{"id":225,"date":"2018-03-22T00:00:00","date_gmt":"2018-03-22T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/bs\/index.php\/2018\/03\/22\/hefur-eitthvad-breyst\/"},"modified":"2020-09-23T08:40:56","modified_gmt":"2020-09-23T08:40:56","slug":"hefur-eitthvad-breyst","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/2018\/03\/22\/hefur-eitthvad-breyst\/","title":{"rendered":"Hefur eitthva\u00f0 breyst?"},"content":{"rendered":"<p>Nokkrum \u00e1rum fyrr minnist \u00e9g \u00feess, \u00feegar st\u00fad\u00ednur vi\u00f0 Edinborgarh\u00e1sk\u00f3la f\u00f3ru \u00ed kr\u00f6fug\u00f6ngu og heimtu\u00f0u pilluna \u2013 meira frelsi, jafnr\u00e9tti og br\u00e6\u00f0ralag. S\u00fa krafa \u00fe\u00f3tti sl\u00edkt hneyksli, a\u00f0 vir\u00f0ulegar og s\u00f3mak\u00e6rar h\u00fasfreyjur \u00ed h\u00f6fu\u00f0sta\u00f0 Skotlands f\u00f3ru huldu h\u00f6f\u00f0i og afneitu\u00f0u kynsystrum s\u00ednum.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>H\u00e9r heima li\u00f0u nokkur \u00e1r, og \u00fea\u00f0 var ekki fyrr en 1975, sem \u00edslenskar konur l\u00f6g\u00f0u ni\u00f0ur vinnu og stormu\u00f0u til fundar \u00ed mi\u00f0borg Reykjav\u00edkur \u2013 einhvers \u00feess fj\u00f6lmennasta \u00ed s\u00f6gu \u00fej\u00f3\u00f0ar. Allt st\u00f3\u00f0 \u00ed sta\u00f0 um stund og \u00fea\u00f0 braka\u00f0i \u00ed innvi\u00f0unum. \u00deetta var gaman, en samt argasta alvara.<\/p>\n<p>Konur \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i l\u00f6g\u00f0u l\u00edka ni\u00f0ur vinnu. Vi\u00f0 vorum a\u00f0 sv\u00edkjast um allan daginn, og enginn matur \u00e1 bor\u00f0um fyrir b\u00f6rnin. \u2013 Og \u00e9g man \u00fea\u00f0 n\u00fana, a\u00f0 \u00feetta var l\u00edklega \u00ed fyrsta skipti\u00f0 \u2013 fj\u00f3rum b\u00f6rnum seinna \u2013 sem ma\u00f0urinn minn elda\u00f0i \u2013 og \u00feurfti m.a.s. a\u00f0 vaska upp \u00e1 eftir! Hann gat \u00fea\u00f0 algerlega hj\u00e1lparlaust!<\/p>\n<p>J\u00e1, vi\u00f0 konur vorum a\u00f0 vakna til l\u00edfsins. Vorum sm\u00e1tt og sm\u00e1tt a\u00f0 sprengja utan af okkur fj\u00f6trana, G\u00e1tum ekki hugsa\u00f0 okkur a\u00f0 feta \u00ed f\u00f3tspor m\u00e6\u00f0ra okkar, vildum vera manneskjur  \u2013 ekki bara m\u00e6\u00f0ur \u2013 h\u00fas-m\u00e6\u00f0ur.<\/p>\n<p>\u00c9g man enn, hva\u00f0 \u00e9g hreifst af Sv\u00f6vu Jakobsd\u00f3ttur og sk\u00e1ldskap hennar \u00e1 \u00feessum \u00e1rum. \u00c9g \u00e1tti \u00feess meira a\u00f0 segja kost a\u00f0 vinna me\u00f0 henni \u00e1 Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins einn vetur. H\u00fan s\u00fdndi m\u00e9r traust og tr\u00fa\u00f0i m\u00e9r fyrir verkefnum, sem \u00e9g hef\u00f0i aldrei dirfst a\u00f0 leggja \u00fat \u00ed sj\u00e1lf, jafnvel lj\u00f3\u00f0a\u00fe\u00fd\u00f0ingar og sm\u00e1s\u00f6guskrif.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 var h\u00fan n\u00fdb\u00fain a\u00f0 gefa \u00fat sm\u00e1sagnasafni\u00f0 \u201eT\u00f3lf konur\u201c (1965), sem \u00e9g drakk \u00ed mig eins og ferskan og \u00f6rvandi drykk \u00e1 einni n\u00f3ttu. \u00c9g skynja\u00f0i fegur\u00f0ina \u00ed sk\u00e1ldskap hennar, og \u00e9g skynja\u00f0i \u201eabsurd\u201c s\u00fdn hennar \u00e1 veruleikann. En \u00e1 \u00feessum fyrstu \u00e1rum var bo\u00f0skapurinn ekki b\u00fainn a\u00f0 taka \u00e1 sig sk\u00fdra mynd, enn sem komi\u00f0 var. \u00dea\u00f0 var  ekki fyrr en \u00ed \u201eVeisla undir grj\u00f3tvegg\u201c (1967), a\u00f0 h\u00fan tekur af skari\u00f0, ver\u00f0ur einbeittari og har\u00f0ari \u00ed afst\u00f6\u00f0u sinni \u2013 eiginlega h\u00e1p\u00f3lit\u00edsk og krefjandi.  Og \u00fear hitti h\u00fan \u00ed mark. \u00dev\u00ed a\u00f0 konur \u00e1 \u00cdslandi h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir einmitt svona b\u00f3k. \u201eVeisla undir grj\u00f3tvegg\u201c var\u00f0 flj\u00f3tlega eins konar vi\u00f0spyrnumark \u00ed frelsisbar\u00e1ttu kvenna \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n<p>\u00deegar h\u00e9r var komi\u00f0 s\u00f6gu, var henni efst \u00ed huga sta\u00f0a kvenna \u2013 og karla \u2013  innan \u00feess ramma, sem samf\u00e9lagi\u00f0 setur \u00feeim. Aftur og aftur birtir h\u00fan okkur hrollvekjandi s\u00fdn a \u00edslenskan veruleika, hvernig b\u00e6\u00f0i konur og karlar eru sett \u00ed fyrirframgefin kynhlutverk. \u00deeim er sni\u00f0inn \u00fer\u00f6ngur stakkur,  sem \u00ed\u00feyngir b\u00e1\u00f0um, \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00e1 \u00f3l\u00edkan h\u00e1tt s\u00e9. Hann er fyrirvinnan, h\u00fan h\u00fasm\u00f3\u00f0irin. Undan \u00fev\u00ed var\u00f0 ekki vikist.<\/p>\n<p>Allar s\u00f6gur hennar draga upp kraftmikla mynd af \u00f3r\u00e6\u00f0u sambandi einstaklingsins og samf\u00e9lagsins \u00ed \u00edslenskum veruleika. Augu hennar beinast a\u00f0 konum, sem eiga erfitt me\u00f0 a\u00f0 finna l\u00edfsgle\u00f0ina innan veggja heimilisins \u2013 konum sem reynist erfitt a\u00f0 s\u00e6tta sig vi\u00f0 hin rammger\u00f0u l\u00f6gm\u00e1l samf\u00e9lagsins, en  \u00fer\u00e1 frelsi, sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u2013  \u00fer\u00e1 a\u00f0 vera manneskja.<\/p>\n<p>Ein sk\u00fdrasta v\u00edsbending um afst\u00f6\u00f0u Sv\u00f6vu til kvennab\u00e1r\u00e1ttunar er \u201eSaga handa b\u00f6rnum\u201c. S\u00fa saga var\u00f0 flj\u00f3tlega eins konar d\u00e6misaga um st\u00f6\u00f0u og hlutskipti konunnar. Hversu langt gengur konan til a\u00f0 tj\u00e1 \u00e1st s\u00edna og umhyggju fyrir b\u00f6rnum s\u00ednum? Og hva\u00f0 uppsker h\u00fan a\u00f0 lokum? Van\u00feakkl\u00e6ti.<\/p>\n<p>\u201eB\u00f6rnin heims\u00e6kja hana aldrei, bera vi\u00f0 annr\u00edki\u201c.<\/p>\n<p>Og hver er sta\u00f0an \u00ed dag \u2013 h\u00e1lfri \u00f6ld s\u00ed\u00f0ar? Hefur eitthva\u00f0 breyst?<\/p>\n<p>\u00cd vikunni sem lei\u00f0 \u00e1ttum vi\u00f0, Reykv\u00edkingar, \u00feess kost a\u00f0 sj\u00e1 (e\u00f0a hlusta \u00e1) leiklestur  eins \u00feekktasta verks Sv\u00f6vu Jakobsd\u00f3ttur, <b>\u201eHva\u00f0 er \u00ed bl\u00fdh\u00f3lknum?\u201c<\/b> \u00ed Hannesarholti vi\u00f0 Grundarst\u00edg.<\/p>\n<p>\u00cd \u00fev\u00ed h\u00fasi b\u00fdr mikill k\u00falt\u00far. Gla\u00f0legar konur hafa ekki undan a\u00f0 bera \u00e1 bor\u00f0 g\u00f3ms\u00e6ta r\u00e9tti \u00ed b\u00f3hemsku umverfi  vi\u00f0 undirleik snillingsins (og sk\u00f3labr\u00f3\u00f0ur m\u00edns) P\u00e1lmars \u00d3lafssonar \u00e1 p\u00edan\u00f3i\u00f0. Tvisvar \u00ed viku er eitthva\u00f0 skemmtilegt og spennandi a\u00f0 gerast \u00e1 ne\u00f0ri h\u00e6\u00f0inni, og allir f\u00e1 s\u00e6ti, me\u00f0an h\u00fasr\u00fam leyfir. \u00dea\u00f0 er alveg \u00feess vir\u00f0i a\u00f0 kynna s\u00e9r dagskr\u00e1na og k\u00edkja inn (hannesarholt.is).<\/p>\n<p>Nema hva\u00f0, a\u00f0 \u00feessu sinni var \u00fea\u00f0 \u00f3nefndur leikh\u00f3pur  50+, undir stj\u00f3rn \u00de\u00f3rhildar \u00deorleifsd\u00f3ttur, sem las og l\u00e9k l\u00edf hef\u00f0bundinnar fj\u00f6lskyldu \u2013  fyrirvinnu og h\u00fasm\u00f3\u00f0ur og tv\u00f6 b\u00f6rn \u00feeirra.  \u00deau eru hvert um sig fangar hinna  rammger\u00f0u l\u00f6gm\u00e1la samf\u00e9lagsins, en falla samt ekki alveg inn \u00ed mynstri\u00f0. Og \u00fe\u00f3 a\u00f0 regluger\u00f0af\u00e1ri\u00f0 hafi  eitthva\u00f0 breyst \u00e1 seinni \u00e1rum, \u00fe\u00e1 er raunveruleikinn \u00ed rauninni \u00f3breyttur. Vi\u00f0 h\u00f6fum \u00f6ll upplifa\u00f0 \u00e1 eigin skinni \u00fe\u00e1 ford\u00f3ma og v\u00e6g\u00f0arleysi, sem vi\u00f0gengst \u00ed samf\u00e9lagi n\u00fat\u00edmans. Ef \u00fe\u00fa fellur ekki inn \u00ed mynstri\u00f0, \u00fe\u00e1 ertu sni\u00f0genginn. Tortryggilegur.<\/p>\n<p>Konur hafa sprengt af s\u00e9r fj\u00f6trana \u2013 \u00fe\u00e6r heimta a\u00f0 vera manneskjur, me\u00f0 allri \u00feeirri \u00e1h\u00e6ttu, sem \u00fev\u00ed fylgir. Frelsisbrautin er ekki alltaf au\u00f0veldasta lei\u00f0in. \u00c1 \u00feeim t\u00edmum, \u00feegar Svava er a\u00f0 st\u00edga s\u00edn fyrstu skref \u00e1 sk\u00e1ldskaparbrautinni, eru hj\u00f3naskilna\u00f0ir f\u00e1t\u00ed\u00f0ir. Konur voru fangar samkv\u00e6mt l\u00f6gm\u00e1linu. Ef \u00fe\u00e6r h\u00f6fnu\u00f0u h\u00fasm\u00f3\u00f0urhlutverkinu,  \u00e1ttu \u00fe\u00e6r ekki margra kosta v\u00f6l, ur\u00f0u h\u00e1lfger\u00f0ar  hornrekur,  utang\u00e1tta og forsm\u00e1\u00f0ar \u2013 f\u00e9llu ekki inni \u00ed mynstri\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd dag eru hj\u00f3naskilna\u00f0ir t\u00ed\u00f0ir, og  til d\u00e6mis  b\u00faa  40%  Reykv\u00edkinga  \u00ed einb\u00fdli. \u00dear vi\u00f0 b\u00e6tast 10% einst\u00e6\u00f0ra m\u00e6\u00f0ra, sem hafa fari\u00f0 \u00fat af hinni \u201cr\u00e9ttu\u201c braut en eiga fullt \u00ed fangi me\u00f0 a\u00f0 hl\u00edta kr\u00f6fum samf\u00e9lagsins \u2013 og vera jafnframt g\u00f3\u00f0ar m\u00e6\u00f0ur.<\/p>\n<p>Sta\u00f0a kvenna er breytt \u00ed dag, svo sannarlega.  Konur hafa meira frelsi \u2013 meira val. En er \u00fea\u00f0 frelsi \u00ed s\u00e1tt vi\u00f0 l\u00f6gm\u00e1l samf\u00e9lagsins?  Hafa \u00feau nokku\u00f0 breyst?<\/p>\n<p>\u00dear sem \u00e9g sat og hlusta\u00f0i \u00e1 upplesturinn \u00ed Hannesarholti \u00feetta kv\u00f6ld, \u00fe\u00e1 fannst m\u00e9r oft eins og vi\u00f0 s\u00e6tum enn \u00ed s\u00f6mu s\u00fapunni. Talsm\u00e1tinn er hinn sami,  ford\u00f3marnir va\u00f0a uppi.  Ef einhver fer \u00fat af sporinu, fer s\u00ednar eigin  lei\u00f0ir, \u00fe\u00e1 er v\u00e6g\u00f0arleysi\u00f0 miskunnarlaust.<\/p>\n<p>\u00c1horfendur hl\u00f3gu hva\u00f0 eftir anna\u00f0. Fannst fort\u00ed\u00f0in fyndin og f\u00e1r\u00e1nleg. En samt. Hva\u00f0 hefur svo sem breyst?<\/p>\n<p>\u00deetta leikrit Sv\u00f6vu \u2013 \u201eHva\u00f0 er \u00ed bl\u00fdh\u00f3lknum?\u201c marka\u00f0i t\u00edmam\u00f3t \u00ed \u00edslenskri leikritun \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. \u00dea\u00f0 bar me\u00f0 s\u00e9r ferska vinda, n\u00fdja hugsun, n\u00fdja s\u00fdn, sem var m\u00f6rgum framandi \u00e1 \u00feessum \u00e1rum.  Svava var \u00ed uppreisn gegn r\u00edkjandi sko\u00f0unum, og \u00feess vegna var\u00f0 h\u00fan eins konar mentor \u00edslensku kvennahreyfingarinnar, sem var a\u00f0 hasla s\u00e9r v\u00f6ll einmitt um sama leyti. Or\u00f0 hennar eru jafn s\u00f6nn \u00ed dag og \u00feau voru \u00fe\u00e1. \u00deau eru t\u00edmalaus, \u00fe\u00f3 svo ford\u00f3marnir hafi eitthva\u00f0 f\u00e6rst til e\u00f0a jafnvel horfi\u00f0. \u00dea\u00f0 eru bara komnir n\u00fdir \u00ed sta\u00f0inn.<\/p>\n<hr>\n<p>\u00dea\u00f0 er merkilegt, hvernig or\u00f0 \u00e1 bla\u00f0i f\u00e1 l\u00edf, jafnvel n\u00fdja merkingu, \u00ed munni g\u00f3\u00f0ra flytjenda. Og \u00feeir voru ekki af verri endanum \u00feetta kv\u00f6ld \u00ed Hannesarholti: Arnar J\u00f3nsson, Gu\u00f0bj\u00f6rg Thoroddsen, Sigur\u00f0ur Sk\u00falason, Ragnhei\u00f0ur Steind\u00f3rsd\u00f3ttir, Hanna Mar\u00eda Karlsd\u00f3ttir \u2013 allt st\u00f3rstj\u00f6rnur \u00edslenskra leikh\u00fasa, sem ma\u00f0ur hefur varla s\u00e9\u00f0 n\u00e9 heyrt \u00ed h\u00e1a herrans t\u00ed\u00f0. \u00deau hafa samt engu gleymt og t\u00f3kst me\u00f0 gl\u00e6sibrag  a\u00f0 breg\u00f0a upp lifandi mynd fr\u00e1 li\u00f0inni \u00f6ld, gefa okkur inns\u00fdn \u00ed l\u00edf og st\u00f6rf m\u00e6\u00f0ra okkar og fe\u00f0ra. Tveir n\u00fdli\u00f0ar voru \u00ed h\u00f3pnum \u2013 unga f\u00f3lki\u00f0 \u2013 \u00feau Anna Einarsd\u00f3ttir og J\u00f3n Magn\u00fas Arnarsson, sem g\u00e1fu reyndar hinum ekkert eftir, falleg og sk\u00fdrm\u00e6lt.<\/p>\n<p>Og h\u00f3purinn \u00e6tlar ekki a\u00f0 segja skili\u00f0 vi\u00f0 Sv\u00f6vu Jakobsd\u00f3ttur alveg strax, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feann 4. apr\u00edl ver\u00f0ur lesi\u00f0 verki\u00f0 <b>\u201e\u00c6skuvinir\u201c<\/b>, undir stj\u00f3rn Mar\u00edu Kristj\u00e1nsd\u00f3ttur \u2013  sem reyndar leikst\u00fdr\u00f0i fyrsta verki Sv\u00f6vu, sem sett var \u00e1 svi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1970 \u00ed Tjarnarb\u00ed\u00f3i (Hva\u00f0 er \u00ed bl\u00fdh\u00f3lknum).<\/p>\n<p>\u00deann 11. apr\u00edl \u00e6tlar sonur Sv\u00f6vu, Jakob S. J\u00f3nsson, a\u00f0 stj\u00f3rna leiklestri \u00e1 verkinu <b>\u201eLoka\u00e6fing\u201c<\/b>.<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum \u2013 e\u00f0a \u00feann 18. apr\u00edl ver\u00f0ur flutt verki\u00f0 <b>\u201eEldh\u00fas eftir m\u00e1li\u201c<\/b>, sem er byggt \u00e1 sm\u00e1s\u00f6gu Sv\u00f6vu me\u00f0 sama nafni, en \u00ed leikger\u00f0 V\u00f6lu \u00de\u00f3rsd\u00f3ttur og undir stj\u00f3rn \u00de\u00f3runnar Magneu Magn\u00fasd\u00f3ttur.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed n\u00f3g a\u00f0 gera n\u00e6stu vikurnar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leiklestur \u00cd Hannesarholti: Hva\u00f0 er \u00ed bl\u00fdh\u00f3lknum?<br \/>\nH\u00f6fundur: Svava Jakobsd\u00f3ttir<br \/>\nStj\u00f3rnandi:  \u00de\u00f3rhildur \u00deorleifsd\u00f3ttir<br \/>\nPers\u00f3nur og leikendur:<br \/>\nGu\u00f0bj\u00f6rg Thoroddsen,<br \/>\nAnna Einarsd\u00f3ttir,<br \/>\nJ\u00f3n Magn\u00fas Arnarsson,<br \/>\nRagnhei\u00f0ur Steind\u00f3rsd\u00f3ttir,<br \/>\nArnar J\u00f3nsson,<br \/>\nSigur\u00f0ur Sk\u00falason,<br \/>\nHanna Mar\u00eda Karlsd\u00f3ttir<\/p>\n<p>Um \u00feessar mundir eru n\u00e1kv\u00e6mlega fimmt\u00edu \u00e1r s\u00ed\u00f0an st\u00fadentar vi\u00f0 Sorbonne  h\u00e1sk\u00f3la ger\u00f0u byltingu og h\u00e6ttu ekki fyrr en Par\u00eds loga\u00f0i \u00ed \u00f3eir\u00f0um  og g\u00f6tubard\u00f6gum \u2013 einhverjum \u00feeim mestu \u00ed s\u00f6gu borgarinnar. Verkamenn l\u00f6g\u00f0u ni\u00f0ur vinnu, flykktust \u00fat \u00e1 g\u00f6tur til li\u00f0s vi\u00f0  n\u00e1msmennina og heimtu\u00f0u  frelsi, jafnr\u00e9tti og br\u00e6\u00f0ralag. Konur f\u00f3ru l\u00edka \u00fat \u00e1 g\u00f6tu, steyttu hnefann og \u00e6ptu: vi\u00f0 erum l\u00edka manneskjur! Simone de Beauvoir var \u00ed fararbroddi, bo\u00f0beri n\u00fdrra t\u00edma hinnar frj\u00e1lsu konu. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":490,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions\/490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/bs\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}