{"id":200,"date":"2016-03-16T00:00:00","date_gmt":"2016-03-16T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2016\/03\/16\/i-vitnastuku-sogunnar\/"},"modified":"2020-09-23T08:45:35","modified_gmt":"2020-09-23T08:45:35","slug":"i-vitnastuku-sogunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2016\/03\/16\/i-vitnastuku-sogunnar\/","title":{"rendered":"\u00ed vitnast\u00faku s\u00f6gunnar"},"content":{"rendered":"<p>Kirkjan er \u00e6gif\u00f6gur.  H\u00fan er svo st\u00f3r, a\u00f0 l\u00edkneski postulanna t\u00f3lf \u00ed fullri l\u00edkamsst\u00e6r\u00f0 r\u00famast \u00f6ll inni vi\u00f0 altari\u00f0. \u00c9g er leidd inn kirkjug\u00f3lfi\u00f0 og v\u00edsa\u00f0 til s\u00e6tis \u00e1 fremsta bekk, h\u00e6gra megin. \u00dear sit \u00e9g alein. Annars er hver bekkur \u00ed kirkjunni  setinn.  H\u00e6gra megin \u00fer\u00f3fessorar \u00ed fullum skr\u00fa\u00f0a, en vinstra megin venjulegir borgarar, \u00fear \u00e1 me\u00f0al sendiherrar Nor\u00f0urlanda, og margra Evr\u00f3pulanda \u2013 nema \u00cdslands. \u00deegar \u00e9g leyfi m\u00e9r a\u00f0 skyggnast yfir ganginn, kem \u00e9g auga \u00e1 nokkra g\u00f3\u00f0a vini \u00ed h\u00f3pnum. \u00c9g brosi \u00ed laumi og veifa feimnislega. Me\u00f0 t\u00edmanum  h\u00f6fum vi\u00f0 eignast h\u00e9r marga  vini, ekki bara \u00far p\u00f3lit\u00edkinni, heldur l\u00edka \u00far lista- og menningarl\u00edfi borgarinnar.  \u00dea\u00f0 er gott a\u00f0 vera me\u00f0al vina.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>\u00de\u00f6gnin \u00ed kirkjunni bergm\u00e1lar \u00ed hv\u00edtm\u00e1lu\u00f0um veggjum, sem hafa sta\u00f0i\u00f0 af s\u00e9r mis\u00feyrmingu li\u00f0inna alda \u2013  Stal\u00edn breytti  kirkjunni \u00ed vopnab\u00far. S\u00ed\u00f0ar, \u00e1 t\u00edmum Bresnevs, \u00fe\u00f3tti h\u00fan hentug til vi\u00f0ger\u00f0a \u00e1 v\u00f6rub\u00edlum. Eftir 1991  endurheimti h\u00fan sinn fyrri sess \u2013 fegurri en nokkru sinni fyrr.<\/p>\n<p>Allt \u00ed einu er \u00fe\u00f6gnin rofin. S\u00f6ngur, sem \u00e9g \u00feekki svo vel fr\u00e1 sk\u00f3lad\u00f6gum, en hef ekki heyrt svo lengi, hlj\u00f3mar \u00ed eyrum m\u00e9r: \u201eGaudeamus igitur, juvenes dum sumus\u201c!   Allir kirkjugestir r\u00edsa \u00far s\u00e6tum og syngja fullum h\u00e1lsi. \u00c1 svipstundu finnst m\u00e9r \u00e9g vera komin heim, og \u00e9g tek \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt undir. \u00deetta minnir mig \u00e1 \u00e6sku\u00e1rin, \u00feegar enn var kennd lat\u00edna \u00ed m\u00e1ladeild MR.  Vi\u00f0 sungum \u00fe\u00f3 aldrei nema fyrstu tv\u00f6 erindin, en h\u00e9r kunna \u00feeir \u00f6ll sex \u2013  \u00e1 lat\u00ednu !<\/p>\n<p>Pr\u00f3fessorar og rektorar, sem sitja uppi vi\u00f0 altari\u00f0, minna \u00f3neitanlega svol\u00edti\u00f0 \u00e1 str\u00e1ka og stelpur a\u00f0 leika \u00ed sk\u00f3laleikriti. \u00deau kunna handriti\u00f0 utan b\u00f3kar, en hafa l\u00edklega aldrei l\u00e6rt a\u00f0 leika \u2013  enda er \u00feetta dau\u00f0ans alvara. \u00c1 h\u00f6f\u00f0i bera \u00feau \u201et\u00e1kn viskunnar\u201c, eins og segir \u00ed helgisi\u00f0ab\u00f3kinni, \u00e1b\u00fa\u00f0armiklar h\u00fafur \u00ed sv\u00f6rtum lit. En \u00fea\u00f0 er ekki n\u00f3g me\u00f0, a\u00f0 \u00feau syngi  \u00e1 lat\u00ednu, heldur m\u00e6lir rektor eing\u00f6ngu \u00e1 lat\u00ednu \u2013 \u00fe\u00f3tt hei\u00f0ursdoktorinn  s\u00e9 a\u00f0 v\u00edsu \u00e1varpa\u00f0ur \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00e1li okkar t\u00edma \u2013 ensku.<\/p>\n<p>Hei\u00f0ursdoktorinn \u2013 Doctor Honoris Causa Universitates Vilnensis \u2013 er n\u00fa kominn \u00ed h\u00f3p manna eins og Ceslavs Milos, sem er fr\u00e6gastur fyrir b\u00f3k s\u00edna \u201eThe Captive Minds\u201c og Vaclavs Havel, frelsihetjunnar \u00far Flauelsbyltingunni 1968.  Fr\u00e1 upphafi h\u00e1sk\u00f3lans hafa fimmt\u00edu og \u00fer\u00edr einstaklingar hloti\u00f0 hei\u00f0ursdoktorsnafnb\u00f3t, en sk\u00f3linn var stofna\u00f0ur \u00e1ri\u00f0 1579. Hinn n\u00fdkr\u00fdndi \u00ed \u00feeim h\u00f3pi flytur stutta r\u00e6\u00f0u a\u00f0 lokinni ath\u00f6fn, \u00feakkar fyrir h\u00f6nd \u00fej\u00f3\u00f0ar sinnar og sj\u00e1lfs s\u00edn, fullur l\u00edtill\u00e6tis og au\u00f0m\u00fdktar.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0an er \u00f6llum bo\u00f0i\u00f0 til m\u00f3tt\u00f6ku \u00ed hli\u00f0arsal h\u00e1sk\u00f3lans, \u00fear sem menn dreypa \u00e1 v\u00edni, fa\u00f0mast, hl\u00e6ja e\u00f0a gr\u00e1ta \u2013 fullir \u00feakkl\u00e6tis og vir\u00f0ingar. Hann me\u00f0 fangi\u00f0 fullt af hv\u00edtum og rau\u00f0um r\u00f3sum. \u00dea\u00f0 fyrsta sem \u00e9g hugsa er \u201eskyldu \u00fe\u00e6r halda h\u00f6f\u00f0i all lei\u00f0 heim til \u00cdslands?\u201c  \u00c9g elska r\u00f3sir.<\/p>\n<p>\u00c9g man \u00fea\u00f0, eins og \u00fea\u00f0 hef\u00f0i gerst \u00ed g\u00e6r. \u00deetta var um mi\u00f0ja n\u00f3tt \u00ed jan\u00faar 1991. Ni\u00f0amyrkur allt um kring. Og s\u00edminn var a\u00f0 hringja. Kunnugleg r\u00f6dd  sag\u00f0i: \u201eJ\u00f3n Baldvin, n\u00fa er stundin runnin upp, \u00feetta er ney\u00f0arkall fr\u00e1 Viln\u00edus\u201c. \u00deessa r\u00f6dd \u00e1tti <b>Vytautas Landsbergis<\/b>, forseti \u00fej\u00f3\u00f0\u00feingsins  \u00ed Lit\u00e1en. Honum var miki\u00f0 ni\u00f0ri fyrir. \u00c9g heyr\u00f0i hvert or\u00f0, sem hann sag\u00f0i. \u201eR\u00fassarnir hafa \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta til skarar skr\u00ed\u00f0a\u201c. \u00c9g man, a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3r um  mig hrollur vi\u00f0 tilhugsunina \u2013 R\u00fassarnir \u2013  til skarar skr\u00ed\u00f0a!  \u201eJ\u00f3n Baldvin, ef \u00fe\u00fa meinar \u00fea\u00f0, sem \u00fe\u00fa hefur veri\u00f0 a\u00f0 segja okkur til stu\u00f0nings, \u00fe\u00e1 komdu strax \u2013  stattu me\u00f0 okkur. N\u00e6rvera utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO skiptir m\u00e1li\u201c.