Greinasafn

2017
 »ma

 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2016
 »desember
 »nvember
 »oktber
 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHATS WRONG WITH EUROPE AND WHY DONT YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

16.3.2012

N ER NG KOMI

Fjlskyldusaga eftir Bryndsi Schram.
N er ng komi, gott flk. Ng af rgi, adrttunum, haturskrifum, illsku og ltilmennsku. g er kona eiginkona, mir, amma, systir og frnka. g er meira a segja feministi, a v er g best veit. g hlt v a eiga rtt v a bera hnd fyrir hfu mr og fjlskyldu minni, egar a henni er veist me snnum buri.

g vil leyfa mr a leirtta nokkrar rangfrslur, sem haldi er fram kruskjali ru Tmasdttur hendur okkur Nju lfi, (2.tbl.), trausti ess, a menn vilji heldur hafa a sem sannara reynist.

Barnaningur?

Eftir a hafa lesi grein ru Tmasdttur og vital vi Gurnu Harardttur, er a aallega eitt, sem vkur ekki r huga mr og svur srar en allt anna. ar er fullyrt, og rtta me ljsmynd af Gurnu tu ra, a hn hafi ori fyrir kynferislegu reiti heimili mnu strax barnsaldri. etta er a ljtasta vi frsgn ru. Og a er enn ljtara vegna ess, a etta er satt eftirspuni.

Gurn, systurdttir mn, tti fr barnsaldri nnast sitt anna heimili hj okkur Vesturgtunni. etta var mannmargt heimili, ar sem Kolfinna, yngsta dttir okkar bj lka me brnin sn tv. ri 1996 fkk Gurn a fara me okkur llum sem barnapa til Spnar. urfti a bera slarolu brnin, sem vi skiptumst um a gera, vi hjnin og Kolfinna. (Fyrsta reiti). remur rum eftir etta (1999) vorum vi ll gestir heimili dttur okkar Rm. a var , sem eiginmaur minn gantaist vi Gurnu um hringinn, sem hn hafi lti setja tunguna sr. (Anna reiti). Hn gleymir v, a a voru fleiri vistaddir stofunni. Ertni af essu tagi verur seint flokku undir reiti. Vi frum sjinn og ltum karlana henda okkur t ldurnar. (rija reiti). (Af einhverjum stum er essu sleppt upptalningunni Nju lfi). Fjra reiti var egar sami maur bau henni upp visk og vindil, a hennar sgn. etta gti a vsu hljma hugnanlega, en a hefi mtt bta v vi, a a er veri a vsa til ramtateitis og allt hsi undirlagt gestum.

v m svo bta vi, a g var sjlf vistdd hin meintu reiti(nema hi sasttalda), auk ess sem tvr dtur mnar voru lka vistaddar, nnur hvor ea bar. Engin okkar s neina stu til a lesa eitthva gefellt vi framkomu eiginmanns mns gagnvart Gurnu. a hvarflai ekki heldur a Gurnu sjlfri fyrr en mrgum rum seinna. Vi vorum ll vinir og tti gaman a vera saman. a er skiljanleg mannvonska og illgirni a dma mann opinberlega sem barnaning t af sguburi eins og essum.

a er mikil mannfyrirlitning, sem birtist skrifum konu, sem kennir sig vi feminisma, um etta ml. Og ekki bara mannfyrirlitning heldur aallega kvenfyrirlitning, sem hittir fyrir, sem sst skyldi. Hva me mig llu essu fri? Leyfist ritstjra Ns lfs a traka minni persnu, um lei og hn upphefur sjlfa sig? Er g ekki kona eins og hn? g ekki minn rtt eins og hn? Rtt til ess, a flk komi fram vi mig af sanngirni og heiarleik ekki me adrttunum og uppspuna? Hef g ekki minn rtt til a leirtta rangan bur, ur en meiandi adrttanir eru birtar? A halda v fram fullum fetum, a g hafi bi meira en hlfa ld me barnaning mr vi hli (lklega n ess a hafa hugmynd um a ea hva?) er ekki bara ltilsviring vi mig. a er bull og vaur. Hreint t sagt uppspuni.

Valdnsla?

Og er komi a hinu kruatriinu, brfunum, sem JBH skrifai Gurnu Harardttur rinu 1998 og san 2001. a geri hann, vel a merkja, a hennar beini (hn hafi veri kosin ritnefnd sklablas og vildi vera rithfundur). Fjrum rum seinna, ea ri 2005, voru essi brf kr til lgreglu (ar sem krunni var vsa fr), og san voru au lg fyrir rkissaksknara. kruatriin sem fylgdu, fyrir utan brfin, voru au smu og rakin voru hr a framan. Rannsknarspurningin var, hvort einkabrf gtu talist refsivert athfi a lgum, ef innihaldi teldist vara sra blygunarkennd. a tk embtti rkissaksknara anna r a svara spurningunni me v a vsa krunni fr.

Hvernig dettur eim a hug, ru Tmasdttur og vimlanda hennar, a JBH hafi skjli valds, eins og a er ora, reynt a tefja framgang mlsins? Hvers vegna skpunum hefi hann tt a gera a? v finnst engin skring vitalinu, sem ekki er von. essu var verfugt fari. Vi bium, ll fjlskyldan, angist og kva eitt og hlft r eftir v a f endanlega niurstu fr rkissaksknara. Var maurinn sekur ea saklaus af krunni? JBH rak treka eftir afgreislu mlsins og gekk eftir svrum, eins og stafest er ggnum mlsins, sem ra hafi sjlf undir hndum. Loks oldi JBH ekki vi a hafa etta hangandi yfir hfi sr lengur og tvegai sjlfur au ggn (fr BNA og Venezuela), sem sagt var a yrfti til a ljka mlinu. a tk tvo slarhringa a f ggnin send. Eftir a hyggja hefi mtt nlgast hvort tveggja netinu rskotsstund. Hvers vegna var mli dregi langinn von r viti? v geta eir einir svara, sem stru vikomandi runeytum 2005-2007.

a eru undarleg fugmli a bera sakborningnum brn valdnslu af essu tilefni. A sjlfsgu var honum mun a f botn mli sem fyrst. JBH hafi ekkert hsbndavald eim runeytum, sem mlinu var vsa til. Bjrn Bjarnason rkti yfir dmsmlaruneytinu, en au Geir Haarde og Valgerur Sverrisdttir gegndu embtti utanrkisrherra. S sem heldur, a essir valdhafar hafi haft srstakan huga a halda verndarhendi yfir mannori JBH, ekkja ltt til veruleika slenskra stjrnmla. En eir gtu hafa freistast til a draga niurstuna langinn a.m.k. fram yfir frambosfresti fyrir kosningar 2007. Alla vega tkst eim a fyrirhafnarlti. Ef ritstjri Ns lfs hefi virt andmlartt sakbornings vi undirbning krunnar Nju lfi, hefi hn komist hj v a vera uppvs a svona spuna.

A lokum var a brfi, sem fylgdi bk Vargas Llosa, sem rannskn saksknara beindist a. a er etta brf, sem mli snst raunverulega um. v birtast hin vtaveru afglp JBH, burts fr v, hvort brfasending geti vara vi lg ea ekki. Hva gerir maur, sem hefur gert sig beran a slkum dmgreindarbresti? Ef hann er rlegur maur, viurkennir hann brot sitt og rtir ekki fyrir a. Hann skammast sn og irast gera sinna. Hann bist fyrirgefningar. Hann bst til a gera allt, sem hans valdi stendur, til a bta fyrir brot sitt, svo a unnt s a n sttum. Allt etta geri JBH en hefur komi a lokuum dyrum meira en ratug. Hva getur hinn brotlegi gert frekar til a bta fyrir glp sn? Hva er ngileg refsing? g leyfi mr a vona, a Gurn Harardttir og fjlskylda hennar urfi ekki fyrirgefningu annarra a halda komnum dgum og alla vega, a au komi ekki a lokuum dyrum.

Svo skora g hvern ann mann, sem telur a sna strstu og alvarlegustu yfirsjn lfinu a hafa skrifa brf til ungrar stlku, sem hefi betur veri skrifa, a gefa orum mnum gaum. Og lti n hver sinn eigin barm, eiginmenn, brur, feur og synir: S yar sem syndlaus er, kasti fyrsta steininum.

ggun?

Til eru eir, sem lsa ngju sinni me, a sannleikurinn essu mli skuli loksins birtur almenningi, laus undan fargi ggunar. Hvaa ggun er veri a tala um, me leyfi? Hvaan kemur t.d. bjarstjranum Dalvk af llum konum s viska, a vibrg vi essu mli hafi veri ggun? Hr rkti engin afneitun, engin yfirhylming. Brfunum var komi framfri vi aila innan fjlskyldunnar, sem leita var til me beini um milligngu um sttaumleitanir. Af einhverjum stum voru brfin fjlfldu og eim dreift meal ttingja, vina, kunningja og vina. a rkti sem s engin ggun, nema kannski gagnvart sjlfum okkur. Vi urum vr vi breytt vimt sumra og stku sakandi augnar stundum. Umtali bak var smm saman vgnara. Fyrirgefningin fjarlgist meir. Flestir vou hendur snar.

Bjarstjrinn Dalvk hefur lst ngju sinni me, a ggun mlsins s afltt. Hn virist lta svo , a fyrst s ggun afltt, egar sagan er flennt t sum blaanna, tt hn s ar sg einhlia tgfu krenda. Trir hn v virkilega, a a s af hinu ga? Er a s samflagslega nausyn og andlega heilsubt, sem krendur essu mli lsa eftir? Tra menn v, a a s rtta leiin til a stula a sttum vikvmum fjlskyldudeilum? Er a etta, sem vi viljum, fr bjarstjri?

Hva br a baki?

einum sta vitali ru Tmasdttur vi Gurnu Harardttur Nju lfi vitnar Gurn um a, a dttir mn hafi stai me sr eins og klettur. g viurkenni, a egar g las essi tilvitnuu or, fr um mig skaldur hrollur. Mr rann kalt vatn milli skinns og hrunds. N fannst mr g allt einu skilja samhengi hlutanna.

etta skrir reyndar margt, sem ella leynist undir yfirborinu. Til dmis, hvers vegna sakleysisleg atvik fr bernskurum, sem engum datt hug a kenna vi kynferislega reitni, uru mrgum rum seinna a meintu glpsamlegu athfi? Ea hvers vegna ll sttabo hafa veri hunsu ll essi r? Ea hvers vegna fjlskylda Gurnar kva, seint og um sir, mrgum rum eftir a rttarkerfi vsai mlinu fr, a leita rttltisins varandi svo vikvmt fjlskylduml fjlmilum? Og fer maur loks a skilja, hvers vegna allar essar sgusagnir, sem hafa veri kreiki manna milli, hafa ali vild innan fjlskyldunnar.

a m ra af grein ru Tmasdttur N.l., a hn hafi undir hndum tskrift af yfirheyrslum vegna rannsknar mlsins vegum rkissaksknara. ar er fjalla fullum trnai um au vandaml, sem fjlskylda okkar hefur tt vi a stra, enda t fr v gengi, a s trnaur veri virtur og fjlskylduharmleikurinn ekki borinn torg fjlmilum. ra Tmasdttir getur v ekki lti, eins og henni hafi veri kunnugt um etta bl, sem rum saman hefur varpa dimmum skugga yfir lf okkar fjlskyldu. En hn kaus a lta a ekki aftra sr fr v a flagga mlinu fjlmilum, n ess a segja sguna alla, nema a v leyti sem henni hentai.

Af essu tilefni get g ekki ora bundist a segja a, sem mr br brjsti, hreint t: a er ljtt a fra sr nyt fjlskylduharmleik annarra v skyni a koma hggi einhvern, sem manni er np vi, af hvaa stum, sem a kann a vera. a er reyndar meira en ljtt. a er mannvonska.

Og eitt tla g a lta ykkur vita, sem a essu standi, og hafi egar valdi fjlskyldu minni, ar me tali barnabrnum, srum en gulum harmi. g tla ekki a lta ykkur last a halda essu fram. g sit ekki lengur gul undir eim snnu, gefelldu og hatursfullu adrttunum, sem veri er a breia t skjli myrkurs. g er bin a f ng ess vegna skrifa g essi or.

Um Jn Baldvin, sem er skotspnn essa rgburar, tt hann bitni okkur llum, tla g a segja eins og Bergra forum, a ung var g gefin Njli. g ekki ennan mann jafnvel betur en sjlfa mig og veit hvern mann hann hefur a geyma. Og allir sem ekkja hann, vita, a hann er venju hreinskiptinn, rlegur og sannur samskiptum vi anna flk. honum er ekki til fals n flska. ess vegna er etta svo srt. Og etta vita hinar illu tungur innst inni lka. Og a er kannski srast.

(eim sem vilja kynna sr frekar ggn mlsins, er bent vefslina: jbh.is: A GERA HREINT FYRIR SNUM DYRUM.)

Brynds Schram

Deila Facebook

Skrifa ummli

Nafn
Netfang
Skilabo
Skru inn etta or
ennan reit