Greinasafn

2017
 »maķ

 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

10.2.2016
„SOLIDARITY OF SMALL NATIONS: UTOPIAN DREAM OR PRACTICAL POLITICS?

Read more

All articles in English

5.6.2016

SÓMI ĶSLANDS, SVERŠ OG SKJÖLDUR?

Grundar dóma, hvergi hann
hallar réttu mįli.
Stundar sóma, aldrei ann
örgu pretta tįli.
(Sr. Jón Žorgeirsson, Hjaltabakka)
„Hefur žś enga sómatilfinningu, Davķš Oddsson?“ Žaš mętti segja mér, aš žessi orš verši eitt af žvķ fįa, sem eftir situr ķ minningunni, löngu eftir aš kosningabarįttan fyrir forsetakosningarnar anno domini 2016 veršur gleymd og grafin.

Gušni Th. Jóhannesson lét žessi orš falla ķ sjónvarpsžętti į Eyjunni, eftir aš Davķš hafši lengi lįtiš móšan mįsa um, aš Gušni hefši stašiš gegn žjóšinni og meš óvinum hennar ķ Icesave-deilunni foršum. Gušni hefši m.ö.o. veriš landrįšamašur. Lesendum skal į žaš bent aš fara meš sléttubandavķsuna hér aš ofan öfugt frį orši til oršs. Žį skilja žeir, hverjum klukkan glymur, vęnti ég?

Žetta mį heita hraustlega męlt af manni, sem ekki er ofmęlt, aš hafi veriš bęši śtgefandi og įbekingur Icesave-vķxilsins. Hvaš į ég viš? Ég į viš žaš, aš Davķš Oddsson forsętisrįšherra og samstarfsmenn hans höfšu žaš ķ hendi sér, žegar lögin um lįgmarkstryggingu innistęšueigenda voru sett 1999, aš fara aš dęmi Noršmanna og setja fyrirvara, sem hefšu žżtt, aš enginn Icesave-vķxill hefši falliš į žjóšina. Og sem Sešlabankastjóra į įrunum 2006-08 bar Davķš Oddssyni skylda til aš grķpa til rįšstafana, sem hefšu komiš ķ veg fyrir, aš Icesave-vķxillinn félli į žjóšina. Hann brįst žeirri skyldu, eins og nįnar er skżrt ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis um Hruniš. Nįnar um žaš sķšar.

Svikabrigsl Davķšs ķ garš Gušna af žessu tilefni koma śr höršustu įtt. Į hinni žżsk-skotnu mįllżsku Gyšinga ķ Austur-Evrópu heitir žetta „chutzpah“. Samkvęmt oršabókinni er žetta sś tegund af ófyrirleitni, sem lżsir sér žannig, aš sjįlfur sökudólgurinn skellir skuldinni af eigin afglöpum į saklausan. Sem dęmi er nefnt, aš mašur, sem stašinn er aš innbroti meš fingraförin śt um allt, sakar vegfaranda, sem įtti leiš hjį, um innbrotiš. Og žrįast viš aš jįta į sig sök ķ blóra viš öll sönnunargögn.

Fyrirhyggja

Noregur er, eins og allir vita, meš okkur ķ EES. Žar ķ landi gilda žvķ vęntanlega sömu Evrópureglur og hjį okkur um lįgmarkstryggingu innistęšueigenda (sparifjįreigenda ) og fjįrfesta – og tryggingasjóš žvķ til fullnustu. Olķurķkiš Noregur meš sinn stóra kaupskipaflota žarf aušvitaš į bankažjónustu aš halda vķtt um veröld. Samt fengu žeir enga Icesave (Norsave) reikninga ķ hausinn. Hvers vegna ekki?

Ég fékk į sķnum tķma tękifęri til aš spyrja norska žingmenn, sem įttu sęti ķ fjįrlaganefnd norska Stóržingsins, žessarar spurningar. Žeir sögšu žaš vera vinnureglu, aš ESB-lög og reglur, sem innleidd vęru ķ norskan rétt, fęru til umsagnar norska Sešlabankans. Žótt tryggingasjóšurinn norski (öfugt viš žann ķslenska ) žętti nokkuš stöndugur, komst norski Sešlabankinn aš žeirri nišurstöšu, aš ekki vęri į žaš hęttandi, aš hann stęši undir tryggingu innistęšna ķ erlendum gjaldmišlum ķ śtlöndum. Sešlabankinn setti žaš skilyrši, aš norski sjóšurinn tryggši einungis innistęšur ķ norskum krónum. Žetta žżddi, aš norskir bankar og fjįrmįlastofnanir uršu aš reka starfsemi sķna erlendis ķ formi dótturfyrirtękja meš bankaleyfi og įbyrgš gistilandsins. Norski tryggingasjóšurinn tók enga įbyrgš į žvķ.

Žar af leišandi var ekkert til, sem hét Norsave. Ef Davķš og Halldór og co hefšu sżnt sömu ašgęslu og fagmennsku og norskir kollegar žeirra, vęri ekkert til, sem heitir Icesave. Reyndar varš ekkert Hrun heldur ķ Noregi, sem reynt vęri aš kenna EES um. Žaš hvarflaši nefnilega ekki aš neinum stjórnmįlamönnum ķ Noregi aš śthluta pólitķskum vildarvinum ókeypis nżtingarrétti į olķuaušlindum landsins; eša aš leyfa nż-einkavęddum bönkum aš hlaša upp skuldum ķ erlendum gjaldeyri aš jafnvirši tķfaldrar žjóšarframleišslu eša svo. Žar skilur į milli feigs og ófeigs.

Hver fęrši Björgólfum Landsbanka Ķslands fyrir slikk? Davķš Oddsson. Hver tilnefndi framkvęmdastjóra og fjįrhaldsmann Sjįlfstęšisflokksins sem varaformann bankarįšs Landsbankans? Sį hinn sami. Žaš var gert „til žess aš tryggja talsambandiš viš Flokkinn“ – eins og sagt var į sķnum tķma. Var žaš tilviljun, aš listinn yfir žvķ sem nęst alla stjórnendur Landsbankans ķ lykilstöšum var eins og „hver er mašurinn“ um śtungunarstöš Sjįlfstęšisflokksins ķ lagadeild, Orator, Heimdalli og SUS? Nei, žaš var engin tilviljun. Žegar Landsbankinn var oršinn svo skuldsettur įriš 2006, aš erlendir lįnamarkašir lokušust, gripu žessir menn til žess öržrifarįšs aš hafa fé af sparifjįreigendum og fjįrfestum ķ Bretlandi og Hollandi meš yfirbošum. Meš fullu samžykki ķslenskra stjórnvalda – enda talsambandiš viš Flokkinn opiš.

„Ekki gera ekki neitt“

Žegar kom fram į įriš 2007, žótti eigendum og stjórnendum Landsbankans įstęša til aš leita til eins helsta sérfręšings ķ heimi ķ fjįrmįlakreppum, Dr. Willems Bauter. Hann var bešinn um śttekt į svoköllušu višskiptamódeli Landsbankans. Buiter skilaši stjórnendum Landsbankans kolsvartri skżrslu ķ įrsbyrjun 2008. Fyrir žvķ eru traustar heimildir, aš žessi svarta skżrsla barst ekki bara stjórnendum Landsbankans, heldur lķka oddvitum stjórnarflokkanna, fjįrmįlarįšherra, Sešlabankastjóra og fleirum.

Viš lesturinn hefši įtt aš klingja öllum višvörunarbjöllum. Nišurstaša Bauters var sś, aš ķslenska bankakerfiš vęri fjįrhagsleg spilaborg. Žaš vęri ekki spurning um hvort, heldur ašeins hvenęr, spilaborgin hryndi. En Bauter lét ekki žar viš sitja. Hann lagši fram tillögur um ašgeršir, sem grķpa yrši til tafarlaust, til aš draga śr fyrirsjįanlegum skaša. Ein tillagan var sś aš koma Icesave-śtibśum Landsbankans ķ Bretlandi og Hollandi į įbyrgš Ķslands ķ dótturfyrirtęki į įbyrgš gistilanda. Önnur var aš flytja höfušstöšvar stóru bankanna, a.m.k. KB, til śtlanda, žar sem meginiš af starfsemi žeirra fór fram, hvort eša var.

Sešlabankinn, undir forystu Davķšs Oddssonar, ašhafšist ekkert. Eftir į ber Davķš žvķ viš, aš skort hafi lagaheimildir. Žaš er hępin lögskżring. Höfušskylda Sešlabankans er aš lögum aš tryggja fįrhagslegan stöšugleika. Icesave-reikningurinn var langt umfram getu gjaldeyrisforša Sešlabankans, hvaš žį heldur tryggingasjóšsins ķslenska til aš standa viš skuldbindingar. Icesave var žvķ fyrirsjįanleg ógnun viš žann fjįrmįlastöšugleika, sem Sešlabankanum ber aš tryggja. Hafi skort į lagaheimildir, voru hęg heimantökin aš afla žeirra. „Ekki gera ekki neitt“ – var žaš eina sem var og er óafsakanlegt. Afleišingarnar eru öllum kunnar. Um žęr mį lesa į tvö žśsund blašsķšum ķ nķu bindum skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis. Žar segir m.a.:
„Nefndin telur einnig, aš annars vegar žįverandi forstjóri Fjįrmįlaeftirlitisins, og hins vegar Davķš Oddsson......, žįverandi bankastjóri Sešlabanka Ķslands, hafi sżnt af sér vanrękslu ķ skilningi 1.mgr. 1 gr.laga nr. 142/2008 ķ tilteknum störfum ķ framkvęmd laga og reglna um fjįrmįlastarfsemi og eftirlit meš henni“.
Rannsóknarnefndin skilaši skżrslu sinni meš skżrum og afdrįttarlausum nišurstöšum, sem og tillögum til śrbóta, til Alžingis. Alžingi klśšraši nišurstöšunni meš žeim endemum, aš žaš hefur ekki boriš sitt barr ķ vitund žjóšarinnar sķšan.

Fingraförin

Fingraför Davķšs Oddssonar og nįnustu samstarfsmanna hans eru śt um allt ķ rśstum Hrunsins. Žar nęgir aš nefna aršinn af sjįvaraušlindinni, sem afhentur hefur veriš nokkrum tugum fjölskyldna śtgeršarmanna, ķ blóra viš 1.gr. fiskveišistjórnarlaganna og streymt hefur śr landi aš stórum hluta ķ huldufélög į aflandseyjum og til įvöxtunar ķ traustum gjaldmišlum ķ lįgskattalöndum; einkavęšingu bankanna aš hętti Rśssa til fįeinna ólķgarka, sem mergsugu žį og skildu žjóšarbśiš eftir meš skuldirnar; Hrun gjaldmišilsins og greišslužrot Sešlabankans undir stjórn Davķšs – og allt žar į milli.

Samt telur Davķš Oddsson viš hęfi aš bjóša sig fram til forseta lżšveldisins – aš vķsu kauplaust – og vķsar žar fyrst og fremst til reynslu sinnar. Reynsla žjóšarinnar af störfum hans undir lok stjórnmįlaferilsins og af störfum hans sem Sešlabankastjóra segir hins vegar žį sögu, aš til žess eru vķtin aš varast žau. Dramb er falli nęst.

En er einhver skżring į žeirri sérstöku tegund af ósvķfni – chutzpah – sem ég vék aš įšan, og lżsir sér ķ žvķ, aš höfušpaur Hrunsins hęlir sér af reynslu sinni; og telur viš hęfi aš varpa sök af eigin afglöpum į saklausa vegfarendur? Jś, viš eigum skżringuna aš žakka Įsdķsi Höllu Bragadóttur, brautryšjanda ķ einkavęšingu heilbrigšiskerfisins og samstarfskonu Davķšs ķ śtgįfustjórn Morgunblašsins, mįlgagns LĶŚ. Ķ fręgu vištali hennar viš leištogann lżsir hann hugmyndum sķnum um blinda valdagręšgi meš eftirfarandi oršum:
„Ég žótti jafnvel ósvķfinn og kosningabarįttan, sem stóš frį 1980 til 1982 var mjög hörš. Ég gerši öll mįl totryggileg og fylgdi žeirri reglu veišimannsins aš mašur mį ekki einungis kasta flugu sem manni finnst falleg žvķ mašur veit aldrei hvaša flugu laxinn tekur. Ég tók žvķ upp öll mįl, jafnvel žó aš ég vęri ķ hjarta mķnu samžykkur žeim, og hjólaši ķ žau žvķ aš ég leit į stjórnarandstöšu sem stjórnarandstöšu“.
Žurfum viš frekar vitnanna viš?

Jón Baldvin Hannibalsson Höf. var eitt sinn samstarfsmašur Davķšs Oddssonar ķ rķkisstjórn

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit