{"id":1132,"date":"2007-07-25T00:00:00","date_gmt":"2007-07-25T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1132"},"modified":"2020-09-22T14:18:03","modified_gmt":"2020-09-22T14:18:03","slug":"i-minningu-einars-odds-kristjanssonar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1132","title":{"rendered":"\u00cd MINNINGU EINARS ODDS KRISTJ\u00c1NSSONAR"},"content":{"rendered":"<p>Mikilv\u00e6gi \u00feessara tilteknu kjarasamninga er tr\u00falega hulin r\u00e1\u00f0g\u00e1ta \u00f6\u00f0rum en \u00feeim, sem \u00f3lust upp \u00ed ver\u00f0b\u00f3lgu\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu \u00edslenska. \u00der\u00e1l\u00e1t ver\u00f0b\u00f3lga var \u00e1 \u00feessum \u00e1rum innbygg\u00f0 \u00ed sj\u00e1lft stj\u00f3rnkerfi\u00f0 og or\u00f0in a\u00f0 s\u00e9rst\u00f6kum l\u00edfsst\u00edl. Ver\u00f0b\u00f3lgan var kn\u00fain \u00e1fram af sj\u00e1lfvirkri v\u00edxlverkan ver\u00f0lags og launa. Kjarasamningar, jafnvel upp \u00e1 tugi pr\u00f3senta, h\u00e9ldu ekki, \u00fev\u00ed a\u00f0 kaupm\u00e1tturinn eyddist \u00ed ver\u00f0b\u00f3lgunni. Ver\u00f0b\u00f3lguv\u00e6ntingarnar st\u00fdr\u00f0u hugsunarh\u00e6tti og ath\u00f6fnum f\u00f3lks. Glata\u00f0ur var geymdur eyrir. Sparna\u00f0ur var n\u00e1nast refsivert ath\u00e6fi. Engir haldb\u00e6rir m\u00e6likvar\u00f0ar voru til \u00e1 ar\u00f0semi fj\u00e1rfestinga. Allt var tali\u00f0 borga\u00f0 sig, ef \u00fea\u00f0 var bundi\u00f0 n\u00f3gu hratt \u00ed steinsteypu. Munurinn \u00e1 ver\u00f0lagi og tilkostna\u00f0i innan lands og me\u00f0al vi\u00f0skipta\u00fej\u00f3\u00f0a kalla\u00f0i \u00e1 reglubundnar gengisfellingar kr\u00f3nunnar til \u00feess a\u00f0 halda sj\u00e1var\u00fatveginum a\u00f0 me\u00f0altali ofan vi\u00f0 n\u00falli\u00f0.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>T\u00ed\u00f0ar gengisfellingar virku\u00f0u sem ol\u00eda \u00e1 eld ver\u00f0b\u00f3lgunnar. A\u00f0rar atvinnugreinar \u00e1ttu erfitt uppdr\u00e1ttar \u00ed samb\u00fdli vi\u00f0 sveiflurnar \u00ed sj\u00e1var\u00fatveginum. \u00dea\u00f0 skorti allan st\u00f6\u00f0ugleika til \u00feess a\u00f0 unnt v\u00e6ri a\u00f0 byggja upp samkeppnish\u00e6fan atvinnurekstur til framb\u00fa\u00f0ar. Forstj\u00f3rar fyrirt\u00e6kjanna \u00feurftu a\u00f0 redda hlutunum milli gengisfellinga. Stj\u00f3rnm\u00e1lamenn lif\u00f0u milli v\u00edsit\u00f6lut\u00edmabila og \u00feurftu reglulega a\u00f0 gr\u00edpa til reddinga, sem einatt reyndust \u00fe\u00f3 vera br\u00e1\u00f0abirg\u00f0akukl til skamms t\u00edma.<\/p>\n<p>Eftir \u00e1 a\u00f0 hyggja gengur \u00fea\u00f0 kraftaverki n\u00e6st, hvernig m\u00f6nnum t\u00f3kst a\u00f0 tryggja hagv\u00f6xt, atvinnu og batnandi l\u00edfskj\u00f6r \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsumhverfi, sem dr\u00f3 meiri d\u00e1m af fj\u00e1rh\u00e6ttuspili en fyrirhyggju. Kannski er ofm\u00e6lt, a\u00f0 yngstu kynsl\u00f3\u00f0inni s\u00e9 fyrirmuna\u00f0 a\u00f0 skilja svona stj\u00f3rnarh\u00e6tti \u00ed lj\u00f3si \u00feess, a\u00f0 hagstj\u00f3rnin undanfarin misseri hefur um margt minnt \u00e1 gamla daga: Vi\u00f0 erum aftur farin a\u00f0 upplifa ver\u00f0b\u00f3lgu langt umfram vi\u00f0skiptal\u00f6nd \u00e1samt \u00f3br\u00faanlegum vaxtamun og gengissveiflum, sem eru \u00fatflutnings- og samkeppnisgreinum fj\u00f6tur um f\u00f3t. En reynslan af gamla ver\u00f0b\u00f3lgu\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu \u00e6tti \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera ungum jafnt sem \u00f6ldnum v\u00edti til varna\u00f0ar og lex\u00eda til a\u00f0 l\u00e6ra af.<\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0ars\u00e1ttarsamningarnir \u00e1 s\u00ednum t\u00edma h\u00f6f\u00f0u a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 koma b\u00f6ndum \u00e1 ver\u00f0b\u00f3lgu, sem \u00fe\u00e1 haf\u00f0i fest sig \u00ed sessi \u00e1 bilinu 30-40%. Til \u00feess \u00feurfti kjarasamninga til langs t\u00edma, sem mi\u00f0u\u00f0u a\u00f0 var\u00f0veislu kaupm\u00e1ttar umsaminna launa vi\u00f0 skilyr\u00f0i st\u00f6\u00f0ugs ver\u00f0lags. Til \u00feess a\u00f0 n\u00e1 \u00feessum markmi\u00f0um \u00feurfti sameiginlegt \u00e1tak verkal\u00fd\u00f0shreyfingar, vinnuveitenda og r\u00edkisvalds. \u00dear \u00feurfti hver og einn a\u00f0 standa vi\u00f0 sitt. Og \u00fea\u00f0 \u00feurfti a\u00f0 r\u00edkja traust milli manna um, a\u00f0 allir leg\u00f0u sig fram um a\u00f0 n\u00e1 settum markmi\u00f0um, hver \u00e1 s\u00ednu svi\u00f0i. Og a\u00f0 enginn mundi skerast \u00far leik e\u00f0a hopa undan, \u00fe\u00f3tt \u00e1 m\u00f3ti bl\u00e9si.<\/p>\n<p>Fyrsti ma\u00f0urinn, sem \u00e9g man eftir, a\u00f0 bo\u00f0a\u00f0i nau\u00f0syn n\u00fdrra vinnubrag\u00f0a vi\u00f0 kjarasamninga til a\u00f0 tryggja st\u00f6\u00f0ugleika og var\u00f0veita kaupm\u00e1tt, var \u00der\u00f6stur \u00d3lafsson, \u00fe\u00e1verandi framkv\u00e6mdastj\u00f3ri Dagsbr\u00fanar. \u00dea\u00f0 vakti athygli, a\u00f0 hann \u00e1r\u00e6ddi a\u00f0 setja fram \u00feessar n\u00fdst\u00e1rlegu og umdeildu hugmyndir \u00e1 fundi Dagsbr\u00fanarmanna \u00ed I\u00f0n\u00f3. Gu\u00f0mundur J. Gu\u00f0mundsson, hinn a\u00f0s\u00f3psmikli forma\u00f0ur Dagsbr\u00fanar \u00e1 \u00feeirri t\u00ed\u00f0, t\u00f3k \u00feessar hugmyndir upp og m\u00e6lti fyrir \u00feeim \u00ed r\u00e6\u00f0u og riti.<\/p>\n<p>Samt sem \u00e1\u00f0ur er \u00fea\u00f0 sta\u00f0reynd, a\u00f0 f\u00e1ir h\u00f6f\u00f0u tr\u00fa \u00e1, a\u00f0 nau\u00f0synleg samsta\u00f0a g\u00e6ti tekist, \u00fear sem enginn m\u00e1tti skerast \u00far leik, ef ekki \u00e1tti illa a\u00f0 fara. \u00c1h\u00e6ttan var \u00fev\u00ed mikil, ekki s\u00edst fyrir forystumenn \u00ed verkal\u00fd\u00f0shreyfingunni og \u00fe\u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lamenn, sem \u00e1ttu l\u00edf sitt undir almannahylli.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00fej\u00f3\u00f0arg\u00e6fa, a\u00f0 Einar Oddur Kristj\u00e1nsson var or\u00f0inn forma\u00f0ur Vinnuveitendasambandsins \u00e1 \u00feessum t\u00edma. \u00der\u00e1tt fyrir litla formlega sk\u00f3lag\u00f6ngu haf\u00f0i hann mikla reynslu af \u00e1h\u00e6ttus\u00f6mum rekstri \u00ed sj\u00e1var\u00fatvegi. Hann var e\u00f0lisgreindur, flj\u00f3tur a\u00f0 l\u00e6ra, \u00e1tti au\u00f0velt me\u00f0 a\u00f0 greina aukaatri\u00f0i fr\u00e1 a\u00f0alatri\u00f0um og var skj\u00f3tur til \u00e1kvar\u00f0ana, \u00feegar \u00e1 \u00feurfti a\u00f0 halda. En fyrst og s\u00ed\u00f0ast var hann kjarkmikill Vestfir\u00f0ingur, sem \u00feor\u00f0i a\u00f0 leggja allt undir og tefla djarft til vinnings.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir \u00e1gj\u00f6f og kl\u00fa\u00f0ur, sem stefndi \u00f6llu ferlinu \u00ed tv\u00eds\u00fdnu, t\u00f3kst me\u00f0 \u00ferautseigju a\u00f0 n\u00e1 settu markmi\u00f0i. Me\u00f0 sameiginlegu \u00e1taki t\u00f3kst a\u00f0 koma ver\u00f0b\u00f3lgunni ni\u00f0ur \u00ed eins stafs t\u00f6lu, og koma \u00fear me\u00f0 \u00ed veg fyrir, a\u00f0 h\u00fan f\u00e6ri \u00far b\u00f6ndunum me\u00f0 \u00feeim h\u00f6rmulegu aflei\u00f0ingum, sem \u00fe\u00e1 hef\u00f0u af hlotist. \u00dea\u00f0 t\u00f3kst a\u00f0 var\u00f0veita kaupm\u00e1tt umsaminna launa og tryggja atvinnul\u00edfinu meiri st\u00f6\u00f0ugleika og festu. Me\u00f0 EES samningnum t\u00f3kst s\u00ed\u00f0an a\u00f0 festa \u00feennan \u00e1rangur \u00ed sessi me\u00f0 margf\u00f6ldun heimamarka\u00f0arins og l\u00f6glei\u00f0ingu \u00e1 n\u00fat\u00edmalegu samkeppnisumhverfi \u00e1 evr\u00f3pska efnahagssv\u00e6\u00f0inu.<\/p>\n<p>\u00deetta var upphafi\u00f0 a\u00f0 mesta bl\u00f3maskei\u00f0i \u00cdslandss\u00f6gunnar fyrr og s\u00ed\u00f0ar. \u00deessi saga er enn \u00f3skr\u00e1\u00f0. En \u00feegar a\u00f0 \u00fev\u00ed kemur, a\u00f0 h\u00fan ver\u00f0ur ranns\u00f6ku\u00f0 og ritu\u00f0, mun Einars Odds Kristj\u00e1nssonar ver\u00f0a a\u00f0 g\u00f3\u00f0u geti\u00f0. Hann reyndist vera r\u00e9ttur ma\u00f0ur \u00e1 r\u00e9ttum sta\u00f0 \u00e1 r\u00e9ttum t\u00edma. S\u00e6mdarheiti\u00f0 &#8220;bjargv\u00e6tturinn fr\u00e1 Flateyri&#8221; reyndist ver\u00f0skulda\u00f0.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dej\u00f3\u00f0ars\u00e1ttarsamningarnir snemma \u00e1 t\u00edunda \u00e1ratug seinustu aldar voru st\u00f3ra stundin \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum ferli Einars Odds Kristj\u00e1nssonar. \u00dea\u00f0 er vafam\u00e1l, hvort \u00feessir samningar hef\u00f0u komist \u00e1 \u00e1n hans atbeina. Au\u00f0vita\u00f0 \u00e1ttu fleiri g\u00f3\u00f0an hlut a\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00e1li, en \u00e1r\u00e6\u00f0ni Einars Odds og sannf\u00e6ringarkraftur kunna a\u00f0 hafa r\u00e1\u00f0i\u00f0 \u00farslitum. Fyrir \u00feetta stendur \u00edslenska \u00fej\u00f3\u00f0in \u00ed \u00feakkarskuld vi\u00f0 Einar Odd Kristj\u00e1nsson. Vi\u00f0urkenning manna \u00e1 lofsver\u00f0ri framg\u00f6ngu Einars Odds \u00ed \u00feessu m\u00e1li f\u00e9kk m.a. s. birtingarform \u00ed tungutakinu, \u00fev\u00ed a\u00f0 lengi \u00e1 eftir var til hans v\u00edsa\u00f0 undir s\u00e6mdarheitinu &#8220;bjargv\u00e6tturinn fr\u00e1 Flateyri.&#8221; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-1132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-minningagreinar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1132"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2925,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1132\/revisions\/2925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}