26.7.2009

VINARBRAGđ

S˙ var tÝ­, a­ Lithßum fannst, a­ ■eir stŠ­u einir uppi Ý heiminum ß ÷rlagatÝmum. Stˇrveldin s÷g­u ■eim a­ hafa sig hŠga, og hi­ svokalla­a al■jˇ­asamfÚlag vildi sem minnst af ■eim vita. Ůegar ■eir leitu­u ßsjßr Ý raunum sÝnum, voru fßir til a­ bŠnheyra ■ß.

Og ■egar ■eir sendu ˙t ney­arkall vegna yfirvofandi blˇ­s˙thellinga, var ■a­ bara einn af m÷rgum, sem ■eir leitu­u til, sem sinnti kallinu: UtanrÝkisrß­herra NATO-rÝkisins ═slands, eins og ■eir gjarnan or­u­u ■a­. Og ■egar ma­ur ß bara einn vin Ý heiminum, ■ykir manni gjarnan meira til hans koma en ella. Ůess vegna greiptu Lithßar Ý eina steinblokkina, sem ■eir notu­u til a­ vÝggir­a ■ingh˙si­ Ý VilnÝus: Til ═slands, sem ■or­i, ■egar a­rir ■÷g­u.

M÷rgum ═slendingum vir­ist vera eitthva­ ßmˇta innanbrjˇsts ■essi misserin og Lithßum var ß ßrunum 1988-91. Okkur finnst vi­ vera vinafßir og a­ al■jˇ­asamfÚlagi­ sřni okkur takmarka­an skilning. A­ vÝsu er ˇlÝku saman a­ jafna lÝfshßska Lithßa, hernuminnar ■jˇ­ar undir jßrnhŠl SovÚtvaldsins, og efnahags■rengingum okkar ═slendinga, sem fyrir fßeinum misserum t÷ldust vera Ý fÝnasta kl˙bbi rÝkustu ■jˇ­a heims.

En ■a­ hafa greinilega or­i­ sn÷gg umskipti ß h÷gum ■essara tveggja ■jˇ­a. Lithßar hafa fest sitt nřfengna sjßlfstŠ­i Ý sessi me­ inng÷ngu Ý bŠ­i NATO og Evrˇpusambandi­. ═slendingar hafa me­ fjßrglŠfrum og fyrirhyggjuleysi valdi­ sumum grann■jˇ­um sÝnum umtalsver­um ska­a og steypt sjßlfum sÚr Ý skuldafangelsi, sem vi­ munum ekki losna ˙r Ý brß­. En ■a­ er ■egar ˇgŠfan knřr dyra, sem vi­ komumst a­ ■vÝ, hverjir eru vinir Ý raun. Og ■eir gleyma ekki svo glatt vinum sÝnum Ý VilnÝus. Íssur haf­i ekki fyrr afhent Carli Bildt, utanrÝkisrß­herra SvÝa umsˇkn ═slendinga um a­ildarvi­rŠ­ur vi­ Evrˇpusambandi­ Ý Stokkhˇlmi en starfsbrˇ­ir ■eirra Ý VilnÝus, Vygaudas Usackas, var mŠttur Ý ReykjavÝk fyrstur rß­amanna frß EvrˇpusambandsrÝkjum

Hann haf­i upp ß vasann ßlyktun frß Seimas ľ ■jˇ­■ingi Lithßa ľ sem sam■ykkt var einrˇma 23. j˙lÝ s.l., ■ar sem lřst var stu­ningi vi­ a­ildarumsˇkn ═slendinga og skora­ ß a­rar ■jˇ­ir ESB a­ veita ═slendingum brautargengi. ═ kaupbŠti bu­u Lithßar a­ deila me­ ═slendingum reynslu sinni af a­ildarsamningum vi­ Evrˇpusambandi­ og a­ tala mßli ■eirra gagnvart ÷­rum a­ildar■jˇ­um. Ůeir gleyma ekki svo glatt vinum sÝnum Ý Vilnu, eins og Úg sag­i.

Vi­ BryndÝs hittum utanrÝkisrß­herrann Ý fÚlagsskap forystufˇlks lithßiska samfÚlagsins ß ═slandi s.l. laugardagskv÷ld. Hann er gamall kunningi okkar frß fyrri tÝ­, m.a. var hann um skei­ samtÝma okkur Ý Washington D.C., ■ar sem hann gegndi starfi sendiherra Lithßen Ý BandarÝkjunum. Samningavi­rŠ­ur Lithßa vi­ Evrˇpusambandi­ um a­ild stˇ­u yfir Ý ■rj˙ ßr. Fyrsta ßri­ var Vygaudas Usackas forma­ur samninganefndarinnar. Hann břr ■vÝ persˇnulega yfir mikilli reynslu af samskiptum vi­ har­sn˙nustu samningamaskÝnu heims, sem er Evrˇpusambandi­.

Ůa­ er ˇmetanlegt fyrir okkur a­ njˇta ■essarar reynslu. ═ spjalli okkar kom fram, a­ Lithßar ßkvß­u strax Ý upphafi a­ rß­a Ý sÝna ■jˇnustu sÚrfrŠ­inga ˙r innsta hring Evrˇpusambandsins me­ mikla reynslu af innri starfshßttum ■ess og samskiptaneti. Ůannig rÚ­u ■eir t.d. fv. kommissar landb˙na­armßla (Dana), fv. kommissar ■rˇunar- og bygg­amßla (Breta) og Ůjˇ­verja, sem haf­i veri­ einn nßnasti samstarfsma­ur Delors vi­ undirb˙ning og sÝ­ar framkvŠmd peningamßlasamstarfsins. A­sto­ ■essara sÚrfrŠ­inga reyndist, a­ s÷gn, ˇmetanleg. Sjßlfur sag­i Vygaudas, a­ 70% af tÝma hans og annarra samninganefndarmanna Lithßa hafi fari­ Ý undirb˙ingsvinnu heima fyrir, ekki hva­ sÝst til ■indarlausra fundarhalda me­ hagsmunaa­ilum heima fyrir og til kynningarstarfs me­al almennings. Af ■essu getum vi­ miki­ lŠrt.

╔g sag­i ß­an, a­ ■a­ hef­u or­i­ mikil umskipti ß h÷gum ■essarar tveggja ■jˇ­a ß seinustu misserum. Ůa­ fengum vi­ sta­fest me­ ÷­rum hŠtti, ■egar vi­ BryndÝs heimsˇttum VilnÝus fyrr Ý ■essum mßnu­i til a­ vera svaramenn Ý br˙­kaupi gamals vinar. Ůessi vinur okkar heitir Ramunas Bogdanas. Fundum okkar bar saman fyrir 20 ßrum, ■egar Ramunas var einn nßnasti a­sto­arma­ur Landsbergis, sjßlfstŠ­ishetju ■eirra Lithßa. Ramunas er mßlvisindama­ur a­ mennt. Hann hef­i aldrei fari­ ˙t Ý pˇlitÝk, nema af ■vÝ a­ ■etta voru ÷rlagarÝkir tÝmar, ■ar sem framtÝ­ sjßlfstŠ­is- og ■jˇ­menningar Lithßa var a­ ve­i.

PˇlitÝskur flˇttama­ur

Ůegar sovÚska hernßmsli­i­ lÚt til skarar skrÝ­a gegn Lithßum Ý jan˙ar 1991, brutust sÚrsveitarmenn inn ß heimili Ramunas og hug­ust handtaka hann og ßkŠra fyrir landrß­. Ůeir gripu Ý tˇmt, en Ramunas fˇr huldu h÷f­i nŠstu vikur. Ůar sem tvÝsřnt ■ˇtti um ÷ryggi konu hans og ungra sona, var­ ■a­ a­ rß­i, a­ Úg ba­ starfsbrˇ­ur minn norskan, Thorvald Stoltenberg, a­ tryggja ffj÷lskyldunni hŠli sem pˇlitÝskum flˇttam÷nnum Ý Noregi, me­an ˇvissa rÝkti um ÷rl÷g ■jˇ­arinnar. Thorvald brßst vi­ vel og drengilega. Vi­ sßum hins vegar ekki fyrir, a­ ■essi litla fj÷lskylda vinar mÝns myndi festa rŠtur Ý Noregi og a­ synirnir yr­u a­ lokum norskir rÝkisborgarar. Ůa­ var ekki meiningin Ý upphafi.

En ■etta voru erfi­ir tÝmar. MßlvÝsindama­urinn ungi, sem sem ■urfti a­ fara Ý felur undan ofbeldisseggjum KGB Ý heimalandi sÝnu, ßtti ekki fimmeyring me­ gati og gat ekki sÚ­ fj÷lskyldu farbor­a ß sama tÝma og hann vann myrkranna ß milli me­ Landsbergis og fleiri gˇ­um m÷nnum vi­ a­ frelsa ■jˇ­ina undan oki SovÚtvaldsins. Ůegar ■essum ÷rlagarÝku ßt÷kum lauk og vi­ tˇk venjuleg pˇlitÝk, ger­ist Ramunas frßhverfur stjˇrnmßla■ßttt÷ku. Hann ■oldi hvorki ˇheilindin nÚ ˇhrˇ­urinn og honum bau­ vi­ spillingunni, sem hertˇk pˇlitÝkina Ý landinu Ý sta­inn fyrir hernßmsli­i­. Honum fannst sÚr ekki sambo­i­ a­ vera keypt ■ř.

Hann fˇr ˙t Ý bisniss. Fyrsta verkefni­ var a­ safna brotajßrni af sorphaugum SovÚtsins og brŠ­a Ý mßlm til ˙tflutnings. Seinna fˇr hann ˙t Ý timbur˙tflutning og framlei­slu- og framkvŠmdir Ý byggingari­na­inum. Eftir a­ ■jˇ­nřttu landi var aftur skila­ til fyrri eigenda, var­ Ramunas rÝkur, af ■vÝ a­ byggja upp nř ˙thverfi Ý Kaunas ß gamalli j÷r­ afa sÝns.

Ůetta eru dŠmiger­ umskipti sem or­i­ hafa ß h÷gum margra Lithßa. Ůeir hafa ß ÷rfßum ßrum hafist frß ÷rbirg­ til bjargßlna og jafnvel dßgˇ­ra efna. ┴ sÝnum tÝma ßtti Ramunas ekki fyrir farinu til ═slands. N˙na vorum ■a­ vi­, sem ßttum Ý mesta basli me­ a­ herja ˙t evrur til ■ess a­ geta samfagna­ honum ß br˙­kaupsdeginum.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷f. er hei­ursborgari Ý VilnÝus)