<\/p>\n<p>Sumari\u00f0 \u00e1\u00f0ur en \u00feetta ger\u00f0ist, \u00e1ri\u00f0 1990, var haldin fj\u00f6l\u00fej\u00f3\u00f0leg r\u00e1\u00f0stefna (R\u00d6SE \u2013 \u00d6ryggis- og samvinnustofnun Evr\u00f3pu) um mannr\u00e9ttindam\u00e1l \u00ed Kaupmannah\u00f6fn. \u00dear voru saman komnir utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar Evr\u00f3pur\u00edkja, Bandar\u00edkjanna og Kanada. Me\u00f0al gesta voru utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar Eystrasaltsr\u00edkjanna, sem haf\u00f0i veri\u00f0 bo\u00f0i\u00f0 s\u00e9rstaklega sem n\u00fdfrj\u00e1lsum \u00fej\u00f3\u00f0um. \u00deegar fulltr\u00faar Sov\u00e9tr\u00edkjanna s\u00e1u hvers kyns var, st\u00f3\u00f0u \u00feeir upp og h\u00f3tu\u00f0u a\u00f0 yfirgefa salinn nema a\u00f0 \u201e\u00feessum m\u00f6nnum\u201c  yr\u00f0i v\u00edsa\u00f0 \u00fat. \u00deeirra l\u00f6nd v\u00e6ru hluti af Sov\u00e9tr\u00edkjunum og \u00feess vegna \u00e6ttu \u00feeir ekkert erindi \u00e1 \u00feennan fund. Til \u00feess a\u00f0 halda fri\u00f0inn l\u00faffu\u00f0u Danir, gestgjafarnir. Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0um var v\u00edsa\u00f0 \u00e1 dyr. \u00dear me\u00f0 var eiginlega botninn sleginn \u00far \u00feessari r\u00e1\u00f0stefnu um mannr\u00e9ttindi \u00ed lok Kalda str\u00ed\u00f0ins.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 voru m\u00f6rg hundru\u00f0 manns \u00ed salnum, fulltr\u00faar 37 \u00fej\u00f3\u00f0a, sm\u00e1rra og st\u00f3rra. Og n\u00fa \u00e1tti a\u00f0 halda \u00e1fam, eins og ekkert hef\u00f0i \u00ed skorist. En \u00fea\u00f0 f\u00f3r \u00e1 annan veg. \u00deegar kom a\u00f0 utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra \u00cdslands \u00ed r\u00e6\u00f0ust\u00f3li, lag\u00f0i hann fr\u00e1 s\u00e9r fyrirframsamda r\u00e6\u00f0u og tala\u00f0i  eins og hugurinn bau\u00f0  \u2013 beint fr\u00e1 hjartanu. Hann t\u00f3k upp v\u00f6rn fyrir \u00feessi forsm\u00e1\u00f0u sm\u00e1r\u00edki og f\u00f3r h\u00f6r\u00f0um or\u00f0um um \u00f3fyrirgefanlega framkomu st\u00f3rveldanna. Svok\u00f6llu\u00f0 mannr\u00e9ttindi v\u00e6ru greinilega  bara or\u00f0in t\u00f3m og einskis metin, \u00feegar \u00e1 reyndi \u2013 og brotin \u00e1 \u00feeim, sem s\u00edst skyldi. (Upptaka af \u00feessari r\u00e6\u00f0u er til \u00ed danska utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0uneytinu).<\/p>\n<p>Enginn annar lag\u00f0i honum li\u00f0, n\u00e9 tj\u00e1\u00f0i sig um m\u00e1li\u00f0.<\/p>\n<p>En enginn hinna vi\u00f0st\u00f6ddu \u2013 n\u00e9 \u00feeirra brottreknu \u2013  gat heldur gleymt \u00feessu augnabliki \u00ed s\u00f6gunni. \u00deessi atbur\u00f0ur \u00ed Kaupmannah\u00f6fn var eflaust \u00fea\u00f0, sem Landsbergis haf\u00f0i \u00ed huga, \u00feegar hann sag\u00f0i \u00ed s\u00edmann vi\u00f0 J\u00f3n Baldvin: Ef \u00fe\u00fa meinar eitthva\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed&#8230;  komdu strax. Vi\u00f0 v\u00e6ntum hj\u00e1lpar fr\u00e1 NATO. En \u00feeir koma ekki\u201c.<\/p>\n<p>\u00deremur d\u00f6gum seinna vorum vi\u00f0 J\u00f3n Baldvin enn komin \u00e1 stj\u00e1 um mi\u00f0ja n\u00f3tt. Myrkri\u00f0 gr\u00faf\u00f0i yfir, og b\u00edlstj\u00f3rinn bei\u00f0 \u00ed dyrag\u00e6ttinni. \u00dea\u00f0 hefur  l\u00edklega veri\u00f0 vegna n\u00e6rveru hans, sem \u00e9g kom m\u00e9r ekki a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kyssa manninn minn  almennilega a\u00f0 skilna\u00f0i \u2013 heldur bara lauslega \u00e1 kinnina, r\u00e9tt eins og hann v\u00e6ri a\u00f0 fara \u00ed vinnuna \u00e1  venjulegum morgni. En \u00feetta var ekkert venjulegur morgunn. Og \u00e9g s\u00e1 eftir \u00feessum kossi \u2013 \u00ed marga daga.<\/p>\n<p>Mundi \u00e9g f\u00e1 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 b\u00e6ta honum \u00feetta upp, \u00feegar \u2013 og ef \u2013 hann k\u00e6mi aftur?<\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1g\u00fast \u00feetta sama \u00e1r var ger\u00f0 tilraun til stj\u00f3rnarbyltingar  \u00ed Moskvu.  Allt f\u00f3r upp \u00ed loft. Vi\u00f0 munum eftir mynd af gla\u00f0hlakkalegum og glei\u00f0f\u00e6ttum Boris Yelts\u00edn uppi \u00e1 skri\u00f0dreka me\u00f0 krepptan hnefa \u2013 \u201e N\u00fa er \u00fea\u00f0 \u00e9g sem r\u00e6\u00f0\u201c.<\/p>\n<p>En var \u00fea\u00f0 svo?  Hvort var \u00fea\u00f0 Gorbachev, Yelts\u00edn e\u00f0a gamla KGB-kl\u00edkan, sem f\u00f3r me\u00f0 v\u00f6ldin \u00feessa viku? Allt var \u00ed \u00f3vissu. Og n\u00fa var um a\u00f0 gera a\u00f0 nota t\u00edmann \u2013 n\u00fdta s\u00e9r t\u00f3mar\u00fami\u00f0 sem haf\u00f0i skapast. NATO bo\u00f0a\u00f0i til skyndifundar \u00ed Br\u00fcssel. Ni\u00f0ursta\u00f0an af \u00feeim fundi var\u00f0 s\u00fa a\u00f0 b\u00ed\u00f0a og sj\u00e1, hverju fram yndi.<\/p>\n<p>Utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra \u00cdslands var ekki \u00e1 sama m\u00e1li \u2013 og l\u00fdsti \u00fev\u00ed yfir \u00ed stuttri r\u00e6\u00f0u \u00e1 fundinum.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g l\u00edt til baka, finnst m\u00e9r eins og \u00e9g hafi veri\u00f0 me\u00f0 honum \u00feennan dag \u00ed Br\u00fcssel og s\u00e9rstaklega \u00feetta kv\u00f6ld \u00ed Kaupmannah\u00f6fn \u00e1 heimlei\u00f0inni. En au\u00f0vita\u00f0 var \u00e9g \u00fea\u00f0 ekki \u2013 nema \u00ed huganum. En \u00feetta hefur magnast svo upp \u00ed minningunni, a\u00f0 \u00e9g kann \u00feetta allt utanb\u00f3kar.  Upplausnar\u00e1stand \u00ed Kreml, p\u00f3lit\u00edskt t\u00f3mar\u00fam.  N\u00fa v\u00e6ri lag \u2013 anna\u00f0  hvort a\u00f0 hr\u00f6kkva e\u00f0a st\u00f6kkva.<\/p>\n<p>Og NATO vildi bara sitja hj\u00e1 \u2013 b\u00ed\u00f0a \u00e1tekta!<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e1 eiginlega segja, a\u00f0 utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrann hafi herteki\u00f0 sendir\u00e1\u00f0 \u00cdslands \u00ed Kaupmannah\u00f6fn \u00feetta kv\u00f6ld \u2013  og fram \u00e1 n\u00f3tt. Hann settist vi\u00f0 s\u00edmann. Sendiherrann vissi ekki, hva\u00f0an \u00e1 sig st\u00f3\u00f0 ve\u00f0ri\u00f0 og f\u00f3r heim \u00ed h\u00e1ttinn. \u00dea\u00f0 t\u00f3k alla n\u00f3ttina a\u00f0 n\u00e1 sambandi vi\u00f0 hinar hersetnu h\u00f6fu\u00f0borgir, Tallinn, Riga og Viln\u00edus. \u00dear bi\u00f0u menn milli vonar og \u00f3tta eftir t\u00ed\u00f0indum fr\u00e1 Moskvu.<\/p>\n<p>Enginn vissi, hver sta\u00f0an yr\u00f0i a\u00f0 morgni n\u00e6sta dags \u2013 hver hef\u00f0i v\u00f6ldin.<\/p>\n<p>Undir morgun h\u00f6f\u00f0u allir utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar Eystrasaltsr\u00edkjanna \u00feegi\u00f0 bo\u00f0  \u00cdslands um a\u00f0 m\u00e6ta til fundar \u00ed Reykjav\u00edk innan \u00feriggja daga. Lyklinum var skila\u00f0 til sendiherra me\u00f0 \u00feakkl\u00e6ti fyrir l\u00e1ni\u00f0. Svo var stokki\u00f0  upp \u00ed n\u00e6stu flugv\u00e9l og flogi\u00f0 heim.<\/p>\n<p>\u00c9g var heldur ekki vi\u00f0st\u00f6dd hina s\u00f6gulegu ath\u00f6fn \u00ed H\u00f6f\u00f0a \u00feann 25. \u00e1g\u00fast \u2013 a\u00f0eins fj\u00f3rum d\u00f6gum eftir skyndifund NATO \u00ed Br\u00fcssel. \u00c1 \u00feessum fundi var me\u00f0 formlegum h\u00e6tti gengi\u00f0 fr\u00e1 vi\u00f0urkenningu \u00cdslands \u00e1 endurreistu fullveldi Eystrasaltsr\u00edkjanna. \u00deegar \u00e9g l\u00edt til baka, finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 eiginlega alveg \u00f3skiljanlegt. \u00dea\u00f0 hvarflar a\u00f0 m\u00e9r,  a\u00f0 enginn hafi kannski \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 mikilv\u00e6gi \u00feessa fundar \u2013 og hva\u00f0 \u00feessi fundur \u2013 e\u00f0a ath\u00f6fn \u2013 \u00e1tti eftir a\u00f0 draga langan sl\u00f3\u00f0a \u00e1 eftir s\u00e9r, breyta miklu \u00ed l\u00edfi okkar og annarra. L\u00edklegast er \u00fe\u00f3, a\u00f0 pr\u00f3t\u00f3koll r\u00e1\u00f0uneytisins hafi r\u00e1\u00f0i\u00f0, hverjir voru vi\u00f0staddir, og a\u00f0 \u00feeir hafi ekki s\u00e9\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a m\u00e9r. Hef\u00f0 er hef\u00f0, og \u00e1lagi\u00f0 var miki\u00f0 \u00feessa daga.<\/p>\n<p>\u00c6tli \u00e9g hafi ekki bara gleymst!<\/p>\n<p>Nema hva\u00f0, \u00feegar \u00e9g sko\u00f0a myndir fr\u00e1 ath\u00f6fninni \u00ed H\u00f6f\u00f0a, \u00fe\u00e1 m\u00e1 alveg lesa \u00fea\u00f0 \u00far svip gestanna \u00feriggja \u2013  og gestgjafans \u2013  a\u00f0 \u00feeir voru mj\u00f6g hamingjusamir \u00feennan dag. \u00deeir brostu \u00ed gegnum t\u00e1rin. Lang\u00fer\u00e1\u00f0um \u00e1fanga var n\u00e1\u00f0. Fangelsism\u00fararnir voru a\u00f0 hrynja. \u201eSeinni heimsstyrj\u00f6ldinni var loksins loki\u00f0\u201c, eins og Lennart Meri sag\u00f0i sj\u00e1lfur a\u00f0 undirskrift lokinni. Seinna var\u00f0 hann einn okkar allra besti vinur. \u00de\u00f3tt Meri v\u00e6ri f\u00e1m\u00e1ll og \u00f6gn stir\u00f0m\u00e1ll \u2013  \u00feessi elska \u2013  haf\u00f0i hann geislandi bros.<\/p>\n<p>Og bros hans er eins og opinberun \u00e1 \u00feessum myndum.<\/p>\n<p>Oft er \u00e9g a\u00f0 \u00fev\u00ed spur\u00f0, \u00feegar \u00e9g dvelst me\u00f0 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0um, af  hverju \u00cdsland hafi sta\u00f0i\u00f0 svona \u00fe\u00e9tt a\u00f0 baki \u00feeim \u00e1 \u00feessum \u00f6rlagar\u00edku t\u00edmum, \u00feegar \u00fe\u00e6r voru a\u00f0 berjast fyrir endurheimtu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i s\u00ednu \u00ed lok Kalda str\u00ed\u00f0sins. Og \u00e9g er l\u00edka spur\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed, hvort \u00edslenska \u00fej\u00f3\u00f0in hafi virkilega stutt utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrann \u00ed bar\u00e1ttu sinni fyrir endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is Eystrasaltsr\u00edkja?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru bara \u00f6rf\u00e1ir, sem vita, a\u00f0 ma\u00f0urinn minn \u00e1 \u00e6ttir a\u00f0 rekja til Eystrasaltsins. Forfe\u00f0ur hans, sem f\u00f3ru \u00ed v\u00edking fr\u00e1 Noregi snemma \u00e1 t\u00edundu \u00f6ld, kusu a\u00f0 setjast a\u00f0  \u00ed K\u00farlandi \u2013 en \u00fea\u00f0 er landsv\u00e6\u00f0i, sem liggur a\u00f0 hafi \u00e1 landam\u00e6rum Lettlands og Lit\u00e1en \u2013  og er ekki til lengur undir sama nafni.  \u00dear bjuggu \u00feeir \u00e1 \u00e6viskei\u00f0i 3ja kynsl\u00f3\u00f0a, efnu\u00f0ust og efldust a\u00f0 v\u00f6ldum. \u00deetta er vita\u00f0, eftir a\u00f0 \u00e6ttfr\u00e6\u00f0istofnun Morm\u00f3nakirkjunnar f\u00e6r\u00f0i JBH a\u00f0 gj\u00f6f \u00e6ttart\u00f6flu, sem n\u00e1\u00f0i einar 34 kynsl\u00f3\u00f0ir aftur \u00ed t\u00edmann. Og ekki lj\u00faga \u00feeir!<\/p>\n<p>\u00c6tli honum hafi ekki bara runni\u00f0 bl\u00f3\u00f0i\u00f0 til skyldunnar, segi \u00e9g!<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var alla vega eitthva\u00f0, sem rak hann \u00e1fram.  Kannski  var \u00fea\u00f0 vegna \u00feess, a\u00f0 \u00e1 unglings\u00e1rum taldi hann sig vera marxista og haf\u00f0i brennandi \u00e1huga \u00e1 \u00f6llu, sem var\u00f0a\u00f0i Sov\u00e9tr\u00edkin og Austur-Evr\u00f3pu.  Hann komst a\u00f0 v\u00edsu snemma a\u00f0 raun um, a\u00f0 draumurinn um framt\u00ed\u00f0arlandi\u00f0 haf\u00f0i sn\u00faist upp \u00ed martr\u00f6\u00f0, og \u00f6rl\u00f6g Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna voru grimmilegri en allra annarra. \u00c9g heyr\u00f0i hann einhvern t\u00edma segja, a\u00f0 hann hef\u00f0i veri\u00f0 betur uppl\u00fdstur um  nau\u00f0ungarvistun \u00feeirra \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0afangelsi Stal\u00edns heldur en  CIA \u2013 og kannski var heilmiki\u00f0 til \u00ed \u00fev\u00ed.  Og ekki saka\u00f0i, a\u00f0 elsti br\u00f3\u00f0ir hans, Arn\u00f3r, haf\u00f0i stunda\u00f0 n\u00e1m, b\u00e6\u00f0i \u00ed Moskvu og Varsj\u00e1 og haf\u00f0i haldi\u00f0 tengslum vi\u00f0 and\u00f3fsmenn \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkjunum, P\u00f3llandi og v\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>En hva\u00f0 me\u00f0 \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0ina? Fylgdist h\u00fan \u00ed ofv\u00e6ni me\u00f0 l\u00edfsh\u00e1ska \u00feessara sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a vi\u00f0 Eystrasalt \u00e1ri\u00f0 1991? Ger\u00f0u fj\u00f6lmi\u00f0lar lesendum s\u00ednum grein fyrir, hva\u00f0 var a\u00f0 gerast \u00ed \u00feessum n\u00e1grannar\u00edkjum okkar? Birtu \u00feeir fr\u00e9ttask\u00fdringar um \u00feau \u00e1t\u00f6k, sem \u00e1ttu s\u00e9r sta\u00f0 \u00e1 bak vi\u00f0 tj\u00f6ldin? Uppl\u00fdstu \u00feeir lesendur s\u00edna um, a\u00f0 lei\u00f0togar Vesturveldanna \u2013 Bush Sr., Kohl, Mitterand og j\u00e1rnlaf\u00f0in Thatcher \u2013 virtust vera rei\u00f0ub\u00fain a\u00f0 sn\u00faa baki vi\u00f0 \u00feessum sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0um \u2013  af \u00f3tta vi\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 kynni a\u00f0 spilla samb\u00fa\u00f0inni vi\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin?<\/p>\n<p>\u00deessa \u00f6rlagar\u00edku daga \u00ed jan\u00faar 1991, \u00feegar fars\u00edmar  og t\u00f6lvur voru enn \u00f3\u00feekkt fyrirb\u00e6ri, heyr\u00f0i \u00e9g ekkert fr\u00e1 manni m\u00ednum, fr\u00e1 \u00fev\u00ed hann kvaddi mig me\u00f0 kossi \u00e1 kinnina um ni\u00f0dimma n\u00f3tt og \u00fear til hann sneri til baka \u2013  heill \u00e1 h\u00fafi \u2013  sj\u00f6 d\u00f6gum seinna.  \u00c9g vissi, a\u00f0 einhverjir fr\u00e9ttamenn voru \u00ed f\u00f6r me\u00f0 honum. Strax fyrsta kv\u00f6ldi\u00f0 var a\u00f0alfr\u00e9ttin \u00ed sj\u00f3nvarpinu s\u00fa, a\u00f0 J\u00f3n Baldvin hef\u00f0i tapa\u00f0 skjalat\u00f6skunni sinni \u00e1 lei\u00f0inni! \u00cd einum sl\u00fa\u00f0urd\u00e1lkinum var gefi\u00f0 \u00ed skyn, a\u00f0 sennilega hef\u00f0i JBH \u201edotti\u00f0 \u00ed\u00f0a\u201c og \u00feess vegna t\u00fdnt t\u00f6skunni sinni.  Seinna var s\u00fa sk\u00fdring fundin upp, a\u00f0 l\u00edklega hef\u00f0i KGB stoli\u00f0 \u00feessari umr\u00e6ddu t\u00f6sku. Hvort tveggja sta\u00f0leysustafir \u2013 t\u00f3m vitleysa. Alla vega er taskan enn \u00e1 s\u00ednum sta\u00f0.<\/p>\n<p>Og svona eftir \u00e1 a\u00f0 hyggja \u2013 var \u00feetta \u00fea\u00f0 sem \u00fe\u00f3tti  fr\u00e9ttn\u00e6mast vi\u00f0 \u00feessa \u00f6rlagar\u00edku fer\u00f0?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g kl\u00e6\u00f0ist sv\u00f6rtum, sk\u00f3s\u00ed\u00f0um kj\u00f3l \u00feennan dag. M\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 einhvern veginn vi\u00f0 h\u00e6fi. Ath\u00f6fnin fer fram \u00ed Kirkju hins heilaga <b>J\u00f3hannesar sk\u00edrara<\/b>, sem bygg\u00f0 var 200 \u00e1rum \u00e1\u00f0ur en seinasti ka\u00fe\u00f3lski biskupinn var h\u00e1lsh\u00f6ggvinn \u00e1 \u00cdslandi. En h\u00e9r \u00ed  Lit\u00e1en eru \u00feeir enn ka\u00fe\u00f3lskir. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-200","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":516,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions\/516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}