Greinasafn

2017
 »oktˇber

 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

1.12.2005

┌KRA═NA

UkraÝna er ß krossg÷tum. Ůrßtt fyrir yfirlřsingar stjˇrnvalda um pˇlitÝskan vilja ■eirra til a­ UkraÝna skipi sÚr Ý ra­ir evrˇpskra lř­rŠ­isrÝkja (me­ a­ild a­ EU og NATO) eru engar raunhŠfar lÝkur ß a­ ■a­ gerist Ý brß­. Ůrettßn ßr eru li­in frß ■vÝ a­ landi­ lřsti yfir sjßlfstŠ­i 1991. ┴rangurinn er Ý besta falli ˇjafn, Ý versta falli h÷rmulegur. Um margt svipar ■rˇuninni meira til R˙sslands en til Mi­- og AusturevrˇpurÝkja e­a til EystrasaltsrÝkjanna. UkraÝna nŠr ekki framhaldseinkunn ß neinn ■eirra mŠlikvar­a, sem Evrˇpusambandi­ og NATO setja a­ skilyr­i fyrir inng÷ngu. En ■eir eru: Fj÷lflokkalř­rŠ­i me­ frjßlsum kosningum og frjßlsum fj÷lmi­lum; rÚttarrÝki me­ sjßlfstŠ­um dˇmstˇlum, opi­ hagkerfi ■ar sem rÝkir marka­ssamkeppni skv. vi­urkenndum leikreglum. Ekkert af ■essu hefur nß­ a­ dafna Ý UkraÝnu, og ß sumum svi­um er um a­ rŠ­a afturf÷r frß umbˇtatÝmabilinu Ý upphafi 1991.

Lřst eftir stefnu

Vi­ ■essar kringumstŠ­ur er alvarleg hŠtta ß, a­ Evrˇpusambandi­ og BandarÝkin gefi UkraÝnu upp ß bßtinn sem vonlaust tilfelli. BandarÝkjamenn sřndu UkraÝnu a­ vÝsu mikinn ßhuga ß ßrunum 1991-2 til 1996, me­an ■eir voru a­ nß samningum um aftengingu vetnisvopnab˙rs UkraÝnumanna e­a um framsal ■ess til R˙ssa. BandarÝsk stjˇrnv÷ld bßru miki­ lof ß ßbyrg­artilfinningu, framsřni og samningalipur­ ˙kraÝnskra stjˇrnvalda Ý ■essum samningum. En gleymdu ■eim svo og stˇ­u ekki vi­ gefin lofor­ um fjßrhagsstu­ning Ý sta­inn. Evrˇpusambandi­ er undir s÷mu s÷k selt. Ůann 1. maÝ n.k. fŠrast eystri landamŠri Evrˇpusambandsins a­ HvÝta R˙sslandi og UkraÝnu og lengjast gagnvart R˙sslandi (ß landamŠrum Eistlands og Lettlands). Hin nřju landamŠri eru sřnileg ytri tßkn um s÷gulegar pˇlitÝskar breytingar, sem munu hafa ßhrif Ý stjˇrnmßlum, varnar- og ÷ryggismßlum, vi­skipta- og efnahagsmßlum og var­andi ˇtal spurningar, sem koma upp um samskipti einstaklinga og um rÚttindi ■vert ß landamŠri. En ■a­ er eins og Evrˇpusambandi­ hafi veri­ svo uppteki­ af samningunum um stŠkkunina til austurs a­ landamŠrum UkraÝnu, a­ ■a­ hafi ekki haft atorku til a­ hugsa, hva­ tŠki vi­ handan landamŠranna. Eru ■essi nřju landamŠri endanleg? Er veri­ a­ draga upp nřtt ôjßrntjaldö milli Evrˇpu og hins evrˇ-asÝska landmassa? ┴ ■ß t.d. UkraÝna (50 milljˇna ■jˇ­) og Kßkasusl÷ndin a­ tilheyra AsÝu? ┴ a­ horfa a­ger­arlaust ß UkraÝnu hverfa aftur inn ß ßhrifasvi­ Moskvu, jafnvel ■vert ß vilja meirihluta Ýb˙anna? Vita menn ekki, a­ R˙ssland ßn UkraÝnu og a­■rengt frß KÝnverjum Ý SÝberÝu, ver­ur aldrei aftur heimsveldi? Gera menn sÚr ekki grein fyrir, a­ hugtaki­ ôGreater Middle Eastö er merkingarlÝti­ ßn a­ildar Tyrklands og UkraÝnu (sem liggur a­ Svarta hafi) a­ ■vÝ samstarfi?

┴ a­ gefa R˙ssum neitunarvald?

Ůa­ voru ■essar og ■vÝlÝkar spurningar sem voru tilefni meiri hßttar al■jˇ­arß­stefnu, sem haldin var Ý Ý Kyiv 19.-20. febr˙ar, s.l.. A­ rß­stefnunni stˇ­u fj÷lm÷rg al■jˇ­asamt÷k og rannsˇknarstofnanir (t.d. The German Marshall Fund, Die Konrad Adenauer Stiftung, The Carnegie Endowment for Peace and Developement, o.fl.) A­standendum rß­stefnunnar tˇkst Ý fyrsta sinn, a­ s÷gn, a­ nß saman til ■ßttt÷ku um frams÷gu og a­ild a­ umrŠ­uhˇpum fulltr˙um bŠ­i stjˇrnar og stjˇrnarandst÷­u Ý UkraÝnu. T.d. t÷lu­u ■arna forsŠtisrß­herrann, Victor Yanukovych, og fyrrverandi forsŠtisrß­herra, Victor Yuschenko, lei­togi stjˇrnarandst÷­unnar, utanrÝkisrß­herrann, Gryshchenko og fyrrverandi utanrÝkisrß­herrar, eins og Tarasyuk og Zlenko. MikilvŠgi rß­stefnunnar mß rß­a af ■ßttt÷ku rŠ­umanna eins og Kwasniewski, forseta Pˇllands, Vaclav Havel, fyrrverandi forseta TÚkklands, Carls Bildts, fv. forstŠ­isrß­herra SvÝ■jˇ­ar og Madeleine Albright, fv. utanrÝkisrß­aherra BandarÝkjanna. Margir rŠ­umanna vÚku a­ ■vÝ, a­ mikilvŠgar kosningar vŠru fyrirhuga­ar ß ßrinu og gŠtu ˙rslitin var­a­ miklu um lř­rŠ­i­ Ý heiminum. DŠmi: Kosningar Ý fj÷lmennasta lř­rŠ­isrÝki heims, Indlandi, Ý nŠstfj÷lmennustu rÝkjsamsteypu lř­rŠ­isrÝkja, Evrˇpusambandinu (Evrˇpu■ingskosningar), forsetakosningar Ý BandarÝkjunum og forsetakosningar Ý UkraÝnu Ý oktˇber. Margir rŠ­umanna t÷ldu, a­ ˙rslit forsetakosinganna Ý ┌kraÝnu Ý lok ßrsins skŠru ˙r um, hvort ┌kraÝna mundi ß nŠstu ßrum skipa sÚr Ý sveit me­ Evrˇpu e­a dragast aftur inn ß ßhrifasvŠ­i Moskvu. Fyrsta spurningin var ■vÝ (ef menn taka tr˙anlegar yfirlřsingar stjˇrnvalda um a­ ┌kraÝnu sŠkist eftir hvoru tveggja, a­ild a­ NATO og ESB). Hva­ ■urfa ┌kraÝnumenn sjßlfir a­ gera til ■ess a­ koma eigin h˙shaldi Ý lag, til ■ess a­ af ■essu megi ver­a? Hverjir eru helstu ■Šttirnir Ý framtÝ­arstefnu Evrˇpusambandsins, sem hefur ■a­ markmi­ a­ la­a ┌kraÝnu til samstarfs? Hvernig ■urfa bandarÝsk stjˇrnv÷ld a­ breyta stefnu sinni gagnvart ┌kraÝnu, til ■ess a­ au­velda ┌kraÝnum÷nnum a­ rÝfa sig lausa ˙r nß­arfa­mi R˙ssa? Loks, hvernig ■urfa BandarÝkin og Evrˇpa a­ samrŠma stefnu sÝna gagnvart R˙sslandi Putins til ■ess a­ losa um t÷k R˙ssa ß ┌kraÝnu og til ■ess a­ koma Ý veg fyrir, a­ R˙ssar geti beitt neitunarvaldi, ■egar ß reynir? Ůessar spurningar voru rŠddar Ý ■aula ß rß­stefnunni, ■ar sem sko­anaskipti heimamanna, bŠ­i ˙r stjˇrn og stjˇrnarandst÷­u, vi­ utana­komandi sÚrfrŠ­inga, voru bŠ­i frˇ­legar og gagnlegar (sjß fylgiskj÷l).

