Greinasafn

2017
 »oktˇber

 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

25.7.2007

═ MINNINGU EINARS ODDS KRISTJ┴NSSONAR

Ůjˇ­arsßttarsamningarnir snemma ß tÝunda ßratug seinustu aldar voru stˇra stundin ß pˇlitÝskum ferli Einars Odds Kristjßnssonar. Ůa­ er vafamßl, hvort ■essir samningar hef­u komist ß ßn hans atbeina. Au­vita­ ßttu fleiri gˇ­an hlut a­ ■vÝ mßli, en ßrŠ­ni Einars Odds og sannfŠringarkraftur kunna a­ hafa rß­i­ ˙rslitum. Fyrir ■etta stendur Ýslenska ■jˇ­in Ý ■akkarskuld vi­ Einar Odd Kristjßnsson. Vi­urkenning manna ß lofsver­ri framg÷ngu Einars Odds Ý ■essu mßli fÚkk m.a. s. birtingarform Ý tungutakinu, ■vÝ a­ lengi ß eftir var til hans vÝsa­ undir sŠmdarheitinu "bjargvŠtturinn frß Flateyri."

MikilvŠgi ■essara tilteknu kjarasamninga er tr˙lega hulin rß­gßta ÷­rum en ■eim, sem ˇlust upp Ý ver­bˇlgu■jˇ­fÚlaginu Ýslenska. Ůrßlßt ver­bˇlga var ß ■essum ßrum innbygg­ Ý sjßlft stjˇrnkerfi­ og or­in a­ sÚrst÷kum lÝfsstÝl. Ver­bˇlgan var kn˙in ßfram af sjßlfvirkri vÝxlverkan ver­lags og launa. Kjarasamningar, jafnvel upp ß tugi prˇsenta, hÚldu ekki, ■vÝ a­ kaupmßtturinn eyddist Ý ver­bˇlgunni. Ver­bˇlguvŠntingarnar střr­u hugsunarhŠtti og ath÷fnum fˇlks. Glata­ur var geymdur eyrir. Sparna­ur var nßnast refsivert athŠfi. Engir haldbŠrir mŠlikvar­ar voru til ß ar­semi fjßrfestinga. Allt var tali­ borga­ sig, ef ■a­ var bundi­ nˇgu hratt Ý steinsteypu. Munurinn ß ver­lagi og tilkostna­i innan lands og me­al vi­skipta■jˇ­a kalla­i ß reglubundnar gengisfellingar krˇnunnar til ■ess a­ halda sjßvar˙tveginum a­ me­altali ofan vi­ n˙lli­.

TÝ­ar gengisfellingar virku­u sem olÝa ß eld ver­bˇlgunnar. A­rar atvinnugreinar ßttu erfitt uppdrßttar Ý sambřli vi­ sveiflurnar Ý sjßvar˙tveginum. Ůa­ skorti allan st÷­ugleika til ■ess a­ unnt vŠri a­ byggja upp samkeppnishŠfan atvinnurekstur til framb˙­ar. Forstjˇrar fyrirtŠkjanna ■urftu a­ redda hlutunum milli gengisfellinga. Stjˇrnmßlamenn lif­u milli vÝsit÷lutÝmabila og ■urftu reglulega a­ grÝpa til reddinga, sem einatt reyndust ■ˇ vera brß­abirg­akukl til skamms tÝma.

Eftir ß a­ hyggja gengur ■a­ kraftaverki nŠst, hvernig m÷nnum tˇkst a­ tryggja hagv÷xt, atvinnu og batnandi lÝfskj÷r Ý ■jˇ­fÚlagsumhverfi, sem drˇ meiri dßm af fjßrhŠttuspili en fyrirhyggju. Kannski er ofmŠlt, a­ yngstu kynslˇ­inni sÚ fyrirmuna­ a­ skilja svona stjˇrnarhŠtti Ý ljˇsi ■ess, a­ hagstjˇrnin undanfarin misseri hefur um margt minnt ß gamla daga: Vi­ erum aftur farin a­ upplifa ver­bˇlgu langt umfram vi­skiptal÷nd ßsamt ˇbr˙anlegum vaxtamun og gengissveiflum, sem eru ˙tflutnings- og samkeppnisgreinum fj÷tur um fˇt. En reynslan af gamla ver­bˇlgu■jˇ­fÚlaginu Štti ■ß a­ vera ungum jafnt sem ÷ldnum vÝti til varna­ar og lexÝa til a­ lŠra af.

Ůjˇ­arsßttarsamningarnir ß sÝnum tÝma h÷f­u a­ markmi­i a­ koma b÷ndum ß ver­bˇlgu, sem ■ß haf­i fest sig Ý sessi ß bilinu 30-40%. Til ■ess ■urfti kjarasamninga til langs tÝma, sem mi­u­u a­ var­veislu kaupmßttar umsaminna launa vi­ skilyr­i st÷­ugs ver­lags. Til ■ess a­ nß ■essum markmi­um ■urfti sameiginlegt ßtak verkalř­shreyfingar, vinnuveitenda og rÝkisvalds. Ůar ■urfti hver og einn a­ standa vi­ sitt. Og ■a­ ■urfti a­ rÝkja traust milli manna um, a­ allir leg­u sig fram um a­ nß settum markmi­um, hver ß sÝnu svi­i. Og a­ enginn mundi skerast ˙r leik e­a hopa undan, ■ˇtt ß mˇti blÚsi.

Fyrsti ma­urinn, sem Úg man eftir, a­ bo­a­i nau­syn nřrra vinnubrag­a vi­ kjarasamninga til a­ tryggja st÷­ugleika og var­veita kaupmßtt, var Ůr÷stur Ëlafsson, ■ßverandi framkvŠmdastjˇri Dagsbr˙nar. Ůa­ vakti athygli, a­ hann ßrŠddi a­ setja fram ■essar nřstßrlegu og umdeildu hugmyndir ß fundi Dagsbr˙narmanna Ý I­nˇ. Gu­mundur J. Gu­mundsson, hinn a­sˇpsmikli forma­ur Dagsbr˙nar ß ■eirri tÝ­, tˇk ■essar hugmyndir upp og mŠlti fyrir ■eim Ý rŠ­u og riti.

Samt sem ß­ur er ■a­ sta­reynd, a­ fßir h÷f­u tr˙ ß, a­ nau­synleg samsta­a gŠti tekist, ■ar sem enginn mßtti skerast ˙r leik, ef ekki ßtti illa a­ fara. ┴hŠttan var ■vÝ mikil, ekki sÝst fyrir forystumenn Ý verkalř­shreyfingunni og ■ß stjˇrnmßlamenn, sem ßttu lÝf sitt undir almannahylli.

Ůa­ var ■jˇ­argŠfa, a­ Einar Oddur Kristjßnsson var or­inn forma­ur Vinnuveitendasambandsins ß ■essum tÝma. Ůrßtt fyrir litla formlega skˇlag÷ngu haf­i hann mikla reynslu af ßhŠttus÷mum rekstri Ý sjßvar˙tvegi. Hann var e­lisgreindur, fljˇtur a­ lŠra, ßtti au­velt me­ a­ greina aukaatri­i frß a­alatri­um og var skjˇtur til ßkvar­ana, ■egar ß ■urfti a­ halda. En fyrst og sÝ­ast var hann kjarkmikill Vestfir­ingur, sem ■or­i a­ leggja allt undir og tefla djarft til vinnings.

Ůrßtt fyrir ßgj÷f og kl˙­ur, sem stefndi ÷llu ferlinu Ý tvÝsřnu, tˇkst me­ ■rautseigju a­ nß settu markmi­i. Me­ sameiginlegu ßtaki tˇkst a­ koma ver­bˇlgunni ni­ur Ý eins stafs t÷lu, og koma ■ar me­ Ý veg fyrir, a­ h˙n fŠri ˙r b÷ndunum me­ ■eim h÷rmulegu aflei­ingum, sem ■ß hef­u af hlotist. Ůa­ tˇkst a­ var­veita kaupmßtt umsaminna launa og tryggja atvinnulÝfinu meiri st÷­ugleika og festu. Me­ EES samningnum tˇkst sÝ­an a­ festa ■ennan ßrangur Ý sessi me­ margf÷ldun heimamarka­arins og l÷glei­ingu ß n˙tÝmalegu samkeppnisumhverfi ß evrˇpska efnahagssvŠ­inu.

Ůetta var upphafi­ a­ mesta blˇmaskei­i ═slandss÷gunnar fyrr og sÝ­ar. Ůessi saga er enn ˇskrß­. En ■egar a­ ■vÝ kemur, a­ h˙n ver­ur ranns÷ku­ og ritu­, mun Einars Odds Kristjßnssonar ver­a a­ gˇ­u geti­. Hann reyndist vera rÚttur ma­ur ß rÚttum sta­ ß rÚttum tÝma. SŠmdarheiti­ "bjargvŠtturinn frß Flateyri" reyndist ver­skulda­.

Jˇn Baldvin Hannibalsson

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit