruni. a tk almenning stjrnmlaflokka jafnaarmanna me samstu skipulagrar verkalshreyfingar a bakhjarli nstum heila ld a temja skepnuna hmlulausan kaptalisma me tkjum lrisins og agerum rkisins, til ess a byggja upp manneskjulegt jflag, sem byggist hugmyndum flks um jfnu og flagslegt rttlti.

a er stt a velferarrkinu r llum ttum. Hverjir eru til varnar? Er n kynsl reiubin til a fra frnir og taka upp ennan strshanska hins aljlega auvalds?

a er ekki ng a lsa vonbrigum snum, eins og unga flki la Puerta del Sol er a gera. Kynslirnar sem undan okkur komu, geru meira en a. r beittu samtakamtti snum og tkjum lrisins til ess a taka vldin af fjrmagnseigendum og byggu upp betra jflag nafni mannrttinda. Ef unga flki Puerta del Sol tlar a gera sr einhverja von um rangur, verur a a gera meira en a lsa ngju sinni. a verur a endurheimta lri r gslingu aurisins.

Og ur en a heldur t barttuna, verur etta unga flk a lra eina lexu, sem lfsbartta genginna kynsla kenndi okkur: A ekkja vin sinn!

Jn Baldvin Hannibalsson

Deila Facebook

Skrifa ummli

Nafn
Netfang
Skilabo
Skru inn etta or
ennan reit