Greinasafn

2017
 »maÝ

 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

9.11.2006

VITJUNART═MI

Kosninga˙rslitin 1978 - fyrir tŠpum 30 ßrum - voru eins og pˇlitÝskur jar­skjßlfti, a.m.k. 7.5 ß Richter. Ůa­ skalf allt og n÷tra­i. Hef­bundin helmingaskiptastjˇrn SjßlfstŠ­isframsˇknarflokksins var vi­ v÷ld, ■ß sem n˙. Stjˇrnmßlaforystan Ý landinu bar sřnileg ■reytumerki, eftir a­ hafa hjakka­i Ý sama farinu ßrum saman, ßn ßrangurs. Undir ni­ri krauma­i ˇßnŠgja, sem braust upp ß yfirbor­i­ Ý kosningunum. TvÝflokkur helmingaskiptanna galt afhro­. A-flokkana vanta­i a­eins ■rjß ■ingmenn Ý starfhŠfan meirihluta. Ůa­ ■ˇtti nŠstum■vÝ bylting. Kosninga˙rslitin voru krafa um breytingar. En skilabo­ nřrrar kynslˇ­ar komust ekki til skila. Stjˇrnmßlaforystan var ekki vandanum vaxin. Sjßandi sß h˙n ekki og heyrandi heyr­i h˙n ekki. Ůess vegna fˇr sem fˇr. Tˇmt kl˙­ur.

Ung kynslˇ­ og ˇ■reyjufull var a­ hasla sÚr v÷ll Ý a­draganda ■essara kosninga. Ůar fˇr fremstur Ý flokki Vilmundur Gylfason. Hann haf­i allt a­ra sřn ß ■jˇ­fÚlagi­ en ■eir kerfiskallar, sem sßtu ß fleti fyrir og v÷r­u sÚrhagsmuni hins pˇlitÝska samtryggingarkerfis af g÷mlum vana. Ůeir skildu varla, hva­ var ß sey­i. Ef krafan var ekki um frjßlsar ßstir, ■ß var h˙n a.m.k. um opin prˇfkj÷r, frjßlsa fj÷lmi­la, beint kj÷r forsŠtisrß­herra, vinnusta­asamninga um kaup og kj÷r, frjßlsan opnunartÝma verslana (og svokalla­ra skemmtista­a) og sitt hva­ fleira. Ůetta hljˇma­i rˇttŠkt og ■ar af lei­andi hŠttulegt. En kerfi­ var­ klumsa. Ůa­ stˇ­ ■etta ßhlaup af sÚr. ôArkitekt kosningasigursinsö var settur utan gar­s. Og lÝfi­ hÚlt sinn vanagang.

Um lÝf og lit.

Vonbrig­in ollu ■vÝ, a­ Vilmundur var­ vi­skila vi­ Al■ř­uflokkinn og stofna­i eigi­ mßlfundafÚlag, Bandalag jafna­armanna. Ůetta var fÝnn kl˙bbur me­ fÝnar hugmyndir. Undirtektirnar v÷ktu vŠntingar, en kosninga˙rslitin 1983 ollu vonbrig­um. Bandalagi­ var­ skammlÝft, ■ˇtt hugmyndir ■ess vŠru lÝfvŠnlegar. Flestir forystumanna ■ess gengu til li­s vi­ Al■ř­uflokkinn, ■ar sem hugmyndir brautry­jandans fengu margar hverjar framhaldslÝf Ý ■eim rÝkisstjˇrnum, sem Al■ř­uflokkurinn gaf lÝf og lit ß ßrunum 1987 til 1995.

Jar­tenging ═slands vi­ innri marka­ og samkeppnisumhverfi Evrˇpu lag­i grunninn a­ gerbreyttu ■jˇ­fÚlagi. Ůa­ tˇk tÝmann sinn a­ hrinda ■essum hugmyndum Ý framkvŠmd. Treg­ul÷gmßli­ (helmingaskiptasamlagi­, sem n˙ vŠri kalla­ ohf) lŠtur ekki a­ sÚr hŠ­a. Eftir sÚrstakt hagsŠldarskei­ Ý r˙man ßratug er ═sland komi­ Ý fremstu r÷­ rÝkustu ■jˇ­a heims. EES margfalda­i heimamarka­inn 300-falt ß einu vetfangi. Hagkerfi­ var­ allt Ý einu nokkrum n˙merum of stˇrt. Skuldirnar munu a­ vÝsu fylla upp Ý skˇstŠr­ina, hŠgt en ÷rugglega. Ůetta hefur gerst hratt. ═sland er ekki lengur verst÷­. Ůa­ kallast n˙ al■jˇ­avŠtt ■jˇnustusamfÚlag Ý fremstu r÷­. Breytingarnar hafa gerst svo hratt, a­ vi­ erum rÚtt a­ byrja a­ ßtta okkur ß ■vÝ, a­ eyjan Ý nor­ri er or­in a­ al■jˇ­avŠddu fj÷l■jˇ­asamfÚlagi. Og nota bene: Einhverju mesta ˇjafna­ar■jˇ­fÚlagi Evrˇpu, ■ar sem gjßin milli rÝkra og fßtŠkra dřpkar hra­ar en vÝ­ast hvar.

Fyrir komandi kosningar vori­ 2007 stendur ═slands farsŠlda frˇn frammi ß ystu n÷f ß krossg÷tum: Viljum vi­ tilheyra hinu norrŠna velfer­arsamfÚlagi e­a rekur okkur ľ nau­ug, viljug ľ Ý ßttina a­ hinu ofbeldisfulla villta vestri? Kannski er ■etta spurningin, sem skiptir mestu mßli Ý kj÷rb˙­inni vori­ 2007: Viljum vi­ sn˙a ß vit Evrˇpu ■rßtt fyrir allt, e­a bÝ­ur okkar hlutskipti fylkis Ý AmerÝku, - n˙mer fimmtÝu og eitt - e­a Ý kaupfÚlagi vi­ Alaska?

Um samhengi hlutanna.

Er eitthvert samhengi Ý ■essu ÷llu saman? Hugsum um ■a­. Ůegar ═sland gekk Ý NATO, kraf­ist utanrÝkisrß­herra ═slands, Bjarni Benediktsson, ■ess, a­ a­ildarÝkin vi­urkenndu sÚrst÷­u ═slands sem lands ßn hers og vopna, og a­ aldrei yr­i erlendur her ß ═slandi ß fri­artÝmum. Ůegar ═slendingar ger­u varnarsamning vi­ BandarÝkin 1951, vildu BandarÝkjamenn, a­ hann yr­i ßn uppsagnarßkvŠ­is. Bjarni Benediktsson, untanrÝkisrß­herra ═slands, svara­i ■vÝ til, a­ heldur vildu ═slendingar taka ■ß ßhŠttu a­ vera ßn landvarna, en a­ sŠta slÝkum afarkostum. Ůess vegna voru gagnkvŠm uppsagnarßkvŠ­i Ý varnarsamningnum. Ůess vegna getum vi­ sagt varnarsamningnum upp, ■÷kk sÚ Bjarna.

Ůegar vi­ lß, a­ ═sland yr­i innilyksa Ý hßlfsovjesku flokksrŠ­iskerfi helmingaskiptaflokkanna og yr­i ˙tiloka­ frß samrunaferlinu Ý Evrˇpu, tˇk Gylfi Ů. GÝslason, lei­togi Al■ř­uflokksins, af skari­ og leiddi okkur inn Ý frÝverslunarsamt÷k Evrˇpu (EFTA). Ůa­ hef­i a­ vÝsu ekki gengi­, ef Gylfi hef­i ekki ß ßratug Vi­reisnarstjˇrnarinnar haft frumkvŠ­i a­ ■vÝ a­ aflÚtta ßnau­ rÝkisforsjßr sk÷mmtunarkerfisins, sem helmingaskiptaflokkurinn haf­i ■r÷ngva­ upp ß okkur, meira a­ segja l÷ngu eftir dau­a StalÝns.

Vilmundi Gylfasyni voru a­ vÝsu mislag­ar hendur Ý fj÷lmi­lafßrinu, en hugmyndir n˙tÝmalegrar jafna­arstefnu um kraftbirtingu marka­arins undir lei­s÷gn lifandi lř­rŠ­is, vÝsu­u til framtÝ­ar, sem reyndist řkjulaus og s÷nn. Ůa­ er sagt, a­ fßir njˇti eldanna, sem fyrstir kveikja ■ß. Lßtum vera. Ůannig er lÝfi­. Ůa­ er ekki ■ar me­ sagt, a­ vi­ ■urfum ÷ll a­ vera s÷gulegar ge­lur­ur ßn minnis og markmi­s.

Framundan eru kosningar. Ůß ber a­ kjˇsa mann og annan. En aftur a­ samhengi hlutanna. Me­ stofnun Samfylkingarinnar fyrir fßeinum ßrum ßtti gamall draumur a­ rŠtast. Ůessi draumur um sameiningu jafna­armanna er jafngamall hreyfingunni og ■vÝ l÷ngu tÝmabŠrt a­ draga hann ofan ˙r draumheimum ni­ur ß hi­ jar­neska plan. ŮvÝ a­ jafna­arstefnan snřst ekki um paradÝs ß himnum, heldur um rÚttlŠti ß j÷r­u. Jafna­artefnan ß marga strengi Ý h÷rpu sinni. Til ■ess a­ nß hinum hreina tˇni ver­ur a­ stilla saman ■ß strengi alla. Hina hreinu og klßru umbˇtastefnu Al■ř­uflokksins, menningarvitund Al■ř­ubandalagsmanna og kr÷fu ■eirra um herlaust land. JafnrÚttiskr÷fur Kvennalistans og hugmyndir Bandalags jafna­armanna um hei­arlega stjˇrnsřslu. ═ h˙si f÷­urins eru margar vistarverur, eins og ■ar stendur. En allir, sem ■ar b˙a, ■urfa a­ koma a­ hinu sameiginlega bor­i, ■ar sem rß­um er rß­i­ til lykta.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷fundur var forma­ur Al■ř­uflokksins 1984-96)

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit