Greinasafn

2017
 »oktˇber

 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2016
 »desember
 »nˇvember
 »oktˇber
 »september
 »ßg˙st
 »j˙lÝ
 »j˙nÝ
 »maÝ
 »aprÝl
 »mars
 »febr˙ar
 »jan˙ar
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
1989

Articles in English

2.11.2016
JBH interview Scotland

Read more

14.9.2016
WHAT┤S WRONG WITH EUROPE ľ AND WHY DON┤T YOU FIX IT?

Read more

9.9.2016
WHAT CAN WE LEARN FROM THE NORDIC MODEL?

Read more

31.3.2016
HOW TO SAVE CAPITALISM FROM THE CAPITALISTS - AND DEMOCRACY FROM THE PLUTOCRATS?

Read more

15.2.2016
The Transition from totalitarianism to democracy: WHAT CAN WE LEARN FROM THE BALTIC ROAD TO FREEDOM AND POST-INDEPENDENCE EXPERIENCE?

Read more

All articles in English

25.10.2006

MAđUR Ađ MEIRI

Morgunbla­i­ skřrir lesendum sÝnum frß ■vÝ ß forsÝ­u 22. okt. s.l. Ý heimsfrÚttarsta­, a­ sß grunur hafi "lŠ­st a­" formanni SjßlfstŠ­isflokksins, Geir Haarde, a­ ˇpr˙ttnir a­ilar reyni a­ koma h÷ggi ß SjßlfstŠ­isflokkinn almennt og sÚr Ý lagi vin hans og vopnabrˇ­ur, Bj÷rn Bjarnason, dˇmsmßlarß­herra, vegna prˇfkj÷rs flokksins n˙ um helgina.SamkvŠmt frÚttinni vara­i forma­urinn s÷fnu­ sinn vi­ ■essum ˇpr˙ttnu a­ilum og skora­i ß SjßlfstŠ­ismenn a­ slß skjaldborg um hinn h÷fu­setna dˇmsmßlarß­herra. Var helst ß formanninum a­ skilja, a­ ekki mundi af veita, enda ■ess skemmst a­ minnast, a­ dˇmsmßlarßherrann rei­ ekki feitu hrossi frß atl÷gu sinni a­ ReykjavÝkurlistanum og Ingibj÷rgu Sˇlr˙nu, borgarstjˇra um ßri­, ■rßtt fyrir dyggilegan stu­ning ■ßverandi formanns.

En hverjir eru ■essir "ˇpr˙ttnu a­ilar"? Sem betur fer ■arf ekki lengi a­ leita ■eirra, ■vÝ a­ ■eir hafa ekki sÚ­ ßstŠ­u til a­ fara huldu h÷f­i. Ůeir eru ١r Whitehead, sagnfrŠ­ingur, Andri Ëttarsson, nřrß­inn framkvŠmdastjˇri SjßlfstŠ­isflokksins og Borgar ١r Einarsson, forma­ur Sambands ungra SjßlfstŠ­ismanna (SUS). Ůa­ ver­ur a­ segja ■essum m÷nnum til hrˇss, a­ ■eir sigla ekki undir f÷lsku flaggi og vega ekki ˙r launsßtri, eins og hlerunarsÚrfrŠ­ingar leyni■jˇnustunnar vega a­ fˇrnal÷mbum sÝnum. Ëhrˇ­ursmenn koma sjßldan fram undir fullu nafni, eins og ■eir vita manna best Ý Valh÷ll.

Spurningar sem kalla ß sv÷r.

En hva­ hafa ■essir ■remenningar gert ß hlut dˇmsmßlarß­herrans, sem ver­skuldar ■a­, a­ forma­urinn uppnefni ■ß sem "ˇpr˙ttna a­ila"? ŮvÝ er fljˇtsvara­. Einn hefur afhj˙pa­ ■ß sta­reynd, a­ einn helsti forystuma­ur SjßlfstŠ­isflokksins stofna­i ß laun leyni■jˇnustu, sem m.a. njˇsna­i um pˇlitÝska andstŠ­inga ß Al■ingi. Hinir tveir hafa har­lega gagnrřnt ßform n˙verandi dˇmsmßlarß­herra um a­ stofna sambŠrilega leyni■jˇnustu me­ l÷gformlegum hŠtti. Allir ■rÝr eru yfirlřstir SjßlfstŠ­ismenn, svo a­ deilur ■eirra mega heita innanh˙ssmßl. Samt sem ß­ur er ■a­ svo, a­ ni­urst÷­ur ■essara deilna var­a ■jˇ­ina alla, ■vÝ a­ andstŠ­ingar SjßlfstŠ­isflokksins gŠtu enn sem fyrr or­i­ fˇrnarl÷mb hinnar nřju leyni■jˇnustu.

١r Whitehead hefur Ý grein Ý (hugmynda)frŠ­iritinu Ůjˇ­mßlum upplřst, a­ Bjarni Benediktsson, ■ßv. dˇmsmßlarß­herra SjßlfstŠ­isflokksins hafi upp ˙r 1950 stofna­ "strangleynilega ÷ryggis■jˇnustudeild", sem var flestum hulin Ý Ýslenska stjˇrnkerfinu. Greinarh÷fundi gekk gott eitt til. Hann vildi fŠra s÷nnur ß, a­ andstŠ­ingar SjßlfstŠ­isflokksins hafi fyrr ß tÝ­ veri­ svo ofbeldishneig­ir, a­ stofnun ˇl÷glegrar leyni■jˇnustu hafi veri­ rÚttlŠtanleg af ■eim s÷kum. Me­ vÝsan til ■essarar reynslu vildi hann r÷ksty­ja nau­syn ■ess a­ stofna til leyni■jˇnustu me­ l÷gformlegum hŠtti, n˙ ■egar bandarÝska varnarli­i­ er fari­ og ˇgnvŠnleg hry­juverkavß ste­jar a­ hinum viljugu samverkam÷nnum BandarÝkjamanna Ý ═rak. ١r Whitehead vildi m.÷.o. b˙a Ý haginn fyrir ßform fˇstbrˇ­ur sÝns, dˇmsmßlarß­herrans, um a­ fß atbeina Al■ingis vi­ l÷gformlegri stofnun leyni■jˇnustu. SagnfrŠ­i ١rs ßtti a­ gera almenningi ljˇsa nau­syn ■ess arna. Nau­synin var ■eim mun brřnni sem CIA vanta­i samstarfsa­ila Ý hry­juverkastrÝ­inu, sem kynnu a­ fßst vi­ vafasamt fˇlk a­ amerÝskri fyrirmynd. Ůa­ er helst a­ skilja ß ■eim fˇstbrŠ­rum, a­ ■eir hafi b˙ist vi­ gˇ­um undirtektum vi­ svo g÷fugan mßlsta­.

Ůetta er sennilega eitthvert slysalegasta upplegg prˇfkj÷rsbarßttu, sem um getur Ý stjˇrnmßlas÷gunni. Kj÷r■okka dˇmsmßlarß­herrans er n˙ helst a­ lÝkja vi­ nashyrning Ý vÝgahug og var ■ˇ vart ß ■a­ bŠtandi. SagnfrŠ­ingurinn slysa­ist til a­ opna "Pandorubox" , og vofur fortÝ­arinnar leika n˙ lausum hala og sŠkja a­ dˇmsmßlarß­herranum ˙r ÷llum ßttum. Einf÷ldustu spurningum sem v÷knu­u vi­ grein sagnfrŠ­ingsins er ˇsvara­: Voru rß­herrar SjßlfstŠ­isflokksins ■eir einu, sem vissu um leyni■jˇnustuna? Hvers vegna var rß­herrum annarra flokka ekki ger­ grein fyrir tilvist og starfsemi leyni■jˇnustunnar? HÚlt starfsemi leyni■jˇnustunnar ßfram Ý tÝ­ vinstristjˇrna, jafnvel ■ˇtt vi­komandi rß­herrar vissu ekki af ■vÝ? Hverjir tˇku ■ß vi­ upplřsingunum? Hvernig voru upplřsingarnar nota­ar? HÚlt leyni■jˇnustustarfsemin ßfram ß laun eftir lok kalda strÝ­sins 1991? Ef svo er, hverjir stjˇrna leyni■jˇnustunni n˙?

Sakaruppgj÷f.

Ůetta eru bara fßeinar af ˇtal spurningum, sem ■jˇ­mßlagrein ١rs Whitehead vekur upp, og hann hefur ekki geta­ svara­, ■rßtt fyrir veikbur­a tilraunir Ý opnulanghundi Ý sunnudagsbla­i Moggans. Ůessar spurningar bÝ­a ■vÝ enn svars. Vilji menn Ý alv÷ru leita hei­arlegra svara ver­ur a­ hafa eftirfarandi hugfast: Upplřst umrŠ­a getur ekki fari­ fram um mßl, me­an a­gangur a­ g÷gnum mßlsins er takmarka­ur vi­ dˇmsmßlarß­herrann og tr˙na­armenn hans. Fˇrnarl÷mb hlerana geta t.d. ekki, e­li mßlsins samkvŠmt, leitt fram vitni mßli sÝnu til s÷nnunar, ■vÝ a­ hlera­ var ß laun, ■ar sem vitnum ver­ur ekki vi­ komi­. Gerendur Ý mßlinu - ■eir sem stundu­u hleranir samkvŠmt fyrirmŠlum yfirmanna- munu ekki a­ ˇbreyttu gefa sig fram, af m÷rgum ßstŠ­um. Ůeir eru bundnir ■agnarei­i og tr˙na­arskyldum. Ůar a­ auki benda vaxandi lÝkur til, a­ hleranir hafi veri­ stunda­ar ßn dˇms˙rskur­a, ■.e. me­ ˇl÷gmŠtum og refsiver­um hŠtti.

Vi­ ■essar a­stŠ­ur dugar ekki, a­ l÷gregla rannsaki l÷greglu. Ůau ummŠli forsŠtisrßherra, sem hann vi­haf­i til a­ andmŠla atbeina Al■ingis a­ mßlinu, a­ ekki sÚ betra a­ pˇlitÝkusar rannsaki pˇlitÝkusa, afhj˙pa fullkomi­ skilningsleysi ß e­li mßlsins. Mßli­ snřst um meinta misnotkun framkvŠmdavaldsins ß valdi sÝnu, m.a. gagnvart fulltr˙um l÷ggjafarvaldsins. Al■ingi ber a­ lßta slÝkt til sÝn taka. Ůar a­ auki fŠst mßli­ einfaldlega ekki upplřst nema Al■ingi veiti ■eim starfsm÷nnum leyni■jˇnustunnar fyrirfram sakaruppgj÷f, sem kunna a­ hafa gerst brotlegir vi­ l÷g, vŠntanlega skv. fyrirmŠlum yfirbo­ara sinna. Ůess vegna ber Al■ingi a­ taka upp mßli­, bŠ­i me­ ■vÝ a­ setja l÷g og skipa nefnd "valinkunnra sˇmamanna", sem njˇta trausts, til ■ess a­ rannsaka starfsemi og starfshŠtti hinnar ˇl÷glegu leyni■jˇnustu frß upphafi til dagsins Ý dag. Ůetta er hin svokalla­a "norska lei­". Ůa­ vill svo til, a­ h˙n er eina lei­in, sem er fŠr til a­ upplřsa mßli­ - leggja ÷ll spilin ß bor­i­ - og freista ■ess ■annig a­ grŠ­a undir fortÝ­arinnar.

Hvers vegna stÝga ■eir n˙ ekki fram, h÷nd Ý h÷nd, fˇstbrŠ­urnir, Geir Haarde og Bj÷rn Bjarnason, og flytja ß Al■ingi ßsamt me­ form÷nnum stjˇrnarandst÷­uflokkanna frumvarp til laga um sakaruppgj÷f ■eim til handa,sem gerst hafa brotlegir vi­ l÷gin Ý st÷rfum sÝnum Ý ■ßgu leyni■jˇnustunnar, en vilja n˙ bŠta fyrir ■au brot me­ ■vÝ a­ bera sannleikanum vitni. Sannleikurinn mun gera y­ur frjßlsa, sag­i Hjßlmar ┴rnason, ■ingflokksforma­ur Framsˇknar og haf­i fyrir ■vÝ traustar heimildir. SÝ­an Šttu forystumenn flokkanna ß Al■ingi a­ koma sÚr saman um nefndarskipan, sem hef­i a­gang a­ ÷llum g÷gnum mßlsins og leita­i eftir vitnisbur­i gerenda og ■olenda leyni■jˇnustunnar, Ý ■vÝ skyni a­ hreinsa andr˙mslofti­ og endurreisa glata­ traust ß stofnunum lř­veldisins.

Hvers vegna ekki?

Hvers vegna ekki? Ůeir segja, a­ fyrrverandi l÷greglustjˇri hafi brennt g÷gnin Ý ÷skutunnu. MÝnir heimildarmenn segja, a­ allar njˇsnaskřrslur, sem teknar voru saman um nafngreinda ═slendinga, flokksa­ild ■eirra og stjˇrnmßlasko­anir, hafi veri­ afhentar leyni■jˇnustum÷nnum bandarÝska sendirß­sins Ý ReykjavÝk. ŮvÝ mß treysta, a­ bandarÝska leyni■jˇnustan fer betur me­ sÝn g÷gn, auk ■ess sem stjˇrnsřslureglur Ý BandarÝkjunum kve­a ß um, a­gang a­ slÝkum g÷gnum innan tilgreindra tÝmamarka. Ůa­ sem brann Ý fˇrum l÷greglustjˇrans, kann ■vÝ a­ finnast hjß CIA Ý Maryland.

Ůeir segja, a­ ekki sto­i a­ bera saman ═sland og Noreg Ý ■essu tilviki. Hver er munurinn? ═ Noregi er mßli­ upplřst, en ß ═slandi er ■a­ allt Ý pukri og elur ■vÝ ß grunsemdum og tortryggni. Sß er lÝka munurinn, a­ ß ═slandi voru bandarÝskar herst÷­var, en ekki Ý Noregi. Herst÷­in og verktakar ■eirra h÷f­u ■˙sundir ═slendinga Ý sinni ■jˇnustu. Ůess vegna er tr˙legt, a­ Ýslenska leyni■jˇnustan hafi njˇsna­ um hlutfallslega langtum fleiri ═slendinga en norska leyni■jˇnustan njˇsna­i um Nor­menn. Og ■a­ er einn munur enn: ═slenska leyni■jˇnustan vir­ist hafa starfa­ a­ verulegu leyti Ý ■ßgu leyni■jˇnustu erlends rÝkis. Ůa­ hlřtur a­ teljast grafalvarlegt mßl. ╔g spyr: Hva­ mundu n˙verandi forystumenn SjßlfstŠ­isflokksins segja, ef ■a­ yr­i allt Ý einu upplřst, a­ komm˙nistar ß ═slandi hef­u afhent KGB-deild sovjeska sendirß­sins Ý ReykjavÝk skrßr um helstu tr˙na­armenn SjßlfstŠ­isflokksins, t.d. varali­ SjßlfstŠ­ismanna innan l÷greglunnar? Hvarflar a­ nokkrum manni, a­ ■eir hef­u lßti­ slÝkt kyrrt liggja?

Varna­aror­.

Ůanga­ til forystumenn SjßlfstŠ­isflokksins reka af sÚr sly­ruor­i­ ver­ur a­ taka undir vi­v÷runaror­ stjˇrnar Sambands ungra SjßlfstŠ­ismanna, undir forystu Borgars ١rs Einarssonar, gagnvart ßformum dˇmsmßlarß­herra um a­ stofna l÷gformlega Ýslenska leyni■jˇnustu Ý nßnu samstarfi vi­ pyntingarmeistara bandarÝsku leyni■jˇnustunnar. Til ■ess eru vÝtin a­ varast ■au. Og hver er sß frjßlslyndi borgari ■essa lands, sem ekki tekur heils hugar undir ■essi vi­v÷runaror­ n˙verandi framkvŠmdastjˇra SjßlfstŠ­isflokksins, Andra Ëttarssonar, gangvart ßformum dˇmsmßlarß­herrans? Ůann 13. aprÝl 2004 sag­i Andri eftirfarandi ß vefsetrinu Deiglunni.com, af gefnu tilefni:
"Fri­helgi einkalÝfs skiptir ekki lengur mßli, heldur eru sÝmhleranir ßn dˇms˙rskur­ar ekkert mßl. ═ hverju mßlinu ß fŠtur ÷­ru er gert rß­ fyrir, a­ rÚttindi borgara og almennings vÝki fyrir rß­stjˇrn og l÷greglu".
Er ■etta ■a­ sem koma skal, SjßlfstŠ­ismenn?

Sßttalei­?

Bj÷rn Bjarnason, dˇmsmßlarß­herra, er um margt vir­ingarver­ur stjˇrnmßlama­ur. Hann er betur a­ sÚr ß sÝnu svi­i en flestir kollegar hans og keppinautur og skipulag­ur Ý vinnubr÷g­um. Svo er hann l˙si­inn Ý ■okkabˇt. Ef ■essir mannkostir hÚldust Ý hendur vi­ vÝ­sřni, velvild og umbur­arlyndi, bŠri hann langt af keppinautum sÝnum. Og n˙ ß hann kj÷ri­ tŠkifŠri til a­ reka af sÚr or­spor ofstjˇrnarßrßttunnar. Hvers vegna tekur hann n˙ ekki frumkvŠ­i­ a­ sßttargj÷r­ vi­ stjˇrnarandst÷­una Ý ■essu hvimlei­a hlerunarmßli, Ý ■vÝ skyni a­ kve­a ni­ur drauga fortÝ­ar og endurreisa nau­synlegt traust almennings ß l÷ggŠslustofnunum og rÚttarfari lř­veldisins? Hverjum stendur ■a­ nŠr? Hann yr­i ma­ur a­ meiri.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷f. var utanrÝkisrß­herra 1988-95)

Deila ß Facebook

Skrifa ummŠli

Nafn
Netfang
Skilabo­
Skrß­u inn ■etta or­
Ý ■ennan reit