{"id":1144,"date":"2007-04-29T00:00:00","date_gmt":"2007-04-29T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1144"},"modified":"2020-09-22T14:36:48","modified_gmt":"2020-09-22T14:36:48","slug":"til-umhugsunar-fyrir-kjosendur-adur-en-gengid-er-ad-kjorbordinutiu-astaedur-til-ad-skipta-um-valdhafa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1144","title":{"rendered":"TIL UMHUGSUNAR FYRIR KJ\u00d3SENDUR, \u00c1\u00d0UR EN GENGI\u00d0 ER A\u00d0 KJ\u00d6RBOR\u00d0INU:T\u00cdU \u00c1ST\u00c6\u00d0UR TIL A\u00d0 SKIPTA UM VALDHAFA"},"content":{"rendered":"<p>Eins flokks kerfi er yfirleitt gerspillt, jafnvel \u00fe\u00f3tt kosningar fari fram til m\u00e1lamynda. Ef sami valdah\u00f3purinn r\u00e6\u00f0ur r\u00edkisvaldinu, sveitarstj\u00f3rnum og fj\u00f6lmi\u00f0lum, og hefur auk \u00feess sterk \u00edt\u00f6k \u00ed fj\u00e1rm\u00e1lal\u00edfinu, er h\u00e6tt vi\u00f0, a\u00f0 valdi\u00f0 st\u00edgi honum til h\u00f6fu\u00f0s. A\u00f0 hann telji sig sm\u00e1m saman hafinn yfir almennar leikreglur. Og komist upp me\u00f0 hva\u00f0 sem er.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Til \u00feess er l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 og r\u00e9ttarr\u00edki\u00f0 a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir spillingu valdaeinokunar. Hvorki l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 n\u00e9 r\u00e9ttarr\u00edki\u00f0 er sj\u00e1lfgefi\u00f0. Hvorugt hefur \u00e1unnist \u00ed eitt skipti fyrir \u00f6ll. A\u00f0hald a\u00f0 valdh\u00f6fum krefst st\u00f6\u00f0ugrar \u00e1rvekni kj\u00f3senda. Ein \u00e1hrifar\u00edkasta a\u00f0fer\u00f0in, sem kj\u00f3sendur hafa \u00e1 valdi s\u00ednu, er a\u00f0 skipta \u00fat valdh\u00f6fum me\u00f0 reglulegu millibili. \u00dea\u00f0 kemur \u00ed veg fyrir, a\u00f0 valdahafarnir umgangist valdi\u00f0 sem sj\u00e1lfgefi\u00f0. \u00dea\u00f0 dregur \u00far h\u00e6ttunni \u00e1 misnotkun og spillingu. Vald kj\u00f3senda \u2013 f\u00f3lksins \u2013 felst \u00ed \u00feessum r\u00e9tti til a\u00f0 breyta um valdhafa me\u00f0 reglulegu millibili.<\/p>\n<h2>VALDAEINOKUN.<\/h2>\n<p>\u00deeir sem \u00e6tla a\u00f0 kj\u00f3sa Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isflokkinn \u00ed vor, \u00e6ttu a\u00f0 hafa \u00ed huga, a\u00f0 \u00fear me\u00f0 vilja \u00feeir framlengja t\u00f6k \u00feess valdah\u00f3ps \u00e1 r\u00edkisvaldinu \u00ed tvo \u00e1ratugi samfellt. \u00deeir sem \u00e6tla a\u00f0 kj\u00f3sa Frams\u00f3knarflokkinn, eru \u00fear me\u00f0, vitandi vits, a\u00f0 freista \u00feess a\u00f0 tryggja f\u00e1mennum h\u00f3pi me\u00f0 sterk \u00edt\u00f6k \u00ed fj\u00e1rm\u00e1lal\u00edfi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, \u00e1framhaldandi t\u00f6k \u00e1 r\u00edkisvaldinu \u00ed fj\u00f6gur kj\u00f6rt\u00edmabil samfellt. Kj\u00f3sendum v\u00e6ri hollt a\u00f0 \u00edhuga, a\u00f0 \u00feessir flokkar fara l\u00edka sameiginlega me\u00f0 \u00f6ll v\u00f6ld \u00ed h\u00f6fu\u00f0borg landsins, \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9 \u00fea\u00f0 \u00ed krafti meirihluta atkv\u00e6\u00f0a. \u00de\u00f3tt Frams\u00f3knarflokkurinn s\u00e9 n\u00e6rri \u00feorrinn fylgi \u00ed h\u00f6fu\u00f0borginni, hefur hann fengi\u00f0 \u00ed sinn hlut helminginn af valdakerfi h\u00f6fu\u00f0borgarinnar. Vilja kj\u00f3sendur, vitandi vits, framlengja \u00feessa valdaa\u00f0st\u00f6\u00f0u?<\/p>\n<p>Kj\u00f3sendum v\u00e6ri l\u00edka hollt a\u00f0 hafa \u00ed huga, a\u00f0 allir fj\u00f6lmi\u00f0lar landsins, sem m\u00e1li skipta, eru undir stj\u00f3rn manna, sem eru handgengnir \u00feessum valdah\u00f3pum. Er \u00fea\u00f0 hollt l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0inu? Er \u00fea\u00f0 v\u00e6nleg lei\u00f0 til a\u00f0 tryggja valdh\u00f6fum nau\u00f0synlegt a\u00f0hald? E\u00f0a erum vi\u00f0, \u00cdslendingar, af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um svo vammlaust f\u00f3lk, a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum ekki a\u00f0 \u00f3ttast, a\u00f0 spilling geti nokkru sinni \u00ferifist \u00ed skj\u00f3li valdsins \u00ed okkar f\u00e1menna \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi? Tr\u00faum vi\u00f0 \u00fev\u00ed? Kemur \u00fea\u00f0 heim og saman vi\u00f0 reynslu okkar af stj\u00f3rnarfarinu \u00e1 valdat\u00edma n\u00faverandi stj\u00f3rnaflokka?<br>\n\u00c1\u00f0ur en gengi\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 kj\u00f6rbor\u00f0inu \u00feann 12. ma\u00ed n.k., er \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 bi\u00f0ja kj\u00f3sendur a\u00f0 hafa \u00ed huga a.m.k. t\u00edu \u00e1st\u00e6\u00f0ur fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 skynsamlegt geti veri\u00f0, \u00ed nafni vanda\u00f0rar stj\u00f3rns\u00fdslu og l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegra stj\u00f3rnarh\u00e1tta, a\u00f0 skipta um valdhafa.<\/p>\n<ol>\n<li><b>P\u00f3lit\u00edskar emb\u00e6ttaveitingar.<\/b><br>\n\u00cd r\u00e9ttarr\u00edki eiga allir a\u00f0 vera jafnir fyrir l\u00f6gunum. R\u00edki\u00f0 er st\u00e6rsti vinnu-veitandi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar og hefur \u00feanist \u00fat \u00e1 valdat\u00edma stj\u00f3rnarflokkanna. (\u00dar 32% \u00ed t\u00e6p 42% af \u00fej\u00f3\u00f0arframlei\u00f0slu \u00e1 t\u00f3lf \u00e1rum). Pr\u00f3fessor vi\u00f0 H\u00cd hefur komist a\u00f0 \u00feeirri ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u, a\u00f0 44% af ums\u00e6kjendum um st\u00f6rf \u00e1 vegum r\u00e1\u00f0uneyta og r\u00edkisstofnana s\u00e9u veitt \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum forsendum. Ef unnt er a\u00f0 f\u00e6ra s\u00f6nnur \u00e1 p\u00f3lit\u00edskar emb\u00e6ttaveitingar \u00ed 44% tilvika, er \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 fullyr\u00f0a, a\u00f0 hlutfalli\u00f0 er \u00ed reynd mun h\u00e6rra. Fyrrverandi utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra, sem gengdi emb\u00e6tti \u00ed r\u00famt \u00e1r, nota\u00f0i t\u00e6kif\u00e6ri\u00f0 og \u00e6vir\u00e9\u00f0 ellefu sendiherra \u00e1 kostna\u00f0 skattgrei\u00f0enda. \u00cd flestum tilvikum var um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a umbun fyrir p\u00f3lit\u00edska hj\u00e1lparkokka. Umr\u00e6ddur r\u00e1\u00f0herra var forma\u00f0ur flokks, sem a\u00f0 nafninu til \u00feykist berjast gegn \u00fat\u00feenslu r\u00edkisb\u00e1knsins. Vilja kj\u00f3sendur kvitta fyrir me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 framlengja veitingavald Flokksins, b\u00e6\u00f0i hj\u00e1 r\u00edki og borg?<\/li>\n<li><b>P\u00f3lit\u00edskt gerr\u00e6\u00f0i.<\/b><br>\nFormenn stj\u00f3rnarflokkanna t\u00f3ku s\u00e9r vald til a\u00f0 leyfa Bandar\u00edkjastj\u00f3rn a\u00f0 setja \u00cdsland \u00e1 lista yfir \u00fe\u00e6r \u00fej\u00f3\u00f0ir, sem studdu l\u00f6glausa og si\u00f0lausa innr\u00e1s Bandar\u00edkjamanna \u00ed \u00cdrak. \u00dear me\u00f0 ger\u00f0u \u00feeir alla \u00fej\u00f3\u00f0ina sam\u00e1byrga fyrir gengdarlausu bl\u00f3\u00f0ba\u00f0i, sem hefur kosta\u00f0 hundru\u00f0 \u00fe\u00fasunda l\u00edfi\u00f0 og gert millj\u00f3nir landfl\u00f3tta.Yfirgn\u00e6fandi meirihluti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar var og er \u00f3s\u00e1ttur vi\u00f0 \u00feetta gerr\u00e6\u00f0i. Enginn stj\u00f3rnali\u00f0a, sem bera \u00fe\u00f3 sameiginlega \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00feessum svartasta sm\u00e1narbletti \u00ed s\u00f6gu \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, hefur s\u00e9\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0u til \u00feess a\u00f0 bi\u00f0jast afs\u00f6kunar. Vilja kj\u00f3sendur taka \u00e1 sig s\u00f6kina me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 framlengja v\u00f6ld \u00feessara flokka?<\/li>\n<li><b>P\u00f3lit\u00edskar m\u00fatur.<\/b><br>\nFyrir kosningar \u00e1ri\u00f0 2003 sag\u00f0i \u00fe\u00e1verandi fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra \u00ed sj\u00f3nvarpsvi\u00f0tali, a\u00f0 forsvarsmenn einnar \u00f6flugustu vi\u00f0skiptasamsteypu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar hef\u00f0u reynt a\u00f0 m\u00fata s\u00e9r. Heimildarma\u00f0urinn var fyrrverandi a\u00f0sto\u00f0arma\u00f0ur r\u00e1\u00f0herrans og upph\u00e6\u00f0in var s\u00f6g\u00f0 vera 300 millj\u00f3nir. \u00dear sem grundvallarreglur r\u00e9ttarr\u00edkis eru \u00ed hei\u00f0ri haf\u00f0ar, hef\u00f0i \u00feegar \u00ed sta\u00f0 veri\u00f0 efnt til ranns\u00f3knar \u00e1 vegum \u00e1k\u00e6ruvaldsins til \u00feess a\u00f0 lei\u00f0a hi\u00f0 sanna \u00ed lj\u00f3s. R\u00edkissaks\u00f3knari hefur sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ar heimildir til sl\u00edkrar ranns\u00f3knar og hefur beitt \u00feeim af minna tilefni. \u00c1 \u00cdslandi var hins vegar ekkert a\u00f0hafst af h\u00e1lfu \u00e1k\u00e6ruvaldsins. M\u00e1li\u00f0 er enn \u00feann dag \u00ed dag \u00f3uppl\u00fdst. \u00dea\u00f0 hefur dregi\u00f0 langan sl\u00f3\u00f0a \u00e1 eftir s\u00e9r og grafi\u00f0 undan tr\u00fa manna \u00e1 r\u00e9ttarfari \u00ed landinu. Svona nokku\u00f0 gerist bara \u00ed bananal\u00fd\u00f0veldum. Viljum vi\u00f0, a\u00f0 s\u00fa nafngift ver\u00f0i me\u00f0 r\u00f6kum heimf\u00e6r\u00f0 upp \u00e1 \u00cdsland?<\/li>\n<li><b>Einkav\u00e6\u00f0ing eftir helmingaskiptareglum.<\/b><br>\nMeirihluti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar haf\u00f0i ekkert a\u00f0 athuga vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1kv\u00f6r\u00f0un r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar a\u00f0 selja r\u00edkisbankana. En \u00fea\u00f0 t\u00f3k stj\u00f3rnarflokkana n\u00e6stum \u00fev\u00ed tv\u00f6 kj\u00f6rt\u00edmabil a\u00f0 n\u00e1 samkomulagi innbyr\u00f0is um \u00fea\u00f0, hverjir skyldu f\u00e1 a\u00f0 nj\u00f3ta \u00feeirra forr\u00e9ttinda a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 kaupa \u2013 og \u00e1 afsl\u00e1ttarkj\u00f6rum. Ni\u00f0ursta\u00f0an var\u00f0 s\u00fa, a\u00f0 \u00feeir beittu helmingaskiptareglunni, sem \u00feeir hafa stu\u00f0st vi\u00f0 \u00e1ratugum saman, til a\u00f0 skipta fj\u00e1rhagslegum hlunnindum milli s\u00edn \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum \u00e1hrifasv\u00e6\u00f0um. A\u00f0fer\u00f0afr\u00e6\u00f0in var meira \u00ed st\u00edl vi\u00f0 einkav\u00e6\u00f0ingu Yelts\u00edns, hins r\u00fassneska, \u00e1 \u00ferotab\u00fai sov\u00e9tkomm\u00fanismans, sem leiddi til \u00feess, a\u00f0 svokalla\u00f0ir \u00f3ligarkar s\u00f6lsu\u00f0u undir sig \u00fej\u00f3\u00f0arau\u00f0inn. N\u00fdir valdhafar \u00e6ttu a\u00f0 efna til hlutl\u00e6grar og faglegrar ranns\u00f3knar \u00e1 \u00f6llu einkav\u00e6\u00f0ingarfelinu, \u00fe\u00f3tt ekki v\u00e6ri nema til a\u00f0 endurreisa traust almennings \u00e1 stj\u00f3rns\u00fdslunni.<\/li>\n<li><b>\u00dej\u00f3\u00f0areign \u00e1 au\u00f0lindum.<\/b><br>\n\u00der\u00e1tt fyrir \u00e1kv\u00e6\u00f0i laga um, a\u00f0 fiskimi\u00f0in \u00ed l\u00f6gs\u00f6gu \u00cdslands s\u00e9u \u00fej\u00f3\u00f0areign, og a\u00f0 t\u00edmabundin \u00fathlutun vei\u00f0iheimilda (n\u00fdtingarr\u00e9ttur) myndi ekki l\u00f6gvarinn eignar\u00e9tt, ganga vei\u00f0iheimildir kaupum og s\u00f6lum og standa undir ve\u00f0setningum bankakerfisins, eins og um einkaeignarr\u00e9tt s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Stj\u00f3rnarflokkarnir hafa vanefnt fyrirheit \u00ed stj\u00f3rnars\u00e1ttm\u00e1la um a\u00f0 festa \u00fej\u00f3\u00f0areign fiskimi\u00f0anna \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1. Eftir stendur, \u00ed reynd, a\u00f0 eigandi au\u00f0lindarinnar n\u00fdtur ekki ar\u00f0s af hinum framselda n\u00fdtingarr\u00e9tti. Allt er \u00feetta kerfi \u00ed bl\u00f3ra vi\u00f0 jafnr\u00e6\u00f0isreglu stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar og stenst ekki til framb\u00fa\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er kominn t\u00edmi til a\u00f0 taka \u00e1 \u00feessu m\u00e1li.<br>\nOrkufor\u00f0ab\u00far \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed vatnsf\u00f6llum og jar\u00f0varma er \u00f6nnur au\u00f0lind, sem fyrirsj\u00e1anlega mun h\u00e6kka \u00ed ver\u00f0i \u00ed n\u00e1inni framt\u00ed\u00f0, \u00feegar t\u00edmabil jar\u00f0efnaeldsneytis er a\u00f0 l\u00ed\u00f0a undir lok. N\u00fdting \u00feessara orkulinda er m\u00e1l, sem var\u00f0ar \u00fej\u00f3\u00f0ina alla. N\u00fdtingarr\u00e9ttur \u00feessara sameiginlegu au\u00f0linda \u00fej\u00f3\u00f0arinnar m\u00e1 \u00fev\u00ed ekki f\u00e6rast \u00e1 hendur einstakra orkuvinnslufyrirt\u00e6kja e\u00f0a sveitarf\u00e9laga. S\u00fa stefna, sem m\u00f3tu\u00f0 ver\u00f0ur um n\u00fdtingu sameiginlegra au\u00f0linda \u00fej\u00f3\u00f0arinnar til lands og sj\u00e1var \u00e1 n\u00e6sta kj\u00f6rt\u00edmabilil, var\u00f0ar sameiginlega hagsmuni \u00fej\u00f3\u00f0arinnar allrar. \u00dearna munu takast \u00e1 andst\u00e6\u00f0 sj\u00f3narmi\u00f0: Annars vegar \u00feeirra sem vilja \u00fej\u00f3\u00f0areign \u00e1 au\u00f0lindum, og hins vegar hinna, sem vilja afhenda au\u00f0lindinrar einkaa\u00f0ilum til eignar. Um \u00feetta \u00e1 a\u00f0 kj\u00f3sa \u00ed \u00feessum kosningum.<\/li>\n<li><b>Evr\u00f3pusambandsa\u00f0ild \u00e1 dagskr\u00e1. <\/b><br>\nUm \u00fea\u00f0 er ekki lengur deilt, a\u00f0 stj\u00f3rnarflokkunum hafa veri\u00f0 mislag\u00f0ar hendur var\u00f0andi hagstj\u00f3rnina. Ni\u00f0ursta\u00f0an er s\u00fa, a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin hefur kollvarpa\u00f0 st\u00f6\u00f0ugleikanum, sem er forsendan fyrir afkomu\u00f6ryggi f\u00f3lks og fyrirt\u00e6kja. Peningam\u00e1lastefnan er \u00ed gj\u00f6rg\u00e6slu og sp\u00e1\u00f0 er halla \u00e1 r\u00edkisb\u00faskapnum \u00feegar \u00e1 n\u00e6sta \u00e1ri. . Ver\u00f0b\u00f3lga, umfram yfirl\u00fdst markmi\u00f0 Se\u00f0labankans, hefur h\u00e6kka\u00f0 h\u00f6fu\u00f0st\u00f3l skulda heimilanna um h\u00e1lfa til heila millj\u00f3n \u00e1 \u00e1ri og \u00fear me\u00f0 eytt kaupm\u00e1ttar\u00e1vinningi g\u00f3\u00f0\u00e6risins, hj\u00e1 \u00feeim, sem skuldsettastir eru.<br>\nHagstj\u00f3rnarvandi n\u00e6sta kj\u00f6rt\u00edmabils ver\u00f0ur fyrst og fremst \u00ed \u00fev\u00ed f\u00f3lginn a\u00f0 endurreisa st\u00f6\u00f0ugleikann. Til \u00feess ver\u00f0ur a\u00f0 g\u00e6ta a\u00f0halds \u00ed \u00fatgj\u00f6ldum r\u00edkis og sveitarf\u00e9laga, og \u00feeirra a\u00f0ila, sem stefna a\u00f0 n\u00fdjum st\u00f3ri\u00f0juframkv\u00e6mdum \u00e1 grundvelli \u00fats\u00f6luver\u00f0s \u00e1 raforku. \u00c1rangursr\u00edkasta lei\u00f0in til a\u00f0 endurreisa st\u00f6\u00f0ugleikann og festa hann \u00ed sessi v\u00e6ri s\u00fa a\u00f0 stefna a\u00f0 Evr\u00f3pusambandsa\u00f0ild me\u00f0 uppt\u00f6ku evru. Sl\u00edk \u00e1kv\u00f6r\u00f0un mundi veita stj\u00f3rnv\u00f6ldum \u00fea\u00f0 a\u00f0hald, sem \u00fearf til a\u00f0 l\u00e6kka vexti, ver\u00f0b\u00f3lgu og vi\u00f0skiptahalla og \u00fear me\u00f0 skapa st\u00f6\u00f0ugleika \u00ed efnahagsumhverfinu til framb\u00fa\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er ekki seinna v\u00e6nna, a\u00f0 kj\u00f3sendur taki mi\u00f0 af \u00feessari framt\u00ed\u00f0ars\u00fdn, \u00feegar \u00feeir ganga a\u00f0 kj\u00f6rbor\u00f0inu n\u00fa \u00ed ma\u00ed.<\/li>\n<li><b>Endurreisn velfer\u00f0arr\u00edkisins.<\/b><br>\n\u00c1 t\u00f3lf \u00e1ra stj\u00f3rnart\u00edma Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is- og Frams\u00f3knarflokks hafa myndast alvarlegir brestir \u00ed \u00edslenska velfer\u00f0arkerfinu og \u00f3j\u00f6fnu\u00f0ur hefur fari\u00f0 jafnt og \u00fe\u00e9tt vaxandi. \u00cdsland er eina landi\u00f0 innan OECD, \u00fear sem skattakerfi\u00f0 hefur \u00feau \u00e1hrif a\u00f0 auka \u00e1 \u00f3j\u00f6fnu\u00f0 \u00ed tekjuskiptingunni. Megin\u00e1st\u00e6\u00f0urnar eru tv\u00e6r: Skattfrelsism\u00f6rk hafa ekki fylgt launa\u00fer\u00f3un, me\u00f0 \u00feeim aflei\u00f0ingum a\u00f0 skattbyr\u00f0i l\u00e1g- og mi\u00f0lungstekjuh\u00f3pa hefur \u00feyngst, en l\u00e9st a\u00f0 sama skapi hj\u00e1 \u00feeim tekjuh\u00e6stu. Hin \u00e1st\u00e6\u00f0an er s\u00fa, a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir g\u00f3\u00f0\u00e6ri\u00f0 hafa stj\u00f3rnarflokkarnir vanr\u00e6kt a\u00f0 endursko\u00f0a samspil almannatrygginga, l\u00edfeyrisgrei\u00f0slna og skattakerfis. Aflei\u00f0ingarnar eru \u00fe\u00e6r a\u00f0 r\u00edkissj\u00f3\u00f0ur tekur til baka, \u00ed formi sker\u00f0inga og skatta, br\u00f3\u00f0urpartinn af \u00feeim grei\u00f0slum, sem eiga a\u00f0 standa undir afkomu\u00f6ryggi \u00feeirra, sem verst eru settir me\u00f0al aldra\u00f0ra og \u00f6ryrkja. R\u00edkissj\u00f3\u00f0ur er \u00ed reynd st\u00e6rsti l\u00edfeyris\u00feeginn. Kerfi\u00f0 er fari\u00f0 a\u00f0 refsa \u00feeim, sem \u00fea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 \u00fej\u00f3na. \u00dea\u00f0 letur b\u00e6\u00f0i til sparna\u00f0ar og vinnu. \u00deetta kallar \u00e1 heildarendursko\u00f0un \u00e1 grundvallar\u00fe\u00e1ttum velfer\u00f0ar\u00fej\u00f3nustunnar. \u00deeim sem bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00feessum vanr\u00e6kslusyndum \u00ed g\u00f3\u00f0\u00e6rinu er ekki treystandi til a\u00f0 vinna \u00fea\u00f0 verk.<\/li>\n<li><b>\u201cGj\u00f6r r\u00e9tt \u2013 \u00feol ei \u00f3r\u00e9tt.\u201d<\/b><br>\nL\u00f6gbo\u00f0inn skyldusparna\u00f0ur \u00ed formi l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0si\u00f0gjalda, ver\u00f0trygging l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0anna og \u00e1v\u00f6xtun h\u00f6fu\u00f0st\u00f3ls \u00feeirra \u00e1 a\u00f0 vera einn helsti styrkur \u00edslenska hagkerfisins og trygging fyrir traustri afkomu vaxandi h\u00f3ps aldra\u00f0ra \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu. Vaxandi hluti af \u00fatgrei\u00f0slum l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0a til aldra\u00f0ra er \u00ed reynd \u00e1v\u00f6xtun af fj\u00e1rfestingum, \u00fe.e. fj\u00e1rmagnstekjur. Samt eru \u00feessar grei\u00f0slur skattlag\u00f0ar a\u00f0 fullu sem launatekjur \u00e1 sama t\u00edma og au\u00f0menn, sem hafa megini\u00f0 af tekjum s\u00ednum \u00ed formi fj\u00e1rmagnstekna, grei\u00f0a a\u00f0eins 10% fj\u00e1rmagnstekjuskatt. \u00deetta er \u00f3r\u00e9ttl\u00e6ti. Margf\u00f6ldun \u00e1 skr\u00e1\u00f0um einkahlutaf\u00e9l\u00f6gum \u00ed skatthagr\u00e6\u00f0ingaskyni og s\u00fa sa\u00f0reynd, a\u00f0 fj\u00e1rmagnstekjuskattur rennur ekki til sveitaf\u00e9laga, \u00fe\u00fd\u00f0ir, a\u00f0 hinir efnamestu grei\u00f0a ekkert fyrir \u00fej\u00f3nustu sveitaf\u00e9laga, ekki einu sinni fyrir sk\u00f3lag\u00f6ngu barna sinna. \u00deetta er rangl\u00e6ti, sem \u00e1tti fyrir l\u00f6ngu a\u00f0 vera b\u00fai\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta.<\/li>\n<li><b>Gegn \u00fat\u00feenslu r\u00edkisb\u00e1knsins.<\/b><br>\n\u00der\u00e1tt fyrir yfirl\u00fdsta stefnu Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isflokksins um a\u00f0 halda aftur af \u00fat\u00feenslu r\u00edkisb\u00e1knsins hefur \u00fea\u00f0 \u00feanist \u00fat \u00ed stj\u00f3rnart\u00ed\u00f0 flokksins sem aldrei fyrr. \u00der\u00e1tt fyrir skattal\u00e6kkanir, einkum \u00ed \u00fe\u00e1gu hinna efnameiri, hefur r\u00edkissj\u00f3\u00f0ur \u00feanist \u00fat \u00ed \u00feenslunni. B\u00e6tt afkoma r\u00edkissj\u00f3\u00f0s stafar \u00fev\u00ed mi\u00f0ur ekki af \u00fatgjaldaa\u00f0haldi heldur af \u00feenslu, vi\u00f0skiptahalla og s\u00f6lu r\u00edkiseigna. Takist a\u00f0 koma aftur \u00e1 st\u00f6\u00f0ugleika og jafnv\u00e6gi, blasir vi\u00f0 kerfisl\u00e6gur halli \u00e1 r\u00edkissj\u00f3\u00f0i strax \u00e1 n\u00e6sta \u00e1ri. \u00deetta er afleit fj\u00e1rm\u00e1lastj\u00f3rn, sem ver\u00f0skuldar ekki traust. Ef komast \u00e1 hj\u00e1 h\u00e6kkun skatta \u00e1 n\u00e6sta kj\u00f6rt\u00edmabili, ver\u00f0ur a\u00f0 taka \u00fatgjalda\u00feenslu r\u00edkissj\u00f3\u00f0s til r\u00e6kilegrar endursko\u00f0unar, ekki s\u00edst a\u00f0 \u00fev\u00ed er var\u00f0ar sj\u00e1lfvirk \u00fatgj\u00f6ld hins \u00farelta landb\u00fana\u00f0arkerfis og annarra \u00fatgjalda\u00fe\u00e1tta, sem endurspegla velfer\u00f0arkerfi fyrirt\u00e6kjanna. Hvorki Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isflokknum n\u00e9 Frams\u00f3kn er treystandi til \u00feessa verks.<\/li>\n<li><b>Stj\u00f3rnm\u00e1l og eiginhagsmunapot.<\/b><br>\n\u00dea\u00f0 hefur ekki gerst \u00e1\u00f0ur \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1las\u00f6gu l\u00fd\u00f0veldisins, a\u00f0 forystumenn \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lum hafi beinl\u00ednis au\u00f0gast af stj\u00f3rnm\u00e1la\u00fe\u00e1ttt\u00f6ku sinni. \u00c1 stj\u00f3rnart\u00edma Frams\u00f3knarflokksins s.l. 12 \u00e1r eru \u00feess d\u00e6mi, a\u00f0 fyrrverandi forystumenn flokksins og skj\u00f3lst\u00e6\u00f0ingar hans \u00ed fj\u00e1rm\u00e1laheiminum hafi au\u00f0gast pers\u00f3nulega vegna stj\u00f3rnvaldsa\u00f0ger\u00f0a, sem \u00feeir hafa sta\u00f0i\u00f0 fyrir e\u00f0a haft \u00e1hrif \u00e1. \u00dea\u00f0 er alvarlegt m\u00e1l fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed landinu, \u00feegar stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar eru or\u00f0nir eins konar eignarhaldsf\u00e9l\u00f6g um gr\u00ed\u00f0arlega fj\u00e1rhagslega hagsmuni forystumanna og skj\u00f3lst\u00e6\u00f0inga \u00feeirra. Vilja kj\u00f3sendur meira af svo g\u00f3\u00f0u? Eru kj\u00f3sendur tilb\u00fanir a\u00f0 taka \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00c1rni Johnsen ver\u00f0i n\u00e6sti forma\u00f0ur Fj\u00e1rlaganefndar?<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00cd upphafi \u00feessarar greinar voru kj\u00f3sendur vara\u00f0ir vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 framlengja forr\u00e6\u00f0i s\u00f6mu f\u00e1mennu valdah\u00f3panna \u00ed innsta hring Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is- og Frams\u00f3knarflokks \u00ed 20 og 16 \u00e1r fyrir hvorn um sig. \u00c1 \u00fea\u00f0 var bent, a\u00f0 \u00feessir s\u00f6mu flokkar skipta me\u00f0 s\u00e9r v\u00f6ldum \u00ed h\u00f6fu\u00f0borginni \u00e1 yfirstandandi kj\u00f6rt\u00edmabili . Einnig var \u00e1 \u00fea\u00f0 bent, a\u00f0 \u00feeir einstaklingar, sem r\u00e1\u00f0a \u00e1hrifamestu fj\u00f6lmi\u00f0lum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, eru flestir hverjir \u00ed n\u00e1num tengslum vi\u00f0 forystu stj\u00f3rnarflokkanna, og a\u00f0 eigendur fj\u00f6lmi\u00f0lanna eiga miki\u00f0 undir \u00e1kv\u00f6r\u00f0unum \u00feeirra komi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00c1\u00f0ur en kj\u00f3sendur ganga a\u00f0 kj\u00f6rbor\u00f0inu \u00feann 12. ma\u00ed n.k., \u00e6ttu \u00feeir a\u00f0 \u00edhuga alvarlega, hvort \u00feeir eru s\u00e1ttir vi\u00f0 \u00feessa p\u00f3lit\u00edsku og fj\u00e1rhagslegu valdaeinokun, sem vi\u00f0 blasir \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu. Hafa kj\u00f3sendur virkilega af \u00fev\u00ed engar \u00e1hyggjur, a\u00f0 vi\u00f0varandi valdaeinokun s\u00f6mu f\u00e1mennish\u00f3panna, sem h\u00e9r hefur veri\u00f0 l\u00fdst, bj\u00f3\u00f0i ekki heim spillingu, misbeitingu og mismunun? Vilja \u00feeir taka \u00e1h\u00e6ttuna af \u00f3breyttu \u00e1standi? E\u00f0a er kominn t\u00edmi til a\u00f0 beita hinu l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islega valdi \u00f3breyttra kj\u00f3senda og skipta \u00fat valdh\u00f6fum \u00fat fr\u00e1 nau\u00f0syn a\u00f0halds og virks l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is &#8211; \u00ed \u00fe\u00e1gu almannahagsmuna?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosningar sn\u00faast um a\u00f0 velja fulltr\u00faa til a\u00f0 fara me\u00f0 v\u00f6ld. Valdi\u00f0 er vandme\u00f0fari\u00f0. \u00dea\u00f0 er sagt, a\u00f0 allt vald spilli. Og a\u00f0 allsherjarvald spilli algerlega. Valdhafar sem venjast \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u f\u00e6ddir til valda og a\u00f0 f\u00e1tt e\u00f0a ekkert geti hr\u00f3fla\u00f0 vi\u00f0 v\u00f6ldum \u00feeirra, ganga yfirleitt \u00e1 lagi\u00f0. \u00dea\u00f0 b\u00fd\u00f0ur spillingunni heim. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1144","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1144"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2928,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1144\/revisions\/2928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}