11.11.2008

NEYŠARĮSTAND KALLAR Į NEYŠARRĮŠSTAFANIR

Žaš ber aš taka tillögur žeirra Įrsęls Valfells og Heišars Mįs Gušjónssonar, sem žeir birtu ķ Fréttablašinu 8. nóv. s.l., um einhliša upptöku evru alvarlega. Viš venjulegar kringumstęšur hefši ég vķsaš slķkum tillögum į bug, af pólitķskum įstęšum. Meš žvķ į ég viš eftirfarandi: Viš venjulegar kringumstęšur ętti Ķsland einfaldlega aš sękja um og semja um ašild aš Evrópusambandinu og evrusvęšinu og aš lokum taka upp evru, žegar viš höfum uppfyllt įskilin skilyrši, rétt eins og ašrar žjóšir. Viš ęttum aš fara eftir settum leikreglum.

En nś er neyšarįstand. Og neyšarįstand kallar į neyšarrįšstafanir. Ķslenska žjóšin er ķ svo miklu naušum stödd aš žaš veršur aš kasta śt til hennar bjarghringnum strax. Įstandiš į strandstašnum er svo ógnvekjandi aš innan skamms getur rišiš yfir annaš brot (önnur brotlending krónunnar og nż veršbólguhrina) sem gęti lagt okkar höktandi hagkerfi einfaldlega ķ rśst į örskömmum tķma.

Viš žurfum varla frekari vitna viš um reynsluna af sjö įra tilraun Sešlabanka Ķslands meš svokallaša sjįlfstęša peningastefnu utan um krónuna og veršbólgumarkmiš upp į 2.5%. Įrangurinn lét į sér standa. Markmišin fęršust ę fjęr eftir žvķ sem tilraunin stóš lengur. Margir uršu til žess aš vara viš afleišingunum en į žį var ekki hlustaš. Fįir munu žó hafa séš fyrir aš žessi vanhugsaša stefna mundi enda meš žvķlķkum ósköpum sem raun ber vitni: hruni fjįrmįlakerfisins og greišslužroti žjóšarbśsins. Į undanförnum mįnušum hefur okkar varnarlausi gjaldmišill veriš ķ frjįlsu falli uns hann brotlenti svo harkalega aš žaš flokkast undir tęknilegt rothögg.

Žjóšin mun nś og į nęstu mįnušum upplifa afleišingarnar į eigin skinni: Gjaldeyrisskortur, sköttun og svartur markašur, innflutningsveršbólga ķ hagkerfi sem er viš žaš aš drepa į sér, gjaldžrot skuldugra fyrirtękja, fjöldaatvinnuleysi, eignamissir og landflótti. Minna mętti nś gagn gera til aš refsa einni žjóš fyrirhyggju- og įbyrgšarleysi žeirra sem veitt hafa henni forystu ķ stjórnmįlum og atvinnulķfi. En viš sitjum uppi meš oršinn hlut: Stjórnvöld efnahags- og peningamįla, sem eru rśin trausti innan lands og utan og meš gjaldmišil, sem dregur dįm af įbekingum sķnum – ž.e. hann er einskis virši. Žetta ętti aš duga til žess aš žjóšin segši einum rómi: Aldrei aftur. Viš frįbišjum okkur aš gerš verši nż tilraun, undir stjórn sömu manna, til žess aš setja krónuna aftur į flot, eins og ekkert hafi ķ skorist.

Eftir aš neyšarįstandiš skapašist hefur žjóšin horft upp į orš og geršir žeirra, sem eiga aš stjórna björgunarašgeršum į strandstašnum ķ vaxandi forundran. Aš vķsu mį žaš gott heita aš rķkisbankar eru risnir į rśstum hinna einkavęddu og aš venjuleg višskipti hér innan lands hafa veriš nokkurn veginn meš felldu. Žaš hefši getaš fariš verr. En flest annaš viršist žvķ mišur vera ķ skötulķki: Tilraun Sešlabankans til aš binda gengi krónunnar stóšst ķ nokkrar klukkustundir; vaxtafśsk Sešlabankans, lękkun stżrivaxta ķ 12% og hękkun ķ 18% nokkrum dögum seinna sżndi svo ekki veršur um villst aš žar į bę vita menn ekki sitt rjśkandi rįš; Rśssalįniš viršist gleymt og grafiš; “Icesave” deilan viš Breta og Hollendinga viršist vera ķ óleysanlegum hnśt; lįnsumsóknin til IMF viršist ekki hafa rataš į rétt heimilisfang og umsamin bjargrįš eru bara orš į blaši. Sś sjįlfsagša krafa aš nżir menn meš óflekkašar hendur taki viš stjórn Sešlabankans fęst ekki afgreidd. Krafan um aš stefnan verši tekin į Evrópusambandsašild og uppptöku evru fęst ekki rędd. Rķkisstjórnin, sem į aš stżra björgunarašgeršum og vķsa veginn til framtķšar śt śr ógöngunum, viršist vera lömuš. Forstęisrįšherrann birtist žjóš sinni til žess helst aš lżsa aškallandi įkvaršanir “ótķmabęrar.” Žaš er sama hvar boriš er nišur. Tķminn lķšur įn žess aš tekiš sé af skariš um eitt eša neitt. Yfirlżsingar rįšamanna standast ekki frį degi til dags. Į mešan er hętt viš aš eignir utan lands og innan sem įttu aš vera andlag skuldanna, rżrni ķ verši dag frį degi. Žjóšin er aš fyllast vonleysi og örvinglan.

Jón Baldvin Hannibalsson (Höfundur var formašur Alžżšuflokksins 1984-1996 og leiddi samninga Ķslands viš Evrópusambandiš um evrópska efnahagssvęšiš į įrunum 1989-1993)