Ësanngj÷rn gagnrřni

En er hinn takmarka­i ßrangur, sem ┌kraÝnumenn hafa nß­ ß fyrstu ■rettßn ßrum um■ˇttunartÝmans frß alrŠ­istjˇrnarfari komm˙nista Ý ßtt til lř­rŠ­islegri stjˇrnarhßtta vÝsbending um, a­ ■etta sÚr vonlaust mßl? Ůa­ segja hinir svartsřnu. Kuchma forseti taldi ■essa gagnrřni ˇsanngjarna, eins og fram kom Ý samtali vi­ forsŠtisrß­herra ═slands. Kuchma benti ß, a­ ┌kraÝna hefur veri­ ß r˙ssnesku ßhrifasvŠ­i ÷ldum saman og undir stjˇrn komm˙nista frß ■vÝ eftir fyrra strÝ­ e­a Ý mun lengri tÝma en řmis l÷nd Ý Mi­- og Austur Evrˇpu, sem hef­u lent ß sovÚsku ßhrifasvŠ­i eftir seinna strÝ­i­. Hi­ r˙ssneska ômentalitetö Štti ■vÝ dřpri Ýt÷k, sem lřsti sÚr Ý vanabundinni gerrŠ­isstjˇrn og skorti ß lř­rŠ­islegum hef­um. Ůa­ vŠri ■vÝ ˇsanngjarnt a­ Štlast til a­ ┌kraÝnumenn gŠtu umbreytt hugsunar- og stjˇrnarhßttum ß jafn sk÷mmum tÝma og t.d. Pˇlverjar. ôMˇtiveringinö fyrir ■vÝ a­ leita Ý vesturßtt vŠri ■vÝ veikari. T.d. vŠri varla til ˙kraÝnsk fj÷ldkylda, sem ekki Štti Šttingja Ý R˙sslandi, og fj÷ldi R˙ssa, innan landamŠra ┌kraÝnu, vŠri sta­reynd, sem taka yr­i tillit til. Auk ■ess vŠri ┌kraÝna mj÷g hß­ R˙sslandi ß orkusvi­inu. ôR˙ssneska vandamßli­ö vŠgi ■vÝ mun ■yngra, ■egar kŠmi a­ framtÝ­arstefnum÷rkun fyrir ┌kraÝnu. Fjandskapur R˙ssa gagnvart a­l÷gun ┌kraÝnu a­ Evrˇpu vŠri mun ßkve­nari en hann var Ý reynd gagnvart fyrrverandi lepprÝkjum ■eirra Ý Austur Evrˇpu. Vi­ ■etta bŠttist, a­ stefna Vesturveldanna gagnvart ┌kraÝnu kŠmi ┌kraÝnum÷nnum fyrir sjˇnir sem tvÝlrß­, ˇmarkviss og hikandi. Ůa­ Štti bŠ­i vi­ um BandarÝkin og Evrˇpusambandi­. ┌kraÝnumenn ger­u sÚr vel grein fyrir ■vÝ, a­ umbŠtur byrju­u heima. Ůeir Štlu­ust hins vegar til skilnings ß ■vÝ, a­ umbˇtaferli­ gŠti teki­ lengri tÝma en ■a­ tˇk Ý Austur Evrˇpu. Auk ■ess sakna­i hann ■ess, a­ Vesturveldin styddu vi­ baki­ ß umbˇta÷flunum Ý ┌kraÝnu me­ jßkvŠ­um a­ger­um. ┌kraÝnum÷nnum vŠri Ý mun a­ ÷­last vi­urkenningu Evrˇpusambandsins ß ■vÝ, a­ ┌kraÝna vŠri ■egar marka­skerfi. Ůeir hef­u vŠnst ■ess, ■egar landamŠri Evrˇpusambandsins fŠr­ust a­ ┌kraÝnu, a­ Evrˇpusambandi­ by­i ßkve­na kosti til a­ koma Ý veg fyrir, a­ ┌kraÝnumenn upplif­u hin nřju landamŠri sem nřja hindrun - svo a­ ekki vŠri tala­ um ônřtt jarntjaldö. T.d. me­ ■vÝ a­ au­velda milljˇnum ┌kraÝnumanna, sem ■urfa a­ leita eftir vinnu innan Evrˇpusambandsins, a­ geta ■a­ (Schengen og Visa), auk ■ess sem frÝverslunarsamningar til a­ au­velda marka­sa­gang fyrir ˙kraÝnskar v÷rur mundi vera jßkvŠtt tßkn um ssamstarfsvilja Ý framtÝ­inni. ┌raÝnumenn ger­u sÚr grein fyrir, a­ ■a­ tŠki ■ß langan tÝma a­ fullnŠgja skilyr­um Evrˇpusambandsins um fulla a­ild. ═ millitÝ­inni yr­i a­ finna sÚrtŠkar lausnir. Ůess vegna spur­i forsetinn og rß­gjafar hans, sendiherra ═slands rŠkilega um a­draganda og inntak EES samningsins og veltu fyrir sÚr ■eirri spuringu, hvort ■ar vŠri ekki a­ finna fyrirmynd, sem gŠti ßtt vi­ st÷­u ┌kraÝnu ß um■ˇttunarskei­inu. A­ ■vÝ er var­a­i NATO benti forsetinn ß, a­ ┌kraÝnumenn hef­u lagt fram verulegan skerf til fri­argŠslua­ger­a ß vegum Bandalagsins bŠ­i Ý Kosovo og ═rak, en ┌kraÝna hÚldi ˙t fjˇr­u fj÷lmennustu fri­argŠslusveit bandalags■jˇ­a Ý ═rak ß eftir BandarÝkjam÷nnum, Bretum og Pˇlverjum. Ůeir vonu­ust eftir stu­ningi a­ilda■jˇ­a NATO, ■.ß.m. ═slands, vi­ einhvers konar ômembership action planö (MAP) ß rß­herrafundi Ý Istanbul.

Samanbur­ur vi­ Mi­- og Austur Evrˇpu.

┴ rß­stefnunni Ý Kyiv var Ron Asmus, fv. a­sto­arutanrÝkisrß­herra BandarÝkjanna Ý Clintonstjˇrninni, sem var ■ß ßbyrgur fyrir stŠkkun NATO, helsti talsma­ur ôbjartsřninnarö a­ ■vÝ er var­a­i raunverulega m÷guleika ß a­l÷gum ┌kraÝnu a­ bŠ­i NATO og Evrˇpusambandinu. Hann rifja­i upp, a­ ßri­ 1991, vi­ fall SovÚtrÝkjanna, hef­u sßrafßir ßhrifamenn ß Vesturl÷ndum lagt tr˙na­ ß ■a­, a­ innan a­eins ■rettßn ßra yr­u ■jˇ­irnar Ý Mi­- og Austur Evrˇpu og vi­ Eystrasalt or­nar fullir a­ila a­ NATO og Evrˇpusambandinu. Rasmus lag­i fram tˇlf sÝ­na skjal undir fyrirs÷gninni: ôA Stragegy for Integrating Ukraine into the West.ö ═ umrŠ­um um ■essa skřrslu voru rifju­ upp řmis dŠmi um skilningsleysi og vantr˙ rß­andi afla ■ß Ý BandarÝkjunum (rÝkisstjˇrn Bush sr.) ß getu fyrrverandi lepprÝkja komm˙nista til a­ standast ■au prˇf, sem ■yrfti til a­ gerast a­ilar a­ samstarfi lř­rŠ­isrÝkja ß jafnrÚttisgrundvelli. Minnt var ß ôChicken-rŠ­uö Bush sr. Ý Kyiv, ■ar sem hann skora­i ß ┌kraÝnumenn a­ hjßlpa Gorbachev vi­ a­ halda SovÚtrÝkjunum saman; rŠ­u Bakers fv. utanrÝkisrß­herra Ý Belgrad, ■ar sem hann flutti Milosjevich sama bo­skap og sÝ­ari tÝma vitneskju um a­ BandarÝkjamenn l÷g­u fast a­ lei­togum EystrasaltsrÝkja a­ sŠtta sig vi­ samninga um heimastjˇrn (Autonomy) innan SovÚtrÝkjanna, fremur en a­ krefjast fulls sjßlfstŠ­is. Sama mßli hef­i gegnt Ý London og ParÝs. Ůar hef­i veri­ liti­ ß nřfengi­ sjßlfstŠ­i Mi­- og Austur EvrˇpurÝkja sem og EystrasaltrÝkjanna fremur sem vandamßl en lausn. Ůřskaland hef­i veri­ uppteki­ af samningum vi­ Gorbachev um fri­samlega sameiningu Ůřskalands. Ůa­ hef­i ■vÝ veri­ lÝtill ßhugi og lÝtil atorka me­al helstu forystumann Vesturlanda um virka samstarfspˇlitÝk me­ lei­togum hinna nřfrjßlsu rÝkja. N˙ gŠtu menn lŠrt af reynslunni. Forystumenn sjßlfstŠ­ishreyfinganna Ý Austur Evrˇpu og vi­ Eystrasalt hef­u einfaldlega teki­ ÷rl÷g sÝn Ý eigin hendur. Ůeir hef­u ekki teki­ nei fyrir svar. Ůeir hef­u kn˙i­ dyra, og ■eir hef­u ekki skirrst vi­ a­ bera pˇlitÝska ßbyrg­ ß erfi­um ßkv÷r­unum (t.d. shock therapy), sem hafi kosta­ ■ß vinsŠldir og v÷ld, en veri­ ˇumflřjanlegar til a­ koma ■jˇ­um ■eirra ß umbˇtabraut.

Bjartari framtÝ­arhorfur?

A­ ■vÝ er var­ar ┌kraÝnu lřsti Asmus ßrangrinum hinga­ til sem ôhalf failureö. Ůa­ ■řddi, skv. gagnßlyktun ôhalf Successö. Hann benti ß, a­ eftir framlei­slufall, ˇ­aver­bˇlgu og fj÷ldaatvinnuleysi Ý upphafi, hafi or­i­ umtalsver­ umskipti til hins betra s.l. fj÷gur ßr: Hagv÷stur er ÷r, ver­bˇlga er vi­rß­anleg, erlendar fjarfestingar fara vaxandi, og efnahagshorfurnar framundan eru tilt÷lulega bjartar. Ůa­ vŠri fyrst og fremst ß pˇlitÝska svi­inu, sem umbˇta vŠri ■÷rf. HÚr gŠtu almannasamt÷k (NGOs) lagt miki­ a­ m÷rkum vi­ a­ efla sjßlfstŠ­i fj÷lmi­la, sty­ja starf stjˇrnmßlaflokka og afla og dreifa upplřsingum um ■rˇun mßla. A­alatri­i­ vŠri a­ gleyma ekki ┌kraÝnu. A­ gefa hana ekki upp ß bßtinn. A­ vera Ý sambandi vi­ stjˇrnv÷ld og stjˇrnarandst÷­uv÷ld, a­ bjˇ­a a­sto­ eftir ■÷rfum vi­ a­ efla lř­rŠ­i og rÚttarrÝki. Margt smßtt ger­i eitt stˇrt. Ůa­ vŠri tÝmi til kominn a­ bjˇ­a ungu fˇlki Ý ┌kraÝnu upp ß massivt nßmsmannaprˇgram Ý Evrˇpu og BandarÝkjunum. Ůa­ yr­i a­ sřna sveigjanleika. SÚrstaklega bŠri Evrˇpusambandinu a­ gera ■a­ Ý framhaldi af nřjum sameiginlegum landamŠrum vi­ ┌kraÝnu. A­alau­lind ┌kraÝnu vŠri fj÷ldi velmennta­s fˇlks og vel ■jßlfa­ og aga­ vinnuafl. Unga kynslˇ­in myndi kjˇsa me­ Vestrinu, ß ■vÝ vŠri enginn vafi, Štti h˙n ■ess kost. Ůessari nřju kynslˇ­ yr­i a­ rÚtta hjßlparh÷nd. Ůa­ vŠri alls ekki vonlaust a­ forsetakosningarnar Ý haust 2004 gŠtu or­i­ upphafi­ a­ kynslˇ­askiptum og stefnubreytingu, sem gŠti or­i­ afgerandi fyrir framtÝ­ landsins. FramtÝ­in vŠri au­vita­ Ý h÷ndum ■eirra sjßlfra. ┌kraÝna stŠ­i n˙ ß krossg÷tum. ┴ ■eim tÝmamˇtum ■yrftu lř­rŠ­issinnar Ý ┌kraÝnu ß ■vÝ a­ halda sem aldrei fyrr, a­ ■eir Šttu vini og bandamenn, sem hŠgt vŠri a­ treysta ß Vesturl÷ndum.

P.s. Undirrita­ur vekur sÚrstaka athygli ß hjßl÷g­um fylgiskj÷lum, sem skřra nßnar n˙verandi ßstand og lřsa megin■ßttum virkrar og jßkvŠ­rar stefnu gagnvart ┌kraÝnu Ý framtÝ­inni:

(1) Ukraine in Europe and the World: A View from Ukraine, eftir Oles Lisnychuk og Volodymyr Horbach, Institude of Euro-Atlantic Cooperation Kyiv.
(2) Ukraine: Near Abroad of the European Union? - Overcoming a Curse of Dual- Periphery, eftir Jiri Schneider og Alexandre Vondra, PASS Policy Paper nr. 2, Prague
(3) A Stragedy for Intergrating Ukraine into the West, eftir Ron. D. Asmus, German Marshall Fund of the United States.

Ínnur fylgiskj÷l:

(1) International Conference: Ukraine in Europe and the World - Feb. 20.- 21. 2004, Kyiv
(2) Ukraine in Europe and the World: A Conference Declaration, Kyiv, Feb. 20-21. 2004
(3) Address by Aleksander Kwasniewski, forseta Pˇllands
(4) Carl Bildt, fv. ForsŠtisrß­herra SvÝ■jˇ­ar, ôHalf the Way-The Year of Elections and Directions
(5) Madeleine Albright, fv. UtanrÝkisrß­herra BNA: Keynote Speech, Ukraine Conference
(6) Ukraine Conference: List of Participants
(7) Ukraine Conference: Biographies

Jˇn Baldvin Hannibalsson

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit