25.10.2006

MAđUR Ađ MEIRI

Morgunbla­i­ skřrir lesendum sÝnum frß ■vÝ ß forsÝ­u 22. okt. s.l. Ý heimsfrÚttarsta­, a­ sß grunur hafi "lŠ­st a­" formanni SjßlfstŠ­isflokksins, Geir Haarde, a­ ˇpr˙ttnir a­ilar reyni a­ koma h÷ggi ß SjßlfstŠ­isflokkinn almennt og sÚr Ý lagi vin hans og vopnabrˇ­ur, Bj÷rn Bjarnason, dˇmsmßlarß­herra, vegna prˇfkj÷rs flokksins n˙ um helgina.SamkvŠmt frÚttinni vara­i forma­urinn s÷fnu­ sinn vi­ ■essum ˇpr˙ttnu a­ilum og skora­i ß SjßlfstŠ­ismenn a­ slß skjaldborg um hinn h÷fu­setna dˇmsmßlarß­herra. Var helst ß formanninum a­ skilja, a­ ekki mundi af veita, enda ■ess skemmst a­ minnast, a­ dˇmsmßlarßherrann rei­ ekki feitu hrossi frß atl÷gu sinni a­ ReykjavÝkurlistanum og Ingibj÷rgu Sˇlr˙nu, borgarstjˇra um ßri­, ■rßtt fyrir dyggilegan stu­ning ■ßverandi formanns.

En hverjir eru ■essir "ˇpr˙ttnu a­ilar"? Sem betur fer ■arf ekki lengi a­ leita ■eirra, ■vÝ a­ ■eir hafa ekki sÚ­ ßstŠ­u til a­ fara huldu h÷f­i. Ůeir eru ١r Whitehead, sagnfrŠ­ingur, Andri Ëttarsson, nřrß­inn framkvŠmdastjˇri SjßlfstŠ­isflokksins og Borgar ١r Einarsson, forma­ur Sambands ungra SjßlfstŠ­ismanna (SUS). Ůa­ ver­ur a­ segja ■essum m÷nnum til hrˇss, a­ ■eir sigla ekki undir f÷lsku flaggi og vega ekki ˙r launsßtri, eins og hlerunarsÚrfrŠ­ingar leyni■jˇnustunnar vega a­ fˇrnal÷mbum sÝnum. Ëhrˇ­ursmenn koma sjßldan fram undir fullu nafni, eins og ■eir vita manna best Ý Valh÷ll.

Spurningar sem kalla ß sv÷r.

En hva­ hafa ■essir ■remenningar gert ß hlut dˇmsmßlarß­herrans, sem ver­skuldar ■a­, a­ forma­urinn uppnefni ■ß sem "ˇpr˙ttna a­ila"? ŮvÝ er fljˇtsvara­. Einn hefur afhj˙pa­ ■ß sta­reynd, a­ einn helsti forystuma­ur SjßlfstŠ­isflokksins stofna­i ß laun leyni■jˇnustu, sem m.a. njˇsna­i um pˇlitÝska andstŠ­inga ß Al■ingi. Hinir tveir hafa har­lega gagnrřnt ßform n˙verandi dˇmsmßlarß­herra um a­ stofna sambŠrilega leyni■jˇnustu me­ l÷gformlegum hŠtti. Allir ■rÝr eru yfirlřstir SjßlfstŠ­ismenn, svo a­ deilur ■eirra mega heita innanh˙ssmßl. Samt sem ß­ur er ■a­ svo, a­ ni­urst÷­ur ■essara deilna var­a ■jˇ­ina alla, ■vÝ a­ andstŠ­ingar SjßlfstŠ­isflokksins gŠtu enn sem fyrr or­i­ fˇrnarl÷mb hinnar nřju leyni■jˇnustu.

١r Whitehead hefur Ý grein Ý (hugmynda)frŠ­iritinu Ůjˇ­mßlum upplřst, a­ Bjarni Benediktsson, ■ßv. dˇmsmßlarß­herra SjßlfstŠ­isflokksins hafi upp ˙r 1950 stofna­ "strangleynilega ÷ryggis■jˇnustudeild", sem var flestum hulin Ý Ýslenska stjˇrnkerfinu. Greinarh÷fundi gekk gott eitt til. Hann vildi fŠra s÷nnur ß, a­ andstŠ­ingar SjßlfstŠ­isflokksins hafi fyrr ß tÝ­ veri­ svo ofbeldishneig­ir, a­ stofnun ˇl÷glegrar leyni■jˇnustu hafi veri­ rÚttlŠtanleg af ■eim s÷kum. Me­ vÝsan til ■essarar reynslu vildi hann r÷ksty­ja nau­syn ■ess a­ stofna til leyni■jˇnustu me­ l÷gformlegum hŠtti, n˙ ■egar bandarÝska varnarli­i­ er fari­ og ˇgnvŠnleg hry­juverkavß ste­jar a­ hinum viljugu samverkam÷nnum BandarÝkjamanna Ý ═rak. ١r Whitehead vildi m.÷.o. b˙a Ý haginn fyrir ßform fˇstbrˇ­ur sÝns, dˇmsmßlarß­herrans, um a­ fß atbeina Al■ingis vi­ l÷gformlegri stofnun leyni■jˇnustu. SagnfrŠ­i ١rs ßtti a­ gera almenningi ljˇsa nau­syn ■ess arna. Nau­synin var ■eim mun brřnni sem CIA vanta­i samstarfsa­ila Ý hry­juverkastrÝ­inu, sem kynnu a­ fßst vi­ vafasamt fˇlk a­ amerÝskri fyrirmynd. Ůa­ er helst a­ skilja ß ■eim fˇstbrŠ­rum, a­ ■eir hafi b˙ist vi­ gˇ­um undirtektum vi­ svo g÷fugan mßlsta­.

Ůetta er sennilega eitthvert slysalegasta upplegg prˇfkj÷rsbarßttu, sem um getur Ý stjˇrnmßlas÷gunni. Kj÷r■okka dˇmsmßlarß­herrans er n˙ helst a­ lÝkja vi­ nashyrning Ý vÝgahug og var ■ˇ vart ß ■a­ bŠtandi. SagnfrŠ­ingurinn slysa­ist til a­ opna "Pandorubox" , og vofur fortÝ­arinnar leika n˙ lausum hala og sŠkja a­ dˇmsmßlarß­herranum ˙r ÷llum ßttum. Einf÷ldustu spurningum sem v÷knu­u vi­ grein sagnfrŠ­ingsins er ˇsvara­: Voru rß­herrar SjßlfstŠ­isflokksins ■eir einu, sem vissu um leyni■jˇnustuna? Hvers vegna var rß­herrum annarra flokka ekki ger­ grein fyrir tilvist og starfsemi leyni■jˇnustunnar? HÚlt starfsemi leyni■jˇnustunnar ßfram Ý tÝ­ vinstristjˇrna, jafnvel ■ˇtt vi­komandi rß­herrar vissu ekki af ■vÝ? Hverjir tˇku ■ß vi­ upplřsingunum? Hvernig voru upplřsingarnar nota­ar? HÚlt leyni■jˇnustustarfsemin ßfram ß laun eftir lok kalda strÝ­sins 1991? Ef svo er, hverjir stjˇrna leyni■jˇnustunni n˙?

Sakaruppgj÷f.

Ůetta eru bara fßeinar af ˇtal spurningum, sem ■jˇ­mßlagrein ١rs Whitehead vekur upp, og hann hefur ekki geta­ svara­, ■rßtt fyrir veikbur­a tilraunir Ý opnulanghundi Ý sunnudagsbla­i Moggans. Ůessar spurningar bÝ­a ■vÝ enn svars. Vilji menn Ý alv÷ru leita hei­arlegra svara ver­ur a­ hafa eftirfarandi hugfast: Upplřst umrŠ­a getur ekki fari­ fram um mßl, me­an a­gangur a­ g÷gnum mßlsins er takmarka­ur vi­ dˇmsmßlarß­herrann og tr˙na­armenn hans. Fˇrnarl÷mb hlerana geta t.d. ekki, e­li mßlsins samkvŠmt, leitt fram vitni mßli sÝnu til s÷nnunar, ■vÝ a­ hlera­ var ß laun, ■ar sem vitnum ver­ur ekki vi­ komi­. Gerendur Ý mßlinu - ■eir sem stundu­u hleranir samkvŠmt fyrirmŠlum yfirmanna- munu ekki a­ ˇbreyttu gefa sig fram, af m÷rgum ßstŠ­um. Ůeir eru bundnir ■agnarei­i og tr˙na­arskyldum. Ůar a­ auki benda vaxandi lÝkur til, a­ hleranir hafi veri­ stunda­ar ßn dˇms˙rskur­a, ■.e. me­ ˇl÷gmŠtum og refsiver­um hŠtti.

