7.9.2010

Um pˇlitÝska ßbyrg­ - Vi­tal Egils Helgasonar vi­ Jˇn Baldvin Hannibalsson

A­ lokinni ˇvenjumildri sumarblÝ­u hˇfst hinn pˇlitÝska vertÝ­ vetrarins me­ stuttu haust■ingi Ý byrjun september - og me­ Silfri Egils, sem vakna­i ß nř af sumardvala sunnudaginn 5. september. ═ ■essu upphafssilfri birtist eftirfarandi vi­tal Egils vi­ JBH, vi­tali­ hefst ■egar 34:00 mÝn˙tur eru li­nar af ■Šttinum. Kveikjan a­ vi­talinu var erindi, sem Úg flutti ß mßl■ingi me­ d÷nskum hßskˇlakennurum Ý hagfrŠ­i, sem byrju­u nřtt kennslußr me­ fj÷gurra daga "rannsˇknarŠfingu" um Ýslenska hruni­. ═ ■essu erindi fŠr­i Úg r÷k fyrir ■vÝ, a­ hruni­ hef­i veri­ sjßlfskaparvÝti, ■ˇtt hin al■jˇ­lega fjßrmßlakreppa, sem breiddist ˙t um heiminn frß BandarÝkjunum, hafi veri­ neistinn sem kveikti bßli­. Hrun Ýslenska fjßrmßlakerfisins var hvort tveggja Ý senn, fyrirsjßanlegt og fyrirbyggjanlegt.

Rannsˇknarnefnd Al■ingis komst a­ s÷mu ni­urst÷­u Ý sannleiksskřrslu sinni. H˙n fŠrir veigamikil r÷k fyrir ■vÝ, hvernig hin pˇlitÝska forysta brßst skyldum sÝnum. Oddvitar stjˇrnarflokka, rß­herrar Ý lykilst÷­um og ßbyrg­armenn eftirlitsstofnana vissu, e­a mßttu vita, a­ framundan vŠri hŠttußstand og bar skylda til a­ grÝpa til fyrirbyggjandi rß­stafana Ý tŠka ti­. Skřrsluh÷fundar nafngreina 11 einstaklinga sem eru ßbyrgir fyrir meirihßttar mist÷kum og/e­a vanrŠkslu ß embŠttisskyldum, l÷gum samkvŠmt.

Eigendur og stjˇrnendur banka og fjßrmßlastofnana eru uppvÝsir a­ ■vÝ a­ hafa stunda­ ■a­ sem kalla­ hefur veri­ "bankarßn um hßbjartan dag". Ůeir voru lßtnir komast upp me­ ■etta ˇßreittir af eftirlitsstofnunum, sem ßttu a­ bera ßbyrg­ ß st÷­ugleika fjßrmßlakerfisins og rekstrarhŠfi einstakra fjßmßlastofnana. Eftir standa stjˇrnmßlaflokkar r˙nir trausti og stjˇrnkerfi, sem hefur veri­ afhj˙pa­ fyrir vanhŠfni og vi­vaningshßtt.

Rannsˇknarnefnd Al■ingis hefur upplřst, a­ h˙n hafi kalla­ alls 147 einstaklinga Ý lykilst÷­um fyrir sig til skřrslut÷ku. Ůa­ sem ■essir ßbyrg­armenn Ýslenska lř­veldisins eiga sameiginlegt er, a­ enginn ■eirra - ekki einn einasti - kanna­ist vi­ a­ bera nokkra ßbyrg­ ß hruninu. Fyrst svo er, er ˇumflřjanlegt a­ ■essir einstaklingar ver­i dregnir til ßbyrg­ar a­ frumkvŠ­i ßkŠruvaldsins. A­ ■vÝ er var­ar stjˇrnmßlamennina, er ßkŠruvaldi­ Ý h÷ndum Al■ingis. A­ ■vÝ er a­ra var­ar, er ßkŠruvaldi­ Ý h÷ndum sÚrstakra saksˇknara.

═slenskt ■jˇ­fÚlag stendur afhj˙pa­ sem krossvensla­ klÝkusamfÚlag. N˙ reynir ß, hvort ■jˇ­fÚlag af ■essari ger­ og smŠ­, hefur bur­i til a­ koma l÷gum yfir ■ß, sem valdi­ hafa ■jˇ­inni sk÷mm og ska­a me­ vanrŠkslu sinni og vi­vaningshŠtti. Ůa­ mun koma Ý ljˇs ß nŠstu d÷gum, a­ ■vÝ er var­ar stjˇrnmßlamenninna. Um hitt rÝkir dj˙p ■÷gn, hvort hinn sÚrstaki saksˇknari muni a­hafast eitthva­, a­ ■vÝ er var­ar ■ß sem eru uppvÝsir a­ vanhŠfni sem stjˇrnendur Se­labanka, fjßrmßlaeftirlits og rß­uneyta.

Vita­ er, a­ ■a­ mun taka nokkur ßr a­ l÷gsŠkja fjßrglŠframennina sjßlfa, enda er um a­ rŠ­a al■jˇ­legt misferli, sem teygir anga sÝna vÝtt og breitt um heiminn. Fßir hafa skili­ ■a­ til fulls, a­ gjald■rot Ýslensku bankanna ■riggja er af ■eirri stŠr­argrß­u, a­ flokkast me­ tÝu umfangsmestu gjald■rotum fjßrmßlas÷gunnar. Ůa­ er borin von a­ Ýslenska rÚttarfarskerfi­ eitt og sÚr rß­i vi­ svo risavaxi­ mßl ßn utana­komandi a­sto­ar.

Vitur ma­ur hefur sagt, a­ sß sem ekki fßist til a­ vi­urkenna mist÷k sÝn, geti ekkert af ■eim lŠrt og sÚ ■vÝ dŠmdur til a­ endurtaka ■au.
Ţmislegt bendir til ■ess, a­ Ýslenska ■jˇ­in kunni a­ ver­a dŠmd til ■essa hlutskiptis. Ůeir sem enn lesa Morgunbla­i­ undir ritstjˇrn fyrrverandi formanns SjßlfstŠ­isflokksins, forsŠtisrß­herra Ý ■rettßn ßr og se­labankastjˇra Ý fj÷gur ßr Ý a­draganda hruns, eru minntir ß ■etta dapurlega hlutskipti ß degi hverjum. ┴ sÝ­um bla­sins er ■eirri s÷gusko­un haldi­ a­ lesendum, a­ Ýslenska ■jˇ­in sÚ saklaust fˇrnarlamb utana­komandi afla. ═slendingar beri ■vÝ enga ßbyrg­ ß ˇgŠfu sinni og skuldi engum neitt Ý uppgj÷rinu. Reyndar gengur ritstjˇrinn og lŠrisveinar hans svo langt a­ segja, a­ Ýslenska ■jˇ­in sÚ Ý reynd fˇrnarlamb ˇvina■jˇ­a, sem hafi teki­ h÷ndum saman um a­ koma ═slendingum ß knÚ. Og lŠrisveinarnir taka undir um a­ ■jˇ­in sÚ Ý umsßtursßstandi.

Ůessir menn hafa ■ann bo­skap a­ flytja ■jˇ­inni, a­ n˙ ver­i ÷ll ■jˇ­leg ÷fl a­ sn˙a b÷kum saman Ý eins konar jihad - krossfer­ - gegn ˇvina■jˇ­um (les: Evrˇpusambandinu) og leppum ■eirra (les: ■eim sem vilja lßta reyna ß a­ildarsamninga vi­ Evrˇpusambandi­ og leggja samningsni­urst÷­u fyrir ■jˇ­ina Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu). Svona mßlflutningur kallast ß ˙tlensku "the politics of paranoia" - ■.e.a.s. stjˇrnmßl sem ˙tiloka upplřsta umrŠ­u og enda Ý ofsˇknarŠ­i.
Ůjˇ­ sem er haldin slÝku hugarfari, er af sjßlfu lei­ir, fyrirmuna­ a­ lŠra nokku­ af mist÷kum sÝnum.

Ůa­ er Ý mˇtlŠtinu, sem reynir ß einstaklinga og ■jˇ­ir. Ůß kemur Ý ljˇs, hvort menn geta lßti­ mist÷k sÝn og misger­ir sÚr a­ kenningu ver­a; hvort vi­ getum lŠrt af mist÷kunum og bŠtt fyrir ■au. Um ■etta mun ■jˇ­mßlaumrŠ­an sn˙ast nŠstu misserin. Vi­tali­ vi­ Egil er innlegg Ý ■ß umrŠ­u.