11.1.2010

SOS!

Žaš į ekki af okkur aš ganga. Fimmtįn mįnušir hafa fariš ķ (óbęrilegt) argažras um Icesave. Alžingi hefur veriš óstarfhęft ķ hįlft įr śt af mįlžófi stjórnarandstöšunnar. Eftir mörg žśsund ręšur og žrasžętti įn uppstyttu ķ ljósvakamišlum um Icesave, sitjum viš enn ķ sama farinu. Žjóšin er engu nęr um lausn mįlsins, sem lifa mį viš. Ķsland er eins og stjórnlaust rekald, sem hrekst undan vešri og vindum.

Žrįtt fyrir allt žrasiš og fjasiš stendur sś stašreynd óhagganleg, aš Icesave – žetta tilręši viš efnahagslegt sjįlfstęši žjóšarinnar – er runniš undan rifjum ķslenskra manna og į įbyrgš Ķslendinga, żmist vegna ašgerša žeirra eša ašgeršaleysis. Ķslensk stjórnvöld réšu yfir lagaheimildum og stjórnvaldsśrręšum, sem hefšu dugaš til aš forša žjóšinni frį Icesave-reikningnum. Žau brugšust. En ķ staš žess aš višurkenna mistök sķn – svo aš af žeim megi lęra – reyna žau nś, śr stjórnarandstöšu, aš skella skuldinni į alla ašra. Žannig reyna žeir, sem bera žyngsta įbyrgš į óförum okkar, aš beina athyglinni frį sjįlfum sér meš žvķ aš kenna öšrum um. Rökin fyrir žessum fullyršingum standa óhögguš, žrįtt fyrir allt žrasiš. Rökin eru žessi:

  1. Ef eigendur og stjórnendur Landsbankans hefšu rekiš fjįrplógsstarfsemi sķna ķ Bretlandi og Hollandi ķ formi dótturfyrirtękis en ekki śtibśs, vęri lįgmarkstrygging sparifjįreigenda į įbyrgš gistirķkjanna (Bretlands og Hollands) en ekki heimalands bankans (Ķslands),
    - žį vęri enginn Icesave-reikningur til.

  2. Ef Alžingi hefši lögleitt rammalög ESB (94/19/EB) um lįgmarkstryggingu sparifjįr įriš 1999 meš sama fyrirvara og t.d. Noršmenn (og fleiri EES-rķki), nefnilega aš trygging tęki ašeins til innistęšureikninga ķ innlendum gjaldmišli, žį hefšu ķslensku bankarnir oršiš aš reka sķna starfsemi erlendis ķ formi dótturfyrirtękja. Žar meš hefši eftirlit og innistęšutrygging veriš į įbyrgš gistirķkjanna.
    - Žį vęri enginn Icesave-reikningur til.

  3. Ef eftirlitsstofnanir rķkisins, Sešlabanki og fjįrmįlaeftirlit, hefšu sinnt embęttisskyldum sķnum og nżtt ótvķręšar lagaheimildir (sbr. t.d. lög um fjįrmįlastofnanir nr. 161/2002) til aš knżja eigendur Landsbankans til aš reka fjįröflunarstarfsemi sķna erlendis ķ formi dótturfyrirtękis, en ekki śtibśs, žį vęri sparifjįrtryggingin į įbyrgš gistirķkjanna.
    - Žar meš vęri enginn Iocesave-reikningur til.

  4. Ef eigendur Landsbankans og stjórnendur Sešlabanka og Fjįrmįlaeftirlits hefšu fallist į kröfur Sešlabanka Hollands og breska fjįrmįlaerftirlitsins um aš fęra Icesave śr formi śtibśs Landsbankans yfir ķ dótturfélag, ķ staš žess aš synja žessum tilmęlum meš yfirlęti og hroka,
    - žį vęri enginn Icesave-reikningur til.

  5. Ef žaš sem hér hefur veriš tķundaš hefši veriš gert ķ tęka tķš, hefši samžykkt Alžingis į lögum nr. 125, 6. okt. 2008 (neyšarlögin) um aš ķslenska rķkiš bęri įbyrgš į öllum innistęšum ķ ķslenskum bönkum ekki haft ķ för meš sér mismunun višskiptavina bankannna eftir žjóšerni, bśsetu o.s.frv.. Žar meš hefšum viš ekki gert okkur sek um ótvķrętt brot į jafnręšisreglunni. Žar meš hefši Ķsland ekki bakaš sér skašabótaskyldu gagnvart 400 žśsund erlendum innistęšueigendum fyrir allt aš 4 milljöršum evra. Žar meš hefši Ķsland hugsanlega getaš fariš dómstólaleišina, įn žess aš taka žį įhęttu aš fį allan Icesave-reikninginn ķ hausinn, ķ stašinn fyrir helminginn, ž.e. lįgmarkstrygginguna, eins og nśv. samningur kvešur į um.
    - Allavega vęri žį enginn Icesave-reikningur til.
Nišurstaša: Žrįtt fyrir allt žrasiš – upphrópanir, śtśrsnśninga, lagakróka, kveinstafi og ofsóknaręši ķ meira en įr – stendur óhaggašur sį beiski sannleikur, aš Icesave-reikningurinn er ķslenskur aš ętt og uppruna. Eigendur Landsbankans gįfu śt Icesave-reikninginn, en ķslensk stjórnvöld – eftirlitsstofnanir, oddvitar rķkisstjórna, rįšherrar efnahagsmįla o.fl. voru ķ vitorši meš žeim. Eins og fyrr segir höfšu ķslensk stjórnvöld allar naušsynlegar lagaheimildir og stjórnsżsluśrręši til aš afstżra žvķ aš Icesave-reikningurinn félli į žjóšina. Ķslensk stjórnvöld brugšust žeirri skyldu. Žau geta ekki varpaš sök sinni yfir į ašra. Žau hafa lķka brugšist žeirri skyldu réttarrķkisins aš koma lögum yfir fjįrglęframennina og aš gera upptękar eignir žeirra, įšur en gengiš veršur aš skattgreišendum. Žetta veldur réttmętri reiši žjóšarinnar.

Žrjś žśsund ręšur

Ķ žrjś žśsund ręšum hafa stjórnarandstęšingar į Alžingi ķ hįlft įr fjargvišrast yfir nokkurn veginn öllu milli himins og jaršar, įn žess žó aš koma auga į eša višurkenna kjarna mįlsins um okkar heimatilbśna böl. Žeir hafa t.d. spunniš upp sögur um samsęri vondra śtlendinga gegn okkur, hinum saklausu fórnarlömbum; sjįlfstęšismenn, sem vildu gera Ķsland aš alžjóšlegri fjįrmįlamišstöš og skattaparadķs, hafa lżst IMF sem “handrukkara aušvaldsins”; lęrisveinar og meyjar jįrnfrśarinnar Thatcher hafa fariš hamförum gegn nżlendustefnu Breta og Hollendinga; leištogar Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokksins, sem hafa leyft handhöfum gjafakvótanna aš vešsetja óveiddan fisk erlendum lįnadrottnum bankanna, saka Evrópusambandiš um aš įsęlast aušlindir Ķslendinga; forystumenn Sjįlfstęšisflokksins segja, aš innistęšutryggingakerfi ESB feli hvorki ķ sér lagaskyldu né rķkisįbyrgš, en samžykktu žó, undir forystu Geirs Haarde, Įrna Mathiesens, žįv. fjįrmįlarįšherra og Davķšs Oddssonar, žįv. Sešlabankastjóra, aš ganga til samninga um Icesave į žeirri forsendu, aš rķkiš tryggši lįgmarkstryggingu sparifjįreigenda; forystumenn Sjįlfstęšisflokksins, žeir sem móta stefnuna frį degi til dags ķ Hįdegismóum, jafnt sem hinir, sem framfylgja henni ķ Valhöll og į Alžingi, segja aš innistęšutryggingakerfiš eigi ekki viš um kerfishrun, eins og žaš sem žeir bera įbyrgš į į Ķslandi – en žoršu samt ekki aš lįta į žann mįlstaš reyna fyrir dómstólum. Bretar hefšu lįtiš sér fįtt um finnast slķka tvöfeldni, og sagt: “They dare not put their money where their mouth is”.

Žaš er alveg sama, hvar viš grķpum nišur ķ handritinu aš žessum pólitķska farsa; hvaša skošun sem menn kunna aš hafa į ofannefndum umręšuefnum, žį breytir žaš engu um žį óhagganlegu stašreynd, aš ķslensk stjórnvöld hafa sjįlf lagt Icesave-skuldaklafann į sķna žjóš. Ķslenskum stjórnvöldum var ķ lófa lagiš af afstżra žvķ, aš žaš geršist. Žau brugšust. Ķ staš žess aš višurkenna sök sķna til žess aš lęra megi af mistökunum, standa žau nś ķ stjórnarandstöšu fyrir leit aš sökudólgum, alls stašar annars stašar en ķ eigin ranni, žar sem žį er aš finna.

Icesave-mįliš veršur ekki leyst meš mįlžófi į Alžingi. Mįlžófiš er heimatilbśiš böl – hluti af vandanum en ekki lykill aš lausninni. Lausnina er heldur ekki aš finna ķ pólitķskum lįtalįtum veislustjóra śtrįsarinnar į Bessastöšum, sem reynir nś meš sjónhverfingum aš lappa upp į sinn laskaša oršstķr. Og Icesasve-mįliš veršur ekki leyst meš žjóšaratkvęšagreišslu. Žaš gęti žvert į móti sett mįliš ķ óleysanlegan hnśt. Aš bišja žjóšina aš samžykkja Icesave-reikninginn, er eins og aš bišja žann, sem hefur oršiš fórnarlamb glęps aš leggja blessun sķna yfir ódęšiš.

Sįttahönd frį Eystrasalti?

Icesave-mįliš snżst einfaldlega um žaš aš nį samningsnišurstöšu viš višsemjendur okkar um lausn, sem bįšir ašilar geta lifaš viš. En nś er svo illa fyrir okkur komiš, aš stofnanir lżšveldisins rįša ekki viš verkefni sķn. Alžingi hefur reynst vera óstarfhęft. Rķkisstjórnin, žótt hśn eigi aš heita meirihlutastjórn, hefur ķ reynd ekki žingmeirihluta til aš leysa mįliš. Žetta žżšir aš viš žurfum į hjįlp aš halda. Fyrsta skrefiš ķ leit aš lausn er aš višurkenna hreinskilnislega vanmįtt stjórnmįlaforystunnar og stjórnkerfisins. Nęsta skref er aš finna einhvern utanaškomandi, sem nżtur trausts deiluašila til aš mišla mįlum. Viš žurfum aš kvešja til sįttasemjara.

Margir koma til greina.: Bill Clinton, fyrrv. Bandarķkjaforseti, er vel lesinn ķ Ķslendingasögum og annįlašur samningažjarkur. Kannski finnst honum mįliš of smįtt fyrir sig. Fyrrv. forseti Finnlands, Matti Ahtisaari, hefur įratugareynslu aš baki af žvķ aš leiša saman deiluašila, sem geta ekki hjįlparlaust leyst įgreiningsmįl sķn. Fyrrv. untanrķkisrįšherra Žjóšverja, Joschka Fischer, hefur veriš nefndur til sögunnar. Žjóšverjar hafa löngum boriš góšan hug til Ķslendinga (stundum af mišur hróssveršum įstęšum), og sjįlfur er Fischer ašsópsmikill stjórnmįlamašur.

Ég leyfi mér aš nefna hér enn einn frambjóšanda til žessa vandasama verks: Žaš er Toomas Hendrik Ilves, forseti Eistlands. Ég tel, aš sį sem velst til žessa vandasama verks, žurfi ekki ašeins aš njóta trausts, heldur einnig aš hafa greišan ašgang aš leištogum, stofnunum og ašildarrķkjum Evrópusambandsins. Forseti Eistlands er öflugur stjórnmįlamašur,sannfęrandi mįlflytjandi og öllum hnśtum kunnugur innan Evrópusambandsins. Hann kom alvarlega til įlita sem forseti rįšherrarįšs ESB, sem stašfestir, hvert įlit menn hafa į honum. Žaš fęri vel į žvķ, aš einhver af leištogum Eystrasaltsžjóša stigi nś fram fyrir skjöldu til aš mišla mįlum milli Ķslendinga og grannžjóša žeirra, śr žvķ aš viš getum žaš ekki lengur sjįlfir.

Ég skora hér meš į forsętis-, utanrķkis- og fjįrmįlarįšherra aš hefja nś žegar kerfisbundna leit aš öflugum sįttasemjara, til aš hjįlpa til viš aš leiša okkur śt śr žeim ógöngum, sem okkar vanhęfu forystumenn hafa leitt okkur śt ķ.

Jón Baldvin Hannibalsson