Greinasafn

2018
 »september

 »įgśst
 »jślķ
 »jśnķ
 »maķ
 »aprķl
 »mars
 »febrśar
 »janśar
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

6.7.2018
Hvers konar kapitalismi? Hvaš eiga norręna módeliš og kķnverska žróunarmódeliš sameiginlegt? Getum viš lęrt eitthvaš af hvor öšrum?

Read more

28.6.2018
„THE MAN WHO LENT US HIS VOICE AFTER OURS“HAD BEEN SILENCED......“

Read more

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

1.10.2016
Interviewed by the Lithuanian TV

Read more

14.9.2016
WHAT“S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON“T YOU FIX IT?

Read more

All articles in English

4.8.2018

Thorvald Stoltenberg, minning

Framundan var utanrķkisrįšherrafundur Noršurlanda. Į flugvellinum rakst ég į bók meš forvitnilegum titli: Norge – een-parti staat. Ég renndi ķ gegnum žetta ķ flugvélinni.

Žegar ég kom į skrifstofu Thorvalds ķ utanrķkisrįšuneytinu ķ Osló, fleygši ég bókinni į boršiš hjį honum og sagši: „Nś veit ég allt um ykkur“. Thorvald fletti bókinni lauslega, brosti sķnu blķšasta og sagši sķšan: „Viltu heldur bśa viš einręši žeirra?“

Viš höfšum ekki tķma til aš fara ofan ķ saumana į mįlinu žį, en svar Thorvalds sat eftir ķ huga mér. Eftir žvķ sem tķminn lķšur, veršur mér ę oftar hugsaš til žessara oršaskipta og veruleikans, sem aš baki bżr. Enginn véfengir, aš vald fjįrmagnseigenda, atvinnurekenda, stjórnenda stórfyrirtękja – žeirra sem rįša kapitalinu – er mikiš. Žeirra er valdiš til aš rįša og reka.

Žaš sem Thorvald meinti er žetta: Ef fįrmagniš nęr lķka undir sig pólitķska valdinu, verša fjįrmagnseigendur ķ reynd einrįšir. Žótt žetta gerist ķ birtingarmynd lżšręšis, er žaš ķ reynd einręši. Žarna förum viš aš nįlgast kjarna mįlsins. Hiš sósķaldemókratiska velferšarrķki Noršurlanda – norręna módeliš – varš til vegna žess, aš samtök launafólks – ekki fjįrmagnseigenda – og hinn pólitķski armur žeirra, jafnašarmannaflokkarnir, réšu feršinni. Žeir settu leikreglurnar. Žeir mótušu skattakerfiš. Žeir tryggšu almenningi ašgang aš menntun og heilsugęslu, įn tillits til efnahags. Žannig efldu žeir frelsi einstaklingsins ķ verki.

Ólķkt kommśnistum, virkjušu žeir framtak einstaklinga, en tryggšu um leiš, aš žjóšararšinum vęri réttlįtlega skipt; aš engir yršu skildir eftir śtundan. Žetta er ekki einręši. Žetta er lżšręši ķ reynd. Stašreyndirnar tala sķnu mįli um įrangurinn. Norręna módeliš er nś oršiš višurkennt um veröld vķša sem eftirsóknarveršasta samfélagsgerš samtķmans.

Thorvald var snemma ķ innsta hring žeirrar fjöldahreyfingar jafnašarmanna, sem į undanförnum įratugum hafa skapaš fyrirmyndaržjóšfélagiš norska. Ķ žeim hópi var mikiš mannval: Ég nefni bara Gerhardsen, Bratteli, Gro Harlem, Thorvald sjįlfan og son hans, Jens. Ég sleppi mörgum nöfnum, sem eiga heima ķ žessum hópi, en žau hafa lįtiš verkin tala.

Noršmenn eru ekki bara einhver aušugasta žjóš ķ heimi. Žeir eru sś žjóš, žar sem žjóšaraušnum er skipt, ekki samkvęmt hlutaskiptareglum markašarins heldur mannśšarinnar. Olķuaušurinn var vissulega mikil bśbót frį og meš 8nda įratugnum. En svarta gulliš hefur reynst flestum öšrum žjóšum, sem uppgötva žaš ķ išrum jaršar, upphaf ófarnašar. Aušurinn hefur lent ķ ręningjahöndum, um leiš og almenningur lepur daušann śr skel.

Til žess eru vķtin aš varast žau. Noršmenn framseldu ekki žjóšaraušinn ķ hendur alžjóšlegra aušhringa og innlendra žjóna žeirra. Žeir nįu sjįlfir tökum į tilskilinni tęknikunnįttu og žekkingu. Žeir tryggšu frį upphafi, aš žjóšin fékk sinn réttmęta arš af aušlindum sķnum, bęši olķuaušlindinni og fiskimišunum ķ norskri lögsögu. Žeir sem fį réttinn til aš nżta žjóšaraušlindir, eru krafšir um samfélagslega įbyrgš.

Ķ Noregi žrķfst engin forréttindastétt kvótagreifa ķ skjóli pólitķsks valds. Žess vegna stendur velferšarrķkiš norska traustum fótum. Sem og lżšręšiš. Vegna žess aš fjįrmagnseigendur og fulltrśar žeirra gįtu ekki sölsaš undir sig pólitķska valdiš lķka.

Thorvald var hugsjónamašur. Hann var hśmanisti, jafnt ķ orši sem verki. Hann var mannasęttir, sem kom į friši, žar sem ašrir fóru meš ofbeldi. Hann var jafnašarmašur, sem gleymdi žvķ aldrei, aš hreyfing okkar er alžjóšleg. Viš eigum öll mannanna börn aš njóta sömu mannréttinda, įn tillits til žjóšernis, kynferšis, litarhįttar eša trśarhefša. Og hann lét ekki sitja viš oršin tóm. Hann lét verkin tala sem yfirmašur Flóttamannastofnunar SŽ, sįttasemjari ķ Balkanstrķšunum og utanrķkisrįšherra Noregs, sem hafši frumkvęši aš frišarumleitunum ķ hverri millirikjadeilunni į fętur annarri.

Ķ hans huga byrja umbętur heima. Žess vegna vildi hann dżpka norręna samvinnu, m.a. meš žvķ aš sameina utanrķkisžjónustu Noršarlandažjóša ķ įföngum. Žaš var of stór biti fyrir ašra aš kingja aš sinni. Kemur kannski seinna.

Fyrst og sķšast var Thorvald hrķfandi persónuleiki. Hann var góšviljašur, en glettinn. Hann var framtakssamur, en kunni vel aš njóta lķfsins į góšum stundum. Hann var umbótamašur, en gerši sér fulla grein fyrir breyskleika mannlegs ešlis. Žaš voru forréttindi aš eiga hann aš vini.

Viš Bryndķs minnumst hans meš vęntumžykju og viršingu og sendum fjölskyldu hans og ašstandendum hlżjar samśšarkvešjur.

Jón Baldvin Hannibalsson

Deila į Facebook

Skrifa ummęli

Nafn
Netfang
Skilaboš
Skrįšu inn žetta orš
ķ žennan reit