Greinasafn

2017
 »j˙nÝ

 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

10.8.2005

HANNES HAFSTEIN- MINNING

ôErt ■˙ ■essi frŠgi Hannes?ö - spur­i Gro Harlem Brundtland, forsŠtisrß­herra Noregs ■egar Úg kynnti fyrir henni Hannes Hafstein, a­alsamningamann ═slands Ý samningum EFTA-rÝkjanna vi­ Evrˇpusambandi­ um Evrˇpska efnahagssvŠ­i­. Ůa­ sem vi­ k÷llum EES Ý daglegu tali. Tˇnninn gaf til kynna a­ henni ■Štti nokku­ til ■ess koma a­ taka Ý h÷ndina ß ■essum alrŠmda samninga■jarki ═slands. Ůeir eru ekki margir, embŠttismenn Ýslenskir, sem forsŠtisrß­herrar Ý ˙tl÷ndum leita uppi ß al■jˇ­afundum til ■ess a­ mega kasta ß ■ß kve­ju. Stjˇrnmßlaforingjum, hverrar ■jˇ­ar sem ■eir eru, er yfirleitt flest anna­ betur gefi­ en ÷rlŠti Ý gar­ annarra. Ůessi saga segir ■vÝ meira en m÷rg or­ um ■au bŠ­i ľ Gro Harlem og Hannes.

Starf a­alsamningamanns ═slands Ý EES - samningunum vi­ Evrˇpubandalagi­ var hßpunkturinn ß starfsferli Hannesar Hafsteins. Hafi einhverjir haft um ■a­ efasemdir fyrirfram, a­ Hannes vŠri rÚttur ma­ur ß rÚttum sta­ Ý ■vÝ vandasama hlutverki, ■ß velktist enginn Ý vafa um ■a­ eftirß. Hvorki vi­, sem bßrum pˇlitÝska ßbyrg­ ß samningsger­inni, nÚ vi­semjendur okkar, hi­ har­sn˙na samningagengi Evrˇpusambandsins, sem hefur samningatŠkni a­ atvinnu alla daga ßrsins. ═sland fˇr Ý ■rÝgang me­ forystu fyrir EFTA rÝkjunum ß samningstÝmanum, ■.ß.m. bŠ­i Ý upphafi og ß endasprettinum. ┴­ur en sest var a­ samningabor­i lak ■a­ ˙t Ý sŠnsku pressunni a­ sŠnski utanrÝkisvi­skiptarß­herrann ■ßverandi, Ulf Dinkelspiel, vŠri me­ b÷ggum hildar yfir ■vÝ a­ eiga ■jˇ­arhagsmuni sŠnska rÝkisins undir ôlitlaö ═slandi. ŮŠr raddir ■÷gnu­u fljˇtlega. ôŮessi frŠgi Hannesö ľ sem Gro Harlem vildi fß a­ berja augum ľ lÚt ekki a­ sÚr hŠ­a.

Hva­ var ■a­ sem ger­i Hannes Hafstein a­ rˇmu­um samningamanni fyrir h÷nd EFTA rÝkjanna og ═slands? Var hann svona miklu snjallari l÷gfrŠ­ingur en hi­ ■rautreynda lagaklŠkjagengi ESB Ý Brussel? ┴rei­anlega ekki. Kunni hann tollskrß Evrˇpusambandsins betur en h÷fundar hennar? Varla. Hva­ var ■a­ ■ß? Hann vissi einfaldlega flestum ÷­rum betur hva­ skipti mßli ľ og hva­ ekki ľ fyrir umbjˇ­endur sÝna. Hann gat veri­ sveigjanlegur ■egar kom a­ aukaatri­um og kunni a­ lßta ■a­ lÝta ˙t sem fˇrnfřsi Ý nafni sanngirni. En ■egar kom a­ a­alatri­um ľ ■essu sem vi­ k÷llum ■jˇ­arhag ľ var hann ˇhagganlegur me­ ÷llu svo a­ ja­ra­i vi­ ˇsvÝfni. Ůß dug­u engar fort÷lur, engar umvandanir, engar skÝrskotanir. Ekkert hreif. Jafnvel ■ˇtt samningamenn samstarfs■jˇ­a, sem sßtu okkar megin vi­ bor­i­, sßrbŠndu okkur Ý nafni samst÷­unnar a­ sřna sanngirni og slß af řtrustu kr÷fum, sat Hannes klossfastur vi­ sinn keip. ŮvÝ til ßrÚttingar lag­i reykjarkˇfi­ ˙r pÝpu ôHr. Neiö, eins og hann var stundum uppnefndur, fyrir vit vi­semjenda svo a­ ■eim s˙rna­i Ý augum og ■eir sßu vart handa sinna skil. ╔g hef stundum velt ■vÝ fyrir mÚr sÝ­ar, hvernig fari­ hef­i, ef reykingar hef­u ■ß ■egar veri­ banna­ar Ý kanselÝum Evrˇpu. Ůa­ er engan veginn sjßlfgefi­, ■vÝ ■ess voru dŠmi a­ menn hÚldust ekki vi­ Ý nßvist vi­ samingamanninn ľ og bßru vi­ heilsufarsßstŠ­um.

Einhverju sinni ß lokasprettinum, ofbau­ Dr. Frans Andriessen, utanrÝkisvi­skiptakommisar framkvŠmdastjˇrnarinnar, svo ■vergir­ingshßttur ═slendinga a­ hann kalla­i yfir salinn svo a­ ekki fˇr framhjß neinum: ô Ůi­ skulu­ ekki halda, ═slendingar, a­ ■i­ fßi­ hÚr allt fyrir ekkertö. AndstŠ­ingar EES ľ samningsins, ■essir sem n˙ lofa hann og prÝsa kv÷lds og morgna og mi­jan dag, eignu­u mÚr ranglega ■essi ummŠli um a­ vi­ hef­um fengi­ ôallt fyrir ekkertö. En ■a­ sem Adriessen var a­ skamma okkur ═slendinga fyrir hefur sÝ­ar veri­ skilgreint af frŠ­im÷nnum sem ôofbeldishneig­ lÝtilmagnansö. Ůa­ skÝrskotar til ■ess a­ almenningsßliti­ leyfi ekki a­ GolÝat neyti aflsmunar vi­ DavÝ­ ľ og smß■jˇ­ir geti skßka­ Ý ■vÝ skjˇlinu. ═slendingar lŠr­u ■essi bellibr÷g­ Ý ■orskastrÝ­um sÝnum vi­ Breta og beittu ■ß ■essum br÷g­um me­ gˇ­um ßrangri. Ůa­ minnir okkur ß a­ vi­urkenning 200 mÝlna l÷gs÷gu strandrÝkja yfir au­lindum sjßvar a­ ■jˇ­arrÚtti og EES ľ samingurinn vi­ Evrˇpusambandi­ eru stˇru tindarnir ß vegfer­ ═slendinga sem sjßlfstŠ­rar ■jˇ­ar hinga­ til, Ý samskiptum okkar vi­ a­rar ■jˇ­ir. EmbŠttismennirnir, sem hÚldu fram mßlsta­ ═slands Ý samningum vi­ a­rar ■jˇ­ir Ý ■essum stˇrmßlum hÚtu Hans G. Andersen og Hannes Hafstein. A­ ÷­rum ˇl÷stu­um hljˇta ■eir a­ teljast bera h÷fu­ og her­ar yfir a­ra embŠttismenn Ý ■jˇnustu ═slendinga ß lř­veldistÝmanum. Ůessir menn uxu af verkum sÝnum. ═slenska ■jˇ­in mun lengi njˇta ■eirra verka.

Fyrr ß ■essu ßri minntust okkar fyrrverandi bandalags■jˇ­ir Ý EFTA, Finnar, SvÝar og AusturrÝkismenn ■ess a­ tÝu ßr voru li­in frß ■vÝ a­ ■Šr yfirgßfu EFTA og gengu Ý Evrˇpubandalagi­ ßri­ 1995. Frams÷gumenn ß mßl■inginu voru allir fyrrverandi samstarfsmenn Ý EFTA og Ý samningunum um EES. Ůeir voru Franz Vranitsky, fv. kanzlari AusturrÝkis, Matt Hellstr÷m, fv. utanrÝkisvi­skiptarß­herra SvÝa og Pertti Salolainen, fv. utanrÝkisvi­skiptarß­herra Finna og nßinn persˇnulegur vinur. Fyrir utan frams÷gumennina brß fyrir m÷rgum kunnuglegum andlitum ˙r samningagengjum EFTA ľ ■jˇ­a for­um daga, sem minnti mig ß hva­ EFTA var eitthva­ notalegur kl˙bbur me­an hann var og hÚt. Allir heilsu­ust (a­ Ýslenskum si­) a­ fyrra nafni og hittust ÷­ru hverju me­ m÷kum og ger­u sÚr gla­an dag. Ësjaldan ■ß­u menn m.a.s. heimbo­ hver hjß ÷­rum. EFTA var, eftir ß a­ hyggja, eins konar holdgervingur hins b˙ddÝska mottˇs um a­ smßtt sÚ fagurt. Samt muna­i heldur betur um EFTA ľ ■jˇ­irnar sameiginlega ß marka­storgi heimsvi­skiptanna. ŮŠr voru fyrirfer­armeiri Ý vi­skiptum vi­ Evrˇpusambandi­ ß ■essum ßrum en BandarÝkin og Japan til samans. Ůa­ munar um minna. En ■rßtt fyrir ■essa b˙sŠld var bÝrˇkratÝi­ undir stjˇrn ľ og stutt Ý brosi­. Ůetta var allt svo lˇkalt og Ý mannlegum skala.

Hversu oft hef Úg ekki hitt gamla EFTA fÚlaga ■essi sÝ­ustu ßr ß mßl■ingum Ý Evrˇpu ■ar sem vi­ l÷­umst enn hver a­ ÷­rum Ý krafti sameiginlegra minninga um gamla gˇ­a daga. Og ■annig var ■a­ lÝka ß tÝu ľ ßra afmŠlishßtÝ­inni Ý Helsinki Ý tilefni af inng÷ngunni Ý Evrˇpusambandi­. En af ■vÝ a­ margir ■essarra EFTA ľ forkˇlfa eru n˙ or­nir fyrrverandi hitt og ■etta, h÷f­u menn tÝma til a­ setjast saman utan vi­ formlega rß­stefnudagskrß til ■ess a­ bera saman bŠkurnar.

Frams÷gumennirnir fˇru a­ vÝsu samviskusamlega me­ r÷k sÝn fyrir ■vÝ af hverju ■a­ bar brřna nau­syn til fyrir ■eirra ■jˇ­ir a­ stÝga skrefi­ til fulls og ganga Ý Evrˇpusambandi­. Og reyndar er ■a­ rÚtt: Ůessum ■remur (AusturrÝki, SvÝ■jˇ­ og Finnlandi) hefur vegna­ ■ar vel. Ůetta eru ■jˇ­ir sem skara fram ˙r. ŮŠr eru ekki haldnar neinni uppdrßttarsřki. ŮŠr eru flinkar ß brimbrettum al■jˇ­avŠ­ingarinnar og ■urfa ekki a­ kvarta. Samt gat Úg ekki a­ mÚr gert a­ strÝ­a mÝnum g÷mlu fÚl÷gum me­ ■vÝ a­ ■ylja yfir ■eim EFTA ľ statistÝk: Um hagv÷xtinn, ■jˇ­artekjur ß mann, hßtŠknidreifinguna og samkeppnishŠfnina og sag­i svo: ôTop that, laggards!ö.

Ůß kva­ vi­ hljˇ­ ˙r horni Ý finnskum baritˇn: ô١ n˙ vŠri a­ ■i­ ═slendingar geti­ bori­ ykkur mannalega. Ůa­ er allt af ■vÝ a­ ■i­ b÷r­u­ Ý gegn me­ okkar hjßlp ľ svo rosalega gˇ­an samning Ý EES. Fengu­ ■i­ ekki allt fyrir ekkert? Hva­ hÚt hann aftur ■essi Evrˇpuskelfir ykkar? K÷llu­um vi­ hann ekki hr.Nei ľ hr.Hafstein, var ■a­ ekki? Me­ ■ess konar ■rjˇskuhunda vi­ samningabor­i­ ß Evrˇpusambandi­ ekki sjens. Vi­ reyndum a­ apa eftir honum ■egar vi­ s÷mdum um inng÷ngu okkar Ý ESB 1995. En vi­ gßtum ■a­ ekki. Okkur vanta­i karakterinnö.

Ůa­ tˇk sig upp gamalt bros. ╔g var greinilega Ý gˇ­um fÚlagsskap. Vi­ lyftum glasi og skßlu­um fyrir ôhr. Neiö Hafstein a­alsamningamanni. Ůeir hafa ekki gleymt honum enn.
Vi­ BryndÝs flytjum Ragnhei­i, b÷rnum ■eirra, barnab÷rnum og fj÷lskyldu allri hlřjar sam˙­arkve­jur um lei­ og vi­ minnumst hins mŠta manns me­ vir­ingu og eftirsjß.

Helsinki, 10.ßg˙st, 2005

Jˇn Baldvin Hannibalsson

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit