Greinasafn

2017
 »jn

 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2016
 »desember
 »nvember
 »oktber
 »september
 »gst
 »jl
 »jn
 »ma
 »aprl
 »mars
 »febrar
 »janar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHATS WRONG WITH EUROPE AND WHY DONT YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

14.2.2007

RSHT FRAMTARINNAR, 14. FEB. 2007: FLABEINSTURN EA FRAMLEGARFORRIT?

g var mttur fyrsta tma sgu inbyltingarinnar hagfrideild Edinborgarhskla samt me rum stdentum vs vegar a r heiminum. Kennarinn var grallaralegur slni fr rlandi, margvs og meinhinn. Hann spuri sem arna voru saman komnir, hvort eir hefu lrt einhverja sgu ur.

1.
Innfddir hfu sumir lrt sgu Breska heimsveldisins. Einhverjir sunnan landamranna r klassiskum enskum sklum hfu lrt um Hellas og Rm. Strkur fr Jamaku hafi lesi sgu konkvistadoranna, .e. sgu spnskrar nlendukgunar Suur Amerku. tlgur Armeni hafi lrt sgu Ottomanheimsveldisins fram a falli ess me Ataturk.
Smm saman kom daginn, a menn hfu numi sagnfrilegan btasaum han og aan og fr msum tmum. egar rin kom a slendingnum, var enskan mr ekki tamari tungu en svo, a g ddi orrtt af hinu stkra ylhra: I have studied Icelandic History and the General History of Mankind. Vi essi or tk rinn bakfll af hltri. Hann spratt upp r sti snu fyrir enda borsins, hneigi sig djpt fyrir mr og gaf mr til kynna me strkarlalegri sveiflu a setjast sti hans og taka vi um lei og hann sagi: Loksins, loksins, r eru maurinn, sem vi hfum ll veri a ba eftir.

egar etta gerist var g ntskrifaur stdent r mladeild MR, Lra sklans Reykjavk - me 2. einkunn skrri. Og tti vart vetur setjandi. ngvu a sur voru vitkurnar essu lrdmssetri Evrpu ekki lakari en etta. etta var maurinn, sem eir hfu lengi bei eftir, ea hva?

Ekki svo a skilja, a g hafi lti blekkjast. g vissi, held g, egar, a slandssagan, sem kennd var sklum ldinni sem lei, var mestan part samsafn af mtum gosgnum - , sem ttu a jna hagsmunum sjlfstisbarttunnar. slandssaga Jnasar fr Hriflu, sem kennd var barnasklum, var eiginlega sniin a rfum ungmennaflagshreyfingarinnar og Framsknarflokksins svona eftir a hyggja. Mannkynssagan The General History of Mankind var annlskennd stareyndatrosla, sem dugi til a gera jafnvel frleiksyrsta menn og hugula afhuga sagnfri fyrir lfst.

Ea hvers vegna var a, a daginn ur en skli hfst, hausti sem g tti a setjast fimmta bekk, gekk g fund Plma rektors og bar hikandi upp erindi; a g segi mig hr me r skla t af leiindum. Rektor virtist ltt brugi vi essi tindi. Satt a segja hl hann vi, en sagi vingjarnlega, um lei og hann vsai mr dyr: ert svo sem velkominn aftur, vni minn, ef r hlekkist .

Hver var g, a g ttist ess umkominn a afakka handleislu lrimeistara Lra sklans og bera vi leiindum? g var ungi maurinn, sem hafi brennandi huga jflaginu. g hafi nkvmlega engan huga a beygja afbrigilegar sagnir fimm tungumlum. g vildi hins vegar f a vita, hvernig tti a trma ftkt heiminum. Vandinn var hins vegar s, a jflagi var utan veggja Lra sklans og kom honum ekki vi. g ttist v illa svikinn og f arna steina fyrir brau, mli gamla testamentinsins.
g prfai a fara strfrideild, en lei ar eins og heimastu hannyranmskeii. ar var miki brdera me tlum en list a tskra af hverju og til hvers. Og egar Gylfi . Gslason sem var barttuflagi fur mns brralagi ssaldemkrata, - fullvissai mig um, a hagfringar yrftu ekki a kunna a reikna, verterai g aftur yfir flugfreyjudeildina.g vissi, a ar yrfti g alla vega ekki a leggja neitt mig, tt mr leiddist.

2.
Hva er g a reyna a segja? g er a reyna a halda v fram, a essi gamli danski menntaskli, sem MR var eirri t, hafi egar veri gamaldags, ef ekki beinlnis reltur og ltt takt vi tmann utan veggja sklans, n ess a vera klassskur skli aftan r fornld. Hann kenndi fornml, n ess a kveikja huga vggu vestrnnar menningar, sem st Hellas. Hann kenndi latnu, n ess a segja neitt a marki af rmverska heimsveldinu og eirri lgspeki, sem Evrpa hefur san byggt og kennd er vi Rmarrtt. Og eir kenndu strfri, n ess a segja neitt sem mli skipti um grundvallarhugmyndir ea gildi ntmavsinda. Me rum orum, etta var ttalegt stagl og satt a segja hundleiinlegt, fannst mr .

En hr ver g a draga land. Umburarlyndi essa skla gagnvart hrokagikkjum eins og mr var aldeilis adunarvert. Og tt g geri mr ekki grein fyrir v fyrr en sar, voru kennararnir, margir hverjir, hinir lrustu menn sinni grein landi hr. Og nota bene, kennslurangurinn var ekki lakari en svo, a vi sem aan tskrifuumst, reyndumst sar meir fyllilega gjaldgengir vi lrdmssetur Evrpu og Amerku, a.m.k jafnokar jafnaldra okkar og sumir hverjir jafnvel fremstu r.
Spurningin er: Var etta sklanum a akka? Ea er kannski eitthva til v, a a s leitun a svo vondum sklum, a eir geti drepi niur nmshuga og nmshfni gra nemenda? Ea er jafnvel eitthva til v, a vondur skli merkingunni urr, staglkenndur og tyftunarsamur, - s reynd einhver besti undirbningur, sem leitandi slir geta fengi yrnum strri lei sinni til ra mennta? Ea hver segir, a skli eigi a vera skemmtilegur?

a sem g hef hr sagt, heyrir trlega undir fornleifafri ea alla vega menningarsgu, v a g geri r fyrir, a MR hafi rtt fyrir allt breyst eitthva eirri hlfu ld, sem liin er fr v dyr sklans lukust a baki mr. Ea hva? Alla vega veit g, a jflagi, sem vi lifum n, er allt annar flagsskapur en s, sem reifst utan veggja Lra sklans mnum yngri rum.

g sagi, a g hefi heimta a f a lra eitthva um jflagi menntasklarum mnum, en fengi steina fyrir brau. Ea latnu stainn fyrir lffri. ratug sar egar g hafi skkt mr niur hagfri og hagsgu og lgfri og stjrnskipunarfri rum saman kom vel vondan, v a var g sendur forsendingu heim til mn, vestur firi, til a stofnsetja ar menntakla. g fkk algerlega frjlsar hendur v verki, v a engin var til nmskrin menntasklastigi. Og runeyti menntamla var langt burtu. g einsetti mr v a ba til skla, sem vri me fugum formerkjum vi ann lra skla, sem mr hafi leist svo miki .

etta var fmennur skli, svo a a var bara plss fyrir tvr deildir. r htu flagsvsinda- og nttruvsindadeild. Strfri var kennd til jafns bum deildum, en me eim formerkjum, a hn vri aferarfri allra vsinda. nttruvsindadeild var lg hfuhersla lffri, og vsindasaga var kjarnagrein. flagsvsindadeild var jflagi inni gafli. Vi kenndum hagfri, hagsgu og haglsingu og ar a auki helstu stjrnmlakenningar og samtmasgu. ar a auki var tnlistarnm og tnlistarsaga fullgildar greinar til stdentsprfs. etta var sem s ntmalegur skli, sem tti a ba nemendur sna undir a a vera fullgildir og virkir tttakendur lrislegu jflagi. essi tilraunastofa mn praktsku sklastarfi st tu r, sem ir, a fyrsti stdentsrgangur minn er n egar kominn sextugsaldur. Og einhver strkurinn er meira a segja orinn sjvartvegsrherra og boar hvalveiar n, tt enginn finnist markaurinn. Hagfrikennslan hefur greinilega ekki komi honum a miklum notum!

3.
Og n er spurningin: Hvor sklastefnan tli a gefist betur: S sem tilokai jflagi og kannaist ekki vi a sem akademiskt vifangsefni; ea hin, sem hleypti jflaginu inn sklastofuna, en trlega kostna hfilegrar fjarlgar fr hversdagslegum vifangsefnum samtmans?
Hva er akadema? Flabeinsturn, ar sem andleg gulker og bkaormar huga sgildar spurningar sannleiksleitarinnar og vandaml ri vsinda? Sem er aeins fri fmennrar eltu - rvalshps - og v ekki anda lris. Ea sklinn a vera snei af lfinu anda amrsks pragmatisma, ar sem allir f eitthva vi sitt hfi og teljast a v leyti betur undir a bnir a valda hversdagslegum verkefnum snum jflaginu utan sklaveggjanna?

Einu sinni ttist g vita svari. En n er svo komi, a g er fullur efasemda. jflagi grginnar er bara ein lfsskoun tekin gild: Hagnaarvonin. Eina starfsemin, sem rtt sr, er arsemin. Eini mlikvarinn sem gildir um rangur inn lfinu, er ausfnunin. Eina menntunin, sem talin er nokkurs viri svona jflagi, er MBA skammstfun sem tknar Meistari Brltri Ausfnun. Lgmarki er bachelor girnd, me eigingirni sem aukagrein.
Hvers konar skla arf jflag af essu tagi? ar er vntanlega ltil eftirspurn eftir Hellas og Rm. Og jmegunarfrin hagfrin hltur a vkja fyrir hrafer ausfnunarfrum. Motti verur: How to get rich, quick, without really trying.? Vsindi, menning, ri listir etta m svo sem fljta me, en upp n og miskunn lmusunnar fr ggerarstofnunum auvaldsins .e.a.s. ef a er frdrttarbrt fr skatti.

g vinkonu, sem er nkomin heim fr nmi og starfi rman ratug austan hafs og vestan. Hn er hmenntu, fjlfr og flnk. Hn hefur veri a lesa atvinnuauglsingarnar dagblunum undanfarna mnui. a er urmull starfa boi fyrir aufringa og endurskoendur, fjfestingarrgjafa og vxtunartkna, tlvunrda og bkhaldara. En hvaa strf eru boi fyrir mennta flk? a eru vst aallega nturvarastrf lagerum, sjkrahsum og htelum. Barjnar skast einnig til starfa, ef tliti er lagi.

Svo leyfa menn sr a kalla etta upplsingar- ea ekkingarjflagi. Var a ekki einmitt etta, sem Orwell tti vi, egar hann kallai tunguml martraarjflagsins 1984, double speak fugmli?

Fyrir hundra rum tskrifaist seinasti rgangur eirra stdenta fr Lra sklanum Reykjavk, sem hfu margra ra sklun hvoru tveggja, latnu og grsku. Af v tilefni sagi Steingrmur Thorsteinsson, rektor og jskld, sklaslitaru sinni, a n hefi hann tskrifa seinasta rgang menntara manna slandi.

Skyldi hann haf haft rtt fyrir sr?

Jn Baldvin Hannibalsson

Deila Facebook

Skrifa ummli

Nafn
Netfang
Skilabo
Skru inn etta or
ennan reit