Vi­ ■essar a­stŠ­ur dugar ekki, a­ l÷gregla rannsaki l÷greglu. Ůau ummŠli forsŠtisrßherra, sem hann vi­haf­i til a­ andmŠla atbeina Al■ingis a­ mßlinu, a­ ekki sÚ betra a­ pˇlitÝkusar rannsaki pˇlitÝkusa, afhj˙pa fullkomi­ skilningsleysi ß e­li mßlsins. Mßli­ snřst um meinta misnotkun framkvŠmdavaldsins ß valdi sÝnu, m.a. gagnvart fulltr˙um l÷ggjafarvaldsins. Al■ingi ber a­ lßta slÝkt til sÝn taka. Ůar a­ auki fŠst mßli­ einfaldlega ekki upplřst nema Al■ingi veiti ■eim starfsm÷nnum leyni■jˇnustunnar fyrirfram sakaruppgj÷f, sem kunna a­ hafa gerst brotlegir vi­ l÷g, vŠntanlega skv. fyrirmŠlum yfirbo­ara sinna. Ůess vegna ber Al■ingi a­ taka upp mßli­, bŠ­i me­ ■vÝ a­ setja l÷g og skipa nefnd "valinkunnra sˇmamanna", sem njˇta trausts, til ■ess a­ rannsaka starfsemi og starfshŠtti hinnar ˇl÷glegu leyni■jˇnustu frß upphafi til dagsins Ý dag. Ůetta er hin svokalla­a "norska lei­". Ůa­ vill svo til, a­ h˙n er eina lei­in, sem er fŠr til a­ upplřsa mßli­ - leggja ÷ll spilin ß bor­i­ - og freista ■ess ■annig a­ grŠ­a undir fortÝ­arinnar.

Hvers vegna stÝga ■eir n˙ ekki fram, h÷nd Ý h÷nd, fˇstbrŠ­urnir, Geir Haarde og Bj÷rn Bjarnason, og flytja ß Al■ingi ßsamt me­ form÷nnum stjˇrnarandst÷­uflokkanna frumvarp til laga um sakaruppgj÷f ■eim til handa,sem gerst hafa brotlegir vi­ l÷gin Ý st÷rfum sÝnum Ý ■ßgu leyni■jˇnustunnar, en vilja n˙ bŠta fyrir ■au brot me­ ■vÝ a­ bera sannleikanum vitni. Sannleikurinn mun gera y­ur frjßlsa, sag­i Hjßlmar ┴rnason, ■ingflokksforma­ur Framsˇknar og haf­i fyrir ■vÝ traustar heimildir. SÝ­an Šttu forystumenn flokkanna ß Al■ingi a­ koma sÚr saman um nefndarskipan, sem hef­i a­gang a­ ÷llum g÷gnum mßlsins og leita­i eftir vitnisbur­i gerenda og ■olenda leyni■jˇnustunnar, Ý ■vÝ skyni a­ hreinsa andr˙mslofti­ og endurreisa glata­ traust ß stofnunum lř­veldisins.

Hvers vegna ekki?

Hvers vegna ekki? Ůeir segja, a­ fyrrverandi l÷greglustjˇri hafi brennt g÷gnin Ý ÷skutunnu. MÝnir heimildarmenn segja, a­ allar njˇsnaskřrslur, sem teknar voru saman um nafngreinda ═slendinga, flokksa­ild ■eirra og stjˇrnmßlasko­anir, hafi veri­ afhentar leyni■jˇnustum÷nnum bandarÝska sendirß­sins Ý ReykjavÝk. ŮvÝ mß treysta, a­ bandarÝska leyni■jˇnustan fer betur me­ sÝn g÷gn, auk ■ess sem stjˇrnsřslureglur Ý BandarÝkjunum kve­a ß um, a­gang a­ slÝkum g÷gnum innan tilgreindra tÝmamarka. Ůa­ sem brann Ý fˇrum l÷greglustjˇrans, kann ■vÝ a­ finnast hjß CIA Ý Maryland.

Ůeir segja, a­ ekki sto­i a­ bera saman ═sland og Noreg Ý ■essu tilviki. Hver er munurinn? ═ Noregi er mßli­ upplřst, en ß ═slandi er ■a­ allt Ý pukri og elur ■vÝ ß grunsemdum og tortryggni. Sß er lÝka munurinn, a­ ß ═slandi voru bandarÝskar herst÷­var, en ekki Ý Noregi. Herst÷­in og verktakar ■eirra h÷f­u ■˙sundir ═slendinga Ý sinni ■jˇnustu. Ůess vegna er tr˙legt, a­ Ýslenska leyni■jˇnustan hafi njˇsna­ um hlutfallslega langtum fleiri ═slendinga en norska leyni■jˇnustan njˇsna­i um Nor­menn. Og ■a­ er einn munur enn: ═slenska leyni■jˇnustan vir­ist hafa starfa­ a­ verulegu leyti Ý ■ßgu leyni■jˇnustu erlends rÝkis. Ůa­ hlřtur a­ teljast grafalvarlegt mßl. ╔g spyr: Hva­ mundu n˙verandi forystumenn SjßlfstŠ­isflokksins segja, ef ■a­ yr­i allt Ý einu upplřst, a­ komm˙nistar ß ═slandi hef­u afhent KGB-deild sovjeska sendirß­sins Ý ReykjavÝk skrßr um helstu tr˙na­armenn SjßlfstŠ­isflokksins, t.d. varali­ SjßlfstŠ­ismanna innan l÷greglunnar? Hvarflar a­ nokkrum manni, a­ ■eir hef­u lßti­ slÝkt kyrrt liggja?

Varna­aror­.

Ůanga­ til forystumenn SjßlfstŠ­isflokksins reka af sÚr sly­ruor­i­ ver­ur a­ taka undir vi­v÷runaror­ stjˇrnar Sambands ungra SjßlfstŠ­ismanna, undir forystu Borgars ١rs Einarssonar, gagnvart ßformum dˇmsmßlarß­herra um a­ stofna l÷gformlega Ýslenska leyni■jˇnustu Ý nßnu samstarfi vi­ pyntingarmeistara bandarÝsku leyni■jˇnustunnar. Til ■ess eru vÝtin a­ varast ■au. Og hver er sß frjßlslyndi borgari ■essa lands, sem ekki tekur heils hugar undir ■essi vi­v÷runaror­ n˙verandi framkvŠmdastjˇra SjßlfstŠ­isflokksins, Andra Ëttarssonar, gangvart ßformum dˇmsmßlarß­herrans? Ůann 13. aprÝl 2004 sag­i Andri eftirfarandi ß vefsetrinu Deiglunni.com, af gefnu tilefni:
"Fri­helgi einkalÝfs skiptir ekki lengur mßli, heldur eru sÝmhleranir ßn dˇms˙rskur­ar ekkert mßl. ═ hverju mßlinu ß fŠtur ÷­ru er gert rß­ fyrir, a­ rÚttindi borgara og almennings vÝki fyrir rß­stjˇrn og l÷greglu".
Er ■etta ■a­ sem koma skal, SjßlfstŠ­ismenn?

Sßttalei­?

Bj÷rn Bjarnason, dˇmsmßlarß­herra, er um margt vir­ingarver­ur stjˇrnmßlama­ur. Hann er betur a­ sÚr ß sÝnu svi­i en flestir kollegar hans og keppinautur og skipulag­ur Ý vinnubr÷g­um. Svo er hann l˙si­inn Ý ■okkabˇt. Ef ■essir mannkostir hÚldust Ý hendur vi­ vÝ­sřni, velvild og umbur­arlyndi, bŠri hann langt af keppinautum sÝnum. Og n˙ ß hann kj÷ri­ tŠkifŠri til a­ reka af sÚr or­spor ofstjˇrnarßrßttunnar. Hvers vegna tekur hann n˙ ekki frumkvŠ­i­ a­ sßttargj÷r­ vi­ stjˇrnarandst÷­una Ý ■essu hvimlei­a hlerunarmßli, Ý ■vÝ skyni a­ kve­a ni­ur drauga fortÝ­ar og endurreisa nau­synlegt traust almennings ß l÷ggŠslustofnunum og rÚttarfari lř­veldisins? Hverjum stendur ■a­ nŠr? Hann yr­i ma­ur a­ meiri.

Jˇn Baldvin Hannibalsson (H÷f. var utanrÝkisrß­herra 1988-95)