{"id":217,"date":"2011-03-05T00:00:00","date_gmt":"2011-03-05T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2011\/03\/05\/svikarinn-afhjupun\/"},"modified":"2020-09-23T09:06:49","modified_gmt":"2020-09-23T09:06:49","slug":"svikarinn-afhjupun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2011\/03\/05\/svikarinn-afhjupun\/","title":{"rendered":"Svikarinn &#8211;  Afhj\u00fapun"},"content":{"rendered":"<p>Jean Genet og \u00c1rni P\u00e9tur eiga \u00fea\u00f0 sameiginlegt a\u00f0 hafa r\u00edka \u00fe\u00f6rf fyrir a\u00f0 ganga fram af f\u00f3lki, hneyksla, ofbj\u00f3\u00f0a  \u2013 e\u00f0a eigum vi\u00f0 kannski a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 hrista upp \u00ed \u2013 me\u00f0 eftirminnilegum h\u00e6tti. \u00dea\u00f0 ger\u00f0i alla vega \u00c1rni P\u00e9tur \u00feessa n\u00f3tt, sem \u00e9g hitti hann fyrst  vestur \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i fyrir m\u00f6rgum m\u00f6rgum \u00e1rum. Og m\u00e9r finnst eiginlega, n\u00fana \u00feegar \u00e9g l\u00edt til baka, a\u00f0 gj\u00f6rningur hans \u00e1 \u00feeirri stundu hafi veri\u00f0 eins konar forleikur a\u00f0 \u00fev\u00ed, sem hann  n\u00fa b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1 \u00ed Tjarnarb\u00ed\u00f3i fj\u00f6rut\u00edu \u00e1rum seinna.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Jean Genet eyddi  heilli \u00e6vi \u00ed a\u00f0 ausa \u00far sk\u00e1lum rei\u00f0i sinnar, stinga \u00e1 k\u00fdlum og bera salt \u00ed s\u00e1r. Og \u00feegar \u00feessir tveir s\u00e1luf\u00e9lagar, (Pierre og Jean), leggja saman \u00ed p\u00fakk, ver\u00f0ur \u00far einn allsherjar \u201ctilfinningar\u00fass\u00edbani og hyster\u00eda\u201d (eins og \u00c1rni P\u00e9tur or\u00f0ar \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfur \u00ed vi\u00f0tali). A\u00f0 sumu leyti m\u00e1 segja, a\u00f0 \u00c1rni P\u00e9tur s\u00e9 kominn hringinn  \u2013  gj\u00f6rningurinn \u00ed rau\u00f0a s\u00f3fanum vestur \u00e1 fj\u00f6r\u00f0um for\u00f0um daga var eins konar forsmekkur a\u00f0 \u00fev\u00ed, sem koma skyldi.<\/p>\n<p>A\u00f0 v\u00edsu hefur \u00c1rni P\u00e9tur \u00ed millit\u00ed\u00f0inni fer\u00f0ast v\u00ed\u00f0a um vitsmunaheiminn, teki\u00f0 margan slaginn, jafnan fari\u00f0 \u00f3tro\u00f0nar sl\u00f3\u00f0ir og fengist vi\u00f0 verkefni, sem krefjast annars konar hugsunarh\u00e1ttar og gera annars konar kr\u00f6fur. Hann l\u00edtur \u00e1 leiklisina sem eins konar tilraun me\u00f0 manninn og s\u00e6kir hugmyndir s\u00ednar langt \u00fat fyrir \u00feann ramma, sem hi\u00f0 hef\u00f0bundna, borgaralega leikh\u00fas skor\u00f0ar listina \u00ed. Enda hefur hann aldrei \u00ferifist lengi \u00ed senn \u00ed atvinnuleikh\u00fasunum. \u00c1rni P\u00e9tur er auglj\u00f3slega  \u201ca free spirit\u201d sem l\u00e6tur ekki b\u00faksorgir hindra sig \u00ed leit a\u00f0 fullkomnun.<\/p>\n<p>\u00deessi rau\u00f0i s\u00f3fi (sem \u00e9g minntist \u00e1) st\u00f3\u00f0 \u00ed stofunni hennar \u00deur\u00ed\u00f0ar \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i. Kennarar voru a\u00f0 gera s\u00e9r gla\u00f0an dag. \u00c1rni P\u00e9tur, ungur str\u00e1kur \u00far Reykjav\u00edk, haf\u00f0i slegist \u00f3v\u00e6nt \u00ed h\u00f3pinn \u00e1samt fjallmyndarlegri Reykjav\u00edkurd\u00f6mu, sem vann \u00feennan vetur \u00ed Bolungarv\u00edk. \u00c9g ger\u00f0i r\u00e1\u00f0 fyrir, a\u00f0 \u00feau v\u00e6ru k\u00e6rustupar. Part\u00fdi\u00f0 var a\u00f0 n\u00e1 h\u00e1marki.. Miki\u00f0 kneifa\u00f0 og skrafa\u00f0. Stofan full af f\u00f3lki, sem \u00fdmist st\u00f3\u00f0 e\u00f0a sat. \u00c1rni P\u00e9tur og hin barmmikla vinkona h\u00f6f\u00f0u lagt undir sig rau\u00f0a s\u00f3fann, og \u00c1rni l\u00e1 me\u00f0 h\u00f6fu\u00f0i\u00f0 \u00ed brei\u00f0ri kj\u00f6ltu konunnar.<\/p>\n<p>Allt \u00ed einu s\u00e9 \u00e9g \u00fatundan m\u00e9r, a\u00f0 ungi ma\u00f0uirnn er sta\u00f0inn upp og er a\u00f0 t\u00edna af s\u00e9r spjarirnar me\u00f0 leikr\u00e6num tilbur\u00f0um. Hann leggur f\u00f6tin fr\u00e1 s\u00e9r \u00ed snyrtilega hr\u00fagu \u00e1 g\u00f3lfi\u00f0 \u2013 buxur, vesti, br\u00f3k og sk\u00f3 \u2013 og leggst s\u00ed\u00f0an aftur allsnakinn \u00ed s\u00f6mu kj\u00f6ltu. \u00deessi \u00f3v\u00e6nti gj\u00f6rningur n\u00e1\u00f0i tilsettum \u00e1rangri, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 kom miki\u00f0 f\u00e1t \u00e1 mannskapinn. Enginn tr\u00fa\u00f0i sinum eigin augum. Svo f\u00f3ru allir a\u00f0 \u00e6pa hver upp \u00ed annan. \u201cHva\u00f0 \u00e1 a\u00f0 gera vi\u00f0 manninn?\u201d \u201cHendi\u00f0 honum \u00fat \u00ed snj\u00f3inn,\u201d sag\u00f0i einhver. \u00deetta var \u00ed jan\u00faar og svalirnar fullar af snj\u00f3. Einhverjir t\u00f3ku undir h\u00f6fu\u00f0i\u00f0, a\u00f0rir undir f\u00e6turna og handl\u00f6ngu\u00f0u hann \u00fat \u00e1 svalirnar, \u00fear sem hann var lag\u00f0ur \u00e1 \u00eds. \u00c1rni P\u00e9tur l\u00e9t eins og ekkert hef\u00f0i \u00ed skorist. Hann reis upp, gekk inn.\u201dSegi\u00f0 honum a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a sig \u00ed aftur,\u201d \u00e6pti einhver. Og \u00fea\u00f0 var eins og vi\u00f0 manninn m\u00e6lt. \u00c1rni P\u00e9tur  teyg\u00f0i sig eftir br\u00f3kinni og  \u00e1 \u00f6rsk\u00f6mmum t\u00edma  var hann aftur or\u00f0inn einn af okkur, settlegur, eins og ekkert hef\u00f0i \u00ed skorist. Faite accomplie!<\/p>\n<p>Forsmekkur, sag\u00f0i \u00e9g. \u00dev\u00ed a\u00f0 \u00fearna \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i h\u00e6tti \u00c1rni P\u00e9tur, \u00feegar honum er sagt a\u00f0 h\u00e6tta. \u00deetta var n\u00f3g \u00ed bili. Og hann l\u00e9t sig aftur hverfa inn \u00ed hversdaglegan h\u00f3p gesta \u00ed samkv\u00e6mi.<\/p>\n<p>En n\u00fana, \u00f6llum \u00feessum \u00e1rum seinna \u2013 \u00fear sem hann stendur aleinn \u00e1 svi\u00f0inu \u00ed Tjarnab\u00ed\u00f3i \u00ed n\u00e6stum tvo t\u00edma  \u2013 h\u00e6ttir hann ekki, \u00fe\u00f3 svo a\u00f0 f\u00f3lk \u00e6pi \u00ed hlj\u00f3\u00f0i: h\u00e6ttu, h\u00e6ttu, ekki meir, ekki meir. Hann heldur \u00e1fram og gengur eins langt og hann getur, eins langt og l\u00edkamlegir og andlegir bur\u00f0ir hans leyfa. Hann hristir duglega upp \u00ed okkur, gengur hva\u00f0 eftir anna\u00f0 fram af okkur. \u00dej\u00f6snast \u00e1 blyg\u00f0unarkennd okkar, r\u00edfur og sl\u00edtur miskunnarlaust, \u00fear til vi\u00f0 sitjum \u00f6rmagna og uppgefin \u00ed leikh\u00fasst\u00f3lunum og bi\u00f0jum gri\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00deannig hefur \u00feessi gj\u00f6rningur \u00c1rna P\u00e9turs \u00fer\u00f3ast me\u00f0 t\u00edmanum. H\u00fan er \u00feroskasaga leikarans og h\u00f6fundarins. Grimm afhj\u00fapun. Er \u00c1rni P\u00e9tur \u00fe\u00e1 kominn a\u00f0 lei\u00f0arlokum? Hverju getur hann hugsanlega b\u00e6tt vi\u00f0? Hann er b\u00fainn a\u00f0 afkl\u00e6\u00f0ast \u00e1 svi\u00f0inu, b\u00fainn a\u00f0 afkl\u00e6\u00f0ast pers\u00f3nuleikaranum l\u00edka. Og hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 eftir? Enginn getur gefi\u00f0 af engu.<\/p>\n<p>\u00c1rni P\u00e9tur er auglj\u00f3slega b\u00fainn a\u00f0 ganga lengi me\u00f0 \u00feetta verk \u00ed maganum. \u00dea\u00f0 var l\u00f6ngu fullskapa\u00f0 \u00ed huga hans. Hann vanta\u00f0i bara einhvern, sem vildi leggja t\u00edma og orku \u00ed a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 a\u00f0 veruleika. Enginn var betur til \u00feess fallinn en R\u00fanar Gunnarsson, sem er auglj\u00f3slega andlega skyldur \u00c1rna P\u00e9tri og stefnir \u00e1 s\u00f6mu mi\u00f0 og hann. Hann l\u00edtur ekki \u00e1 leikh\u00fasi\u00f0 sem einhverja endast\u00f6\u00f0, heldur \u201corkust\u00f6\u00f0, \u00fear sem l\u00edfskraftur manneskjunnar er beisla\u00f0ur og honum beint \u00ed farvegi t\u00edma og r\u00fdmis\u201d (Leikskr\u00e1).<\/p>\n<p>En \u00c1rni P\u00e9tur \u00feurfti ekki bara \u00e1 R\u00fanari a\u00f0 halda til a\u00f0 sj\u00e1 draum sinn r\u00e6tast, \u00fev\u00ed a\u00f0 ramminn, b\u00faningarnir og l\u00fdsingin, eru \u00feri\u00f0ja hj\u00f3l undir vagni, og vagninn hef\u00f0i aldrei runni\u00f0 af sta\u00f0, ef ekki hef\u00f0i fundist f\u00f3lk \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 Fil\u00edpp\u00edu El\u00edsd\u00f3ttur og Gar\u00f0ar Borg\u00fe\u00f3rsson. Fil\u00edpp\u00eda er or\u00f0in eins konar merkimi\u00f0i \u00ed leikh\u00fasheiminum (svona svipa\u00f0 og Armani \u00ed t\u00edskuheiminum) \u2013 h\u00fan getur ekki klikka\u00f0. Henni t\u00f3kst jafnvel me\u00f0 gl\u00e6silegu kj\u00f3lavali a\u00f0 gera \u00c1rna P\u00e9tur kyn\u00feokkafullan \u00e1 p\u00f6rtum (hann hefur alla vega l\u00f6gulega k\u00e1lfa) og jafnvel hrollvekjandi, \u00ed sv\u00f6rtum pall\u00edettukj\u00f3l. L\u00fdsingin skiptir l\u00edka miklu m\u00e1li \u00ed svona eins manns s\u00fdningu, \u00fear sem lj\u00f3sin au\u00f0velda \u00e1horfendum a\u00f0 greina \u00e1 milli \u00feeirra pers\u00f3na, sem leikurinn sn\u00fdst um. Str\u00e1kurinn lofar g\u00f3\u00f0u.<\/p>\n<p>\u00cd sameiningu hefur \u00f6llu \u00feessu f\u00f3lki tekist a\u00f0skapa \u00e1reiti\u00f0 verk \u2013 ekki beinl\u00ednis fallegt, miklu heldur mj\u00f6g gr\u00f3ft, hrottafengi\u00f0, miskunnarlaust \u2013 forlj\u00f3tt \u00e1 k\u00f6flum. Vi\u00f0 f\u00e1um  inns\u00fdn \u00ed ver\u00f6ld, sem vi\u00f0 \u00feorum ekki a\u00f0 horfast \u00ed augu vi\u00f0 \u00ed daglegu l\u00edfi. Ver\u00f6ld \u00f3r\u00e9ttl\u00e6tis, grimmdar, s\u00e1rsauka, \u00f6rv\u00e6ntingu og b\u00f3nar um betra l\u00edf.<\/p>\n<p>Genet var sj\u00e1lfur olnbogabarn s\u00edns t\u00edma. Muna\u00f0arlaus fr\u00e1 unga aldri, misskilinn snillingur, sem l\u00e9t rei\u00f0i s\u00edna bitna \u00e1 samf\u00e9laginu. Og galt \u00feess d\u00fdru ver\u00f0i. Leikrit hans fjalla um misskiptinguna \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, hvernig hinni svok\u00f6llu\u00f0u yfirst\u00e9tt leyfist a\u00f0 tra\u00f0ka \u00e1 al\u00fe\u00fd\u00f0u manna, skipa henni fyrir, au\u00f0m\u00fdkja  og h\u00e6\u00f0a, \u00e1n \u00feess a\u00f0 hinn allslausi f\u00e1i  bori\u00f0 h\u00f6nd fyrir h\u00f6fu\u00f0 s\u00e9r.<\/p>\n<p>Svikarinn, leikriti\u00f0, sem \u00c1rni P\u00e9tur hefur sami\u00f0 upp \u00far verkum Genet, \u00e1samt innskotum  \u00far eigin reynsluheimi, hefur svo sannarlega sk\u00edrskotun \u00ed okkar eigi\u00f0 samf\u00e9lag og \u00feau vandam\u00e1l, sem vi\u00f0 h\u00f6fum vi\u00f0 a\u00f0 gl\u00edma. Vi\u00f0 b\u00faum \u00ed r\u00fastum samf\u00e9lags, sem einkennist af misskiptingu tekna og \u00f3r\u00e9ttl\u00e6ti gagnvart hinum minni m\u00e1ttar.<\/p>\n<p>Og \u00ed h\u00f6r\u00f0um heimi ver\u00f0a hinir veiku verst \u00fati. N\u00fdloki\u00f0 er r\u00e1\u00f0stefnu Barnaheilla um \u00f6murlegt hlutskipti barna vegna ofbeldis \u00e1 heimilum \u00feeirra. \u00c1 r\u00e1\u00f0stefnunni var fjalla\u00f0 um konur sem fl\u00fdja (oftast er \u00fea\u00f0 konur) maka s\u00edna og hvernig \u00fe\u00e6r samkv\u00e6mt l\u00f6gum ver\u00f0a a\u00f0 l\u00fata \u00ed l\u00e6gra haldi og skila b\u00f6rnunum til f\u00f6\u00f0urins.<\/p>\n<p>\u00dear sem \u00e9g sat \u00ed leikh\u00fasinu \u00feetta kv\u00f6ld, var\u00f0 m\u00e9r aftur og aftur hugsa\u00f0 til drengsins sem skrifa\u00f0i \u00e1kall til \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed seinustu viku. (\u00dea\u00f0 var fjalla\u00f0 um skrif hans \u00ed nokkrum fj\u00f6lmi\u00f0lum landsins \u2013 en hva\u00f0 svo?). M\u00f3\u00f0ir hans hefur fengi\u00f0 \u00feann d\u00f3m h\u00e9r \u00e1 landi a\u00f0 senda \u00ferj\u00e1r litlar d\u00e6tur s\u00ednar (3ja, fimm og sex \u00e1ra) til baka til Danmerkur, til f\u00f6\u00f0ur, sem sannanlega hefur beitt \u00fe\u00e6r ofbeldi, b\u00e6\u00f0i l\u00edkamlegu og andlegu.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu d\u00e6mi er \u00fea\u00f0 okkar eigi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag, sem er a\u00f0 beita b\u00f6rn ofbeldi. \u00dea\u00f0 er ekki hlusta\u00f0 \u00e1 r\u00f6dd \u00feeirra. \u00deau eru hunsu\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt og Genet var hunsa\u00f0ur \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. Hann  eyddi allri sinni \u00e6vi og allri sinni orku \u00ed a\u00f0 afhj\u00fapa \u00f3r\u00e9ttl\u00e6ti\u00f0, sem veri\u00f0 er a\u00f0 fremja allt \u00ed kring um okkur, en vi\u00f0 erum jafn sta\u00f0r\u00e1\u00f0in \u00ed a\u00f0 lei\u00f0a hj\u00e1 okkur og \u00feykjast ekki sj\u00e1.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feetta svi\u00f0sverk Genets, sem \u00c1rni P\u00e9tur hefur stoli\u00f0 og sta\u00f0f\u00e6rt, erindi vi\u00f0 mig og \u00feig? Svo sannarlega, og aldrei ef ekki n\u00fa,  \u00feegar vi\u00f0 megum ekki einu sinni opna fyrir fr\u00e9ttiirnar \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera minnt \u00e1, a\u00f0 vi\u00f0 lifum \u00ed r\u00e6ningjab\u00e6li. Hruni\u00f0 hefur opna\u00f0 augu okkar fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00e1\u00f0ur virtist sl\u00e9tt og fellt \u00e1 yfirbor\u00f0inu, var b\u00e6\u00f0i feyskt og f\u00fai\u00f0 \u2013 og jafnvel roti\u00f0 inn a\u00f0 beini.<\/p>\n<p>Mun \u00feessi n\u00f6turlega l\u00edfsreynsla \u2013 a\u00f0 upplifa afhj\u00fapunina \u00ed okkar n\u00e1nasta umhverfi \u2013 gefa okkur kjark til a\u00f0 horfast \u00ed augu vi\u00f0 sj\u00e1lf okkur? Ef \u00fe\u00fa ert ekki viss, v\u00e6ri kannski ekki \u00far vegi, a\u00f0 \u00fe\u00fa leg\u00f0ir lei\u00f0 \u00fe\u00edna \u00ed Tjarnarb\u00ed\u00f3 til a\u00f0 kanna \u00feitt eigi\u00f0 \u00fean\u00feol.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leikf\u00e9lagi\u00f0 Lab Loki frums\u00fdnir \u00ed Tjarnarb\u00ed\u00f3i:<\/p>\n<p>Svikarinn<br \/>\nLeikverk eftir \u00c1rna P\u00e9tur Gu\u00f0j\u00f3nsson og R\u00fanar Gu\u00f0brandsson.<br \/>\nByggt \u00e1 verkum Jean Genet, einkum Vinnukonunum.<\/p>\n<p>Leikari: \u00c1rni P\u00e9tur Gu\u00f0j\u00f3nsson<br \/>\nLeikstj\u00f3rn: R\u00fanar Gu\u00f0brandsson<br \/>\nB\u00faningar og \u00fatlit: Filipp\u00eda El\u00edasd\u00f3ttir<br \/>\nT\u00f3nlist og l\u00fdsing: Gar\u00f0ar Borg\u00fe\u00f3rsson<br \/>\nFramkv\u00e6mda- og fj\u00e1rm\u00e1lastj\u00f3rn: Birna Hafstein<\/p>\n<p>Afhj\u00fapun <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,3],"tags":[],"class_list":["post-217","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-leikhus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=217"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":572,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217\/revisions\/572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}