Greinasafn

2017
 »maÝ

 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

9.1.2007

UM TJ┴NINGARFRELSI ═ R╔TTARR═KI"S┴ YđAR SEM SYNDLAUS ER........"

Ůann 18. oktˇber 2006 kraf­ist Jˇn Magn˙sson, hrl. ■ess, f.h. ni­ja Sigurjˇns Sigur­ssonar, f.v. l÷greglustjˇra, a­ ßkŠruvaldi­ h÷f­a­i opinbert mßl gegn Jˇni Baldvini fyrir a­ hafa Ý sjˇnvarpsvi­tali kalla­ Sigurjˇn Sigur­sson ôl÷greglustjˇrann alrŠmdaö. Vi­tali­ var Ý tengslum vi­ umfj÷llun um leynilegar hleranir ß sÝmum rß­amanna ß ÷ldinni sem lei­.
Me­ brÚfi ■ann 1. mars s.l. vÝsa­i rÝkissaksˇknari umrŠddri kr÷fu frß og vitna­i um r÷kstu­ning til mßlsvarnarskjals Jˇn Baldvins. Ůar sem mßli­ var­ar grundvallarsjˇnarmi­ um tjßningarfrelsi Ý rÚttarrÝki, ß mßlsvarnarskjali­ erindi vi­ ■ß, sem lßta sig tjßningarfrelsi var­a.

1.

╔g vÝsa ■vÝ ß bug, a­ Úg hafi gert mig sekan um Šrumei­andi ummŠli um lßtinn f÷­ur kŠrenda, Sigurjˇn Sigur­sson, fv. l÷greglustjˇra.
═ kv÷ldfrÚttatÝma R┌V sjˇnvarps 10. oktˇber ß s.l. ßri var rŠtt vi­ mig um framkomnar upplřsingar um leynilegar hleranir ß vegum stjˇrnvalda, ■.ß.m. ß sÝmum al■ingismanna. Af ■essu tilefni sag­i Úg m.a. eftirfarandi: ôTil hverra reporteru­u njˇsnararnir? Hver var ■a­, sem endanlega tˇk vi­ upplřsingunum? Var ■a­ l÷greglustjˇrinn alrŠmdi? Og hva­ ger­i hann vi­ ■Šr?ö Ůa­ er af og frß, a­ me­ ■essum ummŠlum sÚ veri­ a­ gefa Ý skyn, eins og segir Ý brÚfi l÷gmanns kŠrenda (18.10.06) ôa­ fyrrverandi l÷greglustjˇri Ý ReykjavÝk, Sigurjˇn Sigur­sson, sÚ ■ekktur af illum gj÷r­um og/e­a ˇl÷gmŠtum...ö . Tilvitnu­ ummŠli mÝn Ý frÚttavi­talinu gefa ekkert slÝkt Ý skyn.

Or­ geta haft fleiri en eina merkingu. Oft rŠ­st ■a­ af samhenginu, hver hin raunverulega merking er. Forskeyti­ al- vÝsar til ■ess, sem er almennt, til almennings, sbr. almannarˇmur. Lřsingaror­i­ rŠmdur er dregi­ af rˇmur (sbr. almannarˇmur). Sß sem er rˇma­ur er řmist lofa­ur (sbr. frammista­a hans var lengi rˇmu­, Ý merkingunni, hrˇ­ur hans barst vÝ­a), e­a a.m.k. umtala­ur. Frummerking or­sins alrŠmdur er ■vÝ umtala­ur me­al almennings, hugsanlega umdeildur, sbr. a­ vera ß milli tannanna ß fˇlki. Ůessi merking er m.a. sta­fest Ý Ýslenskri or­abˇk, M og M 1992 og Ýslenskri or­abˇk Menningarsjˇ­s, 1990.

Sama or­ getur einnig fengi­ merkinguna illrŠmdur, en ■arf alls ekki a­ merkja ■a­, nema ■a­ megi ljˇst vera af samhenginu. Ekkert slÝkt vakti fyrir mÚr. Ef svo hef­i veri­, hef­i Úg nota­ or­i­ illrŠmdur til a­ taka af ÷ll tvÝmŠli. ╔g er hreinskiptinn ma­ur a­ e­lisfari og vanur a­ taka skřrt til or­a. ┴ ■eim tÝma, sem umrŠdd or­ fÚllu Ý frÚttavi­talinu, vissi Úg ekki til ■ess, a­ Úg e­a mÝn fj÷lskylda Štti neitt s÷kˇtt vi­ umrŠddan l÷greglustjˇra. ╔g haf­i ■vÝ enga ßstŠ­u til a­ saka hann um illvirki e­a l÷gbrot. Enda var ■a­ ekki Ý mÝnum huga.

2.

Mßlskilning minn ß or­inu alrŠmdur mß skřra me­ eftirfarandi dŠmi: ┴ ßrunum 2003-2005 ■urfti fj÷lskylda mÝn a­ taka til varna Ý ßtta dˇmsmßlum vegna forrŠ­isdeilu um barnabarn mitt.
Me­an ß ■essum mßlaferlum stˇ­, sß einn Ýslenskur fj÷lmi­ill, Dagbla­i­, ßstŠ­u til a­ birta myndskreyttar ŠsifrÚttir um mßli­ ß ellefu forsÝ­um. ═ ■essum samsetningi voru mÚr persˇnulega og fj÷lskyldu minni bornar ß brřn flestar ■Šr vammir og skammir, sem bla­am÷nnum hugkvŠmdust: ╔g ßtti a­ hafa beitt meintum pˇlitÝskum ßhrifum ß embŠttismenn og dˇmara til a­ sn˙a mßlum fj÷lskyldu minni Ý hag og a­ hafa valdi­ ■vÝ, a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld h÷f­u a­ engu skuldbindingar millirÝkjasamninga Ý lei­inni. Persˇnulegar ßvir­ingar mÝnar voru sag­ar legio. Ůegar Úg hug­ist leita rÚttar mÝns og kŠra bla­i­ fyrir mei­yr­i og fß ■a­ dŠmt til ska­abˇta, rß­l÷g­u virtir l÷gmenn mÚr frß ■vÝ. Ůeir s÷g­u Ýslenska dˇmahef­ sřna, a­ sem fyrrverandi stjˇrnmßlama­ur yr­i Úg a­ sŠtta mig vi­ a­ vera umdeildur og sem slÝkur ■yrfti Úg a­ ■ola ■yngra ßmŠli en a­rir menn. ╔g lÚt ■vÝ kyrrt liggja.
Hitt ■ˇtti mÚr verra, a­ Dagbla­i­ birti bŠ­i nafn og mynd dˇtturdˇttur minnar og skeytti engu um hugsanlegar aflei­ingar ■ess, svo sem einelti Ý skˇla e­a eitthva­ ■a­an af verra, sem upp kann a­ koma Ý vi­kvŠmum forrŠ­isdeilum.
Okkur var Ý mun, a­ barni­ bi­i ekki ska­a af ■essum deilum og reyndum ■vÝ a­ tryggja, a­ Dagbla­i­ yr­i ekki ß vegi barnsins. Eitt sinn, er barni­ var statt ßsamt ÷mmu sinni vi­ afgrei­slukassa Ý stˇrmarka­i, blasti nafn og mynd barnsins vi­ ■vÝ ß forsÝ­u bla­sins. Amman brßst vi­ me­ ■vÝ a­ sn˙a bla­inu ÷fugt. Ůß hnippti barni­ Ý ÷mmu sÝna og sag­i brosandi: ôŮetta er allt Ý lagi, amma mÝn. Ůetta sřnir bara, a­ Úg er or­in alrŠmd eins og ■˙ö. - Ůa­ er af og frß, a­ barni­ sÚ me­ ■essu or­i a­ lřsa ÷mmu sinni sem l÷gbrjˇt e­a illvirkja. H˙n var einungis a­ vÝsa til ■ess, a­ amma hennar er umt÷lu­ ľ og kannski umdeild. Brag­ er a­ ■ß barni­ finnur. ═ ■essu litla dŠmi var fj÷ltyngt barn (h˙n talar fj÷gur tungumßl) a­ nota or­i­ alrŠmdur um ÷mmu sÝna Ý nßkvŠmlega sama skilningi og Úg ger­i um l÷greglustjˇrann heitinn: nefnilega sem umtala­a og jafnvel umdeilda persˇnu. ═ ■essari merkingu er or­i­ ekki gildishla­i­. Ůa­ felur ekki Ý sÚr neina fyrirfram dˇma um illvirki e­a l÷gbrot; ■a­ felur einungis Ý sÚr ■a­ mat, a­ vi­komandi persˇna sÚ umt÷lu­ e­a jafnvel umdeild.

3.

Var Sigurjˇn Sigur­sson umt÷lu­ (nafnkunn, nafntogu­, rˇmu­) e­a jafnvel umdeild persˇna? ╔g hygg, a­ flestir sagnfrŠ­ingar, sem rannsaka­ hafa stjˇrnmßlas÷gu tuttugustu aldar ß ═slandi, myndu svara ■eirri spurningu jßtandi. (Sjß: ١r Whitehead: SmßrÝki og heimsbyltingin. Um ÷ryggi ═slands ß vßlegum tÝmum. Ůjˇ­mßl, haust 2006). Margt bendir til ■ess, a­ Sigurjˇn hafi ekki sÝst veri­ umtala­ur og/e­a umdeildur vegna ferils sÝns sem stjˇrnmßlama­ur ß fyrri hluta Švinnar. ŮvÝ til sta­festingar mß t.d. vitna Ý riti­: ═slenskir nasistar, eftir ■ß Hrafn og Illuga J÷kulssyni (Tßkn, bˇka˙tgßfa 1988). Ůessi bˇk er af hßlfu h÷funda tilraun til a­ skrifa ßgrip af s÷gu hreyfingar Ýslenskra ■jˇ­ernissˇsÝalista ľ sem Ý daglegu tali voru kalla­ir nasistar ľ ß millistrÝ­sßrunum. A­ s÷gn h÷funda var flokkur ■jˇ­ernissinna hÚr ß landi sem annars sta­ar einkum andvÝgur lř­rŠ­i og ■ingrŠ­i og bar­ist fyrir ■vÝ a­ koma ß alrŠ­isrÝki ľ l÷greglurÝki ľ hÚr ß landi, a­ fyrirmynd ■řskra nasista.

Sigurjˇn Sigur­sson kemur vÝ­a vi­ s÷gu Ý ■essari bˇk. Hann er sag­ur hafa veri­ ekki einungis ˇbreyttur li­sma­ur Ý ■essum flokki, heldur einn ÷rfßrra lř­rŠ­islega kj÷rinna fulltr˙a hans (Ý st˙dentarß­i Hßskˇla ═slands). Auk ■ess er hann sag­ur hafa veri­ frambjˇ­andi ■essa flokks vi­ bŠjarstjˇrnarkosningar 1938. Sigurjˇn vir­ist hafa veri­ einar­ur talsma­ur sjˇnarmi­a nasista Ý mßlg÷gnum hreyfingarinnar. Hann veittist hart a­ andstŠ­ingum hreyfingarinnar og fÚkk ß k÷flum vi­br÷g­ Ý samrŠmi vi­ ■a­. Af ■essum s÷kum var Sigurjˇn mj÷g umtala­ur og umdeildur, - en nota bene sem stjˇrnmßlama­ur.

Stjˇrnmßlamenn ver­a, a­ s÷gn, a­ sŠta ■vÝ a­ ■ola meira ßmŠli andstŠ­inga sinna en a­rir menn, eftir ■vÝ sem l÷gfrŠ­ingar rß­l÷g­u mÚr af gefnu tilefni, og fyrr er frß sagt. Ůessi pˇlitÝska fortÝ­ stjˇrnmßlamannsins kann a­ hafa fylgt embŠttismanninum, sem sÝ­ar var­ og valdi­ ■vÝ, a­ hann var einnig Ý embŠtti l÷greglustjˇra umdeildari en a­rir menn. ١tt Úg hafi veri­ or­inn sendiherra ═slands erlendis, ■egar Dagbla­i­ veittist a­ mÚr me­ mˇ­gandi a­drˇttunum og svÝvir­ingum Ý tilefni af forrŠ­ismßli dˇttur minnar 2003-05, t÷ldu l÷gfrŠ­ingar, a­ fortÝ­ mÝn sem stjˇrnmßlamanns ■řddi, a­ Úg yr­i a­ sŠtta mig vi­ ˇvŠgnari opinbera umfj÷llun en a­rir menn. Spurningin er ■ß: ┴ ■a­ bara vi­ um suma, en ekki alla?

4.

╔g vÚk a­ ■vÝ ß­ur, a­ Úg hef­i ekki vita­ til ■ess, ■egar Úg lÚt or­ falla um Sigurjˇn Ý frÚttavi­tali 10. okt. s.l., a­ hann hef­i gert neitt ß minn hlut e­a minnar fj÷lskyldu, sem rÚttlŠtti, a­ Úg bŠri honum illa s÷guna. Ůar a­ auki tel Úg til vinfengis vi­ řmsa af hans Štt og veit ekki betur en ■a­ sÚ gagnkvŠmt. Af ■essum ßstŠ­um hef Úg hvergi hallmŠlt Sigurjˇni Sigur­ssyni, ■ˇtt Úg hafi vÝsa­ til ■eirrar sta­reyndar, a­ hann var umtala­ur og umdeildur ma­ur, einkum sem stjˇrnmßlama­ur fyrr ß ßrum. ╔g vissi ekki til ■ess, a­ ■a­ ■Štti ßmŠlisvert a­ fjalla um s÷gulegar sta­reyndir. ╔g hÚlt, satt a­ segja, a­ ■a­ heyr­i undir grundvallarregluna um tjßningarfrelsi Ý rÚttarrÝki.

Eftir a­ Úg lÚt tilvitnu­ ummŠli um Sigurjˇn falla Ý frÚttavi­tali hefur veri­ upplřst, a­ hann var einn ■eirra, sem bßru ßbyrg­ ß a­ rj˙fa fri­helgi einkalÝfs Šskuheimilis mÝns me­ ■vÝ a­ lßta hlera sÝma f÷­ur mÝns og annars heimilisfˇlks. Ůetta er upplřst Ý svarbrÚfi ■jˇ­skjalavar­ar vi­ erindi Ragnars A­alsteinssonar, hrl. um a­gang a­ g÷gnum um sÝmahleranir hjß Hannibal Valdimarssyni (dags. 14.11.06). MÚr skilst, a­ til ■ess a­ rof ß fri­helgi einkalÝfs einstaklinga og fj÷lskyldna ■eirra, - eins og ˇneitanlega felst Ý sÝmahlerunum ß laun, - geti talist rÚttlŠtanlegt, ver­i a­ liggja fyrir vel r÷kstuddur grunur um stˇrfelld glŠpsamleg ßform vi­komandi, svo sem eins og undirb˙ning ofbeldisverka e­a landrß­. ═ fylgiskj÷lum me­ brÚfi ■jˇ­skjalavar­ar fylgir brÚf dˇms- og kirkjumßlarß­uneytis, dags. 26. febr˙ar 1961, undirrita­ af Baldri M÷ller til sakadˇmarans Ý ReykjavÝk, votta­ m.a. af Sigurjˇni Sigur­ssyni, ■ar sem fari­ er fram ß heimild sakadˇmara til hlerunar ß sÝma f÷­ur mÝns. R÷kin eru (1) ˇtti vi­, a­ hann kunni a­ trufla starfsfri­ Al■ingis, ■annig a­ (2) ÷ryggi rÝkisins geti stafa­ hŠtta af. M.÷.o. fa­ir minn er gruna­ur um a­ vera ofbeldisseggur og landrß­ama­ur.

┴ ■essum tÝma haf­i fa­ir minn seti­ fimmtßn ßr sem lř­rŠ­islega kj÷rinn fulltr˙i ß Al■ingi ═slendinga og ßtti eftir a­ sitja ■ar ÷nnur ■rettßn ßr. Hann getur ■vÝ talist hafa veri­ einn af hinum stˇru fulltr˙um ■ingrŠ­is ß ═slandi ß ÷ldinni sem lei­. Hann var ß ■essum tÝma annar af tveimur lei­togum lř­rŠ­islega kj÷rinnar stjˇrnarandst÷­u ß Al■ingi. Ůremur ßrum fyrr haf­i hann seti­ um skei­ sem rß­herra Ý rÝkisstjˇrn ═slands, og ßtti aftur sŠti Ý rÝkisstjˇrn um ßratug sÝ­ar. Hann haf­i ß Al■ingi sam■ykkt me­ atkvŠ­i sÝnu varnarsamning ═slands og BandarÝkjanna og var upp frß ■vÝ fylgjandi varnarsamstarfi vestrŠnna lř­rŠ­isrÝkja. Hann var jafnframt ß ■essum tÝma forseti heildarsamtaka vinnandi fˇlks ß ═slandi, Al■ř­usambands ═slands. Hann var lř­rŠ­issinna­ur jafna­arma­ur a­ stjˇrnmßlasko­un og ■ingrŠ­issinni fram Ý fingurgˇma - ÷fugt vi­ řmsa a­ra.

Sß ma­ur er a­ minni hyggju vandfundinn, sem fyrr e­a sÝ­ar hefur geta­ lagt tr˙na­ ß sakargiftir um, a­ Hannibal Valdimarsson hafi Ý stjˇrnmßlastarfi sÝnu veri­ ˇgnun vi­ starfsfri­ Al■ingis og ÷ryggi rÝkisins. Bjarni Benediktsson, ■ßverandi dˇmsmßlarß­herra, Baldur M÷ller, ■ßv. rß­uneytisstjˇri, Valdimar Stefßnsson, ■ßv. sakadˇmari og Sigurjˇn Sig­ur­sson, ■ßv. l÷greglustjˇri, vir­ast hafa veri­ annarrar sko­unar. Tr˙­u ■eir ■vÝ sjßlfir, a­ ■essar grafalvarlegu og Šrumei­andi a­drˇttanir Ý gar­ f÷­ur mÝns vŠru sannar, e­a voru ■Šr yfirvarp eitt, settar fram Ý ■vÝ skyni a­ hylma yfir njˇsnir um pˇlitÝska andstŠ­inga?

Ůa­ tˇk fj÷rutÝu og fimm ßr a­ draga sta­reyndirnar um ■essar pˇlitÝsku njˇsnir gegn f÷­ur mÝnum fram Ý dagsljˇsi­. Enn Ý dag er ˇupplřst, hversu lengi ■essar hleranir voru stunda­ar, og Ý hva­a tilgangi ■Šr upplřsingar, sem fengnar voru me­ ■essum hŠtti, voru nřttar, og hverjir fengu ■Šr Ý hendur. Vonandi tekur skemmri tÝma en hßlfa ÷ld a­ fß ■a­ upplřst, ■rßtt fyrir a­ yfirma­ur Ýslensku leyni■jˇnustunnar hafi, a­ s÷gn ١rs Whitehead, prˇfessors, Ý ß­urnefndri Ůjˇ­mßlagrein, teki­ sÚr ■a­ bessaleyfi a­ farga g÷gnum embŠttisins me­ meir en lÝti­ vafas÷mum hŠtti.

Lokaor­:

╔g veit ekki til ■ess, a­ Úg, e­a nokkur annar ˙r minni fj÷lskyldu, hafi gert nokku­ ß hlut Sigurjˇns Sigur­ssonar og fj÷lskyldu hans. N˙ er hins vegar upplřst, a­ Sigurjˇn bar fyrir sitt leyti ßbyrg­ ß alvarlegum brotum ß fri­helgi einkalÝfs f÷­ur mÝns og Šskuheimilis, ß forsendum, sem fß engan veginn sta­ist a­ dˇmi sanngjarnra manna. Hver hefur ■ß misgert vi­ hvern?

Sigurjˇn Sigur­sson var ekki einasta opinber embŠttisma­ur, heldur lÝka stjˇrnmßlama­ur, - rÚtt eins og Úg og fa­ir minn, - og sem slÝkur umtala­ur og umdeildur. Stjˇrnmßlamenn njˇta engra forrÚttinda umfram anna­ fˇlk var­andi opinbera umfj÷llun. Ůvert ß mˇti. RÚttur ■eirra til Šruverndar vir­ist vera minni en annarra. Ůa­ er rÚttlŠtt Ý nafni tjßningarfrelsis Ý lř­rŠ­isrÝki. En ni­jar Sigurjˇns gera kr÷fu til forrÚttinda f.h. EmbŠttismannsins Sigurjˇns Sigur­ssonar. Ůeir gera kr÷fu til ■ess, a­ ßkŠruvaldi­ h÷f­i mßl gegn mÚr fyrir ■eirra h÷nd, Ý sta­ ■ess a­ ■eir geri ■a­ sjßlfir, ■yki ■eim ßstŠ­a til. ╔g hÚlt satt a­ segja, a­ forrÚttindi embŠttisa­als af ■essu tagi vŠru fyrir bÝ. Ůa­ kemur n˙ Ý y­ar hlut, hr. Saksˇknari, a­ svara ■eirri spurningu.

╔g hef vanist ■eirri hugsun, a­ rÚttindum eigi a­ fylgja skyldur. Ůeir sem ßskilja sÚr rÚtt til a­ vera jafnari en a­rir fyrir l÷gunum, taka vonandi ß sig skyldur Ý ■a­ minnsta til jafns vi­ a­ra. Ůess vegna leyfist mÚr vonandi a­ spyrja ni­ja l÷greglustjˇrans, hvort ■eir telji sÚr lÝka skylt a­ bi­jast afs÷kunar ß misger­um, sem framdar voru samkvŠmt fyrirmŠlum hans, ß laun og a­ tilefnislausu, gagnvart fri­helgi einkalÝfs saklausra borgara? Stendur ekki skrifa­: Ůa­ sem ■Úr vilji­, a­ a­rir menn gj÷ri y­ur, ■a­ skulu­ ■Úr og ■eim gj÷ra?

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷fundur er fyrrverandi utanrÝkisrß­herra)

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit