{"id":170,"date":"2013-11-19T00:00:00","date_gmt":"2013-11-19T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2013\/11\/19\/dyrslegt-eda-omennsktrefurinn\/"},"modified":"2020-09-23T08:55:05","modified_gmt":"2020-09-23T08:55:05","slug":"dyrslegt-eda-omennsktrefurinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2013\/11\/19\/dyrslegt-eda-omennsktrefurinn\/","title":{"rendered":"D\u00ddRSLEGT E\u00d0A \u00d3MENNSKT?\nREFURINN"},"content":{"rendered":"<p>\u201cVi\u00f0 vildum gle\u00f0ja f\u00f3lki\u00f0 meira!\u201d \u00deessi or\u00f0 Ei\u00f0s Sm\u00e1ra eftir jafnteflisleik \u00cdslendinga vi\u00f0 Kr\u00f3ata \u00e1 f\u00f6studagskv\u00f6ldi\u00f0 komu m\u00e9r \u00ed hug, \u00feegar \u00e9g st\u00f3\u00f0 upp a\u00f0 lokinni s\u00fdningu \u00ed Borgarleikh\u00fasinu  kv\u00f6ldi\u00f0 eftir. \u00c9g veit ekki alveg af hverju, en \u00ed b\u00e1\u00f0um tilvikum var um ungt og h\u00e6fileikar\u00edkt f\u00f3lk a\u00f0 r\u00e6\u00f0a,  f\u00f3lk,sem lifir og hr\u00e6rist \u00ed sinni ver\u00f6ld, hvort sem \u00fea\u00f0 er listum e\u00f0a \u00ed\u00fer\u00f3ttum, og \u00e1 \u00feann draum heitastan a\u00f0 gle\u00f0ja \u2013  gefa, mi\u00f0la. \u00dea\u00f0 er \u00ed rauninni ekki svo langt \u00fearna \u00e1 milli. B\u00e1\u00f0ir h\u00f3par \u00feurfa a\u00f0 leggja allt \u00ed s\u00f6lurnar til a\u00f0 n\u00e1 settu marki, temja s\u00e9r aga, b\u00e6\u00f0i til s\u00e1lar og l\u00edkama. B\u00e6\u00f0i \u00ed\u00fer\u00f3ttamennirnir \u00e1 Laugardalsvellinum og listaf\u00f3lki\u00f0 \u00ed Borgarleikh\u00fasinu st\u00f3\u00f0u sig fr\u00e1b\u00e6rlega. Allir voru gla\u00f0ir og f\u00f6gnu\u00f0u \u00e1kaft \u00ed lokin. En samt var eitthva\u00f0, sem vanta\u00f0i upp \u00e1. \u00dea\u00f0 vanta\u00f0i m\u00f6rkin \u00e1 f\u00f6studagskv\u00f6ldi\u00f0. En hva\u00f0 vanta\u00f0i \u00e1 laugardagskv\u00f6ldi\u00f0? \u00c9g er ekki alveg me\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 hreinu \u2013 kannski bara af \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e9r var h\u00e1lfger\u00f0ur beygur \u00ed brj\u00f3sti, \u00feegar \u00e9g h\u00e9lt aftur \u00fat \u00ed n\u00e1ttmyrkri\u00f0 a\u00f0 s\u00fdningu lokinni. Hrollurinn sat eftir,  \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00e9g \u00e1tta\u00f0i mig \u00e1 \u00fev\u00ed samstundis, hva\u00f0 var a\u00f0. Fyrir hva\u00f0 st\u00f3\u00f0 refurinn?<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Kjarnahugmynd Dawn King er nefnilega ekkert l\u00e9ttmeti. H\u00fan er grafalvarlegt m\u00e1l \u2013 tilhneiging valdsins til a\u00f0 stimpla tiltekinn h\u00f3p f\u00f3lks sem s\u00f6kud\u00f3lga fyrir \u00f6llu \u00fev\u00ed, sem aflaga fer \u00ed mannf\u00e9laginu. \u00deetta er hvorki meira n\u00e9 minna en lei\u00f0arstef \u00f3g\u00e6funnar \u2013 harmleiksins \u2013 sem \u00f6ld \u00f6fganna, tuttugasta \u00f6ldin, snerist um.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 erum a\u00f0 tala um gy\u00f0ingaofs\u00f3knir nazista, vi\u00f0 erum a\u00f0 tala um ofs\u00f3knir pyntingarmeistara Stal\u00edns gegn K\u00fal\u00f6kkum (sj\u00e1lfseignarb\u00e6ndum ) og undir lokin \u00f6llum, sem hinn bl\u00f3\u00f0\u00feyrsti fj\u00f6ldamor\u00f0ingi, vildi \u00fatr\u00fdma \u00ed \u00f3tta s\u00ednum og \u00e6\u00f0i.  Vi\u00f0 erum a\u00f0 tala um \u201cMenningarbyltingu\u201d Ma\u00f3s.  \u2013 Fj\u00f6ldagrafirnar  (a\u00f0 me\u00f0taldri hungursney\u00f0inni) geyma tugi millj\u00f3na l\u00edka, sem voru huslu\u00f0 \u00fear, \u00f3merkt.  Me\u00f0 Pol Pot (fransksk\u00f3lu\u00f0um menntamanni) n\u00e1lga\u00f0ist \u00e6\u00f0i\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0armor\u00f0.<\/p>\n<p>Sumir tr\u00faa \u00fev\u00ed, a\u00f0 svona nokku\u00f0 geti a\u00f0eins gerst \u00ed alr\u00e6\u00f0isr\u00edkjum fasista og komm\u00fanista. \u00dea\u00f0 stenst hins vegar ekki, \u00feegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0. Hva\u00f0 me\u00f0 s\u00f6gu Bandar\u00edkjanna, \u00fatr\u00fdmingu frumbyggja og \u00fer\u00e6lahaldi\u00f0? Hva\u00f0 me\u00f0 nj\u00f3snir \u00feeirra \u00ed n\u00fat\u00edmanum, jafnt um \u00e6tla\u00f0a \u00f3vini sem n\u00e1nustu bandamenn? Enginn er \u00f3hultur.<\/p>\n<p>Og Evr\u00f3pum\u00f6nnum v\u00e6ri hollt a\u00f0 l\u00edta \u00ed eigin barm. Evr\u00f3psku n\u00fdlenduveldin hafa skili\u00f0 eftir sig bl\u00f3\u00f0i drifna sl\u00f3\u00f0 v\u00edtt og  breitt um ver\u00f6ldina. Belgar voru s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar \u00ed a\u00f0 aflima \u00fer\u00e6lana, sem \u00feeir \u00fer\u00f6ngvu\u00f0u til n\u00e1mavinnslu \u00ed leit a\u00f0 dem\u00f6ntum \u2013 svo \u00feeir g\u00e6tu ekki fl\u00fai\u00f0. Bretar eru fyrst n\u00fana a\u00f0 bi\u00f0jast afs\u00f6kunar \u00e1 fj\u00f6ldaaft\u00f6kum \u00e1n d\u00f3ms og laga og pyntingum gegn uppreisnarm\u00f6nnum \u00ed Ken\u00edu og v\u00ed\u00f0ar um Afr\u00edku. \u00d3d\u00e6\u00f0isverk \u00feeirra eru ekki gleymd, hvorki \u00e1 Indlandi n\u00e9 \u00ed K\u00edna. Sp\u00e1nverjar eru r\u00e9tt a\u00f0 byrja a\u00f0 grafa upp fj\u00f6ldagrafir Francos. Og sp\u00e6nsku n\u00fdlenduherrarnir \u00ed Mi\u00f0- og Su\u00f0ur-Amer\u00edku eiga a\u00f0 baki lj\u00f3ta s\u00f6gu um grimmd, ofbeldi og \u00f3d\u00e6\u00f0isverk gagnvart varnarlausum innbyggjum. Oft voru \u00feessi \u00f3d\u00e6\u00f0isverk framin \u201cme\u00f0 byssuna \u00ed annarri hendi en b\u00edbl\u00eduna \u00ed hinni\u201d.<\/p>\n<p>Og \u00e1 okkar d\u00f6gum er \u00fea\u00f0 einatt tr\u00faarofst\u00e6ki\u00f0, sem kyndir undir eldum haturs og ford\u00f3ma og elur af s\u00e9r ofs\u00f3knir og k\u00fagun.  Go\u00f0s\u00f6gnin um, a\u00f0 \u00feetta \u201cgeti ekki gerst h\u00e9r\u201d \u2013  e\u00f0a a\u00f0 \u201csvona nokku\u00f0 gerist ekki \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkjum\u201d, er einmitt  \u2013  bara go\u00f0s\u00f6gn. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 gerast fyrir augunum \u00e1 okkur. P\u00f3l\u00edt\u00edskir sk\u00farkar bl\u00e1sa \u00ed gl\u00e6\u00f0ur \u00fej\u00f3\u00f0rembunnar og and\u00fa\u00f0 \u00e1 minnihlutah\u00f3pum og innflytjendum. \u00cd Evr\u00f3pu, \u00ed Bandar\u00edkjunum, meira a\u00f0 segja \u00ed Afr\u00edku. Og ekki alltaf a\u00f0 undirlagi valdsins. Oftar en ekki eru \u00feessar ofs\u00f3knir stunda\u00f0ar af \u00f6fgah\u00f3pum \u00ed nafni tr\u00faarbrag\u00f0a e\u00f0a kyn\u00fe\u00e1ttahyggju, (eins og t.d. \u00ed Grikklandi n\u00fa), en stj\u00f3rnv\u00f6ld reyna af veikum m\u00e6tti a\u00f0 halda uppi l\u00f6gum og r\u00e9tti.