Greinasafn

2017
 »jśnķ

 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

29.8.2011

Ķ BĮL OG BRAND Į NORŠURLANDARĮŠSŽINGI

Um daginn fékk ég netpóst frį Ķslendingi ķ Svķžjóš, sem rifjaši upp hįlfgelymda sögu af žvķ, hvernig allt fó ķ uppnįm į Noršurlandarįšsžingi ķ Žjóšleikhśsinu ķ Reykjavķk snemma įrs 1985. Bréfritarinn segist hafa séš af mér mynd į netinu, og žį hafi rifjast upp fyrir honum, aš ég sé trślega sami mašurinn og olli samgöngurįšherra Svķžjóšar hugarangri, žegar hann sneri heim frį Noršurlandarįšsžinginu žetta įr. Bréfritann var nefnilega einkabķlstjóri rįšherrans. En hvers vegna var rįšherrann ķ vondu skapi? Žaš er saga aš segja frį žvķ. Hér kemur hśn.

Heill og sęll, einkabķlstjóri.
Satt segiršu. Žaš var haldiš Noršurlandarįšsžing ķ Žjóšleikhśsinu ķ Reykjavķk ķ įrsbyrjun 1985. Ég var nżoršinn formašur Alžżšuflokksins. Žingmašur, jį, en vissulega ekki rįšherra (enn). Og ég įtti ekkert sęti į Noršurlandarįšsžingi. En žaš hlżtur aš hafa veriš lķtiš um aš vera į žinginu - kannski bara leišinlegt - žvķ aš einu fréttirnar, sem birtust į Noršurlöndum frį žessu žingi snerust um litla kjallaragrein, sem ég skrifaši ķ žįverandi DV: "Noršurlanda hvaš?"

Finnsk stjórnmįl lśta hręšslugęšum gagnvart Sovétinu; finnskir fjölmišlar lśta ritskošun; oršiš "Finnlandisering" er komiš inn ķ alžjóšamįliš og merkir žöggun eša sjįlfsritskošun frammi fyrir hótun um ofbeldi.

Nęsta mįl: Svķar lķta į sjįlfa sig sem bošbera frišar. Nś er upplżst, aš vopnaišnašurinn sęnski (Bofors o.fl.) er fjórši stęrsti śtflytjandi moršvopna ķ heiminum; žeir seldu į laun vopn til beggja strķšsašila ķ Ķran - Ķrak strķšinu, (žar sem USA studdi Hussein og milljón manns tżndu lķfi). Olof Palme var svo tilnefndur sįttasemjari.

Žrišja mįl: Ķ skjóli kalda strķšsins hefur Noršmönnum tekist (meš stušningi Vesturlanda) aš leggja undir sig Svalbarša og Jan Mayen. Žetta er partur af śtženslustefnu Noregs ķ Noršurhöfum. Žeir geršu tilkall til yfirrįša į Gręnlandi gegn öšru nżlenduveldi (Dönum), en töpušu žvķ fyrir alžjóšadómsstólnum ķ Haag į millistrķšsįrunum. Noregur į hvorki Svalbarša né Jan Mayen. Noregi var ķ frišarsamningnum eftir fyrra strķš fališ forsvar fyrir millirķkjasamningi um Svalbarša, sem var skilgreindur "no man“s land". Tugir rķkja eiga ašild aš samningnum. Noršmenn eru žegjandi og hljóšalaust bśnir aš gera Svalbarša aš norsku landi og bśa til "fiskverndunarsvęši" - 200 mķlur umhverfis eyjarnar, sem Noršmenn stżra. Žarna er aš finna ógrynni af olķu og gasi. Žetta ętla Noršmenn aš sölsa undir ķ sig ķ blóra viš lög og rétt.

Og svo er žaš lille Danmark. Ég sagši ekkert ķ greininni um nżlenduveldiš danska. En ég lżsti furšu minni į, aš danskur forsętisrįšherra, Anker Jörgensen, flutti tillögu į žessu Noršurlandažingi um aš gera Noršurlönd aš "kjarnavopnalausu" svęši. Nś vissu allir, aš Noršurlönd voru kjarnavopnalaus svęši. Hins vegar var vitaš, aš nokkrum tugum S-20 sovéskra, mešaldręgra, kjarnaoddaskeyta, var beint aš Noršurlöndum. Ég lagši til, aš viš krefšumst žess, aš “žau yršu fjarlęgš. Žį sakaši Anker mig um aš vera strķšsęsingamann.

Svona var žetta. Žetta er pķnulķtil dęmisaga um nżju fötin keisarans - sķgild saga eftir sķgildan danskan höfund, sem gjarnan klęddi superbókmenntir ķ form barnabóka.

Hvers vegna var svona leišinlegt į Noršurlandažinginu? Žaš er af žvķ, aš žau sem žarna voru, höfšu um ekkert aš tala, eša aš “žau höfšu lagt į sig sjįlfsritskošun, sem bannaši žeim aš horfast ķ augu viš sjįlf sig og umheiminn.

Žetta var įriš 1985. Ég įtti eftir aš vera formašur Alžżšuflokksins ķ tólf įr. Eftir žetta skorti ekkert į um, aš ég vęri ekki žekktur į Noršurlöndum. Žeir vissu hver ég var.En žaš vafšist fyrir žeim aš skilja, hvaš žaš var sem ég stóš fyrir. Žaš kom seinna į daginn ķ framhaldi af sjįlfstęšisbarįttu Eystrasaltsžjóša.

Sęnski forsętisrįšherrann bašst ķ seinustu viku afsökunar į heigulshętti Svķa gagnvart sjįlfstęšisbarįttu Eystrasaltsžjóša. Hann bašst afsökunar į, aš Svķžjóš samžykkti athugasemdalaust hernįm og innlimun Eystrasaltsžjóša inn ķ žjóšafangelsi Stalķns 1945. Hann bašst afsökunar į, aš sęnsk stjórnvöld sendu flóttafólkiš - bįtafólkiš - frį Eystrasaltslöndum beint aftur ķ hendurnar į böšlum KGB. Žeir sem ekki voru drepnir į stašnum, fóru ķ gślagiš. Skammt frį Jurmala - fyrir utan Riga - er minnismerki um žį lettnesku föšurlandsvini, sem Svķar sendu żmist ķ daušann eša žręlabśširnar.

Minnismerkiš um Ķsland er öšru vķsi. Ķslandstorg ķ Tallinn og Riga og Ķslandsgata ķ nįnd viš žinghśsiš ķ Vilnķus, žar sem skrifaš stendur į skilti: Til Ķslands, sem žorši žegar ašrir žögšu.

Ég į enn ķ fórum mķnum bréf, sem mér bįrust frį Svķžjóš eftir žetta Noršurlandažing. Žaš merkilega var, aš žau voru öll frį śtlögum frį Eystrasaltsžjóšum, sem Svķum hafši lįšst aš endursenda. Žar segir t.d.: "Orš žķn į Noršurlandarįšsžinginu eru eins og ferskur gustur frį Noršur-Atlantshafinu inn ķ lognmollu žöggunarinnar hér viš Eystrasalt. Loksins heyrum viš norręnan stjórnmįlamann, sem segir sannleikann umbśšalaust".

Žetta varš mér vegarnesti, žegar kom aš endatafli kalda strķšsins 1987-91: žegar stušningur okkar viš sjįlfstęšisbarįttu Eystrasaltsžjóša hratt af staš kešjuverkun, sem leiddi til upplausnar Sovétrķkjanna. Svona leynast žręšir ķ samhengi sögunnar.

Ef žś heyrir frį samskiptarįšherranum žķnum foršum daga, skilašu žį kvešju frį dyggum ašdįanda sęnska velferšarrķkisins - mér.
Meš bestu kvešjum,
Jón Baldvin

Jón Baldvin Hannibalsson

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit