Greinasafn

2017
 »aprķl

 »mars
 »febrśar
 »janśar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

10.2.2016
„SOLIDARITY OF SMALL NATIONS: UTOPIAN DREAM OR PRACTICAL POLITICS?

Read more

All articles in English

26.2.2016

Sjö įra gömul ręša: ķ HITA LEIKSINS

Inngangur: Ręšan sem hér fer į eftir var flutt į fundi ķ Alžżšuflokksfélagi Reykjavķkur 14.feb.2009. Bśsįhaldabyltingin hafši sópaš burt ónżtri rķkisstjórn Geirs Haarde og Ingibjargar Sólrśnar. Viš erum stödd į strandstašnum eftir hrun, og kosningar ķ vęndum. Ręšan ber žess merki, aš hśn er skrifuš nišur eftir į – eftir upptöku. Gamall vinur var aš taka til hjį sér, fann žetta ķ fórum sķnum og sendi mér. Ręšan rifjar vel upp andrśmsloft žessara daga. Hśn er flutt af miklum tilfinningahita. En ég fę ekki betur séš en, aš rökhugsunin standist vel ķ ljósi sķšari tķma.

Žaš er žį helst spurningin um, hvort Evrópusambandsašild og upptaka evru hefši reynst okkur jafn vel og ręšumašur vęnti žį. Ef viš hefšum fengiš sömu mešferš og Ķrar, Grikkir og Kżpurbśar, ž.e.a.s. veriš krafšir um „aš borga skuldir óreišumanna“, hefšum viš fariš śr öskunni ķ eldinn. En ašstęšur voru ašrar hér en žar. Hér hrundu ekki bara einstakir bankar, sem žurfti aš bjarga til aš forša kerfishruni. Hér varš kerfishrun – fjįrmįlakerfiš og gjaldmišillinn, hvort tveggja fór sömu leiš. Hvernig hefši Evrópusambandiš brugšist viš? Žvķ getur enginn svaraš meš vissu.

Evrópusambandsašild reyndist Eystrasaltsžjóšum vel. Žar var munurinn sį, aš bankakerfiš var ķ eigu śtlendinga (sem uršu aš bera skašann), og gjaldmišlarnir stóšust, enda bundnir viš evruna. Kannski er helsti munurinn sį, aš Eystrasaltsžjóšir komust śt śr kreppunni į tveimur įrum. Viš viršumst hins vegar vera aš safna ķ nżja, meš žvķ endurtaka sömu mistökin og fyrir hrun. Frambśšarlausnir bķša nżrra valdhafa.
JBH

Alžżšuflokksręša Jóns Baldvins Hannibalssonar flutt į fundi ķ Alžżšuflokksfélagi Reykjavķkur 14. febrśar 2009

Žaš er ósegjanleg įnęgja aš vera aftur ķ góšum félagsskap.

Žaš er ekki bjart umhorfs ķ okkar ranni žessi misserin. Žśsundir einstaklinga og fjölskyldna eiga um sįrt aš binda ķ okkar žjóšfélagi. Žetta voru ekki nįttśruhamfarir. Žetta var af mannavöldum. Og žaš er žaš sįrasta.

Forsvarssmenn fyrrverandi rķksistjórnar létu löngum eins og Ķsland hefši oršiš fórnarlamb utanaškomandi atburša heimskreppunnar. Og žetta hefši bara veriš slys. Žaš lį viš aš žau gęfu ķ skyn aš viš ęttum aš hafa samśš meš žeim fyrir aš hafa lent ķ slysi. Ég er žannig innréttašur aš ég hef meiri samśš meš fórnarlömbum slysa en žeim sem ollu žeim.

Žaš er bśiš aš tala mikiš og skrifa um žaš hvaš geršist. Af öllum žeim litteratśr sem ég hef lesiš er einn įberandi bestur.Žaš er skżrsla, sem Landsbankinn pantaši ķ byrjun įrs 2008 eftir hollenskan hagfręšing og bandarķskan stęršfręšing, Bouter og Sibert, um śttekt į ķslenska efnahagsundrinu. Žau luku skżrslunni og sendu hana til Landsbankans ķ aprķl 2008, hįlfu įri fyrir hrun og žaš er vitaš aš fulltrśar fjįrmįlarįšuneytis, Sešlabankans og rķkisstjórnar fengu žessa skżrslu ķ hendurnar. Hśn er daušadómur yfir ķslenska efnahagsundrinu. Žau sögšu: Višskiptamódeliš ķslenska var byggt į sandi. Žaš byggšist į žvķ aš standa fyrir örvexti nżeinkavęddra banka, sem uršu aš minnsta kosti tķfaldir į viš stęrš hagkerfisins į fimm įrum. Žetta var gert meš botnlausri skuldsetningu ķ erlendum gjaldeyri en į grundvelli örgjaldeyris ķ minnsta myntsvęši heims sem jafnast į viš stęrš borgarinnar Coventry. Og įn žess aš hafa bakhjarl af nothęfum Sešlabanka né heldur aš hafa bakhjarl af skattabasis žjóšfélags sem fekk undir risiš. Daušadęmt frį upphafi. Žegar žau skilušu skżrslunni sögšu žau: Žaš er stutt ķ hruniš. Grķpiš til neyšarrįšstafana strax. Bouter er einn af žremur bestu sérfręšngum ķ heimi ķ aš fįst viš fjįrmįlakreppur og afleišingar žeirra. Skżrslunni var stungiš undir stól.

Afleišingin er sś aš Ķsland er eina landiš ķ heiminum sem oršiš hefur fyrir kerfishruni. Gjaldmišilinn er hruninn. Fjįrmįlakerfiš er hruniš. Atvinnulķfiš er aš hrynja og stjórnkerfiš er hruniš. Ég hef bara nefnt eina skżrslu. En žęr voru miklu fleiri. Višbörunarbjöllurnar byrjušu aš hljóma ķ įrsbyrjun 2006. Žegar kom fram yfir mitt įr 2007 voru žęr oršnar ęrandi. Eftir fall breska hśsnęšislįnabankans Northern Rock var augljóst af allri umfjöllun hvert stefndi. Innlendir sérfręšingar, fremstur ķ flokki Žorvaldur Gylfason, bankamenn, Ragnar Önundarson og fjöldinn allur af öšrum könnum voru stašfastlega įrum saman aš vara viš. Ekkert hlustaš. Botlaus hroki. Dramb sem er falli nęst. Og hvaš fįum viš svo aš heyra. Žaš er allt öllum öšrum aš kenna en žeim sem įbyrgšina bįru. Nżjasta kenningin er sś aš žetta sé allt mér aš kenna. EES samningnum. Žiš eigiš eftir aš heyra žaš ķ kosningabarįttunni sem framundan er aš Sjįlfstęšisflokkurinn mun reyna aš bjarga sér į flóttanum fyrst og fremst meš žvķ – jafn hęgilegt og žaš er, fįrįnlegt. Žetta er sami flokkurinn og segir aš EES samningurinn sé svo góšur aš hans vegna žurfum viš ekki aš stķga skrefiš til fulls og ganga inn ķ Evrópusambandiš. Žaš voru meginrök Sjįlfstęšisflokksins.

Og annaš. Hin rökin voru žau aš Ķslandi farnašist svo vel, įrangur okkar vęri svo stórkostlegur, ég tala nś ekki um lofręšur forseta Ķslands um žaš efni sem sagši aš ķslenskir višskiptajöfrar hefšu žvķlķka yfirburši yfir fólk af óęšri kynžįttum aš žaš žyrfti aš taka tillit til žess ķ višskiptahįskólum austan hafs og vestan og breyta nįmsefninu ķ stķl viš žaš sem reynslan sżndi aš žessir yfirburšarmenn kenndu. Viš skulum taka fyrir eitt mįl af žvķ žeir segja og munu segja: Rótina mį rekja til ófullkominna reglna ķ Evrópu. Hlustušu žiš į Haarde ķ Hardtalk. Mér varš į aš segja. Žaš er illt aš heita Haarde og vera žaš ekki.

Tökum Icesave mįliš. Hver er skśrkurinn og hver er fórnarlambiš ķ žvķ mįli. Viš skulum tala hreint śt žvķ žaš į aš nota žaš sem dęmi um žaš Ķsland er ofsótt af vondum śtlendingum, sérstaklega Evrópusambandinu. Hver er skśrkurinn og hver er fórnarlambiš? Ég ętla aš tala um hollenska Icesave. Hvenęr opnušu žeir reikningana? Žaš var ķ aprķl 2008. Žaš var meš öšrum oršum skömmu eftir aš žeir höfšu fengiš skżrsluna frį Siebert og Bouter um aš žeir vęru daušadęmdir. Žaš var ķ framhaldi af žvķ aš žaš varš ljóst aš žeir gįtu ekki fjįrmagnaš pķramķšann sinn, žaš er aš segja meiri erlend lįn til žess aš endurfjįrmagna lįnin. Gįtu žaš ekki į heildsölumörkušum. Og fundu žį upp žaš rįš aš žeir yršu aš fį žetta ķ retail, smįsöluverslun į netbönkum žar sem žeir yfirbušu heimažjóšir meš sparifjįrįvöxtun. Hverir tóku žessa įkvöršun? Forstöšumenn Landsbankans. Björgólfar og snillingurinn Sigurjón Įrnason sem sagši um žetta: “Tęr snilld”. Tęr snilld! Žeir lokušu bśšinni ķ lok október skżringalaust. Og nś spyr ég ykkur sem eruš hér inni. Hvaš hefšum viš Ķslendingar sagt ef Hollendingar hefšu opnaš hér yfirbošsbanka og hirt hér upp į hįlfu įri 125 milljarša, svona fjóršunginn af fjįrlögunum og horfiš sķšan skżringalaust um haustiš. Hvaš hefšum viš sagt um hegšun žeirra gagnvar okkur, sparifjįreigendum į Ķslandi? Hvaša kröfur hefšum viš gert til ķslenskra stjórnvalda um žaš aš reyna aš koma lögum yfir žetta hyski – crooks! Var eitthvaš óljóst um žaš hverjir bęru įbyrgšina ķ reglugeršum? Nei.

Reglurnar eru svona: Śtibś į EES svęšinu, śtibś frį banka į Ķslandi er į įbyrgš ķslenskra stjórnvalda. Bankaleyfiš kemur žašan. Žaš mį afturkalla bankaleyfi žar. Eftirlitiš er ķ höndum ķslenskra ašila. Og įbyrgšin gagnvart sparifjįreigendum er ķ höndum ķslenkra ašila, ķslenska tryggingasjóšsins. Haldiš žiš aš viš hefšum tekiš žaš gott og gild ef Hollendingar hefšu komiš og sagt žegar žeir vęru bśnir aš stela af okkur 125 milljöršum: Sorry, žaš er ekkert ķ hollenska tryggingasjóšnum. Sorry. Lįšist. Viš hefšum sagt: Glępamenn! Og viš hefšum heimtaš og krafist žess aš žeir stęšu viš skuldbindingar sķnar. Ella vęri ekkert mark takandi į žessum lįnaskuldbindingum – tryggingum fyrir almenning um allt evrópska efnahagssvęšiš. Vegna žess aš viš skulum ekki gleyma žvķ sem er ašalatrišiš ķ mįlinu: Hver er skśrkurinn? Sigurjón Ž. Įrnason var ašalskśrkurinn. Ķslensk stjórnvöld voru ašalskśrkarnir. Fórnarlömbin voru žeir sem voru féflettir. Og fórnarlömbin eru sķšan skattgreišendurnir ķslensku sem eiga aš borga reikninginn. Fórnarlömbin ķ žessu mįli eru sparifjįreigendur ķ Bretlandi, Hollandi og vķšar og skattgreišendur į ķslandi sem eiga sķšan aš borga reikninginn. Skśrkarnir eru žeir sem létu žetta gerast. Sem tóku įkvaršanirnar vitandi vits um aš žeir vęru aš fara į hausinn. Vitandi vits. Höfšu skżrslu ķ höndunum um žaš frį fremstu sérfręšingum ķ heimi. Geršu žaš samt. Og žeir sem įttu aš standa vaktina stóšu hana ekki.

Tóku žiš eftir žvķ ķ vištalinu viš Haarde ķ Hardtalk, žegar hann var spuršur og hafši žį sagt aš framkoma Breta gagnvart okkur meš žvķ aš beita hryšjuverkalögum, vęri óafsakanleg. Og žį spurši spyrilinn: Og hefur žś žį ekki tekiš mįliš upp viš breska forsętisrįšherrann meš žessum rökum? Og tóku žiš eftir svarinu? “Nei – ég hefši kannski įtt aš gera žaš.”

Jį hefši kannski įtt aš gera žaš en kom žvķ ekki ķ verk. Žeir tala digurbarkalega hér heima um žaš aš žetta séu ofsóknir į litla Ķsland. En žeir žora ekki aš tala viš manninn. Žeir žora ekki aš tala viš ašal skśrkinn, Skotann Brown, sem var fimm įr ķ Edinborg žegar ég var aš ljśka žar nįmi. Žora ekki aš tala viš hann. Žoršu ekki aš fara ķ mįl. Hvaš segir žetta um karakter og kjark landsstjórnarmanna ķslenkra. Aš tala digurbarkalega hér heima en žora ekki aš standa fyrir mįli sķnu gagnvart žeim sem sem į aš tala viš. Var žetta neyšarįstand sem viš bśum nś viš fyrirbyggjanlegt? Ella var žaš bara slys? Jį žaš var fyrirbyggjanlegt. Og nś skal ég sanna ykkur žaš svo žaš er óyggjandi og žarf ekkert um aš ręša frekar.

Žessi félagsskapur hérna, Alžżšuflokksfélag Reykjavķkur, sem ašili aš Alžżšuflokknum, tók žį stefnumarkandi įkvöršun fyrst stjórnmįlahreyfinga į Ķslandi fyrir kosningarnar 1995, aš Ķsland ętti aš taka skrefiš til fulls og sękja um ašild aš Evrópusambandinu og stefna aš žvķ aš taka upp evruna. Žetta var okkar pólitķk fyrir kosningarnar 1995. Fyrir 14-15 įrum sķšan.

Er žaš raunsętt aš viš hefšum getaš gert žetta į įrabilinu, segjum 1995 til 2002 žegar bankarnir voru einkavęddir? Svariš viš žvķ er jį. Žaš var ekki bara aš viš hefšum getaš fylgt eftir Finnum, Svķum og Austurrķkismönnum og samiš tiltölulega greišlega sem EFTA-land og EES land žį um inngöngu. Viš fullnęgšum į žessu tķmabili öllum Maastricht skilyršunum um žįtttöku ķ peningamįlasamstarfinu og hefšum getaš veriš komnir meš evrurnar ķ hendurnar um žaš leyti sem bankarnir voru einkavęddir. Žetta eru stašreyndir. Og žetta var žannig. Rķkisfjįrmįlin voru ķ lagi.Skuldsetning rķkisins var ķ lagi – innan marka. Veršbólgan var viš ystu mörk en var višrįšanleg į tķmabili. Vextir voru ķ lagi. Žaš eina sem var vafasamt var sveifla ķ gengi en žaš hefši dugaš til žess aš komast inn ķ “exchange rate mechanism” žaš er aš segja ķ anddyriš aš peningamįlasamstarfinu. Viš fullnęgšum öllum skilmįlunum. Viš hefšum getaš veriš oršin Evrópusambandsrķki meš evruna ķ höndunum sem gjaldmišil.

Ertu ekki bara aš tala um patentlausn? Er Evrópusambandiš ekki bara patentlausn? Ég er ekki aš tala um neina andskotans patentlausn. Ég er aš tala um žęr lausnir sem best hafa dugaš smįžjóšum Evrópu og reynslan kennir okkur nśna aš žegar reynir į fjįrmįlakerfi heimsins žį er žolraunin sś hvort aš peningamįlasamstarfiš stendur og hvort evrusvęšiš stendur. Og vinir mķnir ķ Eystrasaltslöndum hafa eina lexķu. Hśn er sś aš žeir harma žaš alla daga aš hafa ekki haldiš betur į hagstjórninni žannig aš žeir vęru komnir innfyrir dyrnar. Žaš er aš segja nįš veršbólgu nišur og öšru og fullnęgt žessum skilyršum žannig aš žeir vęru komnir meš evruna. Er ég aš halda žvķ fram aš ef žessi leiš hefši veriš farin aš žį vęru engin vandamįl į Ķslandi? Nei ég er ekkert aš halda žvķ fram. Af žvķ aš ég er enginn patentlausanmašur. Aušvitaš hefši heimskreppan haft sitt aš segja į Ķslandi. Aušvitaš er allt eins lķklegt aš žessir bjįnar sem skuldsettu ķslenska bankakerfiš tķfalt hefšu reynt aš gera žaš hefšu žeir komist upp meš žaš. Og aš viš hefšum haft einhver vandamįl meš einhver af žessum fjįrmįlastofnunum. En ég fullyrši einn hlut. Viš hefšum haft vandamįl alveg eins og önnur lönd ķ Evrópu og į evrusvęšinu hafa en žaš hefši ekki oršiš kerfishrun!

Af hverju hefši ekki oršiš kerfishrun? Af žvķ aš viš hefšum veriš meš evru sem aš er einn af tveimur eša žremur sterkustu gjaldmišlum ķ heimi. Hvaš žżšir žaš? Žaš žżšir aš hér hefši ekki oršiš nein gengisfelling upp į hundraš prósent. Hvaš žżšir žaš? Žaš žżšir aš hér hefši ekki veriš stjórnlaus óvišrįšanleg veršbólga til žess aš keyra nišur lķfskjör Ķslendinga. Og meira en žaš. Ef hér hefši ekki oršiš žessi gengisfelling upp į hundraš prósent žį hefšu skuldir fyrirtękja og heimila ekki tvöfaldast eins og žęr hafa gert į örskömmum tķma. Žį vęru ekki 60 itl 70 prósent fyrirtękja tęknilega gjaldžrota. Žį vęri atvinnuleysi ekki aš breišast śt eins og sinueldur. Žį vęri fólk ekki aš missa žakiš ofan af höfšum sķnum. Žaš vęri ekki eignamissir, ekki sķst hjį yngstu og skuldugustu kynslóšinni. Og žį vęri svo komiš aš Ķslendingar hefšu ekki verštryggingu vegna žess aš meš gjaldmišil eins og evru žurfum viš enga andskotans verštryggingu. Vegna žess aš hśn var neyšarrįšstöfun sem viš uršum aš grķpa til af žvķ aš viš vorum meš ónżtan gjaldmišil sem heitir króna og heitir vķst enn. Ég fullyrši aš ef aš žessi leiš, sem Alžżšuflokkurinn lagši til, og Samfylkingin fékk žį pólitķk ķ arf, ef henni hefši veriš fylgt eftir og žjóšin veriš sannfęrš um naušsyn žess arna, ef žjóšin hefši notiš pólitķskrar forystu og hśn hefši gert žaš sem gera žurfti ķ tęka tķš. Pólitķk er um žaš. Pólitķk er um žaš aš reyna aš sjį fyrir óoršna hluti. Og koma ķ veg fyrir stórslys ķ tęka tķš. Ef žetta hefši veriš gert žį vęrum viš ekki ķ žvķ neyšarįstandi sem viš erum ķ ķ dag. Og žaš žżšir ekkert aš segja viš okkur jafnašarmenn į Ķslandi: Eru žiš nś aš reyna aš vera vitrir eftirį? Nei viš vorum vitrir fyrirfram! Viš sögšum žetta fyrir 14 įrum. Bera virkilega engir įbyrgš į žvķ hvernig komiš er? Engir? Bankastjórarnir og eigendur bankanna. Bera žeir enga įbyrgš? Eša kannski lķka: Žeir sem einkavęddu bankana eins og žeir geršu žaš, bera žeir enga įbyrgš?

Žvķ einkavęšing bankanna
- var framhald į helmingaskiptareglu Sjįlfstęšisflokks og Framsóknarflokks
- en ekki afnįm rķkisafskipta eins og lįtiš var ķ vešri vaka.

Bankastjórar og eigendur žeirra – žaš minnir mig į aš žaš er mottó ķ fręgri bók um fjįrmįlafręši sem hljóšar svo: Besta rįšiš til žess aš ręna banka er aš eiga banka. Og nś hrannast upp fréttirnar um žaš hvernig hin krossvenslušu ólķgarkasamstęšur į Ķslandi, sem įttu bankana, hafa gert śt į žį, ekki sķst eftir aš žeim var aušvitaš ljóst – žvķ žessir menn eru ekki fķfl – eftir aš žeim var aušvitaš oršiš ljóst hvert stefndi eftir 2006 og 2007.

Stórlįnin sem fóru inn ķ eignarhaldsfélögin, sem nś kemur į daginn aš eru hundrušum saman vistuš į eykrķlum ķ Karabķska hafinu, Jómfrśareyjum og nįlęgum eyjum. Žaš er įstęša til aš spyrja: Nį engin lög yfir žetta? Er žaš virkilega svo aš žegar almenningur spyr: Hvers vegna eigum viš aš borga skuldir sem viš ekki stofnušum til – žaš hefur aldrei stašiš į ķslenskum almenningi aš borga skuldir sķnar og jafnvel barna sinna – en hann spyr ķ forundran:

Hvernig stendur į žvķ aš viš eigum nśna aš borga skuldir žeirra Ķslendinga sem vegsamašir hafa veriš ķ ķslensku samfélagi į undanförnum įrum fyrir aš hafa veriš ofurrķkir og hafa grętt į tį og fingri. Viš fengum yfirleitt engar ašrar fréttir ķ fimm til sex įr en fréttir af aršsemi žeirra og snilld žeirra viš aš gręša peninga. Hvar eru žessir peningar? Hvar eru žeir? Ekki trśum viš žvķ aš žeir séu allir į eignarhaldsfélögum ķ Karabķska hafinu žar sem žeir voru vistašir af ķslensku bönkunum nota bene og žar sem bošiš var upp į sérstök partż til žess aš kenna ķslenskum auškżfingum hvernig žeir ęttu aš fara aš žvķ aš koma sér ķ skattaskjól.

Mikiš rosalega er ég glašur aš heyra aš hann Indriši Žorlįksson er kominn aftur ķ fjįrmįlarįšuneytiš ķ stašinn fyrir žessa lišleskju sem žar var. Žaš er mašur sem kann til verka. (klapp) – Og ég spyr: Haldiš žiš aš ég trśi žvķ aš žaš séu ekki til lög sem nį yfir žetta? Žaš eru lagaįkvęši ķ hegningarlögum sem kveša į um žaš aš žaš er refsivert athęfi, grafalvarlegt, aš efna til skulda sem ašrir eru lįtnir greiša. Žaš er refsivert athęfi.

Aušvitaš eru ótal fordęmi fyrir žvķ aš grķpa til ašgerša žegar rķkisstjórn stendur frammi fyrir žvķ aš heil žjóš er höfš aš féžśfu. Hvernig bregst hśn viš? Hśn hefur lagasetningarvald. Hśn hefur dómsvald. Hśn hefur framkvęmdavald. Hśn höfšar mįl. Hśn krefst réttlętis. Og hśn höfšar mįl žegar ķ staš til žess aš opna reikningana ķ Lśxemborg sem var mišstöšin žašan sem žessu var dreift śt ķ skattaparadķsir veraldarinnar. Upp komst aš žżskir auškyfingar höfšu leikiš žennan leik žótt ķ litlu vęri samanboriš viš žessi ósköp og fališ skattsvikiš fé ķ Lishtenstein, litlu dalverpi viš Sviss. Hvaš geršist? Forsętisrįšherra Žżskalands, žeirra heilög Jóhanna, Angela Merkel, kom ķ sófann og talaši ķ žrjįr mķnśtur. Hśn sagši. Ef žiš veršiš ekki bśnir aš skila žessu aftur į morgun žį munum viš žvķ mišur neyšast til žess aš beita valdi. Žeir skilušu.

Svona į aš stjórna. Svona į aš stjórna en ekki meš linkind sem er kölluš harka.

Hverjir bera įbyrgš? Rķkisstjórnir? Rķkisstjórnir sem voru viš stjórnvölinn ķ ašdraganda hrunsins frį einkavęšingu og fram yfir hrun. Žaš voru rķkistjórnir Sjįlfstęšisflokks og Framsóknarflokks. Og rķkisstjórnir Sjįlfstęšisflokksins ķ 18 įr. Rķkisstjórn Samfylkingar og Sjįlfstęšisflokks ķ – hvaš – 18 mįnuši. Ętli žaš séu ekki hlutföllin į įbyrgšinni. 18 įr, 18 mįnušir. Ég sat eitt sinn 8 įr ķ rķkisstjórn. Ég veit hverjir bera įbyrgš ķ rķkisstjórnum. Žaš eru formenn flokka. Žaš eru formenn flokka sem bera höfušįbyrgš į žvķ hvaš er gert og hvaš er lįtiš ógert. Žeir geta ekki skorast undan įbyrgš. Viš höfum sérfręšistofnanir, eftirlitsstofnanir į hįum launum og meš miklum forréttindum, privilegium. Žar er fremst stofnun sem heitir Sešlabanki Ķslands. Skyldur Sešlabanka Ķslands eru einfaldar; aš tryggja žjóšinni stöšugan gjaldmišil og stöšugleika fjįrmįlastofnana.

Žar inni situr nśna ķ byrgi sķnu mašur sem er farinn aš minna mig į seinustu daga Hitlers. Ķ stašinn fyrir aš koma śt sjįlfviljugur – sjįlfviljugur - ķ ljósi žess aš hann hafi setiš yfir hruni gjaldmišilsins og hruni fjįrmįlakerfisins žį įtti hann aušvitaš aš koma śt sjįlfviljugur, bljśgur og aušmjśkur, og bišjast afsökunar. Lįgmark: So sorry! Allra minnst. Nei. En hann er aš grafa sig nišur ķ bunkerinn eins og Hitler ķ Berlķn. Žaš er aš vķsu enginn raušur her sem sękir aš Sešlabankanum. En žaš er bśsįhaldabylting sem heimtar réttlęti. Megi žaš nį fram aš ganga. (klapp)

Viš veršum aš segja meira um įbyrgš, örfį orš. Tölum um Sjįlfstęšisflokkinn. Hann hlżtur aš žola žaš, forystuflokkur žjóšarinnar allan lżšveldistķmann. Flokkurin sem hefur allan lżšveldistķmann byggt upp valdakerfiš ķslenska umfram ašra. Ašrir hafa veriš unionpartnerar, stundum komist aš til žess aš rétta kśrsinn og koma einhverju til leišar, vegna žess aš žessi forystuflokkur, hefur satt aš segja ekki veriš til stórręšnanna. Hann hefur veriš stór og feitur en hann hefur yfirleitt veriš heldur blaušur og lķtt til įtaka. Ég meina žaš sem ég er aš segja.

Žaš eru undantekningar. Sjįlfstęšisflokkurinn hefur įtt sķnar stóru stundir. Hann įtti žaš žegar hann hafši forystumann sem hét Bjarni Benediktsson sem var ķ forystu fyrir žvķ aš bjarga eša vernda nżfengiš ķslenskt sjįlfstęši meš inngöngunni ķ NATO. Žaš var mašur sem žorši. Žaš er mašur sem tók af skariš. Žaš var mašur sem kenndi ekki öšrum um. Hann žorši aš leiša flokk sinn ķ gegn um einhver óvinsęlustu įtök sem um getur af žvķ aš hann hafši sannfęringu fyrir žvķ aš hann vęri aš gera rétt og hann sęi fyrir aš žetta vęri naušsynlegt. Ég er sammįla honum. Sagan hefur samsinnt žvķ aš hann hafši rétt fyrir sér. Žannig aš Sjįlfstęšisflokkurinn mį eiga žaš sem hann į. En hann hefur į löngum tķma byggt upp valdakerfi sem er rotiš spillt og ónżtt. Hann er įbyrgur fyrir fyrir svo löngum lista af hagstjórnarmistökum – töku bara tķmabiliš žessi 18 įr - svo langur listi af hagstjórnarmistökum ķ rķkisfjįrmįlum, ķ peningamįlum aš ég nenni ekki aš žreyta ykkur meš žvķ aš fara meš listann. En ég vķsa ykkur į til dęmis nżlega skżrslu Gylfa Zoega og Jóns Danķelssonar sem var birt fyrir tveimur žremur dögum. Žar er žaš tķundaš į hógvęran og hlutlęgan mįta aš Ķsland stefndi ķ hrun vegna žess aš hin pólitķska og faglega forysta žjóšarinnar brįst į örlagatķmum.

Sjįlfstęšisflokkurinn ber aušvitaš mesta įbyrgš į žessu. Hann getur ekkert vikist undan žvķ. Hverjir fara meš efnahagsstjórn ķ rķkisstjórn? Žaš eru forsętisrįšherrann og nįnasti samstarfsmašur hans fjįrmįlarįšherrann.

Hverjir fara meš og bera įbyrgš į peningamįlastefnunni? Žaš eru žeir sem eru ķ forsvari fyrir Sešlabankann, sešlabankastjórinn nśmer eitt. Forsętisrįšherrar, fjįrmįlarįšherrar og sešlabankastjórar hafa allan žann tķma sem viš erum aš tala um mķnus einhver tvö įr, sem skaust inn einhver mašur aš austan sem flestir eru bśnir aš gleyma, Halldór Įsgrķmsson, allan žennan tķma, formašur, forsętisrįšherra, fjįrmįlarįšherra, sešlabankastjórar – forystumenn Sjįlfstęšisflokksins.

Žeir komast ekki frį žeirri sögulegu stašreynd aš žegar žeir gengu śt śr stjórnarrįšinu nśna um daginn žį skildu žeir eftir ķslenskt žjóšfélag eftir eins og brunarśstir. Žaš liggur viš aš eina raunsęja lķkingin vęri sś aš Ķslendingar hefšu lent ķ strķši og aš landiš hafi oršiš fyrir įrįs óvinaherja. Žetta er višskilnašur Sjįlfstęšisflokksins. Og svo halda žeir aš žeir geti komiš ķ kosningabarįttuna eša hegšaš sér į žingi nśna eins og ómerkilegir skólastrįkar ķ mįlfundaęfingaleik. Um žaš er bara eitt aš segja: Kunna žessir menn virkilega ekki aš skammast sķn. Žaš er lķka kominn tķmi til žess, fyrst viš gerum strangar kröfur til annarra ķ nafni lżšręšis og įbyrgšar aš viš lķtum ķ eigin barm sem hér erum saman komin. Ef aš viš segjum aš višvörunarbjöllurnar voru farnar aš klingja 2006 og oršnar ęrandi įriš 2007, žį er žess aš geta aš okkar flokkur, Samfylkingin, var žį komin ķ rķkisstjórn. Hśn sat žar ķ 18 mįnuši aš minnsta kosti. Heyrši okkar forystufólk ekki ķ višvörunarbjöllunum? Tók žaš ekkert mark į rökstuddri gagnrżni innanlands og erlendis um žaš hvers konar hęttuįstand var oršiš og hvķlķkar ógnir voru framundan ef ekkert yrši aš gert. Žurfum viš ekki aš skżra žaš af hverju formašur okkar flokks eyddi mestum tķma sķnum į žessu hęttuįstandstķmabili ķ etthvert ómerkilegasta flopp ķslenskrar utanrķkispólitķkur sem hét tilraun til žess aš komast inn ķ öryggisrįšiš? Žaš var ekki verkefni nśmer eitt. Er žaš eitthvaš sem viš komumst hjį aš horfa upp į og višurkenna sem stašreyndir aš forystumenn stjórnarflokkanna, bęši Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar, fóru į sķšastlišnu hausti, skiptu meš sér verkum, hann til New York, hśn til Kaupmannahafnar til aš tala mįli bankaśtrįsarinnar og fullyrša žar gegn öllum stašreyndum aš ķslenska rķkiš mundi standa aš baki žessum stofnunum? Žess vegna vęri hęgt aš treysta žeim erlendis?

Ef viš krefjumst žess aš mašurinn ķ Sešlabankanum axli įbyrgš meš žvķ aš vķkja veršum viš žį ekki aš gera žį kröfu til formanns okkar aš hśn vķki? Er žaš bošlegt aš ganga til kosninga og leggja mįl ķ dóm kjósenda undir óbreyttri forystu? Ég spyr ykkur: Hvaš var žaš sem felldi frįfarandi rķkisstjórn? Žaš var grasrótin. Henni var ofbošiš vegna žess aš Samfylkingunni var haldiš allt of lengi ķ rķkisstjórn til žess aš framlengja valdatķmabil Sjįlfstęšisflokksins eftir aš fyrir žvķ fundust engin frambęrileg rök lengur. Og frį og meš žeim tķmapunkt aš minnsta kosti sem Samfylkingin sagši - viš berum ekki įbyrgš į oršum og gjöršum Davķšs Oddssonar - og žaš var ekki tekiš mark į žeim, aš žį, daginn eftir įtti hśn (Ingibjörg Sólrśn Gķsladóttir) aš segja sig frį žessu stjórnarsamstarfi. Viš lįtum ekki bjóša okkur svona trakteringar ķ nafni ķslenskrar alžżšu. Žaš er óbošlegt. Mašur hótar ekki ķ pólitķk nema mašur standi viš žaš. (klapp) Viš skulum bara višurkenna žaš eins og žaš er. Žaš varš rof, brestur milli grasrótar, almennings og forystu sem einangraši sig, var gripin ķ bęlinu, stóš ekki vaktina og Samfylkingin geldur žess enn. En į sjens. En hśn veršur aš gera sömu kröfu til sjįlfrar sķn eins og viš gerum til annarra. Žaš er bara kristilegt. Er žaš ekki.

Sem betur fer er komin nż rķkisstjórn. Vegna žess aš bśsįhaldabyltingin hafši rétt fyrir sér ķ žvķ grundvallaratriši aš žegar svo var komiš aš heil žjóš hafši oršiš fórnarlamb sinna eigin stjórnvalda žį var žaš lįgmarkskrafa aš krefjast žess aš mįlin yršu lögš ķ dóm kjósenda og žeir sem sęktust eftir umboši til žess aš vinna aš lausnunum fengju nżtt beint umboš frį žjóšinni. Fyrrverandi rķkisstjórn var lömuš. Hśn var lifandi dauš. Hśn var hrę. Hśn var ónżt. Eins og mun koma ę betur į daginn žegar fariš veršuš ofan ķ saumana į allri hennar įkvaršanafęlni.

Žaš er komin nż stjórn og ég segi fyrir mitt leyti: Žaš er léttir. Žaš hefur ekki mikiš breyst śt af fyrir sig, en žaš er léttir. Žaš er merkilegt hvaš žaš stošar lķtiš aš hafa tvęr grįšur ķ hagfręši ef aš kona sem hefur verslunarskólapróf og fyrrverandi flugfreyja er klįrari ķ aš greina įstandiš, karlmannlegri ķ aš taka įkvaršanir og skżrmęltari ķ aš tala til žjóšarinnar sannleikann. Til hvers eru žį tvęr grįšur ķ hagfręši? (klapp)

Og ég hef nś alltaf veriš svolķtiš skotinn pólitķskt ķ honum Skallagrķmi, ekki sķst eftir aš hann fór fótgangandi frį Reykjanestį austur į Langanes. Hann er karlmenni. Hann talar ķslensku. Hann er ekki daufdumbur. Žaš er allavega hęgt aš hlusta į žetta fólk. Og viš vitum aš žaš er ęrlegt. Grķšarleg breyting. Hughreystandi.

En žessi 80 daga stjórn tekur viš versta žrotabśi sem nokkur stjórn hefur tekiš viš ķ sögu Ķslands, sögu Noršurlanda, ég veit ekki ķ sögu hverra. Kannski aš finnist eitthvaš svona ķ Tyrklandi, ég er ekki viss um žaš. (Egyptalandi). Allright – 80 dagar. Viš skulum ekki byggja upp of miklar vęntingar um žaš. Viš sjįum hvernig Alžingi fungerar. Žaš er til skammar.
Žessir stuttbuxnadrengir ķhaldsins leyfa sér žaš aš móšga žjóšina į degi hverjum meš skrķpaleik, mįlflutningsęfingum sem žeir hęttu aš halda nišri ķ kjallara ķ Valhöll, frammi fyrir alžjóš og sżna hversu ómerkilegir žeir eru. Ég verš aš segja žaš eins og žaš er. Žessi rķkisstjórn veršur aš gera įkvešna hluti, lįgmarkshluti. Žvķ hśn veršur aš ęlta sér framhaldslķf. Žaš sem ég er aš tala um; er hśn fyrirburšur ķ tķmanum eša er hśn į vetur setjandi og getur hśn breytt pólitķkinni ķ landinu.

Aušvitaš žarf aš breyta stjórnarskrįnni og žaš į aš taka af öll tvķmęli ķ ašdraganda samninga viš Evrópusambandiš um aš aušlindir til lands og sjįvar eru ęvarandi eign ķslensku žjóšarinnar. Žetta veršur aš gera.

Nśmer tvö: Žaš įtti aš sjįlfsögšu aš setja inn ķ stjórnarskrįna nśna įkvęši sem kvęši į um žaš aš Ķsland sem fullvalda rķki gęti gert samninga, fjölžjóša samninga, viš stofnanir eins og Evrópusambandiš. Žaš voru mestu mistökin ķ ašdragandanum aš hafa ekki gert žetta. Vegna žess aš žaš eitt aš framvegis munum viš breyta stjórnarskrį meš žjóšaratkvęšagreišslu, žaš er klśšur. Žetta žurfti aš vera hreint borš. Og vinstrigręn – ef žau voru į móti žvķ – žį er žaš į röngum forsendum vegna žess aš žś getur veriš į móti žvķ aš ganga til samninga viš Evrópusambandiš og gert žar strangar kröfur. En žś įtt ekki aš ganga gegn lżšręšinu. Žaš eina sem ég fer fram į viš félaga okkar ķ vinstrigręnum er bara žaš aš lżšręšiš verši lįtiš rįša. Ég trśi žvķ ekki fyrr en ég tek į žvķ aš žau geti ekki oršiš sammįla um žaš. Žaš vęri mjög ęskilegt aušvitaš aš koma meš breytingar į kosningalögum į la Finnland um žaš aš kjósendur megi hafa rétt til persónukjörs. Žaš er aš segja aš ef žś gengur aš kjörboršinu getir žś vališ af listanum žį einstaklinga sem žś vilt kjósa. Vegna žess og ég segi žaš vegna žess aš ég tel aš reynsla okkar Ķslendinga og flokkanna af prófkjörum sé slęm. Og hśn varš ę verri vegna žess aš hśn opnaši dyrnar fyrir auškżfinga sem enginn sį til bakdyra aš kaupa sér stjórnmįlamenn eins og mörg dęmi eru um.

Lķtiš į žennan mann sem var einhvern tķma bęjarfulltrśi Framsóknarflokksin, keyptur ķ bak og fyrir. Og žeir eru fleiri. En svo er žaš alvara lķfsins. Viš erum žjóš ķ gjörgęslu, nśna į slysadeild. Hśn heitir Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn. Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn er stofnun meš mjög vafasama fortķš. Og ég hef skrifaš talsvert um žaš. Žorvaldur Gylfason žekkir žaš innanfrį. En allir sem kynnt hafa sér žróunarhagfręši og örlög snaušra žjóša vita aš žaš žarf aš tala viš žann sjóš meš hrśtshornum. Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn kemur hér og gerir įętlun vegna žess aš rķkisstjórnin hafši enga įętlun. Žaš var žrennt. Treysta gjaldmišilinn. Žaš įtti aš gera meš axlaböndum og belti žaš er aš segja stżrivöxtum upp į įtjįn prósent og gjaldeyrishömlum. Sķšan var sagt um skuldirnar. Ja, žiš žurfiš aš fara aš skera nišur rķkisśtgjöld til žess aš bśa ykkur undir skuldirnar og hlķfa ykkur viš žvķ nśna žvķ ašalbyršarnar verša į ykkur lagšar 2010, 2011 og 2012.

Viš žetta er tvennt aš athuga. Įkvöršunin um 18 prósenta vexti er galin.

Hśn er tilręši viš žaš sem eftir lifir af ķslensku atvinnulķfi. Vita žessir menn ekki? Hverjir sömdu viš žį? Ég er alveg viss um aš ef Indriši hefši samiš viš žį eša hann Žorvaldur, žį hefšu menn ekki veriš lįtnir komast upp meš žessa vitleysu byggša į röngum forsendum. Žaš er byggt į röngum forsendum um skuldastöšu žjóšarinnar ķ fyrsta lagi . Og ķ öšru lagi efast ég um žaš aš žeir hafi veriš upplżstir um žaš aš sjįvarśtvegurinn skuldar tvöfalda įrsframleišslu sķna, aš öll fyrirtęki į Ķslandi eru meira og minna sokkin upp fyrir haus ķ erlendum skuldum. Halda menn žaš į sama tķma og allur heimurinn er aš lękka vexti til žess aš halda hjólum atvinnulķfsins gangandi aš žį sé leišin hér sś aš spenna stżrivexti upp ķ 18 prósent, lįta fyrirtękin standa frammi fyrir žvķ aš taka vexti upp į 25 próent į sama tķma og žjóšfélagiš er aš fara ķ nišursveiflu. Žaš er engin veršbólga į Ķslandi, nema žetta veršbólguskot sem leiddi af gjaldmišilshruninu. Aš öšru leyti erum viš aš fara ķ deflation, veršhjöšnun. Hvaša mašur meš viti , jafnvel žótt hann sé hagfręšingur, bošar svona vitleysu.

Um skuldirnar ętla ég ekki aš segja annaš en žetta. Žęr eru miklu meiri en žjóšinni hefur veriš sagt enn sem komiš er. Og greišslubyršin af žvķ veršur óbęrileg. Óbęrileg. Hśn veršur meiri en viš fįum viš rįšiš. Sem žżšir aš viš veršum aš semja viš ašra. Alžjóšagjaldeyrissjóšinn, Evrópusambandiš um žetta tvennt: Skuldirnar og afborganirnar af žeim, hvernig viš losnum śt śr skuldafangelsinu į nęstu įrum; gjaldmišilinn vegna žess aš viš getum ekki endurreist ķslenskt efnahagslķf ef viš erum meš ónżtan gjaldmišil. Žetta er bara svona. Vandi heimilanna. Af žvķ aš ręšan er oršin lögn ętla ég bara aš trśa žvķ aš Jóhanna leysi hann. Til žess er hśn. Žaš er tvennt sem veršur aš gera. Viš veršum aš taka į verštryggingarvandanum.

Žaš hryggir mig ef žaš er rétt aš ASĶ ķ nafni lķfeyrissjóša standi ķ vegi fyrir žvķ aš taka žaš mįl upp. Žaš eru bara ęši góš rök fyrir žvķ aš žjóš ķ neyšarįstandi og žį holskeflu sem yfir okkur hefur rišiš, žį žżšir ekki aš lķta į hlutina eins og um sé aš ręša óbreytt įstand. Žaš er ekkert eins og žaš var į Ķslandi. Og viš eigum aš taka į verštrygingarmįlunum af žvķ aš allir verša nś aš leggja sitt af mörkum. Fjįrmagnseigendur geta ekki veriš stikk frķ ķ žvķ aš endureisa Ķsland. Žetta leišir til žeirrar nišurstöšu aš žvķ er varšar žann hóp, ašallega ungt fólk sem er meš myntkörfulįn į sķnum ķbśšum og er bśiš aš missa žęr af žvķ aš lįniš hefur tvöfaldast og veršiš hefur falliš, hvort viš höfum efni į aš gera eitthvaš fyrir žetta fólk. Žaš er engin önnur leiš önnur en sś aš fęra žetta yfir ķ ķslenskar krónur og lengja lįnin. En žaš žżšir aš einhver veršur aš taka į sig muninn. Höfum viš efni į žvķ.

Hugsiš til Obama. Lifandis ósköp öfunda ég Amerķkana af Obama. Aš žessi tįgranni, svarti mašur meš mśslimanafniš skuli ķ gegn um amerķskt lżšręši vera kominn žvķ til bjargar eftir aš žeir drullusokkar meš silfurskeiš ķ munninum af Bushkyni höfšu komiš Amerķku og heiminum til helvķtis. Aš žį skuli vera kominn mašur meš eitthvert vit og einhverja sżn og einhverja réttlętiskennd. Og hann er aš taka til hendinni. Hann er aš moka peningum śt ķ bandarķskt atvinnulķf. Moka žeim. Samt sem įšur var Bush eiginlega bśinn aš gera rķkiš greišslužrota meš skattalękkun į auškżfingana og meš žvķ aš koma upp slķkum rķkishalla fyrir utan višskiptahalla – Bandarķkjamenn höfšu lifaš ķ heimi voodoohagfręši Bushistanna, frjįlshyggjupostulanna – žannig aš viš vestu ašstęšur er mašurinn aš berjast eins og Roosevelt ķ žvķ aš bjarga žvķ sem bjargaš veršur af žessum amerķska skrķpakapķtalisma til žess aš allur heimurinn stöšvist ekki.

Hvaš getum viš gert til žess aš halda hjólum atvinnulķfsins gangandi. Viš höfum enga peninga til žess. Žaš fyrsta sem viš veršum aš gera er aš lękka vextina. Skilyršislaust. Engin rök fyrir öšru.

Annaš er aš viš veršum aš fara ķ selektķvar ašgeršir til žess aš bjarga žvķ sem bjargaš veršur. Žaš er ekkert smįverk. Meira um žaš sķšar. Ekki ķ minni ręšu heldur ķ umręšunni. Undir lokin ętla ég aš skilja viš ykkur meš eina spurningu. Viš erum ķ djśpum skķt. Žaš žarf ekki aš hafa fleiri orš um žaš. Spurningin er hins vegar: Mun žetta leiša til žess aš nś verši gagngerar breytingar į stjórnmįlum og stjórnarhįttum lżšveldisins žannig aš viš lįtum žaš sem gerst hefur okkur aš kenningu verša? Eša mun allt saman sökkva aftur ķ sama gamla drullufariš ķ valdakerfi Sjįlfstęšisflokksins endurreistu.“

Ég verš aš segja: Sjįlfstęšisflokkurinn hefur ķ ljósi reynslunnar dęmt sig sjįlfur śr leik. Flokkur sem er žverklofinn ķ öllum helstu mįlum meš gjörsamlega ónżta forystu į aš lįta okkur hin ķ friši. Hann į nśna aš fara ķ innhverfa ķhugun og andlega uppbyggingu. Gott ef hann ętti ekki bara aš fara meš Jónķnu ķ Toxic eitthvaš til Póllands. (hlįtur)

Viš, ķslenskir jafnašarmenn undir žessu norska heimatrśbošsnafni Samfylking – viš ķslenskir jafnašarmenn veršum aš horfast ķ augu viš sjįlf okkur og gera aš minnsta kosti jafn miklar ef ekki meiri kröfur til sjįlfra okkar og annarra. Viš getum ekki veriš eini flokkurinn sem sem kom aš žessu og bar įbyrgš sem fer fram meš óbreyttri forystu. Žaš er ekki bošlegt fyrir fórnarlömbin. Vinstrigręn verša aš lęra eina lexķu. Hśn er žessi: Evrópusambandiš er ekki óvinurinn. Evrópusambandiš er ekki valdastofnun frjįlshyggjukapķtalisma. Evrópusambandiš er alternatķv, val gagnvart amerķskum kapķtalisma. Ég veit hvaš amerķskir hęgrimenn kalla Evrópusambandiš. Žeir kalla žaš kommśnistasamsęri. Žaš getur ekki hvort tveggja veriš rétt. Vinstrigręn verša bara aš įtta sig į žvķ aš umsókn um ašild aš Evrópusambandinu er partur af lausninni ķ okkar tilfelli. Ekki einhver lśxus sem viš lįtum bķša fram ķ tķmann. Žaš er einfaldlega sś įstęša fyrir žvķ aš viš rįšum ekki viš žetta mįl ein. Žaš er engin smįžjóš ķ veröldinni sem ręšur viš vandamįl, sem heimurinn stendur frammi fyrir nśna, ein. Žaš er bara ekki til. Og einangrunarhyggja af žvķ tagi er bara blinda į lykilatrišin ķ samtķš okkar. Žaš er ekket til aš stęra sig af ķ mišju žjóšargjaldžroti meš allt nišur um sig, aš viš erum žó allavega ein.

Matthķas Johennessen, ritstjóri Morgunblašsins fyrrverandi og fóstbróšir Styrmis vinar mķns, skrifaši eina af sķnum heitu hugvekjum ķ Lesbókina fyrir – hvaš – tveimur vikur. Og hann notar žessa lķkingu. Hjartaš ķ mér – hann hefur heitt hjarta – hjartaš ķ mér segir aš viš eigum ekki aš fara ķ Evrópusambandiš. Af žvķ aš ég var alinn upp ķ sjįlfstęšisbarįttunni og svona. Og ég er enn ķ sjįlfstęšisbarįttunni gegn Dönum. Hjartaš ķ mér segir aš viš eigum ekki aš ganga ķ Evrópusambandiš en heilinn ķ mér segir aš vķst eigum viš aš fara ķ Evrópusambandiš. Aš minnsta kosti hefur hann vošalega miklar efasemdir um hjartaš. Nś getum viš eftir smag haft efasemdir um heilabśiš ķ Sjįlfstęšisflokknum überhaupt. En kjarni mįlsins er sį aš hvort tveggja į rétt į sér, tilfinningagreind og rökgreind. Og žetta tvennt žarf aš fara saman.

Žaš hefur brugšist ķ Sjįlfstęšisflokknum aš undanförnu. Og ef menn eru aš tala viš mig um sjįlfstęši og viš veršum aš standa utan viš allt af žvķ aš viš viljum vera menn ķ sjįlfstęšisbarįttunni gegn Dönum žį segi ég: Ég hef persónulega reynslu af žvķ aš vera innan um žjóšir sem aš hįšu raunverulega sjįlfstęšisbarįttu ķ okkar samtķš. Ég er aš tala um vini mķna ķ Eystrasaltslöndum sem aš risu upp žegar kśgunarveldiš linaši žręlatökin og endurheimtu sjįlfstęši sitt ķ nafni sögu sinnar, menningar, tungumįls. Heimtušu endurreisn žjóšernis sķns, menninar ķ formi sjįlfstęšis. Jį. Žaš er göfugt. Žaš var syngjandi bylting sem byggši į žvķ aš fólk, eins og bśsįhaldabyltingin hér, hélst ķ hendur og žaš söng ęttjaršarsöngva af hjartans einlęgni. Hjartaš sagši žeim aš žeir yršu – til žess aš deyja ekki śt – aš endurheimta sjįlfstęši sitt.

Hvaš geršu žeir daginn eftir? Daginn eftir, žegar žeir sįu rśstirnar sem kommśnisminn hafši skiliš eftir sem eru mjög sambęrilegar viš rśstirnar sem Sjįflstęšisflokkurinn hefur skiliš eftir, - en ķ bįšum tilvikum er um aš ręša Flokkinn meš stórum staf, žegar žeir sįu rśstirnar, žį sendu žeir bréf meš hrašboši til Evrópusambandsins. Allir fyrrverandi kommśnistar, gušhręddir kažólikkar og allt žar į milli, voru į einu mįli um žaš aš ef žeir vildu varšveita sjįlfstęšiš, ef žeir vildu festa žaš ķ sessi, ef žeir vildu styrkja žaš ķ hęttulegum heimi allt ķ kring, žį yršu žeir aš sameinast aftur žjóšarfjölskyldu evrópskra lżšręšisrķkja. Vegna žess aš žau gętu ekki stašiš ein ķ žessum hęttulega heimi.

Er til of mikils męlst aš Matthķas, sem hefur gott hjartalag, komist śt śr sjįlfstęšisbarįttunni viš Dani og leyfi heilanum lķka aš gagnrżna hjartaš en helst aš žau nįi saman um heilsteypta pólitķk byggša į tilfinningagreind og kaldri rökhyggju. Sagši ekki ķhaldiš aš afstašan til Evrópusambandsin vęri byggš į köldu hagsmunamati. Ja žvķlķkt.

Žakka ykkur fyrir.

Jón Baldvin Hannibalsson

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit