{"id":1124,"date":"2007-03-31T00:00:00","date_gmt":"2007-03-31T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1124"},"modified":"2020-09-22T14:38:01","modified_gmt":"2020-09-22T14:38:01","slug":"sjalfshjalparbok-handa-hugsandi-kjosendum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1124","title":{"rendered":"SJ\u00c1LFSHJ\u00c1LPARB\u00d3K HANDA (HUGSANDI) KJ\u00d3SENDUM"},"content":{"rendered":"<p>\u00de\u00e6r sn\u00faast um a\u00f0 afhj\u00fapa vanahugsun, sem stenst l\u00edtt e\u00f0a ekki, \u00feegar n\u00e1nar er a\u00f0 g\u00e1\u00f0. H\u00fan sn\u00fdst um a\u00f0 afhj\u00fapa sj\u00f3narspili\u00f0 og s\u00fdndarveruleikann, sem valdhafar, hagsmunaa\u00f0ilar, atkv\u00e6\u00f0abraskarar og kaupah\u00e9\u00f0nar b\u00faa til, af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 hentar \u00feeim. H\u00e9r er reynt a\u00f0 kryfja heilaspuna og vi\u00f0bur\u00f0astj\u00f3rnun valdhafanna og bera glansmynd \u00feeirra saman vi\u00f0 veruleikann, eins og venjulegt f\u00f3lk kann a\u00f0 upplifa hann. \u00deetta er \u00fe\u00f6rf hugarleikfimi \u00e1 kosninga\u00e1ri, \u00feegar kj\u00f6rb\u00fa\u00f0aaugl\u00fdsingar r\u00e1\u00f0andi flokka hellast yfir okkur, samkv\u00e6mt samkomulagi n\u00fdger\u00f0u um allt a\u00f0 28 millj\u00f3nir pr. flokk (nota bene millj\u00f3nirnar koma allar \u00far v\u00f6sum skattgrei\u00f0enda, \u00feannig a\u00f0 \u00feeim er sj\u00e1lfum \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 borga herkostna\u00f0inn).<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>\u00d3hj\u00e1kv\u00e6milega sn\u00fdst \u00feetta miki\u00f0 um fj\u00f6lmi\u00f0la. \u00deeir eru tengili\u00f0ir milli hagsmunaa\u00f0ilanna (forstj\u00f3ra og flokksformanna, s\u00f6lumanna og h\u00f6nnu\u00f0a s\u00fdndarveruleikans) og almennings (neytenda, kaupenda, kj\u00f3senda og skattgrei\u00f0enda). H\u00e9r \u00e1\u00f0ur fyrr voru dagbl\u00f6\u00f0in \u00ed eigu flokkanna. Hvert dagbla\u00f0 f\u00f3r me\u00f0 sinn fj\u00f3r\u00f0a part af sannleikanum, \u00feannig a\u00f0 \u00feeir sem l\u00e1su \u00feau \u00f6ll, fengu s\u00e6milega heildarmynd af \u00fev\u00ed, sem var \u00e1 dagskr\u00e1. N\u00fa eru fj\u00f6lmi\u00f0larnir \u00ed eigu kaupah\u00e9\u00f0nanna sj\u00e1lfra. \u00deeim er \u00f6llum st\u00fdrt \u2013 l\u00edka r\u00edkisfj\u00f6lmi\u00f0linum \u2013 af m\u00f6nnum, sem eru \u00ed n\u00e1num tengslum vi\u00f0 stj\u00f3rnarflokkana og forstj\u00f3raveldi\u00f0. S\u00fa sko\u00f0un, a\u00f0 fj\u00f6lmi\u00f0lar \u00ed frj\u00e1lsu samf\u00e9lagi eigi a\u00f0 gegna sama hlutverki og sk\u00e1ldi\u00f0 e\u00f0a listama\u00f0urinn, nefnilega a\u00f0 vera alltaf \u00ed stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0u, er \u00f3sk\u00f6p umkomulaus \u00ed okkar samf\u00e9lagi. Fj\u00f3r\u00f0a valdi\u00f0 \u00ed okkar litla og einsleita samf\u00e9lagi er mestan part framlenging framkv\u00e6mda- og forstj\u00f3ravaldsins. \u00dea\u00f0 er me\u00f0 \u00feetta eins og anna\u00f0 \u00e1 hinum \u00f6rsm\u00e1a heimamarka\u00f0i, a\u00f0 tilhneigingin til f\u00e1keppni e\u00f0a einokunar er r\u00e1\u00f0andi.<\/p>\n<p>En skyldi \u00feetta vera \u00f6\u00f0ruv\u00edsi \u00ed \u00fatl\u00f6ndum? T\u00f6kum d\u00e6mi. \u00deremur m\u00e1nu\u00f0um eftir innr\u00e1s Bandar\u00edkjamanna og Breta inn \u00ed \u00cdrak s\u00fdndu allar bandar\u00edskar sj\u00f3nvarpsst\u00f6\u00f0var svi\u00f0setta gl\u00e6simynd, \u00fear sem forseti Bandar\u00edkjanna og yfirma\u00f0ur h\u00e1t\u00e6kniheraflans kom flj\u00fagandi um bor\u00f0 \u00ed flugv\u00e9lam\u00f3\u00f0urskip \u00ed fullum herkl\u00e6\u00f0um orrustuflugmanns og tilkynnti \u00fej\u00f3\u00f0inni me\u00f0 atbeina allra fj\u00f6lmi\u00f0lanna: \u201cmission accomplished\u201d &#8211; fullna\u00f0arsigur unninn. Allt \u00ed kringum \u00feetta sj\u00f3narspil var fullkomin \u00f3sannindi. P\u00f3lit\u00edska valdi\u00f0 (Hv\u00edta h\u00fasi\u00f0), \u00fe.e. reppaflokkur Karl\u00b4s Rowe setti sj\u00f3narspili\u00f0 \u00e1 svi\u00f0. \u00deeir notu\u00f0u amer\u00edska herinn og flotann \u00ed flokksp\u00f3lit\u00edskum tilgangi, og fj\u00f6lmi\u00f0lak\u00f3rinn, allur eins og hann lag\u00f0i sig, l\u00e9t misnota sig: \u00de\u00fasundir sj\u00f3nvarpsst\u00f6\u00f0va, \u00fatvarpsst\u00f6\u00f0va. Dagbla\u00f0a og t\u00edmarita \u2013 allt var \u00feetta lagt undir lygina. Almenningur var varnarlaus og l\u00e9t au\u00f0veldlega blekkjast. Vins\u00e6ldir forsetans m\u00e6ldust yfir 80%. Og svona gekk \u00feetta daginn \u00fat og inn n\u00e6stu \u00e1rin, \u00feanga\u00f0 til sta\u00f0reyndirnar um hrakf\u00f6r hinna v\u00edgf\u00fasu innr\u00e1sar\u00fej\u00f3\u00f0a var\u00f0 ekki lengur dulin. Fj\u00f6lmi\u00f0larnir g\u00e1tu ekki lengur logi\u00f0 upp \u00ed opi\u00f0 ge\u00f0i\u00f0 \u00e1 sannleikanum. \u00dea\u00f0 vakti athygli, af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er svo \u00f3venjulegt, a\u00f0 virtustu dagbl\u00f6\u00f0 Bandar\u00edkjamanna, New York Times og Washington Post, fundu sig til \u00feess kn\u00fain a\u00f0 bi\u00f0ja lesendur s\u00edna afs\u00f6kunar, eftir a\u00f0 lj\u00f3st var, a\u00f0 \u00feau h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 misnotu\u00f0 af valdh\u00f6funum \u00ed meira en tv\u00f6 \u00e1r. En eftir stendur: \u00deau \u00feor\u00f0u ekki a\u00f0 bera sannleikanum vitni, af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 var \u00f3vins\u00e6lt og hef\u00f0i kosta\u00f0 \u00feau b\u00e6\u00f0i augl\u00fdsingatekjur og \u00f3\u00fe\u00e6gindi. Svo a\u00f0 ekki s\u00e9 n\u00fa tala\u00f0 um bandar\u00edskar sj\u00f3nvarpsst\u00f6\u00f0var, sem l\u00edta \u00e1 sig sem almannatengsla\u00fatib\u00fa fr\u00e1 amer\u00edska hernum og flytja helst engar fr\u00e9ttir fr\u00e1 \u00fatl\u00f6ndum, nema \u00fea\u00f0an sem amer\u00edski flugherinn er a\u00f0 \u00fatbrei\u00f0a l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i me\u00f0 sprengju\u00e1r\u00e1sum.<\/p>\n<p>H\u00f6r\u00f0ur heldur \u00feessu hraksm\u00e1narlega d\u00e6mi um fj\u00f6lmi\u00f0laf\u00fask samt\u00edmans til haga. Og hann tekur fj\u00f6lm\u00f6rg \u00f6nnur d\u00e6mi af sama toga \u00far m\u00fasarholu \u00edslenskrar fj\u00f6lmi\u00f0latilveru. \u00dev\u00ed a\u00f0 e\u00f0li\u00f0 er hi\u00f0 sama, \u00fe\u00f3tt veruleikinn s\u00e9 sm\u00e6rri \u00ed sni\u00f0um. N\u00fa l\u00ed\u00f0ur varla s\u00e1 dagur, a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar birtist ekki \u00e1 sj\u00f3nvarpsskj\u00e1m e\u00f0a \u00ed myndm\u00e1li bla\u00f0a, \u00fear sem \u00feeir eru a\u00f0 \u00fatdeila peningum almennings \u00ed hitt og \u00feetta vins\u00e6ldajukk: Lj\u00f3skan \u00ed Menntam\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu kemur f\u00e6randi hendi og afhendir h\u00e1sk\u00f3last\u00fdrunni \u00ed Vatnsm\u00fdrinni \u00ferj\u00e1 milljar\u00f0a upp \u00e1 kr\u00edt. \u00dea\u00f0 er klippt \u00e1 bor\u00f0a og skrifa\u00f0 undir samninga um \u00fathlutun fj\u00e1rmuna almennings, allt a\u00f0 tv\u00f6 kj\u00f6rt\u00edmabil fram \u00ed t\u00edmann, og fj\u00f6lmi\u00f0larnir dansa me\u00f0, l\u00e1ta misnota sig og taka \u00feannig \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 afvegalei\u00f0a almennings\u00e1liti\u00f0, sem er varnarlaust fyrir svona skrumi. Veruleiki almennings er hins vegar s\u00e1, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er tali\u00f0 gl\u00e6psamlegt ath\u00e6fi a\u00f0 gefa \u00fat innist\u00e6\u00f0ulausar \u00e1v\u00edsanir. Samt l\u00e1ta r\u00e1\u00f0herrarnir \u00feessum blank\u00f3t\u00e9kkum rigna yfir l\u00fd\u00f0inn, og m\u00e1 vart \u00e1 milli sj\u00e1, hver er st\u00f3rt\u00e6kastur, enda sv\u00ednvirkar \u00feetta me\u00f0 dyggilegri a\u00f0sto\u00f0 fj\u00f6lmi\u00f0lanna. Stundum er \u00feessi p\u00f3lit\u00edska misnotkun fj\u00f6lmi\u00f0la svo heimuleg, a\u00f0 fj\u00f6lmi\u00f0lunum er vorkunn a\u00f0 kunna ekki a\u00f0 vara sig. Fyrir nokkrum m\u00e1nu\u00f0um var\u00f0 kona fyrsti utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra \u00cdslands. H\u00fan byrja\u00f0i \u00e1 a\u00f0 l\u00e1ta varnarm\u00e1lin fr\u00e1 s\u00e9r, af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau voru \u00fe\u00e1 eina verkefni r\u00e1\u00f0uneytisins, sem var vandasamt. \u00dea\u00f0 fluttist yfir til fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0uneytisins. Svo lag\u00f0ist fr\u00fain \u00ed fer\u00f0al\u00f6g. H\u00fan birtist sj\u00f3nvarps\u00e1horfendum, helst hv\u00edtkl\u00e6dd, \u00ed hitabeltisumhverfi me\u00f0 kr\u00fattleg b\u00f6rn og \u00feeld\u00f6kk \u00e1 arminum og hv\u00edtkl\u00e6ddar st\u00f6llur \u00far fer\u00f0akl\u00fabbi hennar \u00ed baks\u00fdn. \u00dear a\u00f0 auki er sagt h\u00fan hafi breytt \u00edslensku fri\u00f0arg\u00e6slunni \u00ed lj\u00f3sm\u00f3\u00f0urhj\u00e1lp \u00ed Afganistan. Hvernig skyldu konur \u00ed Afganistan hafa fari\u00f0 a\u00f0, \u00e1\u00f0ur en lj\u00f3sm\u00f3\u00f0urhj\u00e1lpin barst fr\u00e1 L\u00f3matj\u00f6rn? Me\u00f0 \u00feessu sj\u00f3narspili (sem er sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u hanna\u00f0 af augl\u00fdsingastofu \u00e1 kostna\u00f0 skattgrei\u00f0enda) er reynt er a\u00f0 b\u00faa til \u00fe\u00e1 \u00edmynd, a\u00f0 kvenlegar \u00e1herslur setji n\u00fa svip sinn \u00e1 utanr\u00edkisstefnu l\u00fd\u00f0veldisins. Og Mogginn spilar me\u00f0 og skrifar fj\u00e1lglega lei\u00f0ara um glansmyndina.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><i>H\u00f6r\u00f0ur Bergmann: A\u00f0 vera e\u00f0a s\u00fdnast: gagnr\u00fdnin hugsun \u00e1 t\u00edmum sj\u00f3narspilsins. 154 bls. Skrudda 2007.<\/i><\/p>\n<p>M\u00e1lflutningsrit e\u00f0a r\u00f6kr\u00e6\u00f0ub\u00f3kmenntir eru f\u00e1s\u00e9nar \u00ed \u00edslenskri b\u00f3kafl\u00f3ru. Gagnr\u00fdnin hugsun &#8211; \u00fea\u00f0 a\u00f0 l\u00fdsa efasemdum um vi\u00f0tekna venjuhugsun, vir\u00f0ist varla eiga heima \u00ed \u00edslenskri umr\u00e6\u00f0uhef\u00f0. Hef\u00f0in s\u00fa er mestan part ad hominem, \u00fe.e.a.s. vi\u00f0 hneigjumst til a\u00f0 hj\u00f3la \u00ed h\u00f6fundinn sj\u00e1lfan fremur en hugmyndir hans. En um hva\u00f0 sn\u00faast umvandanir h\u00f6fundar \u00feessarar b\u00f3kar? <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1124","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1124"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2931,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1124\/revisions\/2931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}