Greinasafn

2017
 »maÝ

 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

1.7.2008

FR┴ PRAG TIL VILNU - PUNKTAR ┌R UMRĂđUM

Af hverju er ekkert lř­rŠ­i Ý R˙sslandi?
Me­ byltingu er ßtt vi­ ■a­ a­ nřr valdahˇpur ry­ur ■eim gamla ˙r vegi, ■annig a­ ■a­ ver­a skřr skil milli ■ess sem var og ■ess sem ver­ur. Ůetta ger­ist ekki Ý R˙sslandi 1991. Kannski er ßstŠ­an s˙ a­ breytingin var­ a­ mestu leyti fri­samleg. G÷mlu valdaklÝkunni ľ nomenklat˙runni ľ var ekki rutt ˙r vegi me­ vopnavaldi. ═ raun og veru var sovÚtkomm˙nisminn bara einkavŠddur; hann skipti um kennit÷lu ef svo mß segja.

G÷mlu sovÚtforstjˇrarnir ur­u a­ ofurrÝkum ˇlÝg÷rkum, sem s÷lsu­u undir sig au­lindum ■jˇ­arinnar. Og hverjir sitja Ý Kreml? Gamla KGB- klÝkan er komin aftur og rŠ­ur n˙ l÷gum og lofum. H˙n beitir s÷mu a­fer­um og ß­ur, enda kann h˙n ekkert anna­: H˙n starfar me­ leynd, h˙n stjˇrnar allri upplřsingami­lun (censor) , h˙n beitir valdinu til a­ k˙ga einstaklinga til hlř­ni (fjßrmßlastofnanir, dˇmstˇlar). Og h˙n rŠ­ur fj÷lmi­lunum. Vissulega efnir h˙n til kosinga ľ en ■a­ ger­i StalÝn lÝka.Er ■etta lř­rŠ­i? Nei, ■etta er s˙ tegund valdstjˇrnar (e.authoritarianism) sem byggir ß r˙ssneskum hef­um, frß keisaranum til KGB. Eftir upplausnarßstandi­ ß tÝmum Gorbachevs og Yeltsins lßta ■essir menn stjˇrnast af sterkri l÷ngun til a­ endurreisa v÷ld og ßhrif r˙ssneska nřlenduveldisins. OlÝub˙mi­ hefur gert ■eim kleift a­ fjßrmagna fyrirtŠki­. VÝgv÷llurinn, ■ar sem ˙rslitin munu rß­ast, heitir ┌kraÝna...

(Dr.Vytautas Radzvilas, heimspekiprˇfessor vi­ Vytautas Magnus hßskˇlann Ý VilnÝus)

KapÝtalistar Ý kratagervi...

Ůetta sem Radzvilas segir a­ hafi gerst Ý R˙sslandi er ekki einsdŠmi.Vi­ sjßum a­ eitthva­ svipa­ hefur gerst hÚr Ý Lithßen, ekki satt? Gamla elÝtan hefur skipt um nafn. H˙n ■arf a­ vÝsu a­ deila v÷ldunum me­ fleirum. Og ßstandi­ er ekki eins ˇgnvŠnlegt enda voru ■i­ ekki heimsveldi me­ leyni■jˇnustu Ý lÝkingu vi­ KGB... En er ■a­ samt sem ß­ur ekki satt a­ gamli komm˙nistaflokkurinn breytti bara um nafn? Ůeir kalla sig n˙na sˇsialdemˇkrata... En eru ■eir ■a­? Ůetta eru har­svÝru­ustu kapÝtalistar sem fyrirfinnast. Ůeir maka krˇkinn og eru har­ir stu­ningsmenn BandarÝkjanna. Ůeir hafa sřnt mikla a­l÷gunarhŠfni. Hvernig skyldi ■eim lÝ­a ß fundum Al■jˇ­asambands jafna­armanna?

(Dr. Francoise Thom frß Frakklandi).

Securitate er enn vi­ v÷ldů

Ceauscescu er a­ vÝsu dau­ur en b÷­lar hans Ý leynil÷greglunni eru enn ß sÝnum sta­. Ůegar ■eir lßta af st÷rfum hjß hinu opinbera, fß ■eir sÝna rÝkispensjˇn. Fˇrnarl÷mbin liggja hins vegar ˇbŠtt hjß gar­i Ý sÝnum nafnlausu fj÷ldagr÷fum. RÝki­ hefur ekki efni ß a­ grei­a afkomendum ■eirra ska­abŠtur. Ůegar setja ßtti upp opinbera rannsˇknarnefnd til a­ rannsaka pˇlitÝsk mor­ ß meintum andstŠ­ingum komm˙nistastjˇrnarinnar var valinn forma­ur fyrir nefndinni, sem var ■ekktur og afkastamikill b÷­ull ß vegum leyni■jˇnustunnar...Komm˙nisminn Ý R˙menÝu var Ý sannleika sagt glŠpafÚlag og ■a­ er enn vi­ v÷ld... Munurinn er bara sß a­ n˙ eru komm˙nistarnir gengnir Ý NATO og Evrˇpusambandi­.

(Dr. Marius Oprea frß R˙menÝu)

┴ sßttmßli gleymskunnar a­ gilda...?

Eftir a­ ˇgnarstjˇrn Francos ß Spßni var ÷ll (1975) og Spßnverjar byrju­u a­ feta sig fyrstu skrefin Ý ßtt til lř­rŠ­is, var gert eins konar ■÷gult samkomulag um ■a­ sem kalla­ hefur veri­ ôPacto del olvidoö ľ Sßttmßli gleymskunnar. Ůa­ ßtti a­ gleyma fortÝ­inni og hugsa bara til framtÝ­ar. Lßtum hina dau­u grafa hina dau­u, ekki řfa upp sßrin. Galllinn vi­ ■etta er sß a­ ■eir sem fr÷mdu ■essa glŠpi sßtu ßfram vi­ v÷ld. Ůeir rÚ­u l÷gum og lofum Ý kerfinu. Og n˙ er sßttmßli gleymskunnar a­ bresta ß Spßni. Fˇlk er fari­ a­ heimta a­ sannleikurinn sÚ sag­ur og a­ fˇrnal÷mbin fßi uppreisn Šru. Ůetta er eins og Ý Su­ur-AfrÝku...

(Jonathan Steel, Manchester Guardian, Bretlandi)

Hva­ me­ PalestÝnumenn...?

Vi­ erum spur­ hvers vegna Eystrasalts■jˇ­irnar, smß■jˇ­ir sem voru hernumdar og b÷r­ust einar og ˇstuddar fyrir frelsi gegn ofurefli hernßmsveldisins ľ hvers vegna vi­ sty­jum ekki ÷rvŠntingarfulla barßttu PalestÝnumanna gegn hernßmi ═sraels, sem er eitt mesta herveldi heimsins? Ătli skřringarnar sÚu ekki a­allega ■essar: Fyrst er ■a­ hin s÷gulega sekt. Lei­togar EystrasaltsrÝkjanna eru vi­kvŠmir fyrir ßs÷kunum um a­ vi­ ˙trřmingu gy­inga Ý ■essum l÷ndum ß strÝ­sßrunum hafi ■řsku nazistarnir Ý einhverjum tilvikum nota­ heimamenn Ý sinni ■jˇnustu til ˇhŠfuverka... Og svo er ■a­ leitin a­ ÷ryggi undir vernd BandarÝkjamanna. Vi­ erum enn dau­hrŠdd vi­ R˙ssa, vi­ vitum nßkvŠmlega hva­ fyrir ■eim vakir: A­ endurreisa heimsveldi­.Evrˇpusambandi­ skilur ekki R˙ssa og vi­ treystum ■vÝ varlega a­ Evrˇpusambandi­ sÚ tilb˙i­ a­ sřna h÷rku ef me­ ■arf... Ůess vegna lÝtum vi­ til BandarÝkjanna og NATO. Vi­ vitum a­ ■a­ er ekki vel sÚ­ Ý BandarÝkjunum a­ gagnrřna ═srael.

(Dr. Antanas Kulakauskas, prˇfessor frß Lithßen)

Hva­an koma allar ■essar frelsishetjur...?

Hva­an koma allar ■essar frelsishetjur? Merkilegt hva­ ma­ur sÚr hÚrna m÷rg nř andlit. Hvar var allt ■etta fˇlk ■egar vi­ vorum a­ hla­a g÷tuvÝgin og safna li­i til a­ verja Seimas Ý jan˙ar 1991, ■egar sovÚsku skri­drekarnir fˇru ˇgnandi um g÷tur og torgů?

(Ramunas Bogdanas, a­sto­arma­ur Landsbergis 1990-1991)

Jˇn Baldvin Hannibalsson

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit