Greinasafn

2019
 »febr˙ar

 »jan˙ar
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

6.7.2018
Hvers konar kapitalismi? Hva­ eiga norrŠna mˇdeli­ og kÝnverska ■rˇunarmˇdeli­ sameiginlegt? Getum vi­ lŠrt eitthva­ af hvor ÷­rum?

Read more

28.6.2018
äTHE MAN WHO LENT US HIS VOICE AFTER OURS┤HAD BEEN SILENCED......ô

Read more

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

1.10.2016
Interviewed by the Lithuanian TV

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

All articles in English

26.4.2017

Um frelsishetjur og fˇrnarl÷mb

Karl Th. Birgisson birtir Ý äSTUNDINNIô (30.03. 17) ■a­ sem hann sjßlfur kallar ästutta og ni­urso­naô s÷gu um mßl E­valds Hinrikssonar, eistnesks flˇttamanns ß ═slandi og Simon Wiesenthal-stofnunarinnar, sem fŠst vi­ a­ afhj˙pa strÝ­sglŠpi gegn Gy­ingum.

Ůa­ er rÚtt, sem Karl Th. segir, a­ frßs÷gn hans er stutt og ni­urso­in ľ og lÝka helst til gloppˇtt og einhli­a. Gˇ­u gŠjarnir Ý frßs÷gn hans eru Ůjˇ­viljinn, ┴rni Bergmann, KGB, Gunnar Smßri Egilsson og ähinir hlutlausu SvÝarô. Vondu gŠjarnir eru Eistar, ■jˇ­ir Austur-Evrˇpu, Mogginn, hin me­virka Ýslenska ■jˇ­, DavÝ­ Oddsson og ľ eftir atvikum sjßlfur Úg. Alla vega ver­skuldum vi­ DavÝ­ myndbirtingu undir stˇrri mynd af ˙trřmingarb˙­um Ý Eistlandi, ä■ar sem Gy­ingar og fleiri voru myrtir markvisstô. Ůetta mß heita břsna einhli­a mynd af harms÷gu seinni heimsstyrjaldarinnar Ý Austur-Evrˇpu, ■ar me­ tali­ Ý R˙sslandi.

Kannski mÚr leyfist a­ bŠta ÷gn vi­ frßs÷gnina Ý ■essari s÷gustund?

A­ ■vÝ er ═sland var­ar er ■a­ upphaf ■essa mßls, a­ Efraim Zuroff sendi mÚr sem utanrÝkisrß­herra ═slands fyrir h÷nd Simon-Wiesenthal-stofnunarinnar kr÷fu um framsal Ýslensks rÝkisborgara, E­valds Hinrikssonar, til ═srael. ┴stŠ­an? Meintir strÝ­sglŠpir E­valds gegn Gy­ingum ß strÝ­sßrunum Ý Eistlandi. S÷nnunarg÷gnin? ┌tskrift af äsřndarrÚttarh÷ldumô, sem fram fˇru Ý Tallinn, Eistlandi, ß ßrunum 1960/61, yfir m÷nnum, sem saka­ir voru um samstarf vi­ ■řska nasista, ■.ß m. um fj÷ldaaft÷kur ß Gy­ingum, Ý strÝ­i gegn äfrelsunô Rau­a hersins ß Eistlandi.
╔g lÚt liggja milli hluta l÷gfrŠ­ileg ßlitamßl eins og ■au, a­ framsalskrafan kom ekki frß ═sraelsrÝki heldur umrŠddri stofnun. Hins vegar rannsaka­i Úg fylgisskj÷lin ľ hin meintu s÷nnunarg÷gn ľ gaumgŠfilega. Og ■ß er komi­ a­ stuttri s÷gustund Ý vi­bˇt.

B÷­ulsh÷ndin ľ br˙n e­a rau­?

Af hverju sag­i Úg äsřndarrÚttarh÷ldô? A­ baki ■eirri fullyr­ingu břr l÷ng saga, sem Ý stuttu mßli skřrist af eftirfarandi:

═ framhaldi af gri­asßttmßla Hitlers og StalÝns 1939 rÚ­st Rau­i herinn inn Ý Eystrasaltsl÷nd og hˇf ■egar aft÷kur ß meintum andstŠ­ingum og nau­ungarflutninga Ý g˙lagi­. Ůß ■egar var um 1% eistnesku ■jˇ­arinnar flutt nau­ungarflutningum Ý ■rŠlab˙­ir StalÝns, ■.ß m. ■˙sundir Gy­inga. FŠstir ßttu afturkvŠmt. Ůetta var svo endurteki­ undir sovÚska hernßminu eftir strÝ­slok. Eftir a­ Hitler sveik StalÝn Ý trygg­um, hernßmu ■řskir nasistar Eystrasaltsl÷ndin. Sumir ■eirra, sem h÷f­u varist innrßs R˙ssa, a­sto­u­u Ůjˇ­verja vi­ a­ hrekja innrßsarher R˙ssa af h÷ndum sÚr. Ůeir litu ß komu Ůjˇ­verja sem äfrelsunô frß sovÚska hernßminu. Ůetta hendir, ■egar menn eiga bara tveggja kosta v÷l: Svarta dau­a e­a kˇleru ľ hvort křstu? Ůeir sem voru ■řsksinna­ir nasistar, voru nota­ir til a­ a­sto­a vi­ framkvŠmdina ß ˙trřmingarherfer­ Hitlers gegn Gy­ingum. Ůetta ■ekkja ■au, sem lesi­ hafa äIllskuô hans EirÝks Nor­dahl.

Ůegar R˙ssar sn˙a v÷rn Ý sˇkn, og Rau­i herinn hrekur innrßsarher Ůjˇ­verja inn fyrir borgarhli­ BerlÝnar, rŠ­st Rau­i herinn aftur inn Ý Eystrasaltsl÷nd. Ůau sŠta innrßs, hernßmi og loks innlimun Ý SovÚtrÝkin. Ůß byrjar ÷nnur ˇgnar÷ld. Ůeir sem veittu vi­nßm (e­a lßgu undir grun um ■a­), voru fluttir svo hundru­um ■˙sunda skipti Ý g˙lagi­. A­rir sŠttu fangelsunum, pyntingum og aft÷kum. Íllu var ■essu střrt af KGB, hinni rÝkisreknu glŠpastofnun StalÝns. Ůeir sem h÷f­u reynt a­ verjast innrßs R˙ssa, flř­u tug■˙sundum saman ľ til Finnlands, SvÝ■jˇ­ar og Ůřskalands, en sÝ­ar til BandarÝkjanna, Kanada og ┴stralÝu. Evald Mikson var Ý ■essum hˇpi. Hann stefndi ß Su­ur-AmerÝku, en lenti fyrir kaldhŠ­ni ÷rlaganna ß ═slandi.

Hvarvetna ■ar sem ■řski herinn og SS-sveitir nasista l÷g­u undir sig l÷nd og ■jˇ­ir Ý A-Evrˇpu, hˇfu ■eir a­ framkvŠma ߊtlun Hitlers um ˙trřmingu Gy­inga. Ůa­ er s÷guleg sta­reynd, a­ vi­ ■ß i­ju nutu ■eir vÝ­a atbeina nasista me­al heimamanna. Sama mßli gegndi um Rau­a herinn, ■egar hann haf­i äfrelsa­ô Austur-Evrˇpu undan oki nasismans. Ůß tˇku vi­ fj÷ldamor­, fangelsanir, pyntingar og nau­ungarflutningar Ý g˙lagi­ ß ÷llum ■eim, sem gruna­ir voru um vi­nßm. Spurningin er bara, hvorir voru afkastameiri fj÷ldamor­ingjar, Hitler e­a StalÝn? N˙ leikur ekki lengur vafi ß, a­ StalÝn hefur vinninginn Ý ■eim mannj÷fnu­i.

SřndarrÚttarh÷ld

┴ ßrunum 1960/61 voru sett ß svi­ ß­urnefnd äsřndarrÚttarh÷ldô Ý Tallinn. Tilgangurinn var sß a­ sanna, a­ allir ■eir, sem reynt h÷f­u a­ andŠfa hinni sovÚsku innrßs og hernßmi, hef­u veri­ handbendi nasista. En ■a­ er ekki eins og Eistland, undir sovÚsku hernßmi, hafi veri­ rÚttarrÝki. Sami a­ilinn, glŠpastofnun rÝkisins (KGB) haf­i allt ß einni hendi: aft÷kur, fangelsanir, pyntingar, nau­ungarflutninga ľ og rÚttarh÷ldin eftir ß. Ůau voru äsvi­settô sem li­ur Ý sovÚskri ßrˇ­ursherfer­. Ůau ßttu a­ sanna, a­ allir sem ■or­u a­ berjast fyrir frelsi og sjßlfstŠ­i ■jˇ­ar sinnar, hef­u Ý reynd veri­ glŠpamenn og Ý versta falli handbendi nasista.

Svar mitt til Zuroffs var ■ess vegna stutt og laggott: Engum sem ■ekkir s÷gu sovÚska hernßmsins Ý Eystrasaltsl÷ndum og framfer­i KGB ■ar, dettur Ý hug a­ taka mark ß sřndarrÚttarh÷ldum, sem sett eru ß svi­ Ý ßrˇ­ursskyni af sovÚsku leyni■jˇnustunni. Enginn Ýslenskur rÝkisborgari ver­ur framseldur ß grundvelli slÝkra gagna. Ef ═sraelsrÝki vill fß Evald Mikson framseldan til a­ rÚtta yfir honum Ý ═srael, ver­ur ■a­ a­ vera ß grundvelli s÷nnunargagna, sem mark er ß takandi.

Vi­ ■etta stend Úg.

Sk÷mmu sÝ­ar fˇr DavÝ­ Oddsson, ■ßverandi forsŠtisrß­herra ═slands, Ý opinbera heimsˇkn til ═srael. Hann var ekki fyrr stiginn ˙t ˙r flugvÚlinni en honum var stillt upp frammi fyrir kr÷funni um framsal Miksons. FrÚttaflutningur Ý ═srael snerist allur um ■a­, a­ ═sland hÚldi hlÝfiskildi yfir strÝ­sglŠpam÷nnum. ╔g sag­i af ■essu tilefni, a­spur­ur, a­ Úg hef­i Ý sporum DavÝ­s sn˙ist ß hŠli, veifa­ Ý leigubÝl og fari­ rakleitt burt ˙r landi eftir svona trakteringar. Ůetta er spurning um mannasi­i.

╔g stend lÝka vi­ ■essa afst÷­u enn Ý dag.

Ef ═srael vildi koma ß framfŠri ˇskum um rannsˇkn mßlsins ß ═slandi ß grundvelli tr˙ver­ugra gagna, e­a jafnvel framsal vegna rÚttarhalda Ý ═srael, bar Ýsraelskum stjˇrnv÷ldum a­ koma ■vÝ ß framfŠri eftir diplˇmatÝskum lei­um. ═ samskiptum si­a­ra rÝkja er ekki til si­s a­ skjˇta fyrst og spyrja svo.

═ frßs÷gn Karls Th. segir ß einum sta­. äHinir hlutlausu SvÝar tˇku vi­ flˇttam÷nnum, en vildu vita, hva­a fˇlk vŠri ■arna ß fer­inni og efndu til rannsˇknar ß hverjum og einumô. Ůetta minnir mig ß, a­ eitt sinn sat Úg sameiginlegan utanrÝkisrß­herrafund Nor­urlanda og hinna nřfrjßlsu Eystrasalts■jˇ­a Ý Jurmala, strandbŠ Ý ˙thverfi Riga. Skammt ■ar frß er lÝti­ en lßtlaust minnismerki um bßtafˇlki­, sem fl˙­i frß Lettlandi yfir Eystrasalti­ til SvÝ■jˇ­ar Ý strÝ­slok, en var sn˙i­ aftur Ý opinn dau­ann.

Írl÷g ■essa fˇlks voru řmist a­ vera skoti­ ß sta­num, pynta­ Ý fangelsum e­a sent Ý ˙trřmingarb˙­ir Ý g˙laginu. Hinir hlutlausu SvÝar tˇku ekki afst÷­u. Ůeir t÷ldu sÚr skylt ľ Ý nafni hlutleysis ľ a­ ver­a vi­ kr÷fum sovÚskra yfirvalda um framsal flˇttafˇlksins. SvÝ■jˇ­ var reyndar eitt fßrra rÝkja, sem vi­urkenndi strax innlimun grann■jˇ­anna vi­ Eystrasalt Ý sovÚska nřlenduveldi­. Ůeir sem sluppu lifandi, mßttu prÝsa sig sŠla.

Frelsishetjur e­a fˇrnarl÷mb?

═ ÷llu ■vÝ sem hÚr er sagt, var engin afsta­a tekin til sektar e­a sakleysis E­valds Hinrikssonar, enda engin g÷gn, sem mark vŠri ß takandi, ■ß framl÷g­ Ý mßlinu. ╔g hef­i seinastur manna teki­ ■ßtt Ý ■vÝ a­ hylma yfir glŠpi nasista gegn saklausu fˇlki, hvort heldur um var a­ rŠ­a Gy­inga, komm˙nista e­a a­ra. En Úg var heldur ekki tilb˙inn a­ ganga erinda sovÚskra hernßmsyfirvalda Ý Eystrasaltsl÷ndum, sem sannanlega h÷f­u ß samviskunni hrottalega glŠpi gagnvart saklausu fˇlki, ekki sÝ­ur en dau­asveitir Hitlers.

Vi­ ■ß afst÷­u stend Úg lÝka enn Ý dag.

Seinni heimsstyrj÷ldinni me­ ÷llum hennar ˇdŠ­isverkum lauk ekki Ý Mi­- og Austur-Evrˇpu fyrr en me­ falli SovÚtrÝkjanna 1991/92. Smß■jˇ­irnar vi­ Eystrasalt ur­u a­ ■vÝ leyti har­ar ˙ti Ý ■essum h÷rmungum en a­rir, a­ ■Šr mßttu ■ola innrßs og hernßm hersveita beggja, Hitlers og StalÝns, og voru a­ lokum innlima­ar me­ valdi Ý ■jˇ­afangelsi SovÚtrÝkjanna. Ůa­ mun taka langan tÝma, ß­ur en ■au sßr nß a­ grˇa. ┌trřmingarb˙­irnar og fj÷ldagrafirnar minna enn ß ˇdŠ­isverk fortÝ­arinnar.

Eftir endurheimt sjßlfstŠ­is 1991 fˇr a­ bera ß ■vÝ, a­ r˙ssneska ßrˇ­ursvÚlin endurtˇk Ý sÝbylju, a­ ■eir sem veittu vopna­ vi­nßm vi­ innrßs og hernßmi Rau­a hersins Ý Eystrasaltsl÷ndum, hef­u allir veri­ nasistar ľ e­a Ý ■jˇnustu nasista. Ůessum ßrˇ­ri er sÚrstaklega beint a­ r˙ssneska ■jˇ­ernisminnihlutanum Ý ■essum l÷ndum. ═ ┌kraÝnu er ■essi ßrˇ­ur beinlÝnis skßlkaskjˇl til rÚttlŠtingar ß lÝtt dulb˙inni herna­arˇgn gagnvart sjßlfstŠ­i landsins. S÷guf÷lsunin er beinlÝnis or­in a­ herna­arˇgn n˙ Ý dag. Svo rammt kva­ a­ ■essum ßrˇ­ri, a­ forseti Eistlands, Lennart Meri, ßkva­ a­ sitja ekki lengur ■÷gull undir sÝendurteknum s÷guf÷lsunum af ■essu tagi.

Sekt e­a sakleysi?

┴ri­ 1998 setti hann ß laggirnar fj÷l■jˇ­lega rannsˇknarnefnd undir forsŠti Finnans Max Jakobson. Verkefni nefndarinnar var a­ rannsaka allar heimildir, skriflegar og munnlegar, um strÝ­sglŠpi, sem framdir hef­u veri­ innan landamŠra Eistlands, hver svo sem ßtti Ý hlut. Nefndin skila­i skřrslu me­ endanlegum ni­urst÷­um ßratug sÝ­ar (sjß: http//www.mnemosyne.ee/index_frameset.htm)). Fj÷ldi innlendra og erlendra sagnfrŠ­inga kom ■ar a­ verki. Ëgnar÷ldinni var skipt Ý ■rj˙ tÝmabil:

  1. SovÚska hernßmi­ 1940ľ41. ┴ ■essu tilt÷lulega stutta tÝmabili kom sovÚska hernßmsli­i­ ■vÝ Ý verk a­ flytja um 1% eistnesku ■jˇ­arinnar Ý ■rŠlab˙­ir StalÝns, ■.ß m. ■˙sundir Gy­inga. FŠstir ßttu afturkvŠmt.
  2. Hernßm ■řskra nasista 1941ľ44. SS-sveitirnar ■řsku einbeittu sÚr a­ framkvŠmd ˙trřmingarherfer­ar Hitlers ß Gy­ingum. ┌trřmingarb˙­ir voru reistar vÝ­a, og fj÷ldagrafirnar bera ■eim vitni enn Ý dag. Nefndin setti sÚr ■ß meginreglu, a­ ■eir Eistlendingar (yfirmenn Ý her og l÷greglu), sem l÷g­u ■řsku nasistunum li­ vi­ ■essa strÝ­sglŠpi, voru lřstir ßbyrgir, hvort heldur ■eir voru ■a­ sem sjßlfbo­ali­ar e­a undir nau­ung. Ůeir sem uppvÝsir voru a­ ˇdŠ­isverkum, eru nafngreindir. Ůeirra ß me­al var Evald Mikson. Ůa­ skal teki­ fram, a­ nefndin haf­i hvorki ßkŠru- nÚ dˇmsvald. Ůa­ er annarra.
  3. SovÚska hernßmi­ sÝ­ara frß 1944 og ßfram. ┴ ■essu tÝmabili ber hŠst endurtekna nau­ungarflutninga. Allir, sem veitt h÷f­u vi­nßm gegn sovÚska hernßminu (e­a lßgu undir grun um ■a­), voru stimpla­ir nasistar. ═ reynd voru fˇrnarl÷mbin ekki einasta andstŠ­ingar komm˙nista (tr˙lega 95% ■jˇ­arinnar), heldur flestir ■eir sem gegndu einhvers konar forystuhlutverki Ý eistnesku ■jˇ­lÝfi ľ ekki sÝst menntamenn. Ůeirra ß me­al var t.d. Lennart Meri, sÝ­ar forseti og fj÷lskylda hans.
Ni­ursta­a: Ůa­ voru ä■˙sund-ßra-rÝkiô ■řsku nasistanna og äframtÝ­arrÝkiô sovÚt-komm˙nismans, sem stˇ­u fyrir glŠpum gegn mannkyninu Ý Eystrasaltsl÷ndum sem og annars sta­ar ľ allt Ý nafni ■eirra pˇlitÝsku tr˙arbrag­a, sem ßttu a­ rÚttlŠta glŠpina. Hinir, sem ur­u fyrir bar­inu ß ■eim, voru fˇrnarl÷mbin.

Sta­festa ni­urst÷­ur rannsˇknarnefndarinnar sovÚtßrˇ­urinn um fylgispekt Eistlendinga vi­ nasista? ŮvÝ fer vÝ­s fjarri. Ůvert ß mˇti sta­festa ■Šr, a­ yfirgnŠfandi meirihluti ■eirra Eistlendinga, sem gripu til vopna gegn sovÚska hernßmsli­inu, ger­u ■a­ af ■vÝ a­ ■eir vildu verja sjßlfstŠ­i Eistlands; og ■ar me­ for­a ■jˇ­ sinni frß ■vÝ hlutskipti a­ ver­a fˇrnarl÷mb sovÚskrar ˇgnarstjˇrnar um ˇkomna framtÝ­. Ůetta voru hugrakkir menn. Ůeir b÷r­ust vonlÝtilli barßttu vi­ ofurefli. Ůeir eiga ■a­ ekki skili­, a­ mßlsta­ur ■eirra sÚ affluttur af seinni tÝma m÷nnum.

Jˇn Baldvin Hannibalsson H÷fundur var utanrÝkisrß­herra ═slands 1988ľ95

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit