Greinasafn

2017
 »maķ

 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

10.2.2016
„SOLIDARITY OF SMALL NATIONS: UTOPIAN DREAM OR PRACTICAL POLITICS?

Read more

All articles in English

9.1.2012

VÉLARVANA SKIP Ķ ÓLGUSJÓ, vištal viš JBH śr Reykjavķkurblaši


„Ég get sennilega ekki svaraš žvķ ķ einu orši, von eša vonbrigši,“ segir Jón Baldvin Hannibalsson fyrrverandi formašur Alžżšuflokksins og utanrķkisrįšherra žegar Reykjavķk spurši hann aš žvķ hvaš nżtt įr bošaši žjóšinni. Žegar viš setjumst inn ķ stofu ķ hlżlegu sveitasetri hans ķ Mosfellsbę, į mešan vetrarkuldinn og kafsnjórinn blasa viš fyrir utan, śtskżrir hann hvers vegna svariš viš spurningunni sé ekki einfalt.

„ Žaš eru rśm žrjś įr frį hruni og žaš er rśmt įr til kosninga. Menn velta vöngum yfir žvķ hvort viš höfum nįš botninum, hvort viš sjįum til sólar, hvort eitthvaš ljós sé viš endann į göngunum. Žetta var ekkert smįįfall og žaš er óraunsętt aš gera rįš fyrir žvķ aš sįrin séu gróin eftir örfį įr. Žetta var atburšur af žvķ tagi sem mun setja mark sitt į ķslenskt samfélag um langa framtķš. Ég hef stundum sagt sem svo aš žaš besta sem hafi gerst eftir hrun hafi veriš skżrsla rannsóknarnefndar Alžingis, loksins žegar hśn kom, vegna žess aš hśn er einstök gegnumlżsing į innvišum okkar žjóšfélags. Hrollvekjandi lesning og afhjśpun, en holl lesning og naušsynleg. Žeim var fališ aš leita sannleikans og aš orsökum hrunsins. Og žeim var fališ aš leita aš vitnisburši um žaš, hvort einhverjir tilteknir ašilar ķ ķslensku stjórnkerfi bęru įbyrgš, annašhvort meš ašgeršarleysi eša mistökum, aš svona illa fór. Höfundar skżrslunnar komust aš vel rökstuddum og afdrįttarlausum nišurstöšum. Žeir fęršu žungvęg rök fyrir žvķ aš tilteknir stjórnmįlamenn og embęttismenn hefšu meš ašgeršum og ašgeršarleysi brugšist skyldum sķnum um aš grķpa til rįšstafana ķ tęka tķš til aš afstżra hruninu eša a.m.k. draga śr verstu afleišingum žess. Viš vitum aš hér óšu uppi fjįrglęframenn sem höfšu fengiš eignarhald į bönkum ķ skjóli pólitķskra tengsla. Ég segi fjįrglęframenn vegna žess aš vitnisburšurinn um starfshętti žeirra er hrollvekjandi. Einkavęšingaferillinn reyndist vera framhald į hefšbundnu helmingarskiptum ķhalds og framsóknar. Vinnubrögšin voru brot į öllum grundvallarreglum sem um slķk mįl eiga aš gilda. Svona var fariš aš ķ Rśsslandi Yeltsķns, ķ Afrķku, ķ bananalżšveldum Miš-, og Sušur-Amerķku, en į Ķslandi, - einu Noršurlandanna. - žvķ įttum viš bįgt meš aš trśa. Viš hefšum ekki trśaš žvķ fyrirfram, en viš neyšumst til aš horfast ķ augu viš žennan veruleika. Vitnisburšurinn er massķvur. Bankarnir voru ręndir innanfrį. Žeir voru žandir śt af erlendum lįnum upp ķ tķfalda stęrš žjóšarframleišslu. Landsbankaklķkan greip til žess rįšs žegar erlendir fjįrmagnsmarkašir lokušust aš yfirbjóša sparifjįrmarkašinn ķ Bretlandi og Hollandi. Žeir söfnušu saman rśmlega žjóšarframleišslu Ķslendinga į örskömmum tķma. Žetta fé streymdi aš miklu leyti hingaš og var notaš m.a. til žess aš leysa endalausa endurfjįrmögnunaržörf eigenda bankanna. Allar reglur um įhęttustżringu voru brotnar. Lįn voru veitt ķ stórum stķl til eigenda og skyldra fyrirtękja, įn žess aš veš kęmu fyrir. Hlutabréfamarkašnum var stżrt af örfįum mönnum. Žar voru stunduš innherjavišskipti og markašsmisnotkun var grundvallarreglan, en ekki undantekningin. Žetta er allt svo rękilega rökstutt aš mašur skyldi ętla aš sérstakur saksóknari gęti fylgt žvķ snarlega eftir meš įkęrum um leiš og vitnisburšur um innherjavišskipti og markašsmisnotkun lį fyrir um forstjóra Enron hins bandarķska, hafši įkęruvaldiš žar ķ landi snör handtök viš aš leiša hina grunušu fyrir dómara. Nś eru lišin meira en žrjś įr frį hruni og enn er žess bešiš aš sérstakur saksóknari lįti til skarar skrķša. Töfin vekur upp spurninguna um hvort ķslenskt réttarfar og dómarareynsla rįši viš verkefni af žessu tagi.

Žessu til višbótar brįst pólitķkin, segir Jón Baldvin, en hśn įtti aš koma ķ veg fyrir aš svona gęti gerst. Žar undanskilur hann engan: Stjórnmįlaleištoga, rķkisstjórnir, Alžingi og stjórnkerfiš allt, eftirlitsstofnanir žar meš taldar. Hann segir žetta hafa veriš afhjśpun sem žjóšin verši aš horfast ķ augu viš. Į annaš hundraš manns séu meš réttarstöšu grunašra manns ķ rannsókn sérstaks saksóknara, en nišurstaša engin enn sem komiš er. „Į mešan žetta óvissuįstand rķkir eitrar žaš allt andrśmsloft ķ samfélaginu. Viš erum meš fįrveika pólitķk, žjóšfélagsumręšan er beisk og bitur.“ En žaš er ekki allt af hinu illa. Jón Baldvin segir aš meira hafi įunnist ķ efnahagsmįlum en margir žoršu aš vona ķ upphafi. Vandamįlin sem žjóšin standi frammi fyrir séu fremur af pólitķskum toga en efnahagslegum. Viš getum einungis aš litlu leyti žakkaš sjįlfum okkur žann įrangur sem nįšst hefur. Žaš var lįn ķ ólįni aš skuldasśpa bankanna – nęrri žvķ tķföld žjóšarframleišsla - hafi veriš langt umfram getu Ķslands aš rķsa undir. Žaš var einfaldlega ekki į mannlegu valdi aš koma ķ veg fyrir aš bankarnir yršu gjaldžrota. “ Gjaldeyrisforši Sešlabankans var uppurinn ķ įstarbréfum Davķšs, sem er stęrsta upphęšin ķ skuldasśpu eftirhrunsįranna. Lįnshęfismatiš var fyrir nešan nśll. Viš įttum engan ašgang aš erlendum lįnsfjįrmörkušum. Žaš treysti okkur enginn fyrir peningum, hvorki Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn né rķkistjórnir Noršurlanda, af fenginni reynslu af ķslenskum stjórnvöldum og sešlabanka. Ķslendingar uršu einfaldlega aš višurkenna žį stašreynd aš fjįrmįlakerfiš var hruniš eins og žaš lagši sig til grunna. Śr žvķ sem komiš var var žaš betra – miklu betra – en ef žaš hefši hangiš uppi og rķkisstjórnin hefši įlpast til aš reyna aš bjarga žvķ į kostnaš almennings. Žaš var samt yfirlżst stefna allt til hinstu stundar. Sem betur fer tók atburšarrįsin einfaldlega fram fyrir hendurnar į hrunstjórninni. Žaš er ķ žessum punkti sem viš sjįum muninn į okkur og Ķrum. Munurinn er ekki sį aš ķslenskir stjórnmįlamenn hafi veriš svona framsżnir og snjallir, (eins og žeir eru farnir aš reyna aš ljśga aš sjįlfum sér og öšrum). Viš įttum bara ekki fimmeyring meš gati.“ Jón Baldvin segir aš žeir sem bįru pólitķska įbyrgš į hruninu hafi allir hagsmuna aš gęta aš žessi śttekt rykfalli ofan ķ skśffu. „ Žaš voru margar ręšur fluttar į landsfundi Sjįlfstęšisflokksins fyrir stuttu um hiš „svokallaša hrun“. Žeir kannast ekkert viš hruniš žar į bę. Žar geršist žaš aš höfušpaurar hrunsins, žaš er aš segja tveir fyrrverandi leištogar Sjįlfstęšisflokksins, voru kallašir upp į sviš og hylltir eins og žeir vęru bjargvęttir.“ Žetta minnir į žaš, žegar Svavar Gestsson, žį nżkjörinn formašur Alžżšubandalagsins, lét kalla gömlu kommanna, Einar og Brynjólf, upp į sviš į flokksžingi og lét hylla žį meš žeim ummęlum aš “žrįšurinn śr fortķšinni vęri óslitinn”. Jón Baldvin minnir į margtilvitnuš orš Styrmis Gunnarssonar, (sem į hįlfrar aldar ritstjórnarferli į Morgunblašinu hafi veriš innvķgšur og innmśrašur ķ valdakerfi Sjįlfstęšisflokksins), ķ rannsóknarskżrslunni um aš ķslenskt žjóšfélag sé ógešslegt; žar sé ekkert aš finna nema valdasżki og sérhagsmunapot. Žar séu engar hugsjónir, ekkert nema eiginhagsmunastreš. Styrmir skrifar nżlega ķ vikupistli sķnum um Flokkinn sem hann hefur žjónaš ķ hįlfa öld, aš svo lengi sem hann horfist ekki ķ augu viš įbyrgš sķna, svo lengi sem hann lifi ķ afneitun og geri ekki upp fortķšina, eiga hann lķtiš erindi viš framtķšina. “Žetta er hverju orši sannara,“ segir Jón Baldvin. Hann minnir į aš žessir tveir flokkar hafa veriš rįšandi ķ rķkisstjórnum lengst af allan lżšveldistķmann. Žeir hafi vanist žvķ aš stjórna skv helmingaskiptareglunni, ž.e. žeir hafi beitt rķkisvaldinu til aš śthluta gęšunum til fyrirtękja, sem žrifust ķ skjóli pólitķsks valds. Žaš kerfi var ķ ešli sķnu gerspillt. En hafi menn bundiš vonir viš aš einkavęšing rķkisfyrirtękja myndi leiša til ešlilegri višskiptahįtta, žį hafi žęr vonir oršiš sér rękilega til skammar. Hugtakiš “einkavinavęšing” lżsir žessari reynslu vel. Žegar į reyndi var einkavęšingin einungis framhald į helmingaskiptareglunni. Munurinn var bara sį aš sjįlfar višskiptaklķkurnar uršu aš lokum pólitķkinni yfirsterkari. Stjórnmįlamenn og flokkar voru į framfęri aušjöfranna. Peningarnir tóku völdin. Žótt Sjįlfstęšisflokkur og Framsókn hafi skipt um andlit ķ forystu, hafa žeir ekki višurkennt sök sķna, hvorki gert upp viš stefnu sķna né vinnubrögš. Ķ rannsóknarskżrslunni er žaš rakiš liš fyrir liš hvernig forystumenn žessara flokka forklśšrušu hagstjórninni į valdatķmum sķnum, bęši į sviši rķkisfjįrmįla og peningamįla. Stašreyndirnar tala sķnu mįli um žaš aš žessir flokkar beri höfušįbyrgš į hruninu. En žeir višurkenna ekki hjį sér neina sök. Nś er žeim tamt aš tala um „svokallaš hrun“. Žeir segja aš žaš eigi ekki aš festa sig ķ fortķšinni. Og mešan žetta gildir, žį er ekkert lęrt fyrir framtķšina. Um žessa flokka er žaš aš segja aš ķ žessu įstandi eru žeir óstjórnhęfir. Žeir eru m.a.s. ónothęfir ķ stjórnarandstöšu vegna žess aš stjórnarandstaša žeirra er ótrśveršug. Įstęšan blasir viš. Flestum ofbżšur žegar óknittapeyjar sem lagt hafa heimili ķ rśst ķ svallveislu sem fór śr böndunum dirfast aš gera hróp aš vinnandi fólki, sem er aš moka śt skķtnum eftir žį. Žaš er myndin sem blasir viš af žessum flokkum ķ stjórnarandstöšu. Įramótaskaup sjónvarpsins sérķlagi segir allt sem segja žarf um įstand Sjįlfstęšisflokksins. Žetta er eitthvert gengi mišaldra višskiptauppa sem voru į kafi ķ fjįrmįlaspillingunni fyrir hrun og eru enn į sķnum stöšum flestir hverjir og hęlast um ķ sinn hóp, hvaš žeir hafi sloppiš vel frį afleišingum gerša sinna.“

Jón Baldvin tekur mönnum vara viš žvķ aš trśa skošunakönnunum viš rķkjandi ašstęšur. Um žaš bil helmingur kjósenda sé óįkvešinn. Nżjir valkostir munu vonandi bętast viš, en eru enn ekki komnir fram į sjónarsvišiš. Žaš sé aš vķsu ótrślegt en satt aš milli 20-25% kjósenda muni kjósa Sjįlfstęšisflokkinn įfram, jafnvel žótt frambjóšendur hans vęru flestir hverjir undir įkęru um fjįrmįlaspillingu. Žetta er nokkurn veginn sama hlutfall og kommśnistaflokkurinn ķ Rśsslandi hefur. Žar ķ landi er žaš “nomenklatura” - įhangendur valdakerfisins. Sömu sögu sé aš segja hér į landi. Jón Baldvin minnir į tengsl Sjįlfstęšisflokksins viš Björgólfana. Hann minnir į aš framkvęmdastjóri flokksins til eilķfšar, Kjartan Gunnarsson, hafi veriš settur aš veši inn ķ bankarįš Landsbankans til aš innsigla tengslin. Allur stjórnendahópur Landsbankans sé uppalisti śr lagadeild Hįskóla Ķslands, Vöku og Heimdalli. Žannig bęri Sjįlfstęšisflokkurinn einn alla įbyrgš į Icesave. Sś įkvöršun stjórnenda Landsbankans aš féfletta Breta og Hollendinga į įbyrgš ķslenska tryggingasjóšsins er upphafiš aš Icesave. Stjórnvöldum var ķ lófa lagiš aš fyrirbyggja aš Icesave reikningnum yrši framvķsaš til skattgreišenda. Sešlabanki og Fjįrmįlaeftirlit gįtu afstżrt Icesave meš žvķ aš sjį til žess aš Landsbankinn ręki starfsemi sķna erlendis ķ formi dótturfyrirtękja eins og Kaupžing gerši. Rķkisstjórnin gat fariš aš dęmi Noršmanna og skilyrt lögin um innistęšutryggingar frį 1999 viš innistęšur ķ ķslenskum krónum. Žar meš hefši enginn Icesave reikningur oršiš til og engin bótakrafa į ķslenska rķkiš heldur, žótt leitaš yrši til dómsstóla. Žaš eru žess vegna veigamikil rök fyrir žvķ aš žaš beri aš senda reikninginn beint upp ķ Valhöll ef dómsstólar aš lokum leiša til žeirrar nišurstöšu.

Fortķš Framsóknarflokksins ķ stjórnarsamstarfi žessara flokka ķ 12 įr, er sķst fegurri žegar aš er gįš. Žaš er sorglegt til žess aš vita aš samvinnuhreyfingin, hugsjóna- og félagsmįlahreyfing bęši bęnda og neytenda ķ žéttbżli, skuli hafi endaš eins og raun ber vitni. Žessi sorgarsaga er skilmerkilega rakin ķ nżjasta hefti tķmaritsins Sögu, tķmariti Sögufélagsins. Höfundurinn Björn Jón Bragason sagnfręšingur rekur žessa sorgarsögu liš fyrir liš. Forystumenn Framsóknarflokksins misnotušu valdastöšu sķna til žess aš fęra śtvöldum višskiptaforkólfum gamla SĶS Bśnašarbankann į silfurfati. Įšur höfšu sömu ašilar samiš um žaš į laun aš sameina Bśnašarbankann Kaupžingi. KB-banki varš į örfįum įrum stęrsti banki žjóšarinnar og endaši feril sinn sem eitt af tķu stęrstu fjįrmįlagjaldžrotum sögunnar. Žessi saga er um žaš, hvernig stjórnmįlamenn misnota vald sitt til žess aš aušgast persónulega meš žvķ m.a. aš sölsa undir sig leifarnar af eignum Samvinnuhreyfingarinnar. Žetta er lķka saga um žaš hvernig skepnan reis gegn skapara sķnum: fyrst misnotušu stjórnmįlamenn vald sitt til aš śthluta gęšum til skjólstęšinga sinna. En fyrr en varši uxu žiggjendurnir "gefendunum" yfir höfuš. Auškżfingarnir tóku völdin af pólitķkinni. Einstakir stjórnmįlamenn og stjórnmįlaflokkar gengu į mįla hjį aušklķkunum. Helsta réttlętingin fyrir afhendingu Bśnašarbankans til S-hópsins var sś aš virtir erlendir bankar vęru meš ķ hluthafahópnum og fęršu žar meš inn ķ landiš bęši fjįrmagn og séržekkingu. Hvorugt stóšst žegar į reyndi. S-hópurinn reyndist ekki eiga fyrir bankanum en fékk į laun lįn frį Landsbankanum, mešan hann var enn rķkisbanki. Žaš er spurning hvort glępasagan ķslenska (Arnaldur, Yrsa og co) nįi upp ķ žetta. Björn Jón fęrir fyrir žvķ veigamikil rök aš helstu forystumenn Framsóknar hafi hagnast persónulega ķ žessu valdatafli meš eignir almennings, ekki sķst fyrrum varaformašur og rįšherra Finnur Ingólfsson. Réttarrannsókn ķ Rśsslandi leiddi į sķnum tķma ķ ljós aš kommśnistaflokkur rįšstjórnarrķkjanna hefši veriš glępasamtök frį upphafi. Eftir fall kommśnismans sölsaši flokkselķtan undir sig aušlindir Rśsslands. Framsóknarflokkur Jónasar frį Hriflu viršist eiga žaš sameiginlegt meš flokki Lenķns aš hafa oršiš aš umskiptingi ķ formi "eignarhaldsfélags" fjįrglęframanna.

Meš žessa fortķš ķ huga er įstęša til aš bišja kjósendur aš ķhuga, hvort flokkum af žessu tagi, sé treystandi fyrir almannafé eša vörslu almannahagsmuna. Jón Baldvin vitnar enn į nż ķ Styrmi Gunnarsson, sem segi aš ef žessir flokkar svķkist um aš gera upp fortķšina eigi žeir ekkert erindi viš framtķšina. Žeir muni bara endurteka leikinn. Jón Baldvin tekur žaš skżrt fram aš Samfylkingin geti heldur ekki firrt sig įbyrgš į žessari sorgarsögu. Samfylkingarfólk komist ekki hjį žvķ aš gera upp viš hlutdeild flokksins ķ hrunstjórninni. Žįtttöku flokksins ķ žeirri stjórn megi reyndar kalla pólitķsk mistök aldarinnar. Į 18 mįnušum tókst Ingibjörgu Sólrśnu Gķsladóttur aš eyša öllu trausti og trśveršugleika Samfylkingarinnar meš frammistöšu sinni ķ žessu stjórnarsamstarfi. Hvergi hafi séš žess staš aš Samfylkingin hafi breytt nokkru, sem mįli skipti. Efnahagsstefna Samfylkingarinnar fyrir kosningar 2007, žar sem varaš var rękilega viš yfirvofandi brotlendingu hagkerfisins og settar fram tillögur til aš afstżra žvķ, tżndist nišri ķ skśffu. Formašurinn tók aš sér hlutverk klappstżrunnar fyrir śtrįsarvķkinga į erlendum vettvangi. Forysta flokksins virtist vera pólitķskt mešvitundarlaus žótt višvörunarmerkin blöstu hvarvetna viš. Samfylkingin hlżtur žvķ aš horfast ķ augu viš žį stašreynd, aš hśn ber aš sķnum hluta įbyrgš į žeim afleišingum, sem bitnaš hafa į almenningi eftir hrun: atvinnu- og eignamissi og hrun lķfskjara. Spurningin er hins vegar sś, hvort Samfylkingunni takist undir forystu "heilagrar Jóhönnu" aš endurheimta žetta glataša traust meš žvķ aš hafa forystu um endurreisnarstarfiš. Nęstu mįnušir munu skera śr um žaš. Vissulega hefur margt įunnist ķ endurreisnarstarfinu. Žar ber hęst framkvęmd endurreisnarįętlunar IMF og rķkisstjórnarinnar ķ rķkisfjįrmįlum undir forystu Steingrķms J Sigfśssonar. Innan įrs hyllir undir jöfnuš ķ rķkisfjįrmįlum. Žaš er betri įrangur en flestar ašrar skuldsettar žjóšir Evrópu geta stįtaš af. Steingrķmur J Sigfśsson hefur boriš hitann og žungann af žessum umskiptum og sżnt ķ verki stefnufestu og žrautsegju, sem fįum stjórnmįlamönnunum okkar viršist gefiš nś um stundir. Gengisfall krónunnar hefur dregiš śr innflutningi og örvaš śtflutningsgreinar sem hefur bętt višskiptajöfnušinn śt į viš og styrkt stöšu śtflutningsgreina. En žrįtt fyrir žennan įrangur į sumum svišum eru mörg vandamįl óleyst. Žrįtt fyrir ķtrekašar smįskammtalękningar er skuldavandi fjölda heimila enn óleystur og fjįrhagsleg endurskipulagning fyrirtękja hefur tekiš alltof langan tķma. Stjórnin hefur ekki enn stašiš viš gefin fyrirheit um aš tryggja aš žjóšin fįi réttmętan arš af sjįvaraušlindinni. Žaš mįl er ķ uppnįmi. Reyndar stendur uppį žessa rķkisstjórn aš binda endi į įratuga gamlar deilur um eignarhald į aušlindum meš žvķ aš koma fram löggjöf sem tekur af tvķmęli um aš fiskistofnarnir innan lögsögunnar, aušlindir hafsbotnsins, orku- og vatnslindirnar, séu ęvarandi eign žjóšarinnar og óframseljanlegar. Žetta verkefni žarf aš leysa meš žvķ aš tryggja aš fyrirliggjandi drög aš nżrri stjórnarskrį verši lögš fyrir žjóšina ķ žjóšaratkvęši. Jafnframt žarf skżra löggjöf um nżtingarrétt į aušlindum fyrir sanngjarnt verš. Aušvitaš mį nefna fleiri stórmįl eins og t.d. endurskipulagningu hśsnęšismarkašarins eftir hrun meš markvissri uppbyggingu leigumarkašar. Spurningin er: getur žessi rķkisstjórn hrundiš žessum stóru mįlum ķ framkvęmd į žessum 16 mįnušum sem eftir lifa af kjörtķmabilinu? Er samstaša milli stjórnarflokkanna um lausnir? T.d. varšandi aušlindagjöld ķ sjįvarśtvegi? Hafa stjórnarflokkarnir afl atkvęša į žingi til žess aš koma umdeildum mįlum fram? Aš sumu leyti minnir žessi rķkisstjórn oršiš į vélarvana skip sem hrekst til og frį ķ ölduróti. Mun uppstokkunin sem įtti aš styrkja stjórnina inn į viš leiša til žess aš hśn verši ķ reynd minnihlutastjórn, sem veršur aš semja um framgang mįla viš einstaka stjórnarandstöšužingmenn? Gengur žaš upp? Ef ekki - er žį nokkurra annarra kosta völ en aš vķsa mįlum ķ dóm žjóšarinnar? Žį skiptir sköpum aš fram komi į sjónarsvišiš nżtt stjórnmįlaafl meš fólk ķ forystu, sem sannaš hefur getu sķna til góšra verka į hinum żmsum svišum žjóšlķfsins, sem kjósendur geta žvķ bundiš viš rökstuddar vonir um aš nį įrangri žvert į rķkjandi skotgrafir flokka. Er einhver von til žess aš slķkt stjórnmįlaafl lķti dagsins ljós? Svörin viš žessu og öšrum įmóta spurningum munu rįšast į nęstu vikum og mįnušum.

Žaš er ekki hęgt aš ljśka žessu spjalli viš Jón Baldvin įn žess aš nefna spurninguna um stöšu samninga um ašild aš Evrópusambandinu. Jón Baldvin segir žaš óneitanlega žversagnakennt, svo ekki sé meira sagt, aš horfa uppį rķkisstjórn, sem meš atbeina meirihluta Alžingis sękir um ašild aš Evrópusambandinu og stendur nś ķ samningum mišjum; en vandasömustu mįlunum ķ žessum samningum (sjįvarśtvegs- og landbśnašarmįlum) sé stżrt af nżjum atvinnumįlarįšherra sem er yfirlżstur andstęšingur ašildar. Hans bķšur žvķ žaš hlutverk aš leggja lķfiš ķ sölurnar til aš nį bestu mögulegum samningum fyrir hönd žjóšarinnar, sem hann mun sķšan skv stefnu eigin flokks hvetja kjósendur til aš fella. Žetta er ekki beinlķnis björgulegt. - Er žaš? Nś er žaš hins vegar svo aš žessum samningum veršur ekki fyrirsjįanlega lokiš į kjörtķmabilinu. Mikill meirihluti žjóšarinnar vill stašfastlega, hvaš svo sem öšru lķšur, fį aš taka afstöšu til endanlegrar samningsnišurstöšu ķ žjóšaratkvęši. Ef Alžingi reynist óstarfhęft, žar sem stjórnin reynist vera mįttvana minnihlutastjórn, og stjórnarandstašan er óstjórnhęf, af įstęšum sem ég hef žegar rakiš, er žį nokkuš annaš til rįša en aš vķsa mįlum til žjóšarinnar? Žjóšin yrši žį spurš um, hvort hśn vilji ljśka samningum og hverjum hśn treysti til aš leiša žaš vandaverk til lykta.

