Greinasafn

2017
 »oktber

 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2016
 »desember
 »nvember
 »oktber
 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHATS WRONG WITH EUROPE AND WHY DONT YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

10.12.2008

"GJR RTT, OL EI RTT "

Getum vi slendingar lrt eitthva sem mli skiptir af frum annarra ja og vibrgum eirra vi fllum? Vi fengum lrdmsrkt svar vi eirri spurningu af vrum Grans Persson, fv. fjrmla- og forstisrherra Svjar, ru sem hann flutti fyrir fullu hsi Htarsal Hsklans, 10. desember.

Gran var sjlfur fjrmlarherra rkisstjrn jafnaarmanna egar alvarleg fjrmla- og bankakreppa rei yfir Svj runum 1992-95. Svar uru a grpa til rttkra rstafana til a verja snsku krnuna falli (himinhir strivextir) og til a fora bankakerfinu fr hruni (tmabundin jnting lykilbanka). a mddi miki fjrmlarherranum, Person, essum rum. Hann var tmabili vinslasti stjrnmlamaur jarinnar, sem er snnun ess a hann var ekki haldinn kvaranaflni. Persson kom til slands boi Viskiptadeildar H.. og Flags fjrfesta til ess a mila okkur persnulega af reynslu sinni.

A lra af reynslunni

Ra hans var mgnu. Enginn sem hana heyri gat velkst vafa um a hann vildi ra okkur heilt og mila af drkeyptri reynslu. En hann tk a skrt fram upphafi mls sns a a er lku saman a jafna, hremmingum Sva fyrri hluta tunda ratugar seinust aldar og v allsherjarhruni jargjaldmiils og fjrmlakerfis, sem slendingar standa n frammi fyrir. Kreppan sem slendingar vera a fara gegnum nstu rum er miklum mun djpstari en s sem Svar upplifu . Vi etta btist, a n er heimskreppa yfirvofandi, en aljleg uppsveifla ltti undir me Svum snum tma.

rtt fyrir ennan mun er samt hgt a lra miki af vibrgum Sva vi kreppunni. Mnnum ber almennt saman um a, ljsi reynslunnar, a Svar hafi brugist vi vandrum snum af festu og ryggi, undir forystu Persons. a tk Sva 2-3 r a vinna sig t r kreppunni og a leggja grunn a uppbyggingarstarfi. Aferirnar sem Svar beittu skiluu rangri. a var etta sem Persson lagi herslu . tt sjlfur efnahagsvandinn s um margt lkur er plitski vandinn hinn sami. Hann snst um a a byggja upp traust agerum stjrnvalda og a sameina krafta jarinnar uppbyggingarstarfi. Hvernig gerum vi a? Persson lagi herslu rennt, sem a hans mati, skiptir skpum um rangur:

A segja sannleikann

  1. A segja jinni satt: byrgarmenn jarinnar vera a ora a horfast augu vi stareyndir. a ekki a reyna a fegra veruleikann n heldur fela hann fyrir jinni. a kemst hvort e er upp fyrr en sar. a ekki a vekja upp falskar vonir um a botninum s n ea a betri t bi handan hornsins. a ekki a ljga v a jinni a hn urfi ekki a fra frnir n heldur a etta veri srsaukalaus reynsla. a ekki a fegra framtarspr. Ef eitthva er, a gera r fyrir hinu versta. Allt a vera gegnstt og opi fyrir gagnrni. Enginn feluleikur, ekkert pukur. a a segja jinni sannleikann umbalaust. a er forsenda ess a hn fallist a fra hjkvmilegar frnir. Geta nverandi forramenn slendinga eitthva af essu lrt?

  2. Vandinn er ekki s a vita, hva a gera, heldur a ora a gera a. Kjarni vandans er s a vi eins og i nna vorum sokkin skuldir, sagi Persson. g urfti , sem fjrmlarherra Sva, a fara me betlistaf hendi fyrir rmlega rtuga forstjra aljlegra fjrmlastofnana og sl ln. a voru ung skref og aumkjandi reynsla. rangurinn var a llu leyti undir v kominn a geta sannfrt essa lnardrottna (markaina) um a vi myndum gera a sem yrfti a gera til ess a geta endurgreitt skuldir okkar. Ella vri voinn vs. Ella hefi gjaldmiillinn hruni. Ella hefi verblgan fari r bndunum. Ella hefi atvinnuleysi ori viranlegt. Ella hefum vi glata forri eigin mla og lent undir stjrn eins konar skiptaranda. etta ddi a ll g r voru dr. Vi urum a gera hvort tveggja: Skera niur rkistgjld og hkka skatta, sem voru fyrir hinir hstu heimi. essu flst frnarkostnaur jarinnar. Sumir vildu fresta agerum og milda r veikri von um a standi myndi lagast af sjlfu sr. a var hrein skhyggja og hefi gert illt verra, ef hn hefi fengi a ra. Frestur er ekki illu bestur. Vi kvum a rst a rtum vandans strax.

  3. riggja ra bjargratlun og tlistun sanngjarnri dreifingu byra: Ageratlun sem lsir nkvmlega leium a settu marki, er lykilatrii. a verur a binda sig vi mastri og standa af sr brotsji, hva svo sem gengur. a er vita vonlaust a tla a grpa til agera eftir hentugleikum leiinni ea a vkja af markari braut. Undangur koma ekki til greina v a munu fleiri fylgja kjlfari. a m ekki sna neinn veikleika. a verur a framkvma ageratlunina undanbragalaust og af festu. etta er forsenda ess a jin lti sannfrast um, a frnirnar su ekki frar til einskis. a verur a tlista a fyrir jinni fr degi til dags og af fullkominni hreinskilni a etta s a sem vi verum sameiginlega a gera til a n fyrirframskilgreindum rangri: a losa okkur af skuldaklafanum. A koma jfnui rkisfjrmlum, a byggja upp jfnu viskiptum vi tlnd, a byggja upp gjaldeyrisvarasji. A skapa forsendur fyrir lkkun skatta, egar vi hfum efni v. Og nota bene: allt verur etta a gerast fyrir opnum tjldum og undir leiarmerkjum flagslegs rttltis. v felst m.a. a eir sem komu okkur kaldan klaka, veri ltnir sta byrg. eir sem hfu maka krkinn uppsveiflunni stu uppi me verlaus hlutabrf. Skattgreiendur fengu framlag sitt til bjargar bnkunum a fullu endurgreitt. S regla skal gilda a eir sem taka httu me annarra manna f eigi lka a bera tapi. eir sem brutu lgin eiga a taka t sna refsingu frammi fyrir dmstlum. Auvita num vi ekki til allra. Sumir ltu sig hverfa. En eir ttu ekki afturkvmt nir snsks samflags.

Evrpusambandi: Vilagatrygging jrkjanna

miri kreppunni, sagi Person, tkum vi Svar kvrun a skja um aild a Evrpusambandinu. Vi hfum ekki a fullu unni okkur t r kreppunni, egar jaratkvagreislan fr fram um samningsniurstuna. Meirihlutinn sagi j. Bi fyrir og eftir daginn sem jaratkvagreislan fr fram hafa Svar lst ngju sinni me Evrpusambandi. En egar reyndi, egar jin hafi rlg sn eigin hendi, sagi meirihlutinn j. a var rkrtt niurstaa af reynslu jarinnar af kreppunni.

Hi aljlega fjrmagn hefur vaxi hefbundnu sjlfsti einstakra jrkja yfir hfu. Vi Svar rum ekki einir og sr vi ofurvald aljlegs fjrmagns. Evrpusambandi er svisbundi svar jrkja Evrpu vi essum breyttu valdahlutfllum heiminum. Vi Svar erum fr fornu fari vinir Sameinuu janna. En vi vitum a fenginni reynslu, a essi aljasamtk ja heims eru v miur lamasessi. Vi vildum gjarnan sj au styrkjast. Svisbundin samtk eins og Evrpusambandi eru skref tt. Sambrileg svissamtk ja rum heimshlutum, Asu, Amerku og Afrku, munu vera til nstu rum.

S tmi er liinn a einstk jrki geti, ein og studd, stai af sr fellibylji sem munu fara hamfrum aljlegum fjrmagnsmrkuum kominni t. Evrpusambandi er eins konar tryggingarflag jrkja Evrpu gagnvart fyrirsjanlegri v. Margt bendir til ess a hin aljlega fjrmlakreppa, sem n geisar um heimsbyggina eigi enn eftir a dpka. mun reyna a sem aldrei fyrr hversu haldg vilagatrygging Evrpusambandsaild mun reynast jum Evrpu.

eim sem heyru ru Grans Persson Htasal Hsklans s.l. Mivikudag 10. desember ber saman um, a etta hafi veri mgnu ra. arna talai myndugur jarleitogi, sem hafi staist lagsprf reynslunnar og hreif heyrendur sna, af v a hann sagi sannleikann. Er til of mikils mlst a gera sambrilegar krfur til eirra, sem telja sig hafa umbo slensku jarinnar til ess a leia hana t r eim gngum, sem hn hefur rata ? Lti n hver eigin barm og taki til sn, eir sem eiga.

Jn Baldvin Hannibalsson (Hfundur var utanrkisrherra slands runum 1988-95)

Deila Facebook

Skrifa ummli

Nafn
Netfang
Skilabo
Skru inn etta or
ennan reit