{"id":216,"date":"2010-10-15T00:00:00","date_gmt":"2010-10-15T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2010\/10\/15\/finnski-hesturinn-finnst-nokkrum-gaman-herna\/"},"modified":"2020-09-23T09:09:42","modified_gmt":"2020-09-23T09:09:42","slug":"finnski-hesturinn-finnst-nokkrum-gaman-herna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2010\/10\/15\/finnski-hesturinn-finnst-nokkrum-gaman-herna\/","title":{"rendered":"Finnski hesturinn &#8211; \u201eFinnst nokkrum gaman h\u00e9rna?\u201c"},"content":{"rendered":"<p>\u00d3laf\u00eda Hr\u00f6nn var stjarna kv\u00f6ldsins, alger senu\u00fej\u00f3fur. H\u00fan skygg\u00f0i \u00e1 alla a\u00f0ra. \u00c9g var svo heppin a\u00f0 sitja framarlega \u00e1 annarri s\u00fdningu, svo a\u00f0 \u00e9g gat fylgst me\u00f0 hverri munnvipru, hverri augngotu, hverri hreyfingu \u00feessa l\u00fana l\u00edkama, sem sila\u00f0ist eftir g\u00f3lfinu, \u00feyngslalegur, skakkur og sk\u00e6ldur. Jafnvel \u00feegar h\u00fan f\u00e6r s\u00e9r kr\u00edu \u00ed r\u00faminu, eru allra augu \u00e1 henni. Enda er h\u00fan h\u00f6fu\u00f0 fj\u00f6lskyldunnar, mamma og amma, sem allir treysta \u00e1, \u00feegar \u00ed har\u00f0bakkann sl\u00e6r. H\u00fan r\u00e6\u00f0ur \u00f6llu og hefur leyfi til a\u00f0 skipa fyrir \u00fat og su\u00f0ur.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Jafnvel tengdasonurinn Lassi (Kjartan Gu\u00f0j\u00f3nsson)  \u2013 sem er reyndar skilinn vi\u00f0 d\u00f3tturina Aili (Harpa Arnard\u00f3ttir), en hefur ekki efni \u00e1 a\u00f0 flytja \u00fat \u2013 er sk\u00edthr\u00e6ddur vi\u00f0 \u00fe\u00e1 g\u00f6mlu. Hann lufsast um h\u00fasi\u00f0 me\u00f0 listamannsdrauma \u00ed maganum og n\u00fdja k\u00e6rustu, Mervi (\u00de\u00f3runn L\u00e1rusd\u00f3ttir) \u2013 sem er af allt \u00f6\u00f0ru sau\u00f0ah\u00fasi en a\u00f0rir \u00e1 heimilinu.  \u2013 Undarlegt me\u00f0 \u00fe\u00e1 st\u00falku annars, h\u00fan er svona eins og lj\u00f3s \u00ed myrkrinu, h\u00e1vaxin og lj\u00f3sh\u00e6r\u00f0 borgardama (\u00fe\u00f3tt h\u00fan segist vera f\u00e6dd \u00ed \u00feorpinu), langsk\u00f3lagengin og vinnur \u00ed banka. \u00deekkir jafnvel Leo Tolstoj, \u00feegar allir a\u00f0rir standa \u00e1 gati. \u00dea\u00f0 er eiginlega erfitt a\u00f0  \u00edmynda s\u00e9r, hvernig svona f\u00edn dama hefur dregist inn \u00ed \u00feessa mislukku\u00f0u fj\u00f6lskyldu. Og eins og amma segir, \u00fe\u00e1 er hann Lassi ekki beinl\u00ednis spennandi elskhugi, ge\u00f0lur\u00f0a sem aldrei getur teki\u00f0 \u00e1kvar\u00f0anir \u2013 og sk\u00f6ll\u00f3ttur b\u00faskussi \u00ed \u00feokkab\u00f3t.<\/p>\n<p>En amma \u00e1 l\u00edka s\u00ednar veiku hli\u00f0ar. Henni \u00feykir v\u00e6nt um barnab\u00f6rnin Kai og J\u00f6nu (J\u00f3hannes Haukur J\u00f3hannesson og \u00de\u00f3runn Arna Kristj\u00e1nsd\u00f3ttir). H\u00fan \u00e1 erfitt me\u00f0 a\u00f0 fela \u00fea\u00f0, l\u00e6tur allt eftir \u00feeim, hefur jafnvel l\u00famskt gaman af \u00feeim innst inni. Kai er a\u00f0 v\u00edsu \u00f3l\u00e1nlegur vandr\u00e6\u00f0agemlingur. Hann hefur aldrei unni\u00f0 \u00e6rlegt handtak og heldur a\u00f0 peningar vaxi \u00e1 trj\u00e1num, \u00fe\u00f3 svo a\u00f0 fj\u00f6lskyldan eigi vart m\u00e1lungi matar. En Jaana systir hans er skemmtileg stelpa  \u00fer\u00e1tt fyrir unglingaveikina og frekjuk\u00f6stin. H\u00fan og vinkona hennar Kirsikaija (L\u00e1ra Sveinsd\u00f3ttir) eiga skemmtilega spretti, og gefa okkur inns\u00fdn inn \u00ed heim ungu kynsl\u00f3\u00f0arinnar og framt\u00ed\u00f0 Finnlands.<\/p>\n<p>Allt \u00feetta unga f\u00f3lk skilar s\u00ednum hlutverkum sk\u00fdrt og skilmerkilega, eins og fram hefur komi\u00f0 \u00ed textanum h\u00e9r \u00e1 undan. Leikst\u00edllinn fellur vel a\u00f0 \u00feeim ramma, sem Sirkku Peltola b\u00fdr \u00feeim. Enginn skyggir \u00e1 \u00f6mmuna \u2013 enda m\u00e1 enginn skyggja \u00e1 hana. Amma er lykilpers\u00f3na, sem allt sn\u00fdst um. Eins konar \u00fej\u00f3\u00f0saga \u00ed lifanda l\u00edfi.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 hlusta  \u00e1 \u00f6mmuna skj\u00f3ta f\u00f6stum skotum (\u201c\u00fea\u00f0 er eins og \u00fe\u00fa s\u00e9rt a\u00f0 gr\u00e1ta, \u00feegar \u00fe\u00fa ert a\u00f0 hl\u00e6ja og \u00f6fugt&#8230;\u201d) og r\u00e1\u00f0skast me\u00f0 fj\u00f6lskylduna, kom upp \u00ed hugann mynd af annarri \u00f6mmu, sem l\u00edka st\u00fdr\u00f0i b\u00fai \u00ed sk\u00f3gum Finnlands um mi\u00f0ja s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. S\u00fa amma rak reyndar st\u00f3rt b\u00fa og \u00e1tti eiginmann \u00e1 l\u00edfi \u2013 og \u00fear a\u00f0 auki \u00edslenska tengdad\u00f3ttur. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur var h\u00fan hinn mikli har\u00f0stj\u00f3ri, skipa\u00f0i fyrir verkum og allir ur\u00f0u a\u00f0 l\u00fata henni, jafnvel eiginma\u00f0urinn og karlarnir \u00ed kringum hana. Hin \u00edslenska tengdad\u00f3ttir h\u00e9t \u00c1sta Sigurbrandsd\u00f3ttir Peltola. Sama nafn \u2013 tilviljun? \u00c1sta haf\u00f0i kynnst berklaveikum  finnskum hermanni \u00e1 str\u00ed\u00f0s\u00e1runum, \u00feegar h\u00fan vann \u00e1 sj\u00fakrah\u00fasi \u00ed Danm\u00f6rku.<\/p>\n<p>Seinna fluttust \u00feau til Finnlands og settust a\u00f0 \u00e1 heimili foreldra hans \u2013 eins og t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist \u00e1 \u00feeim \u00e1rum. (\u00cd Finnlandi voru l\u00edka vistarb\u00f6nd eins og h\u00e9r heima). M\u00f3\u00f0irin var mj\u00f6g \u00f3v\u00e6gin, og \u00e9g minnist \u00feess, a\u00f0 h\u00fan f\u00f3r illa me\u00f0 vinnuhj\u00fain. \u00deau m\u00e1ttu sofa \u00ed \u00fatih\u00fasum me\u00f0 h\u00e1lm \u00ed kojunni og enga s\u00e6ng. \u00c1stu var refsa\u00f0 grimmilega, \u00feegar h\u00fan reyndi a\u00f0 gera l\u00edf \u00feessa f\u00f3lks l\u00e9ttb\u00e6rara. (Sigurbj\u00f6rg \u00c1rnad\u00f3ttir, fyrrverandi fr\u00e9ttaritari R\u00daV \u00ed Finnlandi, skr\u00e1\u00f0i s\u00f6gu \u00feessarar konu, sem kom \u00fat undir nafninu \u201cHin hlj\u00f3\u00f0u t\u00e1r\u201d, \u00e1ri\u00f0 1995).<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem \u00e9g vildi sagt hafa, er a\u00f0 amman, sem Sirkku l\u00fdsir af svo miklu n\u00e6mi, er  ekki bara skr\u00fdtin kerlingarskrukka, heldur eins konar \u00fej\u00f3\u00f0art\u00e1kn. H\u00fan er \u00edmynd finnsku konunnar, h\u00fan r\u00e6\u00f0ur r\u00edkjum, er sterk, rauns\u00e6 og stj\u00f3rns\u00f6m.  H\u00f6r\u00f0 l\u00edfsbar\u00e1tta, eil\u00edf str\u00ed\u00f0 og m\u00f3tl\u00e6ti \u00f6ldum saman hafa la\u00f0a\u00f0 fram n\u00fdja eiginleika \u00ed fari konunnar.<\/p>\n<p>\u00cd seinustu viku var \u00e9g a\u00f0 skrifa um leikrit eftir unga \u00edslenska konu, Au\u00f0i J\u00f3nsd\u00f3ttur. Au\u00f0ur fjallar um f\u00f3lk, sem h\u00fan \u00feekkir \u00far eigin l\u00edfi, f\u00f3lk sem er sprotti\u00f0 upp \u00far sama jar\u00f0vegi og vi\u00f0 \u00f6ll og stendur okkur n\u00e6rri. Vi\u00f0 finnum samsv\u00f6run \u00ed pers\u00f3num Au\u00f0ar.<br>\n\u00cd dag er \u00e9g a\u00f0 skrifa um  leikrit eftir unga finnska konu. H\u00fan fjallar l\u00edka um f\u00f3lk, sem h\u00fan \u00feekkir \u00far eigin l\u00edfi, f\u00f3lk sem stendur henni lifandi fyrir hugskotssj\u00f3num og er sprotti\u00f0 upp \u00far rammfinnskum jar\u00f0vegi. En \u00fea\u00f0 er annars konar f\u00f3lk en vi\u00f0 \u00feekkjum, annars konar hugarfar a\u00f0 baki.<\/p>\n<p>Finnar eru engum l\u00edkir og \u00feess vegna er mj\u00f6g erfitt a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra og \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed, hvernig \u00feeir hugsa. Finnski hesturinn er sag\u00f0ur vera farsi, en \u201c\u00f6llu gamni fylgir nokkur alvara\u201d, segir \u00edslenskur m\u00e1lsh\u00e1ttur. Vi\u00f0 \u00feekkjum svokalla\u00f0a \u00fe\u00f3r\u00f0argle\u00f0i, sem er bara nast\u00ed h\u00famor og ekkert meira. \u00c9g held a\u00f0 Sirkku Peltola s\u00e9 a\u00f0 tala vi\u00f0 okkur \u00ed dau\u00f0ans alv\u00f6ru \u2013 og beitir til \u00feess svipu\u00f0um fr\u00e1sagnarst\u00edl og Kaurismakibr\u00e6\u00f0ur \u2013 f\u00e1r\u00e1nlegum og fyndnum, en beiskum og s\u00e1rum.<\/p>\n<p>Bak vi\u00f0 hverja setningu er undirliggjandi  tregi \u2013 jafnvel \u00f3hamingja. Sirkku er a\u00f0 tala um \u00e1stand sem var. En tilv\u00edsun \u00ed regluger\u00f0arf\u00e1r Evr\u00f3pusambandsins skilur okkur eftir me\u00f0 spurninguna, hvort nokku\u00f0 hafi breyst innst inni \u00e1 seinni \u00e1rum. \u201cFinnst nokkrum gaman h\u00e9rna?\u201d<\/p>\n<p>M\u00e9r fannst t\u00f3nlist Angil and the Hiddentrack kannski einum of gl\u00e6sileg fyrir svona vonleysilegt umhverfi, en hins vegar t\u00f3kst \u00feeim a\u00f0 \u00fereifa \u00e1 hinni finnsku \u00fej\u00f3\u00f0ars\u00e1l.  Finnar elska tang\u00f3. \u00der\u00e1tt fyrir b\u00e6\u00f0i fallega og hugvitsamlega umger\u00f0 Ilmar Stef\u00e1nsd\u00f3ttur og rauns\u00e6islega b\u00faninga Margr\u00e9tar Einarsd\u00f3ttur var eitthva\u00f0, sem \u00e1 vanta\u00f0i til a\u00f0 gera s\u00fdninguna fullkomlega tr\u00faver\u00f0uga \u2013 ekta finnska. Kannski var h\u00fan of l\u00f6ng.<\/p>\n<p>Sumar fr\u00e1sagnir dr\u00f3gust \u00e1 langinn og misstu marks. \u00deeim m\u00e6tti a\u00f0 \u00f3sekju sleppa. En \u00fea\u00f0 er l\u00edka \u00feetta me\u00f0 finnsku \u00fej\u00f3\u00f0ars\u00e1lina. \u00c9g veit ekki, hvort Mar\u00eda Reyndal hefur b\u00fai\u00f0 me\u00f0 Finnum e\u00f0a kynnst \u00feeim \u00ed n\u00e1v\u00edgi. Eins og fyrr segir, \u00fe\u00e1 eru \u00feeir engum l\u00edkir , allt \u00f6\u00f0ru v\u00edsi en allir a\u00f0rir (sumir segja, a\u00f0 \u00feeim kippi helst \u00ed kyni\u00f0 til Japana). Ung finnsk kona, sem \u00e9g rakst \u00e1 \u00feetta sama kv\u00f6ld vildi meina, a\u00f0 \u00fea\u00f0 vanta\u00f0i finnskar \u00feagnir \u00ed uppf\u00e6rsluna. Sag\u00f0ist reyndar ekki viss um, hvort \u00cdslendingar hef\u00f0u \u00feolinm\u00e6\u00f0i til a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00fe\u00f6gnina.<\/p>\n<p>Mar\u00eda sag\u00f0i sj\u00e1lf, a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri farsi me\u00f0 sv\u00f6rtum h\u00famor. Ef til vill lag\u00f0i h\u00fan of mikla \u00e1herslu \u00e1 h\u00famorinn, \u00e1n \u00feess a\u00f0 skyggnast \u00e1 bak vi\u00f0 or\u00f0in og reyna a\u00f0 skynja s\u00e1rsaukann, \u00f3hamingjuna, s\u00f6guna, menninguna \u2013 har\u00f0neskjuna. Hva\u00f0 sag\u00f0i ekki stelpan h\u00fan Jaana? \u201cAlgert jafnr\u00e9tti \u00ed Finnlandi \u2013 jafnr\u00e9tti \u00ed \u00f6murleikanum\u201d. \u00deetta er n\u00fa samt sem \u00e1\u00f0ur \u00fej\u00f3\u00f0in sem sl\u00e6r \u00f6llum \u00f6\u00f0rum vi\u00f0 \u00e1 hinum samr\u00e6mdu pr\u00f3fum \u00fej\u00f3\u00f0anna (PISA), n\u00e1tt\u00farub\u00f6rn, sem a\u00f0 mati t\u00f6lfr\u00e6\u00f0inga Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna nj\u00f3ta hva\u00f0 bestra l\u00edfsg\u00e6\u00f0a allra jar\u00f0arb\u00faa. \u00cd Evr\u00f3pusambandinu hafa Finnar reyndar \u00fea\u00f0 or\u00f0 \u00e1 s\u00e9r a\u00f0 vera fyrirmyndar\u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er langur vegur fr\u00e1 \u00fatkj\u00e1lkab\u00e6num hennar \u00f6mmu, sem er s\u00f6gusvi\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feessum svarta farsa, til h\u00f6fu\u00f0st\u00f6\u00f0va NOKIA \u00ed glersk\u00fdjaklj\u00fafunum \u00ed Espo fyrir utan Helsinki. Sumum finnst \u00fea\u00f0 reyndar vera skr\u00fdtin \u00fevers\u00f6gn, a\u00f0 hinir f\u00e1t\u00f6lu\u00f0u Finnar skuli skara fram \u00far flestum \u00f6r\u00f0um \u00ed fjarskiptat\u00e6kni. En svona eru Finnar \u2013 frumst\u00e6\u00f0 n\u00e1tt\u00farub\u00f6rn og fram\u00farstefnuh\u00f6nnu\u00f0ir \u00ed senn. \u00cd \u201cFinnska hestinum\u201d hennar Sirkku Peltola gefst okkur inns\u00fdn \u00ed fort\u00ed\u00f0ina sem fram\u00farstefnut\u00e6knin er sprottin upp \u00far.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00f6fundur: Sirkku Peltola<br \/>\nLeikstj\u00f3ri: Mar\u00eda Reyndal<br \/>\nLeikmynd: Ilmur Stef\u00e1nsd\u00f3ttir<br \/>\nB\u00faningar: Margr\u00e9t Einarsd\u00f3ttir<br \/>\nHlj\u00f3\u00f0mynd og myndbandsh\u00f6nnun: Pierre-Alain Giraud<br \/>\nT\u00f3nlist: Angil and the Hiddentracks<br \/>\nL\u00fdsing: L\u00e1rus Bj\u00f6rnsson<br \/>\n\u00de\u00fd\u00f0ing : Sigur\u00f0ur Karlsson <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,3],"tags":[],"class_list":["post-216","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-leikhus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":582,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216\/revisions\/582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}