{"id":1161,"date":"2009-03-02T00:00:00","date_gmt":"2009-03-02T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1161"},"modified":"2020-09-22T13:56:16","modified_gmt":"2020-09-22T13:56:16","slug":"politisk-abyrgd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1161","title":{"rendered":"P\u00d3LIT\u00cdSK \u00c1BYRG\u00d0?"},"content":{"rendered":"<p>Samkv\u00e6mt leikreglum l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isins er stj\u00f3rnm\u00e1lam\u00f6nnum skylt a\u00f0 leggja m\u00e1l s\u00edn reglulega \u201c\u00ed d\u00f3m kj\u00f3senda.\u201d \u00d6fugt vi\u00f0 emb\u00e6ttismenn, t.d. bera \u00feeir \u00e1byrg\u00f0 frammi fyrir kj\u00f3sendum. \u00deetta \u00e1 vi\u00f0 um al\u00fem. og r\u00e1\u00f0herra, sem skv. \u00edslenskri hef\u00f0 eru oftast sama pers\u00f3na. \u00deessu til vi\u00f0b\u00f3tar ber a\u00f0 nefna landsd\u00f3m, sem er s\u00e9rstakur d\u00f3mst\u00f3ll sem \u00e1 a\u00f0 d\u00e6ma um afgl\u00f6p r\u00e1\u00f0herra \u00ed starfi. Merkilegt nokk hefur s\u00e1 d\u00f3mst\u00f3ll ekki haft miki\u00f0 a\u00f0 gera \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Hver er \u00e1byrg\u00f0 flokksformanna? \u00deeir eru kosnir af flokksf\u00f3lki e\u00f0a fulltr\u00faum \u00feess \u00e1 flokks\u00feingi og til \u00e1kve\u00f0ins t\u00edma. Flokksforma\u00f0ur ber \u00fev\u00ed \u00e1byrg\u00f0 frammi fyrir almennum flokksm\u00f6nnum og eftir atvikum stofnunum flokksins og kj\u00f3sendum, eftir \u00fev\u00ed sem n\u00e1nar er kve\u00f0i\u00f0 \u00e1 um \u00ed l\u00f6gum og reglum.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00e1rei\u00f0anlega ofm\u00e6lt hj\u00e1 heimspekingnum J.\u00d3l. a\u00f0 h\u00e9r s\u00e9 um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a\u201dfullkomlega \u00f3skyldar tegundir si\u00f0fer\u00f0ilegrar \u00e1byrg\u00f0ar.\u201d<br>\nB\u00e1\u00f0ir, \u00fe.e. al\u00feingisma\u00f0urinn og r\u00e1\u00f0herrann annars vegar og flokksforma\u00f0urinn og r\u00edkisstj\u00f3rnaroddvitinn hins vegar, bera p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0 gagnvart umbj\u00f3\u00f0endum s\u00ednum, \u00fe\u00f3tt kj\u00f3sendah\u00f3purinn s\u00e9 ekki n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00e1 sami.<\/p>\n<p>\u00c9g er saka\u00f0ur um a\u00f0 leggja a\u00f0 j\u00f6fnu p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0 forystumanna Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isflokksins eftir \u00e1tj\u00e1n \u00e1ra stj\u00f3rnarsetu og forystumanna Samfylkingarinnar eftir \u00e1tj\u00e1n m\u00e1nu\u00f0i. \u00c9g hef hvergi lagt \u00feetta a\u00f0 j\u00f6fnu. \u00dea\u00f0 geta menn sannf\u00e6rst um me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lesa greinasafn mitt um hruni\u00f0 og aflei\u00f0ingar \u00feess \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u minni (www.jbh.is). En \u00fe\u00f3tt \u00e1byrg\u00f0 Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isflokksins s\u00e9 s\u00fdnu \u00feyngri \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur p\u00f3lit\u00edsk \u00e1byrg\u00f0 seint reiknu\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mlega samkv\u00e6mt hlutfallareikningi. Skv. \u00edslenskri stj\u00f3rnskipun er \u00e1byrg\u00f0 fors\u00e6tis- og fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra meiri en annarra r\u00e1\u00f0herra \u00e1 efnahagsstefnunni. \u00c1byrg\u00f0 se\u00f0labankastj\u00f3ra \u00e1 framkv\u00e6md peningastefnu er \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0. Svo ber \u00feess a\u00f0  geta a\u00f0 \u00ed \u00edslenskum samsteypustj\u00f3rnum eru \u00fea\u00f0 formennirnir sem eru valdamestir. \u00deeir eru oddvitar r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar. \u00deeir bera meiri \u00e1byrg\u00f0 en a\u00f0rir r\u00e1\u00f0herrar. \u00dear fer saman \u00e1byrg\u00f0 \u00feess sem er flokksforma\u00f0ur og r\u00e1\u00f0herra.<\/p>\n<p>Geir H. Haarde og Ingibj\u00f6rg S\u00f3lr\u00fan G\u00edslad\u00f3ttir voru oddvitar fyrrverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar og bera sem sl\u00edkir meiri p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 st\u00f6rfum \u00feeirrar r\u00edkisstj\u00f3rnar en a\u00f0rir. Vi\u00f0skilna\u00f0ur \u00feessarar r\u00edkisstj\u00f3rnar var \u00f3umdeilanlega hinn versti \u00ed l\u00fd\u00f0veldiss\u00f6gunni og \u00fe\u00f3tt v\u00ed\u00f0ar v\u00e6ri leita\u00f0. Efnahagshruni\u00f0 er m\u00e6lanlegt \u00e1 venjulega hagkvar\u00f0a og skuldabyr\u00f0i heimilanna \u00ed landinu s\u00f6mulei\u00f0is. Mikill fj\u00f6ldi f\u00f3lks \u00e1 pers\u00f3nulega um s\u00e1rt a\u00f0 binda, t.d. vegna atvinnu- e\u00f0a eignamissis, beinl\u00ednis af v\u00f6ldum a\u00f0ger\u00f0a e\u00f0a a\u00f0ger\u00f0aleysis fyrrverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar. \u00deess vegna er s\u00fa krafa uppi me\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0inni a\u00f0 \u00feeir sem b\u00e1ru h\u00f6fu\u00f0\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00feessum \u00feungb\u00e6ru \u00e1f\u00f6llum, v\u00edki.<\/p>\n<p>Ef \u00feetta hef\u00f0u veri\u00f0 hamfarir af n\u00e1tt\u00farunnar v\u00f6ldum myndum vi\u00f0 tala um slys.  \u00cd versta falli yr\u00f0i rannsaka\u00f0 hvort hamfarav\u00f6rnum hef\u00f0i veri\u00f0 \u00e1f\u00e1tt e\u00f0a hvort bj\u00f6rgunarstarfi\u00f0 hef\u00f0i gengi\u00f0 e\u00f0lilega fyrir sig. En efnahagslegur \u00f3farna\u00f0ur \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar var af mannav\u00f6ldum. Hann var fyrirsj\u00e1anlegur og fyrirbyggjanlegur. Uppl\u00fdsingar um yfirvofandi hrun l\u00e1gu fyrir og voru a\u00f0gengilegar \u00ed t\u00e6ka t\u00ed\u00f0. A\u00f0ger\u00f0ir og a\u00f0ger\u00f0aleysi oddvita r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar s\u00fdna a\u00f0 \u00feau ger\u00f0u s\u00e9r enga grein fyrir h\u00e6ttu\u00e1standinu og brug\u00f0ust \u00feeirri skyldu sinni a\u00f0 gr\u00edpa til fyrirbyggjandi r\u00e1\u00f0stafana \u00ed t\u00e6ka t\u00ed\u00f0. \u00deorvaldur Gylfason, hagfr\u00e6\u00f0ipr\u00f3fessor, hefur kalla\u00f0 \u00feetta mestu afgl\u00f6p l\u00fd\u00f0veldiss\u00f6gunnar. Haldb\u00e6r r\u00f6k til a\u00f0 hnekkja \u00feeirri fullyr\u00f0ingu eru satt a\u00f0 segja vandfundin.<\/p>\n<p>\u00cd samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00feessi \u00f3sk\u00f6p s\u00fdnist m\u00e9r \u00fer\u00e6tub\u00f3k J\u00f3ns \u00d3lafssonar um tvenns konar \u00e1byrg\u00f0, r\u00e1\u00f0herrans og flokksformannsins (sem \u00ed \u00feessu d\u00e6mi eru ein og sama pers\u00f3nan), vera \u00f3sk\u00f6p l\u00edtilfj\u00f6rleg og varla \u00feess vir\u00f0i a\u00f0 ey\u00f0a \u00e1 hana meira p\u00fa\u00f0ri. Samfylkingarf\u00f3lk ver\u00f0ur einfaldlega a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 upp vi\u00f0 sig \u00ed forvali og \u00e1 landsfundi hvort \u00fev\u00ed finnst vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a \u00feeim kj\u00f3sendum, sem n\u00fa eiga um s\u00e1rt a\u00f0 binda af v\u00f6ldum fyrrverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar upp \u00e1 \u00f3breytta forystu? Og hvort \u00fev\u00ed finnst ekki svol\u00edti\u00f0  holur hlj\u00f3mur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 krefjast \u00feess af andst\u00e6\u00f0ingum okkar sem b\u00e1ru r\u00edkisstj\u00f3rnar\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00f3f\u00f6rum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, a\u00f0 \u00feeir v\u00edki \u2013 en ekki okkar ma\u00f0ur?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J\u00f3n \u00d3lafsson, l\u00e6rd\u00f3msma\u00f0ur a\u00f0 Bifr\u00f6st, vandar um vi\u00f0 mig \u00ed pistli s\u00ednum fyrir a\u00f0 gera ekki tilhl\u00fd\u00f0ilegan greinarmun \u00e1 r\u00e1\u00f0herra\u00e1byrg\u00f0 og \u00e1byrg\u00f0 flokksformanns. \u00dea\u00f0 getur vel veri\u00f0 a\u00f0 \u00e1 \u00feessu tvennu s\u00e9 einhver munur \u00fe\u00f3tt r\u00f6kstu\u00f0ningur J.\u00d3l. fyrir \u00fev\u00ed s\u00e9 l\u00edtt sannf\u00e6randi. Og \u00feegar hann sakar mig um a\u00f0 \u201crugla saman &#8230; fullkomlega \u00f3skyldum tegundum si\u00f0fer\u00f0ilegrar \u00e1byrg\u00f0ar,\u201d  er hann \u00e1rei\u00f0anlega farinn a\u00f0 fullyr\u00f0a meira en hann getur sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1161","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1161"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2882,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1161\/revisions\/2882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}