{"id":1221,"date":"2009-05-20T00:00:00","date_gmt":"2009-05-20T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1221"},"modified":"2020-09-22T13:25:23","modified_gmt":"2020-09-22T13:25:23","slug":"heimssyn-throngsyn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1221","title":{"rendered":"HEIMSS\u00ddN &#8211; \u00deR\u00d6NGS\u00ddN?"},"content":{"rendered":"<p>Heimss\u00fdn h\u00e9lt fund \u00ed h\u00e1sk\u00f3lanum \u00ed h\u00e1deginu \u00ed g\u00e6r. Tilefni\u00f0 var, a\u00f0  norskir tr\u00fabo\u00f0ar a\u00f0 nafni Seierstad og Lindblad fr\u00e1 norsku Nei-hreyfingunni voru m\u00e6ttir til a\u00f0 segja okkur, hvers vegna Nor\u00f0menn hafa \u00ed tv\u00edgang (1972 og 1994) hafna\u00f0 a\u00f0ildarsamningum vi\u00f0 Evr\u00f3pusambandi\u00f0. Fr\u00e6ndur okkar, Nor\u00f0menn, eru s\u00e9r \u00e1 b\u00e1ti me\u00f0al sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a Evr\u00f3pu a\u00f0 \u00feessu leyti.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>M\u00e9r l\u00e9k nokkur forvitni \u00e1 a\u00f0 vita, hvort \u00e9g fyndi til skyldleika vi\u00f0 \u00feessa s\u00e9rvitringa fyrir h\u00f6nd landa minna  (sem eru a\u00f0 v\u00edsu bara norskir \u00ed a\u00f0ra \u00e6ttina, en keltneskir \u00ed hina og \u00ed bland vi\u00f0 fleiri \u00fej\u00f3\u00f0ir). Seierstad, sem haf\u00f0i or\u00f0 fyrir \u00feeim f\u00e9l\u00f6gum, kom m\u00e9r afskaplega vel fyrir sj\u00f3nir. Hann var hl\u00fdlegur, kannski \u00f6gn \u00fereytulegur, gamall s\u00f3s\u00edalisti, sem vill berjast fyrir frelsi hins vinnandi manns gegn au\u00f0valdinu og attan\u00edossum \u00feess. \u00c9g er eiginlega alveg samm\u00e1la honum. \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 eina sem okkur greinir \u00e1 um s\u00e9 lei\u00f0irnar \u2013 en um \u00fea\u00f0 sn\u00fdst v\u00edst allur p\u00f3lit\u00edskur \u00e1greiningur, \u00feegar \u00f6llu er \u00e1 botninn hvolft.<\/p>\n<p>Eftir a\u00f0 hafa hlusta\u00f0 grannt \u00e1 Seierstad og hugleitt m\u00e1lflutning hans, \u00fearf \u00e9g ekki lengur a\u00f0 velkjast \u00ed vafa um, hvers vegna meiri hluti \u00edb\u00faa hins aflanga Noregs er \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 binda tr\u00fass sitt vi\u00f0 afganginn af Evr\u00f3pu. Svari\u00f0 felst \u00ed fj\u00f6gurra stafa or\u00f0i: Ol\u00edu. Noregur er hi\u00f0 \u00f3vi\u00f0jafnanlega ol\u00edufurstad\u00e6mi Nor\u00f0ursins. Eftir a\u00f0 hafa d\u00e6lt upp svarta gullinu \u00fati fyrir str\u00f6ndum Noregs eitthva\u00f0 \u00e1 4\u00f0a \u00e1ratug, eru Nor\u00f0menn or\u00f0nir svo r\u00edkir, a\u00f0 \u00feeir vita ekki lengur aura sinna tal. \u00deeir hafa fyrir l\u00f6ngu greitt upp alla s\u00ednar skuldir. Fj\u00e1rfestingar ol\u00eduau\u00f0sins \u00ed \u00fatl\u00f6ndum skila drj\u00fagum ar\u00f0i linnulaust \u00ed r\u00edkiskassa og \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00fa.<\/p>\n<p>\u00c1 allra seinustu \u00e1rum hefur eftirspurnin eftir ol\u00edu og gasi vaxi\u00f0 jafnt og \u00fe\u00e9tt langt fram \u00far frambo\u00f0inu. \u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir, a\u00f0 dollarar, evrur og yen hafa hla\u00f0ist upp \u00ed fj\u00e1rhirslum ol\u00eduau\u00f0valdsins, hvort heldur er hj\u00e1 Putin Kremlarb\u00f3nda e\u00f0a konungs\u00e6ttunum \u00ed Saudi-Arab\u00edu &#8211;  og Noregi.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir m.a., eins og Seierstad s\u00fdndi fram \u00e1, a\u00f0 hagsveifla ol\u00eduau\u00f0sins gengur \u00fevert \u00e1 hagsveiflu Evrulands. \u00deeim mun d\u00fdrari sem ol\u00edan ver\u00f0ur, \u00feeim mun r\u00edkari ver\u00f0ur Noregur og \u00feeim mun sterkari ver\u00f0ur norska kr\u00f3nan. \u00cd Evrulandi eru flestar a\u00f0ildar\u00fej\u00f3\u00f0irnar h\u00e1\u00f0ar innflutningi \u00e1 ol\u00edu og gasi. \u00deeim mun d\u00fdrara sem svarta gulli\u00f0 ver\u00f0ur, \u00feeim mun meira ver\u00f0a Evr\u00f3pub\u00faar a\u00f0 borga og \u00feeim mun \u00f3hagst\u00e6\u00f0ari ver\u00f0ur \u00feeirra vi\u00f0skiptaj\u00f6fnu\u00f0ur. \u00dea\u00f0 \u00fearf eiginlega ekki a\u00f0 segja neitt meira til a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra, a\u00f0 Noregur \u00e1 ekkert erindi \u00ed Evr\u00f3pusambandi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deegar Nor\u00f0menn \u00feurfa a\u00f0 h\u00e6kka vextina til a\u00f0 draga \u00far \u00feenslu\u00e1hrifum ol\u00eduau\u00f0sins, \u00fearf Evruland a\u00f0 l\u00e6kka \u00fe\u00e1 til a\u00f0 \u00f6rva framlei\u00f0sluna. \u00deetta tvennt fer ekki saman. \u00dear a\u00f0 auki er ol\u00edufurstad\u00e6mi\u00f0 norska svo moldr\u00edkt, a\u00f0 \u00fea\u00f0 yr\u00f0i a\u00f0 rei\u00f0a fram f\u00falgur fj\u00e1r til a\u00f0 lyfta l\u00edfskj\u00f6rum f\u00e1t\u00e6kari Evr\u00f3pub\u00faa upp \u00ed \u00e1tt til l\u00edfskjara hinna r\u00edku Nor\u00f0manna. \u00dea\u00f0 er eins konar s\u00f3s\u00edalismi \u2013 jafna\u00f0arstefna. Og sannleikurinn er s\u00e1, a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru afskaplega f\u00e1ir s\u00f3s\u00edalistar \u00ed reynd, \u00feegar \u00feeir \u00feurfa a\u00f0 opna budduna til a\u00f0 s\u00fdna \u00fea\u00f0 \u00ed verki. Seierstad er a\u00f0 s\u00f6nnu s\u00f3s\u00edalist \u00ed or\u00f0i. M\u00e9r er hins vegar til efs, a\u00f0 forstj\u00f3ri  Statoil tilheyri br\u00e6\u00f0alaginu.<\/p>\n<p>Menn geta velt \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r, hvort meirihluti Nor\u00f0manna v\u00e6ri jafn staff\u00edrugur gegn a\u00f0ild a\u00f0 Evr\u00f3pusambandinu, ef \u00fea\u00f0 v\u00e6ri jafnilla fyrir Nor\u00f0m\u00f6nnum komi\u00f0 og hinum fjarl\u00e6gu fr\u00e6ndum \u00feeirra \u00e1 s\u00f6gueynni.  \u00c6tli Nor\u00f0menn myndu ekki hugsa sig um tvisvar, ef \u00feeir v\u00e6ru sokknir \u00ed skuldir; ef \u00feeir \u00feyrftu a\u00f0 fara me\u00f0 betlistaf \u00ed hendi til grannr\u00edkja og fj\u00f6l\u00fej\u00f3\u00f0asamtaka til \u00feess a\u00f0 bi\u00f0ja um endurfj\u00e1rm\u00f6gnun skulda e\u00f0a bara um l\u00e1nstraust fr\u00e1 degi til dags vegna innflutnings \u00e1 nau\u00f0\u00feurftum; ef megini\u00f0 af norskum fyrirt\u00e6kjum v\u00e6ri \u00farskur\u00f0a\u00f0 \u201ct\u00e6knilega gjald\u00ferota\u201d;  ef skuldir fyrirt\u00e6kja og heimila hef\u00f0u tv\u00f6faldast \u00ed einu vettvangi vegna gengisfalls norsku kr\u00f3nunnar.<\/p>\n<p>Varla mundi \u00fea\u00f0 b\u00e6ta \u00far sk\u00e1k, ef Nor\u00f0menn yr\u00f0u a\u00f0 b\u00faa vi\u00f0 gjaldeyrissk\u00f6mmtun og gjaldeyrish\u00f6ft; ef norsk fyrirt\u00e6ki og heimili yr\u00f0u a\u00f0 borga n\u00e6r 20% vexti af skuldum s\u00ednum \u00e1 sama t\u00edma og grann\u00fej\u00f3\u00f0ir borgu\u00f0u um 5%; ef forr\u00e1\u00f0amenn norska velfer\u00f0arr\u00edkisins yr\u00f0u a\u00f0 skera velfer\u00f0ar\u00fej\u00f3nustuna \u2013 \u00fe.m.t. heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu og menntakerfi inn a\u00f0 beini, \u00e1 sama t\u00edma og Nor\u00f0menn yr\u00f0u a\u00f0 taka \u00e1 sig verulega skattah\u00e6kkun, \u00fer\u00e1tt fyrir kaupm\u00e1ttarhrun. M.\u00f6.o. ef Noregur v\u00e6ri ekki ol\u00edufurstad\u00e6mi heldur \u201ca failed economic state\u201d \u2013 e\u00f0a eins konar f\u00e1t\u00e6kran\u00fdlenda, eins og \u00cdsland kallast n\u00fa \u00ed fr\u00e9ttunum hj\u00e1 \u00feeim \u00e1 BBC World. \u00c6tli \u00fea\u00f0 myndi ekki kve\u00f0a vi\u00f0 annan t\u00f3n?<\/p>\n<p>\u00cdslendingar og Normenn eru b\u00fdsna \u00f3l\u00edkar \u00fej\u00f3\u00f0ir, \u00fer\u00e1tt fyrir sameiginlegan uppruna. Seierstad sag\u00f0i okkur d\u00e6mis\u00f6gu af \u00f6mmu sinni, sem sk\u00fdrir \u00feennan mun a\u00f0 s\u00ednu leyti. Amma var, a\u00f0 hans s\u00f6gn, sannkristin kona. H\u00fan haf\u00f0i s\u00e9rstaka stofu \u00ed s\u00ednum h\u00fasakynnum, \u00feanga\u00f0 sem heimilisf\u00f3lki\u00f0 steig aldrei f\u00e6ti inn fyrir dyr. \u00deanga\u00f0 kom bara sannkristi\u00f0 f\u00f3lk, sem s\u00f3ttist eftir f\u00e9lagsskap hvers annars til \u00feess a\u00f0 stunda b\u00edbl\u00edulestur \u00e1 hv\u00edldard\u00f6gum \u2013 \u00e1n millig\u00f6ngu prel\u00e1ta.<\/p>\n<p>\u00cd d\u00e6mis\u00f6gunni var kirkjan Evr\u00f3pusamband (establishment) \u00feeirra t\u00edma, en amma og hennar b\u00edbl\u00edufr\u00f3\u00f0u vinir t\u00e1knmynd almennings, sem var sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ur \u00ed hugsun og hafna\u00f0i lei\u00f0s\u00f6gn prel\u00e1ta kirkjunnar. Gallinn er bara s\u00e1, a\u00f0 Nor\u00f0menn \u00fe\u00e1\u00f0u bibl\u00eduna \u00e1 d\u00f6nsku og l\u00e1su \u00fev\u00ed sitt gu\u00f0sor\u00f0 \u00e1 m\u00e1ll\u00fdsku herra\u00fej\u00f3\u00f0arinnar, me\u00f0 kunnum aflei\u00f0ingum fyrir norska tungu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 segja \u00cdslendingum til hr\u00f3ss, a\u00f0 \u00feeir \u00fe\u00fdddu sitt danska gu\u00f0sor\u00f0 \u00e1 \u00edslensku  og hafa \u00fear me\u00f0 tr\u00falega bjarga\u00f0 sameiginlegri tungu og menningararfi norr\u00e6nna \u00fej\u00f3\u00f0a fr\u00e1 gl\u00f6tun. Reyndar held \u00e9g, a\u00f0 vi\u00f0 l\u00edtum enn \u00e1 J\u00f3n Arason og syni hans sem p\u00edslarvotta hinnar d\u00f6nsku kirkju og t\u00f6kum hana \u00fev\u00ed m\u00e1tulega alvarlega enn \u00ed dag. \u00deessi veraldlega efahyggja vir\u00f0ist reyndar eiga meira skylt vi\u00f0 hugarfar margra \u00fej\u00f3\u00f0a Evrulanda en hi\u00f0 norsk\u00e6tta\u00f0a heimatr\u00fabo\u00f0.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hva\u00f0 eiga \u00feeir sameiginlegt, Hannes H\u00f3lmsteinn og Hj\u00f6rleifur Guttormsson? E\u00f0a Ragnar Arnalds og P\u00e9tur Bl\u00f6ndal? \u00deeir eru allir \u00ed Heimss\u00fdn., samt\u00f6kum \u00fej\u00f3\u00f0ernissinna gegn a\u00f0ild \u00cdslands a\u00f0 Evr\u00f3pusambandinu. \u00dear sameinast \u00fea\u00f0 sem sumir kalla \u00faltra-vinstri\u00f0 og \u00f6fga-h\u00e6gri\u00f0 \u00ed einum s\u00f6fnu\u00f0i \u2013 gegn sameiginlegum \u00f3vini. \u00dea\u00f0 segir s\u00edna s\u00f6gu. \u00c9g hef stundum leyft m\u00e9r a\u00f0 hafa \u00feetta p\u00f3lit\u00edska skyndibr\u00fa\u00f0kaup \u00f6fganna \u00ed flimtingum og sagt, a\u00f0 selskapurinn \u00e6tti a\u00f0 heita \u00der\u00f6ngs\u00fdn. Vi\u00f0 \u00e1berandi daufar undirtektir minna g\u00f6mlu bekkjarbr\u00e6\u00f0ra, Ragnars og Styrmis.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1221","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1221"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2826,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1221\/revisions\/2826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}