{"id":1107,"date":"2005-05-01T00:00:00","date_gmt":"2005-05-01T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1107"},"modified":"2020-09-22T17:19:52","modified_gmt":"2020-09-22T17:19:52","slug":"bandalagsthjod-islendinga-a-odru-framfaraskeidi-arnold-ruutel-forseti-eistlandsk-i-opinberri-heimsokn-a-islandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1107","title":{"rendered":"BANDALAGS\u00deJ\u00d3\u00d0 \u00cdSLENDINGA \u00c1 \u00d6\u00d0RU FRAMFARASKEI\u00d0I Arnold Ruutel, forseti Eistlands, \u00ed opinberri heims\u00f3kn \u00e1 \u00cdslandi"},"content":{"rendered":"<p>\u00deessir dagar voru sannkalla\u00f0ir \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ardagar \u00ed Tallinn, Riga og Vilnius. \u00dear me\u00f0 eru Eistar, Lettar og Lith\u00e1ar or\u00f0nir bandalags\u00fej\u00f3\u00f0ir okkar \u00cdslendinga \u00ed Atlanzhafsbandalaginu og samstarfsa\u00f0ilar \u00e1 Evr\u00f3pska efnahagssv\u00e6\u00f0inu. \u00deessi \u00e1rangur hefur n\u00e1\u00f0st a\u00f0eins \u00ferett\u00e1n \u00e1rum eftir a\u00f0 \u00cdslendingar ur\u00f0u fyrstir \u00fej\u00f3\u00f0a til a\u00f0 vi\u00f0urkenna endurreist sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00feessara \u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed \u00e1g\u00fast 1991.\u00dear me\u00f0 er martr\u00f6\u00f0 seinni heimstyrjaldarinnar og h\u00e1lfrar aldar nau\u00f0ungarvistar \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0afangelsi Sov\u00e9tr\u00edkjanna loki\u00f0 og framt\u00ed\u00f0ar\u00f6ryggi tryggt, eins og \u00fea\u00f0 best getur or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00f3tryggri ver\u00f6ld.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Max Jakobson, the grand old man finnsku utanr\u00edkis\u00fej\u00f3nustunnar, segir fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed endurminningum s\u00ednum, a\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1922 hafi \u201cthe Economist\u201d \u00ed London birt landakort, \u00fear sem Finnland var s\u00fdnt sem hluti S\u00f3v\u00e9tr\u00edkjanna. \u00deegar finnski sendiherrann \u00ed London bar fram m\u00f3tm\u00e6li, f\u00e9kk hann eftirfarandi svar: \u201cVi\u00f0 breytum ekki landakortum \u00fat af t\u00edmabundnum breytingum\u201d. \u00dea\u00f0 var stutt \u00ed heimsveldishrokann \u00fe\u00e1 sem fyrr.<br>\n\u00c1ri\u00f0 1938 sag\u00f0i Neville Chamberlain, \u00fe\u00e1verandi fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Breta, a\u00f0 T\u00e9kk\u00f3sl\u00f3vak\u00eda v\u00e6ri \u201cfjarl\u00e6gt land, sem k\u00e6mi St\u00f3ra Bretlandi ekki vi\u00f0\u201d. Og \u00e1ri\u00f0 1940, um \u00fea\u00f0 leyti sem Rau\u00f0i herinn hernam Eystrasaltsl\u00f6ndin \u00ed fyrra sinn, minnti Vyacheslav Molotov, untanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra Stal\u00edns, lei\u00f0toga Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a \u00e1 \u00fea\u00f0, a\u00f0\u201d t\u00edmi sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a v\u00e6ri li\u00f0inn\u201d. Umm\u00e6li \u00feessara manna eru enn \u00ed dag \u00fe\u00f6rf \u00e1minning um, hversu gl\u00e1mskyggn \u201cst\u00f3rmenni\u201d samt\u00edmans geta veri\u00f0, frammi fyrir d\u00f3mi s\u00f6gunnar.<\/p>\n<h2>Hra\u00f0fara umb\u00e6tur.<\/h2>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki \u00e1 margra f\u00e6ri n\u00fa a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra manna, sem t\u00f3ku vi\u00f0 stj\u00f3rn hins n\u00fdfrj\u00e1lsa Eistlands fyrir \u00ferett\u00e1n \u00e1rum. Hvernig \u00e1 a\u00f0 fulln\u00e6gja \u00fe\u00f6rfum f\u00f3lks, \u00fear sem enginn \u00e1 neitt? \u00dear sem enginn hefur frumkv\u00e6\u00f0i a\u00f0 neinu? \u00dear sem allt byggist \u00e1 leyfum yfirvalda og ver\u00f0lag r\u00e6\u00f0st af fyrirskipunum \u2013 fr\u00e1 Moskvu? \u00dea\u00f0 \u00feurfti l\u00f6ggj\u00f6f um v\u00f0iurkenningu og verndun eignar\u00e9ttar. \u00dea\u00f0 \u00feurfti a\u00f0 einkav\u00e6\u00f0a land og r\u00edkiseignir. \u00dea\u00f0 \u00feurfti a\u00f0 gefa ver\u00f0lag frj\u00e1lst \u2013 \u00e1n \u00feess a\u00f0 af hlytist \u00f3\u00f0aver\u00f0b\u00f3lga. \u00dea\u00f0 \u00feurfti n\u00fdjan gjaldmi\u00f0il \u00ed sta\u00f0 ver\u00f0lausrar r\u00fablu \u2013 gjaldmi\u00f0il sem nyti trausts.<br>\n\u00dear sem framlei\u00f0slan var \u00ed lamasessi \u00feurfti a\u00f0 koma \u00e1 frj\u00e1lsri millir\u00edkjaverslun, \u00e1n tolla og vi\u00f0skiptahindrana. Til \u00feess \u00feurfti bankakerfi, sem \u00e1byrg\u00f0ist traustan gjaldmi\u00f0il.Og \u00fea\u00f0 \u00feurfti skattakerfi til a\u00f0 afla tekna fyrir sameiginlegum \u00fe\u00f6rfum (sk\u00f3lar, sj\u00fakrah\u00fas, ellil\u00edfeyrir, orku- og samg\u00f6ngukerfi), \u00e1n \u00feess a\u00f0 skattar v\u00e6ru vinnuletjandi. \u00dea\u00f0 \u00feurfti me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um a\u00f0 byrja upp \u00e1 n\u00fdtt: Skapa fr\u00e1 grunni n\u00fdtt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag frj\u00e1lsra manna, \u00e1n \u00feess a\u00f0 allt lenti \u00ed stj\u00f3nleysi, upplausn og \u00f3\u00f0aver\u00f0b\u00f3lgu. \u00dea\u00f0 hlaut a\u00f0 kosta \u00e1t\u00f6k. \u00de\u00e1 reynir sem aldrei fyrr \u00e1 vit, forystuh\u00e6fileika og samheldni \u00f3l\u00edkra \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsafla.<\/p>\n<p>\u00deeir sem standa \u00ed \u00feessum sporum eiga \u00ed reynd tveggja kosta v\u00f6l: \u00c1 a\u00f0 fara \u201chra\u00f0fer\u00f0\u201d \u2013 keyra \u00e1fram heildst\u00e6\u00f0a umb\u00f3ta\u00e1\u00e6tlun \u00e1 sem skemmstum t\u00edma (sjokk \u2013 \u00feerap\u00eda) e\u00f0a \u00e1 a\u00f0 fara lei\u00f0 h\u00e6gfara umb\u00f3ta? Ef hra\u00f0fer\u00f0in tekst, ver\u00f0ur \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegur s\u00e1rsauki, sem hl\u00fdst af svo r\u00f3tt\u00e6kum breytingum (atvinnuleysi, \u00f3\u00f0aver\u00f0b\u00f3lga og l\u00edfskjarasker\u00f0ing), skamm\u00e6r. \u00deeir sem vilja fara lei\u00f0 h\u00e6gfara umb\u00f3ta vona a\u00f0 s\u00e1rsaukinn ver\u00f0i minni, og a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 koma vi\u00f0 lyfjagj\u00f6f. En \u00e1h\u00e6ttan er s\u00fa, a\u00f0 umb\u00f3taviljinn dv\u00edni og a\u00f0 \u00fathaldi\u00f0 bresti. \u00de\u00e1 er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 sj\u00faklingnum sl\u00e1i ni\u00f0ur aftur, og a\u00f0 h\u00e1lfkara\u00f0 verk skili ekki til\u00e6tlu\u00f0um \u00e1rangri.<\/p>\n<p>Eistar v\u00f6ldu hra\u00f0fer\u00f0ina. S\u00e1rsaukinn var\u00f0 \u00ed upphafi mikill, en \u00feeir h\u00f6f\u00f0u \u00fathald, svo a\u00f0 br\u00e1tt br\u00e1\u00f0i af \u00feeim. Eftir 2-3 fyrstu \u00e1rin f\u00f3r n\u00fdja kerfi\u00f0 a\u00f0 skila \u00e1rangri. Frumkv\u00e6\u00f0i og framkv\u00e6mdagle\u00f0i var leyst \u00far vi\u00f0jum. Eistneska kr\u00f3nan var bundin vi\u00f0 mastur \u00fe\u00fdska marksins (eftir 1999 vi\u00f0 evruna) og st\u00f3\u00f0 af s\u00e9r ver\u00f0b\u00f3lgub\u00e1li\u00f0. Einkav\u00e6\u00f0ingin t\u00f3kst betur en v\u00ed\u00f0ast hvar, \u00fev\u00ed a\u00f0 hagkerfi\u00f0 var strax \u00ed upphafi opna\u00f0 fyrir erlendum fj\u00e1rfestingum og frj\u00e1lsum fj\u00e1rmagnsflutningum. \u00deannig voru reistar nokkrar skor\u00f0ur vi\u00f0 einkavinav\u00e6\u00f0ingu forr\u00e9ttindah\u00f3pa gamla kerfisins.<br>\nVerndartollar, ni\u00f0urgrei\u00f0slur og landb\u00fana\u00f0arstyrkir gamla kerfisins voru afnumdir me\u00f0 einu pennastriki. Skattkerfi\u00f0 var eins einfalt og hugsast gat. Tekjuskattur einstaklinga af \u00f6llum tekjum \u2013 l\u00edka fj\u00e1rmagnstekjum &#8211; var stilltur \u00e1 26% \u00ed einu \u00ferepi. Tekjuskattur fyrirt\u00e6kja er enginn, ef ar\u00f0ur er endurfj\u00e1rfestur. Vir\u00f0isaukaskattur \u00e1 neyslu er 18% \u00e1 brei\u00f0an stofn. R\u00edkisfj\u00e1rm\u00e1l eru \u00ed j\u00f6fnu\u00f0i. Atvinnurekendur grei\u00f0a 33% launaskatt, sem stendur undir heilsug\u00e6slu, velfer\u00f0ar\u00fej\u00f3nustu og grunnellil\u00edfeyri. \u00c1 \u00e1runum 1998-2002, \u00feegar hagv\u00f6xtur var farinn a\u00f0 skila tekjum, var teki\u00f0 upp \u00feriggja-sto\u00f0a eftirlaunakerfi, sem a\u00f0 litlum hluta er fj\u00e1rmagna\u00f0 me\u00f0 sk\u00f6ttum, en a\u00f0 mestu leyti me\u00f0 skylduframl\u00f6gum og sj\u00e1lfviljugum sparna\u00f0i. Skatta\u00edvilnunum er beitt til a\u00f0 \u00f6rva sparna\u00f0 og ellil\u00edfeyrir ber l\u00e6gri skatta en a\u00f0rar tekjur. \u00dea\u00f0 er komin velfer\u00f0arhugsun inn \u00ed kerfi\u00f0.<\/p>\n<h2>\u00c1rangur sem erfi\u00f0i.<\/h2>\n<p>\u00de\u00f3tt r\u00edkisstj\u00f3rnir hafi komi\u00f0 og fari\u00f0 \u2013 \u00fev\u00ed a\u00f0 umb\u00e6tur kosta \u00e1t\u00f6k \u2013 hafa Eistar haldi\u00f0 fast vi\u00f0 upphaflega marka\u00f0a stefnu og n\u00e1\u00f0 betri \u00e1rangri en flestar a\u00f0rar \u00fej\u00f3\u00f0ir, sem upphaflega st\u00f3\u00f0u \u00ed svipu\u00f0um sporum. Hagv\u00f6xtur hefur veri\u00f0 a\u00f0 jafna\u00f0i um 5% \u00e1 \u00e1ri fr\u00e1 1995. Samb\u00e6rilegum hagvexti e\u00f0a jafnvel \u00edvi\u00f0 meiri er sp\u00e1\u00f0 \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum. \u00dej\u00f3\u00f0artekjur \u00e1 mann \u00e1ri\u00f0 2003 voru 5.560 evrur. Erlendar fj\u00e1rfestingar voru 2003 um 5.2 milljar\u00f0ar evra (756 millj\u00f3nir evra \u00e1 \u00e1ri) og kve\u00f0ur \u00fear langmest a\u00f0 Sv\u00edum og Finnum (70%). Helstu vi\u00f0skipta\u00fej\u00f3\u00f0ir eru Finnar, Sv\u00edar og \u00dej\u00f3\u00f0verjar. L\u00e1nstraust \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00fasins er traust (Moody\u00b4s: A1). Eistland telst vera samkv\u00e6mt al\u00fej\u00f3\u00f0legum samanbur\u00f0art\u00f6flum sj\u00f6tta \u00ed r\u00f6\u00f0inni af 155 l\u00f6ndum var\u00f0andi vi\u00f0skiptafrelsi; nr. 22 af 102 l\u00f6ndum var\u00f0andi samkeppnish\u00e6fni; nr. 33 af 133 l\u00f6ndum var\u00f0andi \u201cvanda\u00f0a stj\u00f3rns\u00fdslu\u201d (spillingu).<\/p>\n<p>Sj\u00e1lfir leggja Eistar \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u sta\u00f0r\u00e1\u00f0nir \u00ed a\u00f0 vi\u00f0halda samkeppnish\u00e6fni sinni og hagst\u00e6\u00f0u vi\u00f0skiptaumhverfi yfir erlenda fj\u00e1rfesta. \u00deeir vita sem er a\u00f0 samkeppnish\u00e6fnin getur ekki til langframa byggst \u00e1 einu saman l\u00e1gum launum og l\u00e1gum sk\u00f6ttum, heldur menntu\u00f0u og h\u00e6fu starfsf\u00f3lki. \u00deess vegna hafa \u00feeir lagt miikla \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 n\u00e1 t\u00f6kum \u00e1 uppl\u00fdsingabyltingunni: Um 40% heimila eiga \u00feegar t\u00f6lvu, um 70% \u00feeirra eru nettengd og allir sk\u00f3lar eru \u00feegar nettengdir. Um 62% hinna nettengdu sinna daglegum bankavi\u00f0skiptum \u00e1 netinu.<br>\nEistar kalla r\u00edkisstj\u00f3rn s\u00edna \u201cE-stj\u00f3rn\u201d. Fr\u00e1 og me\u00f0 \u00e1g\u00fast 2000 eru r\u00edkisstj\u00f3rnarfundir papp\u00edrslaus samskipti; r\u00e1\u00f0herrar sitja fyrir framan t\u00f6lvuskj\u00e1 og v\u00edsa til frumvarpa og skjala \u00e1 stj\u00f3rns\u00fdslunetinu. \u00deetta sparar millj\u00f3nir \u00ed papp\u00edrss\u00f3lund. \u00deetta endurspeglar l\u00edka \u00fe\u00e1 sta\u00f0reynd a\u00f0 unga kynsl\u00f3\u00f0in var fr\u00e1 upphafi \u00fev\u00ed sem n\u00e6st allsr\u00e1\u00f0andi \u00ed vi\u00f0skiptum og stj\u00f3rns\u00fdslu: Fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herrann Juhan Parts og utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0aherrann, Kristiina Ojuland, sem er eina konan \u00ed r\u00edkisstj\u00f3rninni, eru jafnaldrar \u2013 38 \u00e1ra a\u00f0 aldri.<\/p>\n<h2>Vi\u00f0varandi vandam\u00e1l.<\/h2>\n<p>En \u00fe\u00f3tt unga kynsl\u00f3\u00f0in l\u00e1ti hendur standa fram \u00far ermum eru Eistar samt \u201celsta\u201d \u00fej\u00f3\u00f0 Evr\u00f3pu. Samkv\u00e6mt manntali \u00e1ri\u00f0 2000 voru \u00edb\u00faar landsins t\u00e6plega 200.000 f\u00e6rri en \u00e1ri\u00f0 1989. \u00c1ri\u00f0 1934 voru Eistar 992.520, en \u00e1ri\u00f0 2000 haf\u00f0i \u00feeim f\u00e6kka\u00f0 \u00ed 930.219. \u00cdb\u00faum af r\u00fassneksu \u00fej\u00f3\u00f0erni hefur \u00e1 sama t\u00edma fj\u00f6lga\u00f0 \u00far r\u00famlega 92.000 \u00ed r\u00famlega 351.000. Landfl\u00f3ttinn eftir str\u00ed\u00f0, nau\u00f0ungarflutningarnir til S\u00edber\u00edu og efnahags\u00ferengingar \u00fej\u00f3\u00f0arinnar fram undir \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0asta, hafa teki\u00f0 sinn toll.<br>\nVi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist a\u00f0 \u00f3j\u00f6fnu\u00f0ur \u2013 sem er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6mileg aflei\u00f0ing hins \u00f3hefta marka\u00f0skerfis \u2013 hefur hra\u00f0vaxi\u00f0. \u00deeir sem st\u00f3\u00f0u best a\u00f0 v\u00edgi vi\u00f0 a\u00f0 kaupa fyrirt\u00e6ki og a\u00f0rar eignir \u00ed einkav\u00e6\u00f0ingarferlinu, \u00e1 l\u00e1gu ver\u00f0i, hafa hagnast vel. Hin vel mennta\u00f0a unga kynsl\u00f3\u00f0, \u00ed \u00fej\u00f3nustu vaxandi einkageira, er tilt\u00f6lulega vel launu\u00f0. En venjulegt verkaf\u00f3lk og \u00feeir sem starfa \u00ed opinberri \u00fej\u00f3nustu (kennarar, um\u00f6nnunarst\u00e9ttir o.fl.), sitja eftir, sem og fj\u00f6lmennur h\u00f3pur ellil\u00edfeyris\u00feega. Tallinn bl\u00f3mstrar en landsbygg\u00f0in situr eftir. \u00der\u00e1tt fyrir l\u00e1g laun (um 20-25% af launum \u00ed Finnlandi) er atvinnuleysi enn miki\u00f0 (10% a\u00f0 me\u00f0altali en mun h\u00e6rra sums sta\u00f0ar \u00e1 landsbygg\u00f0inni). \u00d3j\u00f6fnu\u00f0ur af \u00feessu tagi b\u00ed\u00f0ur heim spillingu: M\u00fatur, sv\u00f6rt afvinnustarfsemi og skattsvik eru enn vandam\u00e1l \u00ed \u00f6llum Eystrasaltsr\u00edkjunum og \u00ed Austur Evr\u00f3pu. En minnst \u00ed Sl\u00f3ven\u00edu og Eistlandi af \u00f6llum n\u00fdju a\u00f0ildarr\u00edkjunum.<\/p>\n<p>Eistar eru byrja\u00f0ir a\u00f0 taka \u00e1 f\u00e9lagslegum aflei\u00f0ingum \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsbyltingarinnar, sem ri\u00f0i\u00f0 hefur yfir \u00e1 undanf\u00f6rnum h\u00e1lfum \u00f6\u00f0rum \u00e1ratug. \u00c1 \u00e1runum 1998-2002 l\u00f6gleiddu \u00feeir \u00feriggja-sto\u00f0a eftirlaunakerfi, sem mun b\u00e6ta hag eldri kynsl\u00f3\u00f0arinnar umtalsvert, \u00feegar fram \u00ed s\u00e6kir. Laun og skatttekjur fara h\u00e6kkandi. Opinberi geirinn (r\u00edki og sveitarf\u00e9l\u00f6g) spannar n\u00fa \u00feegar jafnh\u00e1tt hlutfall \u00fej\u00f3\u00f0arframlei\u00f0slu og \u00e1 \u00cdslandi (39% af VLF \u00e1ri\u00f0 2003).\u00c1form n\u00faverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar um l\u00e6kkun tekjuskatts einstaklinga \u00far 26% \u00ed 20% \u00ed \u00e1f\u00f6ngum n\u00e1\u00f0i ekki fram a\u00f0 ganga \u00ed \u00feinginu \u2013 Riigikogu &#8211; \u00e1 s.l. hausti. Eistar eru sm\u00e1m saman a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 skattar eru \u00fea\u00f0 ver\u00f0, sem menn ver\u00f0a a\u00f0 grei\u00f0a, fyrir a\u00f0 lifa \u00ed si\u00f0menntu\u00f0u samf\u00e9lagi.<\/p>\n<h2>Samb\u00fa\u00f0 og samkeppni.<\/h2>\n<p>\u00cd tilefni af inng\u00f6ngu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed Evr\u00f3pusambandi\u00f0 \u00feann 1. ma\u00ed s.l. Fara n\u00fa fram miklar umr\u00e6\u00f0ur beggja vegna Eystrasaltsins um samkeppnish\u00e6fni hins norr\u00e6na velfer\u00f0arr\u00edkis, me\u00f0 s\u00edn h\u00e1u laun og h\u00e1u skatta, \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 hagvaxtart\u00edgrana ungu. Sumir sp\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fyrirt\u00e6ki, h\u00e1launaf\u00f3lk og ellil\u00edfeyris\u00feegar fr\u00e1 Finnlandi og Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 muni flykkjast yfir sundi\u00f0 til a\u00f0 nj\u00f3ta \u00fear l\u00e1gra skatta og l\u00e6gra ver\u00f0lags.<br>\nKannanir benda til a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 mj\u00f6g or\u00f0um auki\u00f0. \u00cd fyrsta lagi vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau fyrirt\u00e6ki, sem byggja framlei\u00f0slu s\u00edna \u00e1 l\u00e1glaunum og l\u00e9legu starfsumhverfi, eru m\u00f6rg hver \u00feegar farin. Og eru \u00feegar farin a\u00f0 kvarta undan h\u00e6kkandi launum og h\u00f3ta brottflutningi til \u00dakra\u00ednu, Hv\u00edta-R\u00fasslands e\u00f0a jafnvel K\u00edna. Hvert \u00e6tla \u00feau a\u00f0 fl\u00fdja n\u00e6st?<br>\n\u00cd \u00f6\u00f0ru lagi munu Eystrasaltsl\u00f6ndin, me\u00f0 inng\u00f6ngu \u00ed Evr\u00f3pusambandi\u00f0, ver\u00f0a a\u00f0 uppfylla sta\u00f0la ESB um vinnuskilyr\u00f0i og starfsumhverfi. Saga Evr\u00f3pusambandsins s\u00fdnir, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er hi\u00f0 mikla j\u00f6fnunarafl \u00ed okkar heimshluta. \u00dea\u00f0 ver verulegum fj\u00e1rmunum til a\u00f0 lyfta hinum f\u00e1t\u00e6kari Evr\u00f3pu\u00fej\u00f3\u00f0um upp til jafns vi\u00f0 \u00feau, sem efna\u00f0ri eru (sbr. Sp\u00e1n, Port\u00fagal, S-\u00cdtal\u00edu og Grikkland \u2013 en ekki hva\u00f0 s\u00edst \u00cdrland). Laun og l\u00edfskj\u00f6r A-Evr\u00f3pu \u2013 og Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a munu fara \u00f6rt h\u00e6kkandi \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum. Samkeppnisforskot \u00ed skj\u00f3li l\u00e1gra launa og l\u00e9legs starfsumhverfis er \u00fev\u00ed ekki varanlegt, heldur t\u00edmabundi\u00f0. Spurningin er bara um \u00fea\u00f0, hversu langan t\u00edma \u00fea\u00f0 tekur a\u00f0 jafna metin.<\/p>\n<p>Finnland (og Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0) hafa sanka\u00f0 a\u00f0 s\u00e9r ver\u00f0launum \u00e1 s.l. \u00c1rum fyrir a\u00f0 vera \u201csamkeppnish\u00e6fasta \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag heims\u201d, \u201ct\u00e6kniv\u00e6ddasta \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag \u00ed heimi\u201d, \u201c\u00f3spilltasta \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag \u00ed heimi\u201d og Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 sem land \u201c\u00f6rustu t\u00e6knin\u00fdjunga \u00ed heimi\u201d. Samkeppnish\u00e6fni \u00feessara \u00fej\u00f3\u00f0a byggir \u00fev\u00ed ekki \u00e1 l\u00e1gum launum og l\u00e1gum sk\u00f6ttum, heldur \u00e1 g\u00f3\u00f0ri menntun, s\u00e9rh\u00e6fingu og t\u00e6knikunn\u00e1ttu, ranns\u00f3knum og \u00fer\u00f3un, sem hafa skila\u00f0 \u00feeim \u00e1lei\u00f0is \u00ed fremstu r\u00f6\u00f0 \u00ed uppl\u00fdsinga- og t\u00e6knibyltingu, \u00fear sem samkeppnin er h\u00f6r\u00f0ust \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00f6rku\u00f0um. Samkeppnish\u00e6fnin byggir \u00e1 h\u00e1rri framlei\u00f0ni. Tilt\u00f6lulega h\u00e1ir skattar standa \u00fear undir fj\u00e1rfestingu \u00ed menntun, t\u00e6knikunn\u00e1ttu, starfs\u00fej\u00e1lfun og t\u00e6kniv\u00e6\u00f0ingu. \u00deessi fj\u00e1rfesting hefur b\u00e6tt samkeppnisst\u00f6\u00f0u Nor\u00f0urlanda, \u00fear sem vir\u00f0isaukinn er mestur og framlei\u00f0niaukningin er til langframa.<br>\n&#8212;&#8212;&#8211;<br>\n\u00dej\u00f3\u00f0f\u00e9l\u00f6gin vestan og austan Eystrasalts eru \u00e1 \u00f3l\u00edku \u00fer\u00f3unarstigi. \u00dea\u00f0 hefur til skamms t\u00edma kosti fyrir b\u00e1\u00f0a var\u00f0andi fj\u00e1rfestingart\u00e6kif\u00e6ri og kostna\u00f0ara\u00f0hald. En me\u00f0 samrunaferlinu innan Evr\u00f3pusambandsins munu \u00feessi \u00fej\u00f3f\u00f0el\u00f6g n\u00e1lgast hvert anna\u00f0 \u00f3\u00f0fluga um l\u00edfskj\u00f6r og \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsger\u00f0. \u00deau munu \u00e1fram keppa a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera samkeppnish\u00e6f marka\u00f0s\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9l\u00f6g. En j\u00f6fnun t\u00e6kif\u00e6ra til menntunar og aukinn f\u00e9lagslegur j\u00f6fnu\u00f0ur ver\u00f0ur trygg\u00f0ur me\u00f0 sk\u00f6ttum til a\u00f0 fj\u00e1rmagna samf\u00e9lags\u00fej\u00f3nustu, \u00ed krafti meirihlutavilja \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi.<\/p>\n<p>Eystrasaltssv\u00e6\u00f0i\u00f0 hefur alla bur\u00f0i til a\u00f0 ver\u00f0a helsta hagvaxtarsv\u00e6\u00f0i hinnar n\u00fdju Evr\u00f3pu \u00e1 komandi \u00e1rum. Eistar hafa haldi\u00f0 vel \u00e1 s\u00ednum spilum vi\u00f0 uppbyggingu n\u00fds \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lags, sem risi\u00f0 hefur me\u00f0 undrahra\u00f0a upp \u00far r\u00fastum fort\u00ed\u00f0arinnar. \u00deeir geta \u00fev\u00ed liti\u00f0 bj\u00f6rtum augum til framt\u00ed\u00f0arinnar \u00ed samf\u00e9lagi l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja Evr\u00f3pu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deann 20. apr\u00edl s.l. var \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e1ni Eista og annarra Eystrasalts- og Austur Evr\u00f3pu\u00fej\u00f3\u00f0a dreginn a\u00f0 h\u00fan \u00ed a\u00f0alst\u00f6\u00f0vum NATO \u00ed Brussel. Og fyrir \u00feremur d\u00f6gum var samb\u00e6rileg ath\u00f6fn \u00ed h\u00f6fu\u00f0st\u00f6\u00f0vum Evr\u00f3pusambandsins \u00ed h\u00f6fu\u00f0borg Evr\u00f3pu. \u00dear me\u00f0 haf\u00f0i megin markmi\u00f0um \u00feessara \u00fej\u00f3\u00f0a um a\u00f0 sameinast \u00e1 n\u00fd \u00fej\u00f3\u00f0afj\u00f6lskyldu Evr\u00f3pu veri\u00f0 n\u00e1\u00f0. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1107","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1107"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2963,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1107\/revisions\/2963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}