Ķ tengslum viš Evrópumįlin bendir Jón Baldvin į žau örkuml ķ hagstjórn, sem hamli endurreisninni til framtķšar, sem lżsir sér ķ žvķ aš Ķslendingar hafa ekki ašgang aš nothęfum gjaldmišli. Allt tal um žaš, hvort ófarir okkar ķ efnahagsmįlum séu krónunni aš kenna eša ekki, eru śt ķ hött og į misskilningi byggt. Stašreyndin er nefnilega sś aš krónan var aflögš 1979 sem fullgildur gjaldmišill meš svoköllušum Ólafslögum sem innleiddu verštrygginguna. Krónan var aflögš vegna žess aš enginn treysti sér ķ 30-40% višvarandi veršbólgu aš veita lįn ķ žeim gjaldmišli, nema žį ķ hęsta lagi til morgundagsins. Žess vegna tókum viš upp nżjan gjaldmišil sem heitir verštryggingakróna. Hśn er bara nothęf til heimabrśks, aš vķsu ekki sem fullgildur gjaldmišill heldur bara sem reiknieining. Žess vegna bśum viš Ķslendingar viš žau örkuml ķ hagstjórn aš eiga engan gjaldmišil. Įsamt meš žvķ aš finna įsęttanlegar lausnir ķ sjįvarśtvegs- og landbśnašarmįlum, sé žaš žvķ ašalatrišiš ķ samningum viš Evrópusambandiš aš fį stušning žess viš aš tryggja žjóšinni ašgang aš nothęfum gjaldmišli. Žį er ég ekki aš tala um upptöku evru sem fyrirsjįanlega getur ekki oršiš af fyrr en eftir nokkur įr, aš žvķ tilskyldu aš viš uppfullum öll skilyrši. Ég er aš tala um žaš millibilsįstand sem nś rķkir, meš gjaldmišil ķ gjörgęslu gjaldeyrishafta og fram aš žeim tķma aš viš gętum uppfyllt skilyrši um žįtttöku ķ evru samstarfinu. Žaš eru fordęmi fyrir slķkri lausn. Besta dęmiš um žaš er aš finna hjį Dönum. Danir hafa ķ reynd tekiš upp ķgildi evru, žótt žeir fyrir sérviskusakir kalli gjaldmišilinn danska krónu. Danska krónan er nefnilega beintengd viš evruna og helst stöšug meš atbeina og tilstyrk evrópska sešlabankans. Viš žurfum lķfsnaušsynlega aš finna sambęrilega lausn. Žetta er mįl sem viš rįšum ekki viš ein og sér. Viš veršum aš semja um žessa nišurstöšu.

Varšandi dómsdagsspįr um evruna segir Jón Baldvin žaš vera eins og um hverja ašra taugaveiklun sem hrjįir suma pólitķkusa og fjölmišla sem žola illa įlag. Spurningin er ekki um žaš aš evran muni lķša undir lok sem gjaldmišill. Spurningin er einungis um žaš hvaša rķki fullnęgir žeim skilyršum sem sett verša um žįtttöku ķ evrusamstarfinu.

Ašspuršur um žaš hvort nokkrar lķkur séu į žvķ aš Ķslendingar samžykki ašildarsamning viš Evrópusambandiš segir Jón Baldvin ótķmabęrt meš öllu aš afskrifa žann möguleika. Žaš sé aldrei aš vita nema aš Ķslendingar nįi svo góšum samningum aš žaš verši gerlegt aš ręša mįliš śt frį stašreyndum frekar en śt frį getsökum og skröksögum sem enga stoš eigi ķ veruleikanum. Ég hef alla tķš veriš sannfęršur um aš viš gętum nįš velįsęttanlegum samningum um sjįvarśtveginn. Samningur um landbśnašar- og byggšamįl ķ stórum drįttum į nótum finnska módelsins getur vel styrkt stöšu innlends landbśnašar ķ žeim greinum sem geta stašist samkeppni og eiga vaxtarmöguleika. Žetta į viš um kśabśskap og mjólkurframleišslu, saušfjįrrękt og gręnmeti ķ ylrękt. Ef samningurinn tryggir okkur lķka ašgang aš gjaldmišli, sem muni ķ framtķšinni stušla aš lęgra matvęlaverši, lęgri vöxtum og fjįrmagnskostnaši og afnįmi verštryggingar, žį er aldrei aš vita nema Ķslendingar lįti skynsemina rįša fremur en óbreytta žjónkun viš yfirgang sérhagsmunanna.

Sem kunnugt er lżsti Ólafur Ragnar Grķmsson žvķ yfir į nżįrsdag aš hann hann hygšist snśa sér aš öšrum verkefnum. Yfirlżsing hans žótti hins vegar nokkuš óskżr, en Jón Baldvin segir forsetann ekki hafa komiš sér į óvart. „ Nei, nei Ólafur kemur mér aldrei į óvart. Ég les śt śr žessu žaš aš hann langi mjög til aš leggja į žjóšina eitt kjörtķmabil ķ višbót og sitja į Bessastöšum ķ 20 įr.“ Ólafur Ragnar hafi hins vegar tekiš svona óskżrt til orša, segir Jón Baldvin, vegna žess aš hann hafi veriš aš opna į aš efnt yrši til undirskrifta til aš skora į hann aš halda įfram, af žvķ aš hann hafi foršaš žjóšinni frį Icesave. Kannski indefence-hópurinn vilji safna undirskriftum meš įskorun į žrįsetu Ólafs - kannski ķ boši Bónus og Fons? Višbrögš Ólafs Ragnars munu rįšast af višbrögšum viš žessari yfirlżsingu. „ En žaš er eitt sem veldur honum įhyggjum. Ef hann ętlar aš fara ķ kosningabarįttu um fimmta kjörtķmabiliš žį veršur žaš ekki beinlinis sunnudagaskóli. Óhjįkvęmilega yrši hann minntur į žaš į degi hverjum hver ferill hans var ķ ašdraganda hrunsins. Žaš yrši lesiš upp śr skrumręšunum hans og lofgjöršarrullunum ķ öllum veisluhöldunum um alla śtrįsarvķkingana aftur į bak og įfram og endalaust. Žaš yrši satt aš segja fremur leišur lestur, žrįtt fyrir žaš aš Stöš 2 hafi forheimskaš sig į til aš śtnefna hann "mann įrsins". Og žrįtt fyrir žaš aš heimatrśbošiš ķ Sjįlfstęšisflokknum, undir andlegri leišsögn Davķšs Oddssonar, telji hann nś sinn helsta bandamann ķ krossferšinni gegn ašild aš Evrópusambandinu.“ Jón Baldvin segir forsetaembęttiš hafa reynst vera vandręšaembętti frį upphafi. Śtlendingar misskilji oft hlutverk žess. „ Žetta embętti er klśšur ķ stjórnsżslu. Ólafur Ragnar rekur allt ašra utanrķkispólitķk heldur en utanrķkisrįšherrann, Össur Skarphéšinsson. Ólafur Ragnar er hatrammur andstęšingur Evrópusambandsins og Evrópusambandsašildar, enda er hann persónulega handgenginn valdhöfum į Indland eša Kķna og unir sér best ķ žeim félagsskap. Žess vegna talar forsetinn śt žegar utanrķkisrįšherrann talar sušur. Hvers konar stjórnsżsla er žaš sem bżšur upp į svona rugl? Ég er satt aš segja kominn aš žeirri nišurstöšu aš žaš eigi aš leggja žetta embętti nišur. Žetta er żmist til tómra vandręša eša til einskis.“ Jón Baldvin telur vel fara į žvķ aš forseti Alžingis gegni hlutverki žjóšhöfšingja. Žingforsetaembęttiš eigi aš vera helsta viršingarstaša žjóšfélagsins. Žaš fęri vel į žvķ aš sį sem stżrši elsta lżšręšislega žjóšžingi heims, hefši žaš hlutverk aš koma fram śt į viš fyrir hönd žjóšarinnar.

Sem kunnugt er hafa hjónin Ólafur Ragnar og Dorrit Moussaieff keypt hśs ķ Mosfellsbę, nęrri heimili Jóns Baldvins og Bryndķsar. "Ég lęt nś segja mér žaš tvisvar aš hśn Dorrit Moussaieff ętli aš flytja ķ afdalinn hérna handan viš įna. Ég hélt aš hśn hefši fjįrfest ķ žjóšhöfšingjaembęttinu į Ķslandi til aš hafa ašgang aš konungshiršum ķ śtlöndum, en ekki aš sveitarstjórninni ķ Mosó. Hins vegar er žau hjón aš sjįlfsögšu velkomin ķ nįgrenniš, ef žau ętla žrįtt fyrir allt aš hafa hér višveru. Žetta er snoturt umhverfi, žaš eru góšar gönguleišir ķ grenndinni og skjólsęlir skógarlundir. Žaš mun įreišanlega fara vel į meš okkar žegar viš hittumst hér į skógarstķgum į bökkum Varmįr. En ég lęt nś segja mér žetta tvisvar įšur en ég held partż til aš bjóša žau velkomin ķ sveitina.“

Sjįlfur er Jón Baldvin nś aš undirbśa nįmskeišahald į vegum Samfylkingarinnar um hruniš, žar sem hann fjallar um skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis. Auk žess hefur hann fallist į aš vera meš žįtt į sjónvarpsstöšinni ĶNN, žar sem hann ętlar aš reyna aš véla til višręšu viš sig umdeilda menn um alvöru mįl, eins og hann oršar žaš. Hann segist ekki vera į leiš śt ķ pólitķsk vķgaferli aftur. „ Nei, ég er bśinn meš skyldu mķna. Žar aš auki hef ég į tilfinningunni aš Ķslendingar lķti svo į aš menn komnir yfir sjötugt, žótt viš hestaheilsu séu, séu best geymdir į hęli, hvašan svo sem žeir hafa žį skošun. Auk žess er hśn Bryndķs mķn reyndar persónulega löngu gengin ķ Evrópusambandiš sušur ķ Andalśsķu. Og śr žvķ aš ég get meš engu móti af henni séš verš ég aš vitja hennar žar,“ segir Jón Baldvin Hannibalsson fyrrverandi rįšherra aš lokum.

Jón Baldvin Hannibalsson

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit