5.4.2011

BESSASTAŠABLŚS

Ef sś įkvöršun forseta Ķslands, aš vķsa Icesave 3 ķ žjóšaratkvęši, er lįtin standa óhögguš, getur forsetinn, hver sem hann er, framvegis tekiš hvaša žingmįl sem ér śr höndum Alžingis og vķsaš žvķ ķ žjóšaratkvęši.

Fyrir žvķ vęru engin takmörk. Um žaš gilda žį engar reglur. Gešžótti eins manns ręšur. Ętlar žjóš, sem į hįtķšarstundum stęrir sig af Alžingi – elsta žjóšžingi ķ heimi – aš sętta sig viš svona skrķpamynd af réttarrķki?

Röksemdirnar sem Ólafur Ragnar Grķmsson bar fyrir sig til aš réttlęta įkvöršun sķna, fį ekki stašist gagnrżna skošun, eins og hér veršur sżnt fram į.

  1. Löggjafarvaldiš er hjį žjóšinni, segir hann: Skv. brįšabirgšastjórnarskrįnni, sem vi bśum enn viš vegna vanrękslu Alžingis, er löggjafarvaldiš hjį Alžingi og forseta. Undirskrift forsetans žarf til žess aš lagafrumvörp frį Alžingi öšlist gildi. Skv. stjórnarskrįnni er forseti įbyrgšarlaus af stjórnarathöfnum, og lętur žvķ rįšherra annast žęr, eins og žaš er lįtiš heita. Mįlskotsréttur forsetans er frįvik – undantekning – frį žessari meginreglu – žingręšisreglunni – sem sjįlf stjórnskipunin hvķlir į. Um beitingu mįlskotsréttarins skortir hins vegar reglur. Um žaš getur Alžingi bara sjįlfu sér um kennt.

  2. Af žvķ aš Icesave-mįlinu var vķsaš til žjóšarinnar į sķnum tķma, veršur žaš ekki aftur af henni tekiš, segir hann. Žetta er rökleysa. Žaš er ekkert eitt Icesave-mįl. Icesave 3 er nżr samningur, sem Ólafur Ragnar višurkenndi sjįlfur ķ leiksżningu sinni į Bessastöšum aš vęri “allt annarrar geršar, meš miklu minni skuldbindingum, svo nęmi risavöxnum upphęšum”, enda deildu nś hinir erlendu samningsašilar įbyrgš sinni meš Ķslendingum.

  3. Samstöšu skorti į Alžingi, sagši hann: Žetta er öfugmęli. Icesave 3 var samžykkt į Alžingi meš 44 atkvęšum gegn 16, 3 sįtu hjį. 70% žingheims, bęši stjórnarlišar ogstjórnarandstaša, samžykktu Icesave 3. Öfugt viš ummęli forsetans er žetta óvenju vķštęk samstaša į Alžingi, eins og mašur meš žingreynslu forsetans ętti aš vita manna best. Sjįlfur ber forsetinn enga įbyrgš į stjórnarathöfnum skv. stjórnarskrįnni. Įkvöršun hans var žvķ įbyrgšarlaus. Afleišingarnar gętu bitnaš į öšrum.

Forsetinn bar lķka fyrir sig, aš tillaga um žjóšaratkvęši hefši veriš felld į Alžingi meš naumum meirihluta. Žetta heitir aš hafa endaskipti į hlutunum. Ašalatrišiš er, aš tillagan var felld. Žaš er ekki į valdi forseta aš męla fyrir um aukinn meirihluta viš atkvęšagreišslur į Alžingi. Žaš įkvešur Alžingi sjįlft ķ žingskaparlögum. Undirskriftasöfnun, sem skilar 20% atkvęšisbęrra manna meš kröfu um žjóšaratkvęši, stašfestir žaš eitt, aš 80% kjósenda sįu ekki įstęšu til aš styšja kröfuna.


Žaš er žvķ ekki heil brś ķ žessari röksemdafęrslu forsetans. Žetta var gešžóttaįkvöršun, sem styšst ekki viš nein gild stjórnskipuleg rök. Afleišingin er sś, aš framvegis getur forsetinn, hver sem hann er, tekiš hvaša mįl sem honum žóknast śr höndum Alžingis, og vķsaš til žjóšaratkvęšis. Einu gildir, žótt mįliš njóti vķštęks stušning į Alžingi, eins og Icesave 3. Žar meš er bśiš aš afnema žingręši į Ķslandi meš einu pennastriki.Verši žetta fordęmi lįtiš standa, veršur forsetinn framvegis hvorki bundinn stjórnarskrį, lögum né reglum. Žessi nišurstaša er ķ hróplegu ósamręmi viš žį grundvallarreglu réttarrķkisins, aš lögin standi mönnum ofar. Er žetta sęmandi žjóš, sem stęrir sig af žvķ aš vera elsta žingręšisžjóš ķ heimi?

Hver svo sem veršur nišurstaša žjóšaratkvęšagreišslunnar um Icesave 3, er žessu mįli ekki lokiš. Mįliš er įfram ķ höndum Alžingis. Alžingi er löggjafinn. Alžingi stęrir sig af žvi aš vera stjórnarskrįrgjafinn. Ętlar Alžingi aš lįta žaš yfir sig ganga, aš einn einstaklingur taki sér vald, sem hann ekki hefur meš neinum stjórnskipulegum rétti, til aš afnema žingręši į Ķslandi – rétt sisvona? Alžingi hefur vald til aš setja forseta af fyrir embęttisafglöp. Alžingi hefur frumkvęšisrétt til aš skilgreina valdsviš forsetans ķ stjórnarskrį og setja reglur um žaš, viš hvaša skilyrši hann geti beitt mįlskotsrétti sķnum. Og Alžingi getur sett lög um žjóšaratkvęšagreišslu, žar sem skilgreint er, hvaša mįl eru til žess fallin aš vera vķsaš til žjóšarinnar og hver ekki (t.d. skattar og sumir millirķkjasamningar).

Ef Alžingi bregst ekki viš valdarįni Ólafs Ragnars Grķmssonar, žį hefur žaš um leiš brugšist stjórnarskrįrbundnum skyldum sķnum – og žar meš žjóšinni. Hefur žessi elsta löggjafarsamkunda ķ heimi ekki sett nóg ofan nś žegar? Er ekki bara nóg komiš?

Jón Baldvin Hannibalsson Höfundur var eitt sinn ķ stjórnarskrįnefnd meš Ólafi Ragnari Grķmssyni.