<\/p>\n<p>Stundum dugar illt umtal \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum til \u00feess a\u00f0 skapa samb\u00e6rilegt \u00e1stand. Gy\u00f0ingaofs\u00f3knir \u00ed \u00de\u00fdskalandi byrju\u00f0u me\u00f0 atvinnubanni (Berufsverbot), \u00fatilokun fr\u00e1 \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed mannlegu samf\u00e9lagi. \u00cd \u00de\u00fdskalandi gengu h\u00e1sk\u00f3lar r\u00edkisins \u00e1 undan \u00f6\u00f0rum \u00ed gy\u00f0ingaofs\u00f3knum.  \u00dea\u00f0 \u00fearf l\u00edti\u00f0 \u00fat af a\u00f0 bera til \u00feess a\u00f0 \u201cd\u00f3mst\u00f3ll g\u00f6tunnar\u201d fari s\u00ednu fram \u2013  eins og n\u00fdleg d\u00e6mi sanna.<\/p>\n<p>Ef \u00feessar s\u00f6gulegu sta\u00f0reyndir eru ekki  undirliggjandi vi\u00f0 hvert f\u00f3tm\u00e1l \u00ed framvindu verksins, missir \u00fea\u00f0 marks. \u00d3gnin, l\u00edfsh\u00e1skinn, k\u00fagunin, sem vofir yfir okkur m\u00f6nnunum, ver\u00f0ur fyrir viki\u00f0 a\u00f0 ja\u00f0arm\u00e1li, sem heyrir undir regluger\u00f0arsetningu landb\u00fana\u00f0arr\u00e1\u00f0uneytisins um smitsj\u00fakd\u00f3ma. Verki\u00f0 missir jar\u00f0samband vi\u00f0 mannf\u00e9lagi\u00f0, \u00feegar vi\u00f0 f\u00f6rum a\u00f0 leita a\u00f0 s\u00f6kud\u00f3lgi \u00ed d\u00fdrar\u00edkinu. \u00dea\u00f0 getur varla veri\u00f0 meining h\u00f6fundar. A\u00f0 v\u00edsu hefur komi\u00f0 upp sl\u00edkt f\u00e1r (k\u00faari\u00f0a \u00ed Bretlandi er \u00ed fersku minni, \u00fear sem nautgripir voru bornir \u00e1 eldk\u00f6stinn \u00ed \u00fe\u00fasundatali) og minnti \u00e1 nornavei\u00f0ar. En me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fela gl\u00e6pinn \u00ed d\u00fdrar\u00edkinu er dregi\u00f0 \u00far h\u00e1skanum, sem ofs\u00f3knir \u00ed krafti ford\u00f3ma b\u00faa mannkyninu. \u00dea\u00f0 er \u00feetta sem afvegalei\u00f0ir okkur \u00ed s\u00fdningunni.<\/p>\n<p>\u00c9g \u00e6tla a\u00f0 fara lofsamlegum or\u00f0um  umger\u00f0 verksins \u2013 leikmyndina, t\u00f3nlistina, l\u00fdsinguna og gervin. \u00dear var  a\u00f0 verki ungt f\u00f3lk, en engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur me\u00f0 \u00f3tr\u00falega mikla reynslu a\u00f0 baki (sem m\u00e1 lesa um \u00ed myndarlegri leikskr\u00e1 verksins). Ma\u00f0ur hef\u00f0i eiginlega geta\u00f0 l\u00e1ti\u00f0 s\u00e9r n\u00e6gja a\u00f0 ey\u00f0a kv\u00f6ldinu \u00e1 \u00feessum gamla b\u00f3ndab\u00e6, sem haf\u00f0i greinilega h\u00fdst margar kynsl\u00f3\u00f0ir og m\u00e1tti muna sinn f\u00edfil fegri. Vi\u00f0 g\u00e1tum b\u00e6\u00f0i fari\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed kjallara, gramsa\u00f0 \u00ed g\u00f6mlu drasli, d\u00e1\u00f0st a\u00f0 ver\u00f0launabikurum, sem einhver haf\u00f0i unni\u00f0 til einhvern t\u00edma, en enginn \u00feora\u00f0 a\u00f0 henda (ma\u00f0ur \u00feekkir \u00fea\u00f0), e\u00f0a klifra\u00f0 upp \u00e1 h\u00e1aloft og horft \u00e1 s\u00f3larlagi\u00f0 \u00fat um \u00f6rlitla \u00feakglugga. Vi\u00f0 g\u00e1tum jafnvel skynja\u00f0, hva\u00f0 hj\u00f3nar\u00fami\u00f0 var \u00e1stlaust og kalt, j\u00e1rnr\u00fam me\u00f0 har\u00f0an botn og gamlar s\u00e6ngur. L\u00edflaus tr\u00e9n  \u00ed bakgrunninum, \u00f3gnvekjandi \u00ed n\u00e1l\u00e6g\u00f0 sinni \u2013 eins konar fyrirbo\u00f0i  um skelfingu  og eymd.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru reyndar t\u00f3nlistin og l\u00fdsingin l\u00edka \u2013 hvort tveggja magnar upp dul\u00fa\u00f0ina \u00ed verkinu og gefur henni l\u00edf umfram \u00fea\u00f0 sem blasir vi\u00f0 augum. Allt tvinnast \u00feetta saman eins og v\u00edravirki,  listilega gert, en hrollvekjandi. Leikmyndin teygir sig \u00fat yfir \u00e1horfendasalinn, \u00feannig a\u00f0  \u00fea\u00f0 er engin undankomulei\u00f0 \u2013 vi\u00f0 erum \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed lygavefnum, og erum \u00f6ll \u00ed skotm\u00e1li.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er greinilegt, a\u00f0 leikendur \u00feekkjast vel, treysta hver \u00f6\u00f0rum og eru allir af vilja ger\u00f0ir a\u00f0 koma bo\u00f0skap verksins til skila. \u00deeir leika af innlifun og \u00feokka. Frams\u00f6gn er sk\u00fdr og \u00e1heyrileg, nema \u00feegar \u00feeir tala \u00fat \u00ed horn e\u00f0a upp \u00ed vegg, sem kemur fyrir nokkrum sinnum.  En \u00fea\u00f0 m\u00e1 laga. Leikstj\u00f3ri \u00e1 lof skili\u00f0 fyrir gott rennsli, hra\u00f0a og \u00fatsj\u00f3narsemi \u2013 aldrei dau\u00f0ur punktur. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur gaman a\u00f0 fylgjast me\u00f0 honum \u00ed framt\u00ed\u00f0inni.<\/p>\n<p>\u00deegar leikarar komu fram  \u00ed leikslok, b\u00fanir a\u00f0 varpa af s\u00e9r gervum, brostu \u00feeir fram \u00ed salinn me\u00f0 spurn \u00ed augum: t\u00f3kst okkur a\u00f0 koma bo\u00f0skapnum til skila?  Spurningin ein og s\u00e9r vekur upp efasemdir. E\u00f0a er \u00fea\u00f0 bara m\u00e9r, sem finnst eitthva\u00f0 vanta? Ei\u00f0i Sm\u00e1ra fannst \u00feeir skulda eitt mark \u00ed \u00fea\u00f0 minnsta!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eftir Dawn King \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingu J\u00f3ns Atla J\u00f3nassonar<\/p>\n<p>Leikstj\u00f3rn: Vignir \u00de\u00f3r Val\u00fe\u00f3rsson<br \/>\nLeikmynd og b\u00faningar: Systa Bj\u00f6rnsd\u00f3ttir<br \/>\nL\u00fdsing: Gar\u00f0ar Borg\u00fe\u00f3rsson\/Bj\u00f6rn Bergsteinn Gu\u00f0mundsson<br \/>\nT\u00f3nlist: Frank Hall<br \/>\nHlj\u00f3\u00f0mynd: Baldvin \u00de\u00f3r Magn\u00fasson<br \/>\nLeikgervi: Margr\u00e9t Benediktsd\u00f3ttir<br \/>\nA\u00f0sto\u00f0arleikstj\u00f3ri: P\u00e9tur \u00c1rmannsson<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,3],"tags":[],"class_list":["post-170","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-leikhus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=170"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":542,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/170\/revisions\/542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}