{"id":116,"date":"2013-07-10T00:00:00","date_gmt":"2013-07-10T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2013\/07\/10\/salarhaski-eda-solumennska\/"},"modified":"2020-09-23T08:56:25","modified_gmt":"2020-09-23T08:56:25","slug":"salarhaski-eda-solumennska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2013\/07\/10\/salarhaski-eda-solumennska\/","title":{"rendered":"S\u00e1larh\u00e1ski e\u00f0a s\u00f6lumennska?"},"content":{"rendered":"<p>Garcia Lorca var f\u00e6ddur \u00ed litlu \u00feorpi \u2013 Fuente de Vaqueros \u2013  \u00e1 sl\u00e9ttunni austan vi\u00f0 borgina. Hin hv\u00edtu fj\u00f6ll  &#8211; Sierra Nevada  &#8211; r\u00edsa \u00ed su\u00f0ri, alhv\u00edt sumar sem vetur. Fa\u00f0ir hans var landeigandi, r\u00e6kta\u00f0i rau\u00f0r\u00f3fur og t\u00f3bak, en f\u00e9lagar hans voru synir og d\u00e6tur b\u00e6ndanna, sem unnu \u00e1 akrinum og \u00e1ttu vart \u00ed sig n\u00e9 \u00e1. \u00dea\u00f0 er engu l\u00edkara en a\u00f0 bernsku\u00e1r sk\u00e1ldsins \u2013  kynni hans af tregafullum s\u00f6ngvum \u00far hversdagslegri tilveru hinna hrj\u00e1\u00f0u og sm\u00e1\u00f0u  \u2013  hafi marka\u00f0 \u00fe\u00e1 braut, sem hann \u00e1tti eftir a\u00f0 feta, \u00feau f\u00e1u \u00e1r sem hann lif\u00f0i.  \u00dea\u00f0 var hann, sem \u00e1tti mestan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fev\u00ed, \u00e1samt me\u00f0 t\u00f3nsk\u00e1ldinu Manuel de Falla, a\u00f0 vekja athygli heimsins \u00e1 hinum vanr\u00e6ktu al\u00fe\u00fd\u00f0us\u00f6ngvum Andal\u00fas\u00edu. \u00dea\u00f0  sem einkennir \u00feessa s\u00f6ngva (oft vi\u00f0 g\u00edtarundirleik og dans) er beror\u00f0 einl\u00e6gni, \u00f3heftar tilfinningar og n\u00e6stum d\u00fdrslegur kraftur \u2013 flamenco. Og heimurinn hreifst me\u00f0.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Um allt \u00feetta var \u00e9g sem sagt a\u00f0 hugsa \u00e1 afm\u00e6lisdaginn minn, \u00fear sem vi\u00f0 \u00f3kum eftir hra\u00f0brautinni, fyrst undir snarbr\u00f6ttum kletta\u00feiljum upp fr\u00e1 str\u00f6ndinni og s\u00ed\u00f0an yfir h\u00e1sl\u00e9ttuna \u00ed \u00e1tt a\u00f0 Granada. En \u00fea\u00f0 sem \u00e9g vissi ekki var, a\u00f0 n\u00e6stu n\u00f3tt mundum vi\u00f0 gista \u00ed h\u00fasi sk\u00e1ldsins, \u00e6ttar\u00f3\u00f0ali m\u00f3\u00f0urf\u00f3lks Garcia Lorca, sem n\u00fa er reki\u00f0 sem h\u00f3tel \u2013 Hotel Reina Cristina. \u00dea\u00f0 stendur \u00ed mi\u00f0aldahverfinu, l\u00e6tur l\u00edti\u00f0 yfir s\u00e9r, en strax \u00ed anddyrinu heilsar manni annars konar ver\u00f6ld \u2013 ver\u00f6ld sem var. Vi\u00f0 gr\u00edpum andann \u00e1 lofti og st\u00edgum varlega \u00e1 hv\u00edtt og svalandi marmarag\u00f3lfi\u00f0. Myndir af sk\u00e1ldinu pr\u00fd\u00f0a veggina, sem eru \u00far d\u00f6kkri eik. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g h\u00e1tt til lofts, og einhvers sta\u00f0ar \u00fearna uppi heyri \u00e9g kvak fugla og gott ef ekki vatnsni\u00f0, sem minnir \u00e1 hallir M\u00e1ranna. Vi\u00f0 afgrei\u00f0slubor\u00f0i\u00f0 situr svartkl\u00e6ddur ma\u00f0ur og v\u00edsar okkur \u00e1 herbergi. Vi\u00f0 sj\u00e1um ekki a\u00f0ra gesti, allt er svo undurhlj\u00f3tt. \u2013<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00feegar vi\u00f0 komum ni\u00f0ur aftur, b\u00fain a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a okkur upp \u00e1 fyrir skemmtun kv\u00f6ldsins, a\u00f0 svartkl\u00e6ddi ma\u00f0urinn halla\u00f0i s\u00e9r fram \u00e1 afgrei\u00f0slubor\u00f0i\u00f0 og  f\u00f3r a\u00f0 tala um sk\u00e1ldi\u00f0, alveg \u00f3umbe\u00f0inn. \u201e\u00c9g s\u00e9, a\u00f0 \u00fei\u00f0 voru\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a myndirnar af sk\u00e1ldinu, en \u00fei\u00f0 viti\u00f0 kannski ekki, a\u00f0 \u00ed \u00feessu h\u00fasi, me\u00f0al \u00e6ttingja og vina, leita\u00f0i Garcia Lorca skj\u00f3ls seinustu n\u00f3ttina, sem hann lif\u00f0i. S\u00f3lin var enn ekki risin til a\u00f0 fagna n\u00fdjum degi, \u00feegar falangistar h\u00f6f\u00f0u umkringt h\u00fasi\u00f0 og ra\u00f0a\u00f0 vopnu\u00f0um v\u00f6r\u00f0um \u00e1 \u00fe\u00f6kin allt um kring. Lorca \u00e1tti engrar undankomu au\u00f0i\u00f0. Hann var fluttur \u00ed b\u00f6ndum \u00e1samt fleiri \u00edmyndu\u00f0um \u00f3vinum borgarast\u00e9ttarinnar  \u00fat fyrir b\u00e6inn og skotinn ofan \u00ed fj\u00f6ldagr\u00f6f eins og hver annar vanskilahundur. Bein hans hafa aldrei fundist.\u201c<\/p>\n<p>Sp\u00e6nska borgarastr\u00ed\u00f0i\u00f0 skipti \u00fej\u00f3\u00f0inni \u00ed tv\u00e6r fylkingar \u2013 og gerir enn. Francisco Franco s\u00f3r \u00feess d\u00fdran ei\u00f0 a\u00f0 drepa alla \u00fe\u00e1, sem s\u00fdndu honum m\u00f3t\u00fer\u00f3a. \u00cd \u00feeim h\u00f3pi voru menntamenn, kennarar, fr\u00e6\u00f0imenn og b\u00e6ndur. Enn \u00feann dag \u00ed dag eru a\u00f0 finnast \u00ed \u00fathverfum borga og \u00feorpa m\u00f6rg hundru\u00f0 fj\u00f6ldagrafa. Afkomendurnir heimta r\u00e9ttl\u00e6ti og krefjast \u00feess a\u00f0 forfe\u00f0ur \u00feeirra og m\u00e6\u00f0ur og b\u00f6rn f\u00e1i a\u00f0 bera beinin \u00ed v\u00edg\u00f0ri mold. A\u00f0rir hunsa \u00fe\u00e1 kr\u00f6fu og vilja gleyma fort\u00ed\u00f0inni, (reyndar var um \u00fea\u00f0 sami\u00f0 eftir fall Francos \u00ed svonefndum pacto de olvido \u2013 s\u00e1ttm\u00e1la gleymskunnar). Og um \u00feetta stendur str\u00ed\u00f0i\u00f0 enn \u00feann dag \u00ed dag. Svo fer \u00fea\u00f0 eftir \u00fev\u00ed, hver r\u00e6\u00f0ur r\u00edkjum hverju sinni, hvort r\u00e9ttl\u00e6ti\u00f0 n\u00e6r fram a\u00f0 ganga.<\/p>\n<p>A\u00f0 \u00f6llu \u00feessu s\u00f6g\u00f0u skaut \u00fea\u00f0 \u00f3\u00fe\u00e6gilega sk\u00f6kku vi\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 samankomna undir veggjum Alhambrahallarinnar \u00feetta kv\u00f6ld alla broddborgara Granada \u2013 og \u00fe\u00f3tt v\u00ed\u00f0ar v\u00e6ri leita\u00f0 \u2013 \u00ed skraddarasaumu\u00f0um f\u00f6tum me\u00f0 bleik bindi (\u00feau eru \u00ed t\u00edsku) og konurnar \u00ed a\u00f0skornum silkikj\u00f3lum, (og jafnvel sk\u00f3m \u00ed st\u00edl) \u2013  falla \u00ed dufti\u00f0 fyrir grasr\u00f3tarhreyfingunni, skj\u00f3lst\u00e6\u00f0ingum Garcia Lorca \u2013  flamencos\u00f6ngvurum, d\u00f6nsurum og hlj\u00f3\u00f0f\u00e6raleikurum \u2013  og leyfa s\u00e9r jafnvel \u00feann muna\u00f0 a\u00f0 \u00e6pa af f\u00f6gnu\u00f0i \u00ed hvert sinn sem s\u00edgauninn gekk fram af \u00feeim me\u00f0 l\u00edkamlegum yfirbur\u00f0um og \u00feokka, sem ekkert stenst samabur\u00f0 vi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deetta ger\u00f0ist allt undir berum himni. Leiksvi\u00f0i\u00f0 var umkringt h\u00e1v\u00f6xnum og t\u00edgulegum kastan\u00edutrj\u00e1m, sem  b\u00e6r\u00f0ust \u00ed takt vi\u00f0 hl\u00fdja goluna og bar vi\u00f0 stj\u00f6rnubjartan himininn. \u00deau st\u00f3\u00f0u bara \u00fearna og kveinku\u00f0u s\u00e9r ekki einu sinni undan \u00e6randi h\u00e1va\u00f0a af svi\u00f0inu.  \u00deegar lei\u00f0 \u00e1 n\u00f3ttina og spennan j\u00f3kst, hitna\u00f0i m\u00f6nnum \u00ed hamsi. \u00deeir kl\u00e6ddu sig \u00far skraddarsaumu\u00f0u j\u00f6kkunum. Konurnar t\u00f3ku bl\u00e6v\u00e6ngi upp \u00far p\u00fassi s\u00ednu og bl\u00f6ku\u00f0u \u00feeim \u00ed gr\u00ed\u00f0 og erg til a\u00f0 k\u00e6la sig, \u00e1 milli \u00feess sem \u00fe\u00e6r kl\u00f6ppu\u00f0u saman l\u00f3funum \u00ed gle\u00f0i sinni. Allir voru \u00ed hrifningarv\u00edmu, greinilega l\u00f6ngu b\u00fanir a\u00f0 gleyma Garcia Lorca og \u00f6rl\u00f6gum hans.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir st\u00f3rkostlega upplifun \u00feetta kv\u00f6ld, var \u00e9g samt ekki alveg \u00e1n\u00e6g\u00f0 me\u00f0 s\u00fdningu Carlos Saura. \u00c9g var kannski b\u00fain a\u00f0 hlakka til allt of lengi. \u00c9g haf\u00f0i einhvern veginn b\u00faist vi\u00f0 meira h\u00f6mluleysi,  meiri \u00e1str\u00ed\u00f0u og angist \u00ed hverri hreyfingu, hverjum t\u00f3ni \u2013  svona eins og ma\u00f0ur upplifir \u00e1 flamencokv\u00f6ldum \u00ed \u00feorpunum vi\u00f0 str\u00f6ndina, \u00fear sem dansinn sprettur upp \u00far grasr\u00f3tinni \u2013  er l\u00edfi\u00f0 sj\u00e1lft \u00ed allri sinni nekt og miskunnarleysi. \u00c1 sl\u00edkum kv\u00f6ldum sn\u00fdr ma\u00f0ur heim gr\u00e1tandi af trega og s\u00e6lu.<\/p>\n<p>Flestir dansararnir \u00feetta kv\u00f6ld \u00ed Alhambra h\u00f6f\u00f0u auglj\u00f3slega fengi\u00f0 \u00fej\u00e1lfun \u00ed klass\u00edskum dansi. \u00deeir voru einhvern veginn of f\u00e1ga\u00f0ir, of kurteisir og tillitssamir vi\u00f0 \u00e1horfendur. Vildu engan s\u00e6ra, en \u00fear me\u00f0 var neistinn farinn \u00far s\u00fdningunni. Enda h\u00e9t h\u00fan reyndar \u201eFlamenco okkar t\u00edma\u201c. Og me\u00f0 t\u00edmanum hefur tj\u00e1ningin teki\u00f0 breytingum, jafnvel runni\u00f0 saman vi\u00f0 dansa af \u00f6\u00f0rum uppruna, tang\u00f3, rumbu og s\u00f6mbu, e\u00f0a \u00fe\u00e1 \u00feynnst \u00fat  \u00ed sevillana og malaguena, sem allir geta spreytt sig \u00e1. \u00deetta var svona, eins og kalla\u00f0 er  \u201efusi\u00f3n\u201c, allt sett \u00ed st\u00f3ran pott og hr\u00e6rt \u00ed.  \u00cd pr\u00f3gramminu sag\u00f0i, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri veri\u00f0 a\u00f0 gefa flamenco ferskan t\u00f3n! Fyrir m\u00e9r var \u00feessi \u00fat\u00feynning a\u00f0eins t\u00e1kn um breytta t\u00edma. Vi\u00f0 r\u00e1\u00f0um engu sj\u00e1lf lengur, \u00fea\u00f0 er l\u00f6gm\u00e1l marka\u00f0arins, sem stj\u00f3rna l\u00edfi okkar og r\u00e6\u00f0ur f\u00f6r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd hvert sinn, sem \u00e9g n\u00e1lgast borgina Granada, kemur upp \u00ed huga m\u00e9r mynd af sk\u00e1ldinu og hugsj\u00f3namanninum Federico Garcia Lorca, sem er eitt mest lesna sk\u00e1ld allra t\u00edma. Samt var hann a\u00f0eins \u00ferj\u00e1t\u00edu og \u00e1tta \u00e1ra, \u00feegar hann f\u00e9ll fyrir hendi b\u00f6\u00f0la einr\u00e6\u00f0isherra Sp\u00e1nar &#8211;  Franciscos Franco. \u00dea\u00f0 var \u00e1ri\u00f0 1936 \u00ed upphafi Borgarastr\u00ed\u00f0sins.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-116","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":546,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116\/revisions\/546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}