Greinasafn

2017
 »oktˇber

 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

2.4.2013

Endurnřjun lÝfdaganna

Didzioji Gatu nr. 10. Ůetta er elsta tungumßl Evrˇpu af indo-evrˇskum uppruna ľ lithßiska. Ůa­ eru tŠplega fimm milljˇnir manna Ý heiminum, sem tala ■etta mßl. Fyrir utan Lithßen ľ sem er svolÝti­ minna landsvŠ­i en ═sland ľ ■eir eru flestir Ý Chicago en břsna margir Ý ┴stralÝu. ┴ bak vi­ ■a­ er mikil saga. En aftur a­ Didzioju Gatu. Ůetta ˙tleggst sem a­alstrŠti. Og alveg eins og Ý ReykavÝk er a­alstrŠti elsta strŠti­. Ůarna bjuggum vi­ BryndÝs Ý r˙ma tvo mßnu­i. Vi­ komum Ý byrjun aprÝl. Ůß var enn■ß kalt. Vori­ haf­i tafist. En Ýb˙­in var flott. Mi­alda- Vilnius er rÚtt eins og Flˇrens, bygg­ Ý äcourt yardsô. Beijing er alveg eins. Ůar kalla ■eir ■etta äfamily compoundsô. Hugmyndin var, a­ vi­ byggjum ÷ll saman: afi og amma, b÷rnin, barnab÷rnin, frŠndur og frŠnkur. Hugsi­ ykkur ■a­. Tribal society. Einhver sag­i, a­ ■etta vŠru gamlar vistarverur pˇlska a­alsins, sem haf­i vetursetu Ý Vilnu. Alla vega voru ■essi h˙sakynni nřuppger­; ■ar var hßtt til lofts og vÝtt til veggja; Litrˇfi­ var lj˙ft, og BryndÝs fÝla­i ■etta Ý botn. Ůetta voru sem sÚ vistarverur gestaprˇfessorsins og fegur­ardrottningarinnar.

╔g haf­i kvi­i­ heilmiki­ fyrir ■essu. ═ nˇvember Ý fyrra flutti Úg eldmessu yfir svok÷llu­u äBaltic Assemblyô (svokalla­ Nor­urlandarß­ Eystrasaltb˙a) um ■a­, a­ fjßrmßlakefi heimsins vŠri helsj˙kt og ■yrfti ß skur­arbor­i­. Ůarna voru rß­herrar, ■ingmenn, sÚrfrŠ­ingar, embŠttismenn, fj÷lmi­lungar og fleiri. Ůa­ haf­i veri­ gert rß­ fyrir umrŠ­um ß eftir. En ■a­ var bara dj˙p ■÷gn. Ătli ■eim hafi ekki ofbo­i­! Eftir ß var or­a­ vi­ mig, hvort Úg vildi ■rˇa ■essasr hugmyndir frekar ß namskei­i vi­ stjˇrnmßla- og al■jˇ­amßlastofnun hßskˇlans Ý Vilnu. ╔g sag­i jß takk ß stundinni.

Alveg frß fyrstu kynnum hef Úg veri­ skotinn Ý Vilnius. ╔g kom ■anga­ fyrst Ý jan˙ar 1990. Grßmygla komm˙nismans allt um kring. Hvergi votta­i fyrir lÝfsgle­i. Allt var grßtt og kalt. En ■egar BryndÝs spur­i mig, heimkominn, hvernig Vilnius vŠri, sag­i Úg, (og h˙n hefur oft minnt mig ß ■a­ sÝ­an): VilnÝus er fegur­ardrottning Ý t÷trum. Ůrßtt fyrir t÷trana fann Úg ■a­ strax, a­ h˙n bjˇ yfir innri fegur­. Um lei­ og vi­ gegnum ˙t ˙r h˙sagar­inum og inn ß a­alstrŠti­ (23 ßrum seinna) sag­i BryndÝs: ä■etta er eins og a­ vera ß leiksvi­iô. Fegur­ardrottningin er aftur farin a­ njˇta sÝn.

Ůa­ tˇk mig fimm mÝn˙tur a­ labba Ý hßskˇlann. Nßmsߊtlunin hljˇ­a­i upp ß sj÷ dŠmis÷gur (case studies) um, hvernig smß■jˇ­ir gŠtu sÚ­ hlut sÝnum borgi­ Ý samfÚlagi ■jˇ­anna, eins og ■a­ hef­i ■rˇast eftir seinni heimstyrj÷ld: Vanmßttug strandrÝki gegn flotaveldum heimsins um a­ breyta al■jˇ­al÷gum um hafi­ (70% af yfirbor­i jar­ar); ■etta heitir Law of the Sea Convention, en vi­ k÷llum ■a­ ■orskastrÝ­. NŠsta var EES ľ 7 smß■jˇ­ir ß ja­ri Evrˇpu Ý 4ra ßra samningum vi­ samningamaskÝnu ESB; smß■jˇ­ir innan Evrˇpusambandsins ľ ßhrif og ßrangur: L˙xemburg, Finnland, SvÝ■jˇ­, Danm÷rk og sÚrkapituli um Eistland. NŠst snerist mßli­ um Nor­url÷nd ľ norrŠna mˇdeli­ innan og utan Evrˇpusambandsins. Ůetta vakti mestan ßhuga nemenda, sem lÝta ß Nor­url÷nd sem ■jˇ­fÚlagsfyrirmynd. Ůar nŠst var ■a­ fjßmßlakreppan. ╔g fjalla­i um mßli­ Ý sex fyrirlestrum ˙t frß eftirfarandi fullyr­ingu: Fjßrmßlakerfi heimsins er helsj˙kt ľ hvernig ß a­ lŠkna ■a­? Ůetta var gert me­ samanbur­argreiningu ß ■vÝ, hvernig ■jˇ­um hef­i vegna innan og utan Evrˇpusambandsins (Finnland- SvÝ■jˇ­; Eistland- Lithßen; ═rland- ═sland; Mi­jar­arhafsl÷ndin versus Nor­ur-Evrˇpa). Ůa­ var lÝf og fj÷r. Sj÷tÝu st˙dentar af sautjßn ■jˇ­ernum. Fullir af ßhuga. NŠst ß dagskrß var um vi­br÷g­ Nor­urlanda, smÚrstaklega, og al■jˇ­asamfÚlagsins vi­ sjßlfstŠ­isbarßttu Eystrasalts■jˇ­a. Nemendurnir voru flestir a­ fŠ­ast um ■a­ leyti, sem ■etta bar vi­ Ý veraldars÷gunni. Miki­ voru ■eir hissa a­ heyra sannleikann Ý sta­inn fyrir s÷guf÷lsunina, sem er kennd Ý ■eirra eigin skˇlum. Vi­ lukum ■essu me­ ■vÝ a­ horfa til framtÝ­arinnar: Loftslagsbreytingar og brß­nun Nor­urskauts og aflei­ingar ■ess fyrir afganginn af ver÷ldinni.

╔g sag­ist hafa veri­ kvÝ­inn. Sannleikurinn er sß, a­ Úg ■urfti a­ hafa mig allan vi­ a­ lŠra til a­ geta kennt; og svo kom ß daginn, ■a­ sem Úg ßtti a­ vita af fyrri reynslu ľ a­ ma­ur lŠrir mest af ■vÝ a­ kenna. Ůa­ er ˇvi­jafnanleg lÝfsreynsla a­ skiptast ß sko­unum vi­ ljˇngßfu­ ungmenni ˙r framandi umhverfi; ■a­ sem ß vantar Ý lÝfsreynslu, bŠta ■au upp me­ gßfnafj÷ri. Ůa­ eru forrÚttindi kennarans a­ upplifa ■etta. En svona var ■etta ľ lÝf og fj÷r ľ en stÝfasta p˙l a­ undirb˙a sig frß degi til dags.

┴ me­an naut BryndÝs lÝfsins. H˙n var varla farin ˙t ß g÷tu ľ a­alstrŠti leikh˙ssins ľ fyrr en h˙n var umvafin sßlufÚl÷gum. Fyrr en var­i eigna­ist h˙n vinkonur, sem střr­u myndlistargallerÝum, ■jˇ­listars÷fnum, fÝlharmˇnÝum, e­a unnu Ý kvikmyndum, bla­amennsku, fj÷lmi­lum, e­a střr­u almannasamt÷kum. ┴ einni myndlistarsřningunni sveif a­ BryndÝsi ung kona, sem var nŠstum ■vÝ ekki ■essa heims. Ůa­ var h˙n GrytÚ. H˙n vildi fß a­ mßla BryndÝsi. Mynd GrytÚ af BryndÝsi er n˙na uppi ß okkar vegg Ý Andal˙s. H˙n er klassÝsk fegur­ ľ Sannleikurinn holdi klŠddur. TŠr beauty.

Svona var ■etta. Andlega ÷rvandi kennsla. I­andi tˇnlist, frumleg myndlist, ˇvŠnt kynni af fˇlki, sem kom ■Úr ß ˇvart; ˇvenjuleg lÝfsreynsla, frumleg lÝfsk˙nst, vegs÷mun lÝfs ■rßtt fyrir grimmd og fˇlsku fortÝ­arinnar.

Ůetta var stˇrkostleg lÝfsreynsla.

Jˇn Baldvin Hannibalsson

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit