Greinasafn

2017
 »apríl

 »mars
 »febrúar
 »janúar
2016
 »desember
 »nóvember
 »október
 »september
 »ágúst
 »júlí
 »júní
 »maí
 »apríl
 »mars
 »febrúar
 »janúar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

14.9.2016
WHAT´S WRONG WITH EUROPE – AND WHY DON´T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

10.2.2016
„SOLIDARITY OF SMALL NATIONS: UTOPIAN DREAM OR PRACTICAL POLITICS?

Read more

All articles in English

22.6.2008

ÁTTRĆĐISAFMĆLI: STEINGRÍMUR HERMANNSSON

Ţegar ég lít yfir stjórnmálaferil Steingríms Hermannssonar sýnist mér ađ hann hafi náđ hápunkti í forsćtisráđherratíđ hans fyrir vinstristjórninni 1988 sem sat út ţađ kjörtímabil til 1991.Ţađ voru helstu kostir Steingríms, bćđi sem manns og stjórnmálamanns sem gerđu honum kleift ađ vinna ţađ afrek ađ halda saman ţriggja flokka vinstristjórn - og á tímabili fjögurra flokka stjórn - út kjörtímabiliđ međ góđum árangri. Ţeir voru skipulögđ vinnubrögđ, sanngirni í samskiptum viđ samherja og andstćđinga og einlćgni í málflutningi gagnvart ţjóđinni. Ţessi vinstristjórn mun fá ţann dóm í sögunni ađ vera eina vinstristjórnin á öldinni sem leiđ, sem reis undir nafni, fyrir utan “ríkisstjórn hinna vinnandi stétta”1934-37 í miđri heimskreppunni undir forsćti föđur hans, Hermanns Jónassonar. Ţar međ sannađi Steingrímur ađ hann var enginn ćttleri.

Stćrstu mistökin á stjórnmálaferli Steingríms voru ađ mínu mati ţau ađ falla í ţá freistni fyrir örlagaríkar kosningar 1991 ađ leyfa lykilmönnum í flokki sínum ađ snúast af fullkomnu ábyrgđarleysi gegn EES-samningnum, sem efnislega var ađ mestu leyti fullsaminn í tíđ ríkisstjórnar Steingríms.Ţar međ gerđu ţeir Steingrímur og Ólafur Ragnar, fyrrverandi framsóknarmađur en ţáverandi formađur Alţýđubandalagsins, mér ókleift ađ halda áfram vinstristjórnarsamstarfi eftir kosningar, eins og hugur minn hefđi annars stađiđ til. Ţessi mistök drógu langan slóđa á eftir sér og breyttu gangi stjórnmálasögunnar frá ţví sem ella hefđi orđiđ. Međ ţessum mistökum lögđu flokksformennirnir óvitandi í raun og veru grundvöllinn ađ löngum valdaferli Davíđs Oddssonar. Eftir á ađ hyggja ţykir mér líklegt ađ báđir telji ţeir nú ađ ţetta hafi veriđ misráđiđ.

Fyrstu kynni mín af Steingrími Hermannssyni voru ekki góđ. Ég kynntist honum fyrst sem keppinaut fyrir tvennar kosningar, 1974 og 1978, á Vestfjörđum. Mér duldist ekki fremur en öđrum, sem ţurftu viđ hann ađ kljást, ađ Steingrímur hefđi erft keppnishörku föđur síns og ađ hann vćri ekkert lamb ađ leika viđ. Hins vegar ţóttu mér pólitískar hugmyndir hans helst til fátćklegar, eins og ég lýsi nánar í Tilhugalífi. Og sem málflytjandi ţótti mér hann heldur bragđdaufur, svona miđađ viđ minn vestfirska smekk. Ţađ fór ţví ekkert sérstaklega vel á međ okkur framanaf.

Eftir ađ Steingrímur hafđi tekiđ viđ forystu Framsóknarflokksins af Ólafi Jóhannessyni, sem hann gegndi í tćpan hálfan annan áratug, urđum viđ óhjákvćmilega harđir andstćđingar. Sem ritstjóri Alţýđublađisins og síđar formađur Alţýđuflokksins var ég óvćgnasti gagnrýnandi Framsóknarflokksins og alls ţess sem mér sýndist hann standa fyrir. Ţetta var á framsóknaráratugnum. Ţađ sem var m.a.merkilegt viđ ţennan áratug var ađ hann stóđ illu heilli í hálfan annan, frá 1971 til 1987. Á ţessu tímabili var Framsóknarflokkurinn ţví sem nćst óslitiđ viđ völd, framan af undir forystu Ólaf Jóhannessonar, en síđan undir forystu Steingríms. Ţađ var á ţessum tíma sem verđbólgan varđ kerfislćg í stjórnarfarinu. Og stjórnmálamenn kunnu ţađ helst til ráđa ađ bregđast viđ međ gengisfellingu, ţegar allt var komiđ í óefni. Ţjóđin var lokuđ inni í vítahring óđaverđbólgu, sem undir lokin var viđ ţađ ađ fara úr böndunum. Framsóknarflokkurinn leit á ţađ sem sitt helsta hlutverk ađ gćta viđskiptahagsmuna SÍS í helmingaskiptum viđ íhaldiđ. Sameiginlega stóđu ţessir flokkar vörđ um úrelt landbúnađarkerfi sem ţjónađi hvorki hagsmunum bćnda né neytenda í reynd. Á seinni hluta ţessa tímabils gegndi Steingrímur flestum ţeim ráđherraembćttum sem máli skiptu – nema fjármálaráđuneytinu. Ábyrgđ hans var ţví mikil.

Ţetta heimasmíđađa ráđstjórnarkerfi var sýnilega komiđ í ţrot fyrir kosningarnar 1987. Ţađ var ekki hćgt ađ lappa upp á ţađ miklu lengur. Hin skammlífa ríkisstjórn Ţorsteins Pálssonar réđ ekki viđ vandann. Ţegar hún gafst upp snerum viđ Steingrímur Hermannsson, hinir fornu féndur, bökum saman. Vinstristjórnin 1988-91 undir forystu Steingríms og međ ađild Alţýđuflokks og Alţýđubandalags reyndist vandanaum vaxin. Ţessi ríkisstjórn skapađi ţau pólitísku skilyrđi sem ţurfti til ađ ná ţríţćttu samkomulagi verkalýđshreyfingar, vinnuveitenda og ríkisvalds til ţess ađ brjótast út úr vítahring verđbólgunnar međ hinum frćgu ţjóđarsáttarsamningum. Steingrímur átti ţar persónulega góđan hlut ađ málum. Ţađ var ţessi ríkisstjórn sem kom verđbólgunni niđur fyrir tveggja stafa tölu í fyrsta sinn frá ţví á viđreisnarárunum.

Ţessi ríkisstjórn kom fram margvíslegum hagstjórnarumbótum í frjálsrćđisátt. Hún tók fyrstu skrefin í átt til einkavćđingar banka- og fjármálakerfis, losađi um höft og bćtti skilyrđi heilbrigđs atvinnulífs. Ţess ber ađ minnast ađ ţađ var í tíđ ţessarar ríkisstjórnar, sem EES samningurinn var ađ mestu efnislega fullfrágenginn, ţótt sú kerfisbreyting í starfsumhverfi atvinnu- og viđskiptalífs, sem í samningum fólst, kćmi ekki fram fyrr en síđar. Vinstristjórn Steingríms Hermannssonar (1988-91) og fyrsta ríkisstjórn Davíđs Oddssonar (1991-95) voru viđ völd á kerppuárum. Á ţessum árum 1988-94 var viđ ađ fást dýpstu efnahagslćgđ lýđveldistímans og ţá sem varđi lengst. Skýringanna er ađ hluta til ađ leita í alţjóđlegri efnahagslćgđ sem bćttist ofan á hrun íslenska flokksrćđiskerfinsins, sem ekki var lengur á vetur setjandi. Báđar ţessar ríkisstjórnir sýndu í verki ađ ţćr voru vandanum vaxnar. Ţetta voru umbótastjórnir, sem breyttu ţjóđfélaginu mjög til hins betra, hvor međ sínum hćtti.

Ţađ var víst Churchill sem sagđi ađ hann hefđi engar áhyggjur af dómi sögunnar um sig, ţví ađ hann ćtlađi ađ skrifa söguna sjálfur. Án ţess ađ ég ćtli ađ bera Steingrím saman viđ ţetta mikilmenni breskrar sögu sakar ekki ađ geta ţess ađ í öryggisskyni hefur Steingrímur sjálfur sagt sögu sína í ţremur miklum bindum, ţađ er ađ segja hann sagđi söguna Degi B. Eggerssyni sem endursagđi okkur. Ţar međ gerđi Steingrímur skyldu sína gagnvart sögunni. Ţađ er svo sagnfrćđinganna ađ taka viđ og rađa upp heildarmyndinni úr brotasilfri samtímans. Mér segir ţó svo hugur um ađ dómur sögunnar um Steingrím verđi honum vilhallari ţegar fram líđa stundir, vegna samanburđar viđ eftirmenn hans. Mannkostir Steingríms, sanngirni í garđ samtstarfsmanna jafnft sem andstćđinga, einlćgni í málflutningi og velvild gagnvart ţeim sem höllum fćti standa, muni ţá verđa metin ađ verđleikum.

Sú var tíđ ađ Framsóknarflokkurinn var stórveldi í íslenskum stjórnmálum. Nú er ljóst orđiđ ađ Steingrímur var sá seinasti af ţeim formönnum Framsóknarflokksins sem héldu vđ völdum og áhrifum flokksins á öldinni sem leiđ, jafnvel lengur en efni og rök stóđu til. Ţessir tímar eru liđnir og koma aldrei aftur. Ţađ ţrautseiga fólk, sem enn í dag gegnir kalli Framsóknarflokksins, hefur ţví ríkulega ástćđu til ađ líta međ söknuđi til baka til stórveldistímabils Steingríms Hermannssonar.

Jón Baldvin Hannibalsson (Höfundur var formađur Alţýđuflokksins 1984-86 og utanríkisráđherra í ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar 1988-91)

Deila á Facebook

Skrifa ummćli

Nafn
Netfang
Skilabođ
Skráđu inn ţetta orđ
í ţennan reit