{"id":1159,"date":"2009-02-24T00:00:00","date_gmt":"2009-02-24T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1159"},"modified":"2020-09-22T13:56:52","modified_gmt":"2020-09-22T13:56:52","slug":"80-daga-stjornin-og-atvinnulifid-og-heimilin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1159","title":{"rendered":"80 DAGA STJ\u00d3RNIN OG ATVINNUL\u00cdFI\u00d0 OG HEIMILIN"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir nokkrum vikum kom hinga\u00f0 til lands G\u00f6ran Persson fv. fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Sv\u00eda. Hann mi\u00f0la\u00f0i okkur af reynslu sinni af kreppuv\u00f6rnum \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 fr\u00e1 \u00e1runum 1992-95, en \u00fe\u00e1 gegndi hann emb\u00e6tti fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra Sv\u00eda. Hann lag\u00f0i \u00ed m\u00e1li s\u00ednu \u00feunga \u00e1herslu \u00e1 f\u00e1 en einf\u00f6ld sannindi: Gerir strax \u00ed upphafi \u00e1\u00e6tlun til n\u00e6stu \u00e1ra um kreppuvarnir. Kynni\u00f0 \u00e1\u00e6tlunina r\u00e6kilega og r\u00f6ksty\u00f0ji\u00f0 nau\u00f0syn hverrar a\u00f0ger\u00f0ar frammi fyrir \u00fej\u00f3\u00f0inni, \u00feannig a\u00f0 f\u00f3lk sannf\u00e6rist um illa nau\u00f0syn har\u00f0r\u00e1\u00f0anna. \u00dev\u00ed a\u00f0 eins a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 gert getur f\u00f3lk eygt vonarneista um a\u00f0 me\u00f0 har\u00f0fylgi, sj\u00e1lfsaga og sj\u00e1lfsafneitun geti \u00fej\u00f3\u00f0in unni\u00f0 sig \u00fat \u00far vandanum me\u00f0 samstilltu \u00e1taki. F\u00f3lk \u00fearf a\u00f0 geta treyst \u00fev\u00ed a\u00f0 bj\u00f6rgunar\u00e1\u00e6tlunin s\u00e9 sanngj\u00f6rn og r\u00e9ttl\u00e1t.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Eitt af \u00fev\u00ed sem Persson sag\u00f0i var eftirfarandi: Geri\u00f0 allt sem \u00ed ykkar valdi stendur til a\u00f0 halda hj\u00f3lum atvinnul\u00edfsins gangandi. Fremur launal\u00e6kkun og hlutastarf en upps\u00f6gn og atvinnuleysi. Setjum \u00feau sem missa vinnuna \u00e1 sk\u00f3labekk. \u00dea\u00f0 er alla vega fj\u00e1rfesting \u00ed framt\u00ed\u00f0inni. En einbeitum okkur a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda hj\u00f3lum atvinnul\u00edfsins gangandi.<\/p>\n<h2>A\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/h2>\n<p>Hva\u00f0 getur 80 daga stj\u00f3rnin gert til \u00feess? Tvennt strax: L\u00e6kka vexti og starta b\u00f6nkunum \u00ed gang. \u00deetta er l\u00e1gmark. En strax merkir strax, ekki \u00e1 morgun. \u00deetta \u00feolir enga bi\u00f0. Fyrri r\u00edkisstj\u00f3rn v\u00edsa\u00f0i alltaf \u00ed a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun Al\u00fej\u00f3\u00f0agjaldeyrissj\u00f3\u00f0sins (AGS). \u00dea\u00f0 er \u00f3tr\u00falegt en satt a\u00f0 samningsa\u00f0ilar af \u00cdslands h\u00e1lfu (se\u00f0labankastj\u00f3rinn og fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herrann) reyndu ekkert til a\u00f0 f\u00e1 fulltr\u00faa sj\u00f3\u00f0sins ofan af \u00feeirri firru a\u00f0 h\u00e6kka st\u00fdrivexti \u00far 12 \u00ed 18%, \u00fe\u00f3tt fyrir \u00fev\u00ed v\u00e6ru n\u00e1kv\u00e6mlega engin r\u00f6k:<\/p>\n<p>\u00cd fyrsta lagi komu gjaldeyrish\u00f6ft, sem enn eru \u00ed gildi, \u00ed veg fyrir fj\u00e1rfl\u00f3tta og \u00fear me\u00f0 n\u00fdtt gengisfall. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi var 18% ver\u00f0b\u00f3lguskot aflei\u00f0ing af ver\u00f0h\u00e6kkun innflutnings vegna gengisfalls kr\u00f3nunnar. \u00dea\u00f0 ver\u00f0b\u00f3lguskot gengur n\u00fa hratt ni\u00f0ur, samanber \u00fea\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0skiptahalli hefur sn\u00faist \u00ed j\u00f6fnu\u00f0. \u00cd \u00feri\u00f0ja lagi er ver\u00f0hj\u00f6\u00f0nun framundan en ekki ver\u00f0b\u00f3lga. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed sannanlega engin r\u00e9ttl\u00e6ting fyrir 18% st\u00fdriv\u00f6xtum. Burt me\u00f0 \u00fe\u00e1.Vi\u00f0 treystum \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fdr fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, Steingr\u00edmur J. Sigf\u00fasson, f\u00e1i \u00feessu framgengt vi\u00f0 fulltr\u00faa sj\u00f3\u00f0sins n\u00fa \u00feegar reglubundin endursko\u00f0un a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlunar AGS stendur fyrir dyrum.<\/p>\n<p>N\u00fdr vi\u00f0skiptar\u00e1\u00f0herra, Gylfi Magn\u00fasson, hl\u00fdtur a\u00f0 ganga hart fram \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 lj\u00faka eigna- og skuldamati n\u00fdju bankanna og endurfj\u00e1rm\u00f6gnun \u00feeirra, \u00feannig a\u00f0 bankakerfi\u00f0 ver\u00f0i \u00ed stakk b\u00fai\u00f0 til \u00feess a\u00f0 sinna \u00fe\u00f6rfum fyrirt\u00e6kjanna. \u00deetta er \u00fea\u00f0 sem h\u00e6gt er a\u00f0 gera me\u00f0 almennum a\u00f0ger\u00f0um strax til a\u00f0 halda hj\u00f3lum atvinnul\u00edfsins gangandi. \u00deessu til vi\u00f0b\u00f3tar koma fj\u00f6lmargar s\u00e9rt\u00e6kar a\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 \u00fdmsum svi\u00f0um,  allt fr\u00e1 t.d. kr\u00e6klingaeldi \u00ed sj\u00e1var\u00fatvegi til r\u00e1\u00f0stafana til a\u00f0 taka \u00e1 moti auknum fj\u00f6lda fer\u00f0amanna \u00feegar \u00e1 \u00feessari vert\u00ed\u00f0.<\/p>\n<p>St\u00f3rt\u00e6kari lausnir \u00fatheimta noth\u00e6fan gjaldmi\u00f0il. Hann f\u00e6st ekki nema me\u00f0 samningavi\u00f0r\u00e6\u00f0um vi\u00f0 Evr\u00f3pusambandi\u00f0. Evr\u00f3pusambandsa\u00f0ild er \u00feess vegna atvinnum\u00e1l, um lei\u00f0 og h\u00fan er l\u00edfskjaram\u00e1l. Atvinnul\u00edfi\u00f0 \u00fearf fyrst og fremst \u00e1 a\u00f0 halda st\u00f6\u00f0ugleika og l\u00e1gum v\u00f6xtum sem a\u00f0eins f\u00e6st me\u00f0 traustum gjaldmi\u00f0li. Heimilin \u00feurfa l\u00e6gra ver\u00f0 \u00e1 l\u00edfsnau\u00f0synjum, l\u00e6gri vexti og afn\u00e1m ver\u00f0tryggingar, sem a\u00f0eins f\u00e6st me\u00f0 traustum gjaldmi\u00f0li.<\/p>\n<p>\u00deetta eru \u00e1st\u00e6\u00f0urnar fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 Vinstri gr\u00e6n \u00feurfa n\u00fa, \u00ed nafni almannahagsmuna, a\u00f0 endursko\u00f0a stefnu s\u00edna \u00ed Evr\u00f3pum\u00e1lum. Vi\u00f0 endursko\u00f0un stj\u00f3narskr\u00e1rinnar \u00e1 yfirstandandi \u00feingi \u00e6ttu \u00feau n\u00fa \u00feegar a\u00f0 fallast \u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1 sem heimilar \u00edslenska r\u00edkinu a\u00f0 hefja \u00feegar \u00ed sta\u00f0 a\u00f0ildarsamninga vi\u00f0 Evr\u00f3pusambandi\u00f0. \u00dea\u00f0 er ekki eftir neinu a\u00f0 b\u00ed\u00f0a.<\/p>\n<h2>Ver\u00f0a heimilin varin?<\/h2>\n<p>En hva\u00f0 er a\u00f0 fr\u00e9tta af bjargr\u00e1\u00f0um til handa heimilunum \u00ed landinu? \u00dea\u00f0 er tvennt sem \u00fearf a\u00f0 gera: \u00cd fyrsta lagi \u00fearf a\u00f0 taka t\u00edmabundinn ver\u00f0b\u00f3lguk\u00faf \u00fat \u00far ver\u00f0tryggingarferlinu af \u00fev\u00ed a\u00f0 hann er t\u00edmabundinn og framundan er ver\u00f0hj\u00f6\u00f0nun. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi \u00fearf a\u00f0 ey\u00f0a r\u00edkjandi \u00f3vissu um \u00fea\u00f0 hvort r\u00edki\u00f0, sem eigandi n\u00fdju bankanna, r\u00e6\u00f0ur vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 breyta erlendum myntk\u00f6rful\u00e1num \u00edb\u00fa\u00f0akaupenda yfir \u00ed innlend l\u00e1n \u00e1 ver\u00f0tryggingarkj\u00f6rum og me\u00f0 lengingu l\u00e1nst\u00edmans<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00fea\u00f0 sem \u00fearf a\u00f0 gera me\u00f0 almennum a\u00f0ger\u00f0um, ef \u00fea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 \u00fe\u00e6r fj\u00f6lskyldur, sem eru a\u00f0 missa \u00edb\u00fa\u00f0irnar s\u00ednar. \u00d6nnur \u00farr\u00e6\u00f0i, svo sem eins og frestun afborgana, frestun a\u00f0farara\u00f0ger\u00f0a, \u00feak \u00e1 innheimtukostna\u00f0 og hemlar \u00e1 har\u00f0r\u00e6\u00f0i innheimtul\u00f6gfr\u00e6\u00f0inga og uppbo\u00f0sa\u00f0ila er allt gott og blessa\u00f0, svo langt sem \u00fea\u00f0 n\u00e6r. En \u00feetta eru \u00ed e\u00f0li s\u00ednu allt saman br\u00e1\u00f0abirg\u00f0a\u00farr\u00e6\u00f0i, sem leysa engan vanda, en fresta honum. \u00dea\u00f0 er ekki n\u00f3g.<\/p>\n<p>Almenningur \u00ed landinu v\u00e6ntir \u00feess a\u00f0 n\u00fdr f\u00e9lagsm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, \u00c1sta Ragnhei\u00f0ur J\u00f3hannesd\u00f3ttir, ey\u00f0i hi\u00f0 fyrsta allri \u00f3vissu um \u00fea\u00f0, hvort 80 daga r\u00edkisstj\u00f3rnin \u00e6tli a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00ed  almennar a\u00f0ger\u00f0ir til bjargar heimilunum og \u00fe\u00e1 hvernig.Ef ni\u00f0ursta\u00f0an er s\u00fa a\u00f0 r\u00edki\u00f0 (\u00cdb\u00fa\u00f0al\u00e1naasj\u00f3\u00f0ur), bankarnir (\u00ed r\u00edkiseigu) og l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0irnar (handhafar skyldusparna\u00f0ar almennings) hafi ekki efni \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 standa undir bjargr\u00e1\u00f0um af \u00feessu tagi, \u00fe\u00e1 ber a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 strax. \u00d3vissan er verst.<\/p>\n<h2>Ney\u00f0ar\u00farr\u00e6\u00f0i?<\/h2>\n<p>Ver\u00f0tryggingin bjarga\u00f0i l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0um almennings \u00e1 s\u00ednum t\u00edma fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fu\u00f0ra upp \u00e1 b\u00e1li ver\u00f0b\u00f3lgunnar. L\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0irnir eru \u00ed vanda. \u00deeir hafa tapa\u00f0 st\u00f3rf\u00e9 \u00ed bankahruninu. I\u00f0gjaldabasi \u00feeirra mun r\u00fdrna me\u00f0 minnkandi atvinnu og l\u00e6kkun launa. Forst\u00f6\u00f0um\u00f6nnum l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0anna er e\u00f0lisl\u00e6gt a\u00f0 r\u00edghalda \u00ed ver\u00f0trygginguna og v\u00edsit\u00f6lukerfi\u00f0 sem h\u00fan byggir \u00e1.<\/p>\n<p>Samt kemur m\u00f6rgum laun\u00feegum, sem n\u00fa eru \u00ed nau\u00f0um staddir, \u00fea\u00f0 sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir a\u00f0 forsvarsmenn l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0anna eru har\u00f0sv\u00edru\u00f0ustu talsmenn fj\u00e1rmagnseigenda \u00ed landinu. Sumir sj\u00e1 \u00ed \u00fev\u00ed undarlega \u00fevers\u00f6gn. A\u00f0rir benda \u00e1, a\u00f0 eftir hrun er ekkert eins og var. \u00dea\u00f0 er ney\u00f0ar\u00e1stand r\u00edkjandi. Allir \u2013 og \u00fe\u00e1 meinum vi\u00f0 allir \u2013 ver\u00f0a a\u00f0 sl\u00e1 af \u00edtrustu kr\u00f6fum. \u00dea\u00f0 \u00e1 jafnt vi\u00f0 um l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0ina sem a\u00f0ra.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru til haldb\u00e6r r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 fj\u00e1rmagnseigendur (r\u00edki\u00f0), bankar, almannasj\u00f3\u00f0ir, l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0ir \u2013 ver\u00f0i a\u00f0 sl\u00e1 af \u00edtrustu kr\u00f6fum vegna r\u00edkjandi ney\u00f0ar\u00e1stands. Hver er ella hinn kosturinn? Vilja \u00feessir a\u00f0ilar sitja a\u00f0 lokum uppi me\u00f0 eignir st\u00f3rs hluta fj\u00f6lskyldna \u00ed landinu, sem teknar hafa veri\u00f0 eignarn\u00e1mi vi\u00f0 gjald\u00ferotaskipti? Og ver\u00f0a s\u00ed\u00f0an v\u00e6ntanlega seldar fj\u00e1rmagnseigendum fyrir slikk? Viljum vi\u00f0 \u00fea\u00f0 ?<\/p>\n<p>N\u00fa er engra g\u00f3\u00f0ra kosta v\u00f6l. Vi\u00f0 ver\u00f0um hins vegar a\u00f0 velja illsk\u00e1sta kostinn. Verst af \u00f6llu er \u00e1kvar\u00f0anaf\u00e6lnin og \u00farr\u00e6\u00f0aleysi\u00f0, sem einkenndi framg\u00f6ngu fyrrverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar. \u00deess vegna var h\u00fan hr\u00f3pu\u00f0 af.<br>\n80 daga stj\u00f3rnin vekur vissulega v\u00e6ntingar og n\u00fdja von. En vi\u00f0 vitum \u00f6ll a\u00f0 h\u00fan getur ekki gert kraftaverk. Vi\u00f0 f\u00f6rum hins vegar fram \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00fan segi okkur umb\u00fa\u00f0alausan sannleikann og geri undanbrag\u00f0alaust \u00fea\u00f0 sem h\u00fan getur. Meira er ekki unnt a\u00f0 fara fram \u00e1.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fr\u00e9ttir dagsins \u00far atvinnul\u00edfinu eru \u00f3gnvekjandi. Fyrir sk\u00f6mmu l\u00fdstu Samt\u00f6k atvinnul\u00edfsins \u00fev\u00ed yfir a\u00f0 u.\u00fe.b. 70% fyrirt\u00e6kjanna \u00ed landinu v\u00e6ru \u201ct\u00e6knilega gjald\u00ferota\u201d. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00feau eiga ekki fyrir skuldum.Samkv\u00e6mt fr\u00e9ttum dagsins er g\u00f3sent\u00ed\u00f0 framundan hj\u00e1 innheimtul\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingum.  \u00deeir b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fat \u00feetta \u00e1r fari um 10 fyrirt\u00e6ki \u00e1 hausinn \u00e1 dag. Atvinnulaust f\u00f3lk telst n\u00fa \u00feegar um 15 \u00fe\u00fasund. \u00deeim mun fj\u00f6lga dag fr\u00e1 degi \u00fat \u00e1ri\u00f0 ver\u00f0i ekki a\u00f0 gert. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1159","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1159"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2884,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1159\/revisions\/2884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}