{"id":1257,"date":"2010-02-13T00:00:00","date_gmt":"2010-02-13T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1257"},"modified":"2020-09-22T12:49:51","modified_gmt":"2020-09-22T12:49:51","slug":"domur-sogunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1257","title":{"rendered":"D\u00d3MUR S\u00d6GUNNAR"},"content":{"rendered":"<h2>1.Sakleysi\u00f0 \u2013 s\u00edst m\u00e1 \u00e1n \u00feess vera.<\/h2>\n<p>\u00c9g er kominn \u00e1 svo \u00feroska\u00f0an aldur, a\u00f0 \u00e9g man \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0, \u00feegar fjallkonan var eins og saklaus heimas\u00e6ta \u00ed afdal, \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 hinar glysgj\u00f6rnu g\u00e1lur \u00ed \u00fatl\u00f6ndum.  Vi\u00f0 skildum b\u00edllyklana eftir \u00ed svissinum og h\u00fas okkar og heimili st\u00f3\u00f0u opin allan s\u00f3larhringinn. Samt var engu stoli\u00f0. Var \u00fea\u00f0 kannski af \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var engu a\u00f0 stela?<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>\u00cdsland var heimsfr\u00e6gt \u00ed h\u00f3pi gl\u00e6pas\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga, af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 var bara einn l\u00edfst\u00ed\u00f0arfangi \u00e1 Litla Hrauni \u2013 \u00fear sem f\u00f3r vel um hann. N\u00fa er svo komi\u00f0 fyrir okkur, a\u00f0 \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0n\u00fdttum \u00f6ll h\u00f3tel landsins og b\u00e6ndagistinguna me\u00f0, mundi \u00fea\u00f0 ekki duga til a\u00f0 h\u00fdsa allt \u00fea\u00f0 gl\u00e6pahyski, sem, a\u00f0  s\u00f6gn, leikur lausum hala um land allt og \u00fearf a\u00f0 setja \u00e1 bak vi\u00f0 l\u00e1s og sl\u00e1.<\/p>\n<p>Einu sinni kom breskur krimmagreinir \u00ed heims\u00f3kn og vildi n\u00e1 tali af l\u00edfst\u00ed\u00f0arfanganum fr\u00e6ga. \u00deegar hann kn\u00fa\u00f0i dyra \u00e1 Litla Hrauni, var honum sagt, a\u00f0 fanginn v\u00e6ri vant vi\u00f0 l\u00e1tinn; hann hef\u00f0i veri\u00f0 l\u00e1na\u00f0ur \u00ed heyskap uppi \u00ed Holtum. Ef hann yr\u00f0i ekki kominn heim fyrir kv\u00f6ldmat \u2013 yr\u00f0i honum bara \u00fath\u00fdst \u00fe\u00e1 n\u00f3ttina. Daginn eftir ger\u00f0ist kriminall\u00f3gurinn handlangari hj\u00e1 gl\u00e6pamanninum vi\u00f0 a\u00f0 lappa upp \u00e1 landrovera \u00e1 n\u00e1grannab\u00e6junum.<\/p>\n<p>Svona var \u00cdsland \u00ed den.<\/p>\n<p>N\u00fa er \u00f6ldin \u00f6nnur. N\u00fa or\u00f0i\u00f0 ver\u00f0a \u00cdslendingar a\u00f0 villa \u00e1 s\u00e9r heimildir \u00ed \u00fatl\u00f6ndum til \u00feess a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0s\u00fag \u00e1 almannaf\u00e6ri. \u00deeir eru jafnvel farnir a\u00f0 lj\u00faga \u00fev\u00ed til, a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u Danir til a\u00f0 losna vi\u00f0 Brimarh\u00f3lm og steglu. \u00d6\u00f0ru v\u00edsi m\u00e9r \u00e1\u00f0ur br\u00e1. S\u00fa var t\u00ed\u00f0, a\u00f0 Kjartani \u00d3lafssyni, hinum rau\u00f0a, sem sag\u00f0ur var v\u00ed\u00f0f\u00f6rlastur \u00cdslendinga \u00e1 sinni t\u00ed\u00f0, \u00fe\u00f3tti \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 fram \u00ed \u00e6vis\u00f6gu sinni, S\u00f3l \u00ed fullu Su\u00f0ri, a\u00f0 hann hef\u00f0i aldrei stigi\u00f0 f\u00e6ti \u00e1 danska j\u00f6r\u00f0.<\/p>\n<p>Svo er anna\u00f0. \u00cdslendingar  eru h\u00e6ttir a\u00f0 skrifa b\u00f3kmenntir og farnir a\u00f0 skrifa gl\u00e6pareyfara \u00ed sta\u00f0inn. \u00deeir toppa mets\u00f6lulista yfir gl\u00e6pareyfara, meira a\u00f0 segja hj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0um, sem eru v\u00ed\u00f0kunnar fyrir gl\u00e6pi gegn mannkyninu. \u00dea\u00f0 eru ekki bara karlmennirnir, sem eru lentir \u00ed \u00feessum sk\u00edtabissness. Konurnar l\u00e1ta sitt heldur ekki eftir liggja. Arnaldur og Irsa og \u00f6ll hin l\u00fdsa \u00fev\u00edl\u00edkum horror, sem gerist bak vi\u00f0 birg\u00f0a glugga \u00ed Brei\u00f0holtinu, a\u00f0 har\u00f0sv\u00edru\u00f0um l\u00f6ggum og handrukkurum \u00e1 Reperbahn rennur kalt vatn \u00e1 milli skinns og h\u00f6runds.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 er erfitt fyrir \u00feessa spennuf\u00edkla gl\u00e6pas\u00f6gunnar a\u00f0 keppa vi\u00f0 veruleikann, sem sj\u00e1lfur er l\u00fdginni l\u00edkastur. \u00dea\u00f0 f\u00f3r til d\u00e6mis h\u00f6rmulega fyrir honum \u00c6vari Erni J\u00f3sefssyni, sem er reyfarah\u00f6fundur n\u00famer eitt vi\u00f0 g\u00f6tuna okkar uppi \u00ed Mos\u00f3. Hann loka\u00f0i sig af og vann dag og n\u00f3tt vi\u00f0 a\u00f0 framlei\u00f0a hrylling upp \u00ed risaupplag, sem hann var b\u00fainn a\u00f0 handsala fyrir \u00de\u00fdskalandsmarka\u00f0inn. Hann var kominn me\u00f0 \u00feetta l\u00edka f\u00edna plott: Kauphallarsvindl, innherjavi\u00f0skipti, marka\u00f0smisnotkun, m\u00fatur, mor\u00f0, massaframhj\u00e1hald, sifjaspell og fantafl\u00e6r\u00f0 allra handa. Og krosseignatengsl \u00ed kaupb\u00e6ti, sem minntu \u00e1 f\u00ednustu \u00e6ttart\u00f6flur.<\/p>\n<p>Svo var\u00f0  honum \u00fea\u00f0 \u00e1 einn morguninn a\u00f0 fara \u00fat a\u00f0 ganga me\u00f0 hundinn. Hann r\u00f6lti sp\u00f6lkorn upp me\u00f0 Varm\u00e1nni og s\u00e1 \u00fe\u00e1, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var b\u00fai\u00f0 a\u00f0 r\u00edfa sumarb\u00fasta\u00f0 hj\u00fakrunarkvennaf\u00e9lagsins. \u00cd sta\u00f0inn var b\u00fai\u00f0 a\u00f0 sprengja risab\u00f6nker on\u00ed j\u00f6r\u00f0ina \u00e1 m\u00f6rgum h\u00e6\u00f0um og fylla \u00feetta allt af k\u00f3kaini og krakki, sem hef\u00f0i duga\u00f0 sem \u00e1rsbirg\u00f0ir handa Reykjav\u00edkurmarka\u00f0num, a\u00f0 s\u00f6gn s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga.<\/p>\n<p>\u00deegar hann kom heim me\u00f0 hundinn, heyr\u00f0i hann \u00e1 g\u00f6mlu gufunni, a\u00f0 n\u00e1granninn hef\u00f0i r\u00e9tt \u00ed \u00fev\u00ed veri\u00f0 handtekinn \u00e1 snekkju  \u00fati fyrir Austfj\u00f6r\u00f0um me\u00f0 fullfermi af d\u00f3pi. \u00deetta marka\u00f0s\u00e1tak hef\u00f0i allt lukkast, ef gamaldags og lumm\u00f3 lo\u00f0nuvei\u00f0iskip hef\u00f0i ekki  \u00fev\u00e6lst fyrir \u00feeim snekkjum\u00f6nnum og spillt \u00feessu hagvaxtar\u00e6vint\u00fdi. Svo h\u00f6f\u00f0u hundarnir \u00ed sveitinni \u2013 \u00ed Mos\u00f3 \u2013 \u00feefa\u00f0 uppi st\u00f6ffi\u00f0 \u00ed birginu og komi\u00f0 upp um allt saman \u2013 \u00e1 undan l\u00f6ggunni. Eini ma\u00f0urinn sem vissi ekki neitt um gl\u00e6pas\u00f6gu grannans \u2013 sem var a\u00f0 gerast fyrir framan nefi\u00f0 \u00e1 honum &#8211; var sj\u00e1lfur gl\u00e6pas\u00f6guh\u00f6fundurinn \u00ed n\u00e6sta h\u00fasi. Hann var svona \u00e1m\u00f3ta grunlaus og fj\u00e1rm\u00e1laeftirliti\u00f0 var gagnvart b\u00f6nkunum. Sj\u00e1andi s\u00e1 hann ekki og heyrandi heyr\u00f0i hann ekki.<\/p>\n<p>Er nema von, a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 kalla \u00e1 \u201choly miss Sj\u00f3l\u00ed\u201d okkur til bjargar.<\/p>\n<h2>2. \u00c1 kafi \u00ed spillingunni<\/h2>\n<p>\u00cd vikunni sem lei\u00f0 f\u00f3rum vi\u00f0 Brynd\u00eds \u00e1 frums\u00fdninguna \u00e1 \u201cMaybe I should have\u201d \u2013  \u00dea\u00f0 er splunkun\u00fd \u00edslensk heimildamynd um st\u00e6rsta bankar\u00e1n s\u00f6gunnar. Myndin segir fr\u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var brotist inn hj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0 \u00far alfararlei\u00f0 og stoli\u00f0 \u00f6llu steini l\u00e9ttara; s\u00ed\u00f0an var \u00feessi \u00f3l\u00e1nsama \u00fej\u00f3\u00f0 hneppt \u00ed skuldafangelsi, til a\u00f0 borga skuldir \u00fej\u00f3fanna. \u00deetta er svona eins og \u00feegar Finnar voru d\u00e6mdir \u00ed str\u00ed\u00f0sska\u00f0ab\u00e6tur fyrir \u00fea\u00f0, a\u00f0 R\u00fassar r\u00e9\u00f0ust \u00e1 Finna.<\/p>\n<p>Titill myndarinnar v\u00edsar til \u00feess, a\u00f0 Nor\u00f0ma\u00f0ur a\u00f0 nafni Haarde, sem BBC, af \u00f3skiljanlegum \u00e1st\u00e6\u00f0um, h\u00e9lt a\u00f0 v\u00e6ri \u00edslenskur fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra og spur\u00f0i \u00ed Hard Talk, hvort hann hef\u00f0i ekki gert upp sakirnar vi\u00f0 Gordon nokkurn Brown, sem setti hry\u00f0juverkal\u00f6g \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0 hans \u2013 og f\u00e9kk \u00feetta fr\u00e6ga svar: \u201cNo, but maybe I should have\u201d. S\u00ed\u00f0an segir ekki meir af \u00feessum Norsara. \u00deetta vir\u00f0ast hafa or\u00f0i\u00f0 hans p\u00f3lit\u00edsku andl\u00e1tsor\u00f0.<\/p>\n<p>H\u00f6fundur myndarinnar stendur allt \u00ed einu uppi \u00e1 g\u00f6tunni, slyppur og snau\u00f0ur, eignalaus og skuldugur upp fyrir haus, og veit ekki hva\u00f0an \u00e1 hann stendur ve\u00f0ri\u00f0. Hann er m.\u00f6.o. holdgervingur \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Hann fer af sta\u00f0 \u00fat um allar trissur me\u00f0 eina spurningu \u00e1 v\u00f6runum: Hvar eru peningarnir? Hann fer \u00ed Arnarhvol og Se\u00f0labanka og Wall Street vi\u00f0 Sundin bl\u00e1, en finnur ekkert og f\u00e6r engin sv\u00f6r.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 fl\u00fdgur hann \u00fat til London og hittir fyrir rogginn \u00fatr\u00e1sarv\u00edking \u00e1 silkin\u00e6rslopp, sem segir honum, a\u00f0 peningarnir s\u00e9u ekki lengur \u00e1 \u00feessu tilverustigi: \u00deeir s\u00e9u \u00e1 himnum \u2013 \u00ed einhverju, sem hann kalla\u00f0i \u201cMoney-Heaven\u201d. Og rifjast \u00fe\u00e1 upp fyrir spyrlinum barnatr\u00fain um gu\u00f0inn Mammon, sem hann vissi \u00fe\u00f3 ekki fyrir, a\u00f0 hef\u00f0i gert hallarbyltingu \u00e1 himnum.<\/p>\n<p>N\u00e6st skrapp hann til Guernsey. \u00dear hitti hann fyrir ge\u00f0\u00feekka \u00f6mmu, sem sakna\u00f0i \u00e6visparna\u00f0ar s\u00edns; og \u00e1tti n\u00fa ekki lengur fyrir \u00fatf\u00f6rinni. H\u00fan kanna\u00f0ist ekki vi\u00f0, a\u00f0 elli\u00edfeyririnn hennar v\u00e6ri \u00e1 himnum. Og treysti \u00fev\u00ed varlega, a\u00f0 h\u00fan g\u00e6ti gengi\u00f0 a\u00f0 honum v\u00edsum \u00fear, \u00fe\u00f3tt h\u00fan v\u00e6ri senn \u00e1 f\u00f6rum til efri bygg\u00f0a. H\u00fan sagi\u00f0st hafa tr\u00faa\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0banka \u00cdslendinga fyrir peningunum s\u00ednum. En n\u00fa fengi h\u00fan  \u00feau sv\u00f6r, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri helst von til, a\u00f0 fj\u00e1rsj\u00f3\u00f0urinn fyndist \u00e1 s\u00f3lskinseynni Tort\u00f3lu \u00ed Kar\u00edbahafinu.<\/p>\n<p>Okkar ma\u00f0ur br\u00e1 s\u00e9r \u00feanga\u00f0. Landstj\u00f3ri hennar h\u00e1tignar gladdist s\u00fdnilega yfir \u00fev\u00ed, a\u00f0 sj\u00e1 \u00cdslending af holdi og bl\u00f3\u00f0i. Hann haf\u00f0i aldrei s\u00e9\u00f0 sl\u00edkan fyrr og sag\u00f0ist hafa veri\u00f0 farinn a\u00f0 efast um, a\u00f0 \u00cdslendingar v\u00e6ru \u00ed rauninni til. Hins vegar \u00e6ttu \u00feeir m\u00f6rg \u00fe\u00fasund p\u00f3sth\u00f3lf \u00fear \u00e1 eynni, \u00fear sem \u00feeir v\u00e6ru sag\u00f0ir geyma \u201d\u00e1starbr\u00e9fin\u201d s\u00edn. Peninga v\u00e6ri hins vegar enga \u00fear a\u00f0 finna. Og hann stakk upp \u00e1 \u00fev\u00ed, hvort ekki v\u00e6ri r\u00e1\u00f0 a\u00f0 leita betur \u00ed Lund\u00fanum og L\u00faxemburg e\u00f0a M\u00f3naco e\u00f0a K\u00fdpur, \u00fear sem kampav\u00edni\u00f0 fl\u00fdtur.<\/p>\n<p>Loks f\u00f3r okkar ma\u00f0ur \u00ed \u00f6ngum s\u00ednum \u00e1 vit \u201cTransparency International\u201d \u00ed Berl\u00edn. \u00dear \u00e1 b\u00e6 h\u00f6f\u00f0u v\u00edsir menn gefi\u00f0 \u00fat vottor\u00f0 \u00e1 li\u00f0num \u00e1rum um, a\u00f0 \u00cdsland v\u00e6ri \u00f3spilltasta land \u00ed heimi. \u00deeir hlytu \u00fev\u00ed a\u00f0 vita, hvar peningarnir v\u00e6ru ni\u00f0ur komnir. \u00dear t\u00f3ku \u00e1 m\u00f3ti okkar manni skr\u00e6kr\u00f3ma amer\u00edsk college girls. \u00de\u00e6r s\u00f6g\u00f0ust ekki vera banki heldur ranns\u00f3knarstofnun, sem beitti faglegum vinnubr\u00f6g\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 afhj\u00fapa spillingu \u00ed opinbera geiranum. Og hverja spyrji\u00f0i \u2013 spur\u00f0i  okkar ma\u00f0ur. Og f\u00e9kk svari\u00f0: \u201cLei\u00f0andi menn \u00ed vi\u00f0skiptum, einkum menn sem stj\u00f3rna b\u00f6nkum og fj\u00e1rm\u00e1lastofnunum.\u201d \u00deegar okkar ma\u00f0ur missti \u00fat \u00far s\u00e9r: \u201cEru\u00f0 \u00fei\u00f0 virkilega svona vitlaus&#8230;? \u201c var snarlega skellt \u00ed l\u00e1s. Engan d\u00f3naskap h\u00e9r, takk.<\/p>\n<h2>3. Krufningin<\/h2>\n<p>En hva\u00f0 sem l\u00ed\u00f0ur \u00f6llu krepputali okkar gu\u00f0svolu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0ar \u2013 \u00fe\u00e1 eru enn til me\u00f0al vor f\u00e1ir \u00fatvaldir, sem aldrei hafa lifa\u00f0 a\u00f0ra eins gull\u00f6ld og g\u00f3ssent\u00ed\u00f0. Hverjir eru \u00fea\u00f0? \u00dea\u00f0 eru \u00feeir, sem gu\u00f0inn Mammon hefur vel\u00fe\u00f3knun \u00e1?  \u00dea\u00f0 eru l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingarnir \u2013 endursko\u00f0endur og l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingar, sem n\u00fa ganga undir samheitinu \u201cskilanefndarmenn.\u201d \u00deeir eru \u00feeir einu, sem skilja systemi\u00f0 \u00ed galskapnum; sem kunna skil \u00e1 r\u00e9ttu og r\u00f6ngu; \u00feeir skilja sau\u00f0ina fr\u00e1 h\u00f6frunum \u2013 \u00feeir gera \u00feessu \u00f6llu skil \u2013 en skilja l\u00edti\u00f0 eftir handa \u00f6\u00f0rum. \u00deess vegna heita \u00feeir skilanefndarmenn.<\/p>\n<p>Ef l\u00edtil og kr\u00fattleg b\u00f6rn eru spur\u00f0 n\u00fa til dags: \u201cHva\u00f0 \u00e6tlar \u00fe\u00fa a\u00f0 ver\u00f0a, v\u00e6na m\u00edn\/v\u00e6ni minn, \u00feegar \u00fe\u00fa ert or\u00f0inn st\u00f3r, \u00fe\u00e1 svara b\u00f6rnin \u00f6ll \u00ed k\u00f3r: Vi\u00f0 \u00e6tlum a\u00f0 ver\u00f0a l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingar og endursko\u00f0endur og komast \u00ed  skilanefnd. Skilst fyrr en skellur \u00ed t\u00f6nnum. En \u00feeir sem ekki n\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 ver\u00f0a skilanefndarmenn, hva\u00f0 \u00e6tla \u00feeir a\u00f0 gera?  \u00deeir \u00e6tla a\u00f0 ver\u00f0a Nor\u00f0menn.<\/p>\n<p>Var \u00fea\u00f0 ekki Ari fr\u00f3\u00f0i sem sag\u00f0i: Me\u00f0 l\u00f6gum skal land byggja? Og Lj\u00f3svetningago\u00f0inn, sem b\u00e6tti vi\u00f0: Ef vi\u00f0 sl\u00edtum \u00ed sundur l\u00f6gin, \u00fe\u00e1 sl\u00edtum vi\u00f0 \u00ed sundur fri\u00f0inn. Hann var aldeilis frams\u00fdnn, \u00feessi Lj\u00f3svetningago\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt allir a\u00f0rir ver\u00f0i \u00fdmist landfl\u00f3tta e\u00f0a atvinnulausir, ver\u00f0ur n\u00f3g a\u00f0 gera vi\u00f0  r\u00e9ttarh\u00f6ld yfir hinum grunu\u00f0u og vi\u00f0 uppbo\u00f0 \u00e1 eignum hinna skuldseigu, a.m.k. millj\u00f3n mann\u00e1r fram \u00ed t\u00edmann. L\u00e1tum vera me\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6ti\u00f0 \u2013 en r\u00e9ttv\u00edsin ver\u00f0ur alla vega a\u00f0 hafa sinn gang.  Gr\u00edpum h\u00e9r ni\u00f0ur \u00ed r\u00e9ttarhaldssk\u00fdrslu, \u00fear sem saks\u00f3knari yfirheyrir einn arman l\u00e6kni eftir krufningu \u00e1 grunsamlegu f\u00f3rnarlambi:<\/p>\n<p>Saks\u00f3knari: T\u00e9kka\u00f0ir\u00f0u \u00e1 slag\u00e6\u00f0inni, \u00e1\u00f0ur en \u00fe\u00fa kruf\u00f0ir l\u00edki\u00f0?<br>\nL\u00e6knir: Nei.<br>\nSaks\u00f3knari: M\u00e6ldir\u00f0u bl\u00f3\u00f0\u00fer\u00fdstinginn?<br>\nL\u00e6knir: Nei.<br>\nSaks\u00f3knari: Hlusta\u00f0ir\u00f0u eftir andardr\u00e6tti?<br>\nL\u00e6knir: Nei.<br>\nSaks\u00f3knari: \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00e1 til \u00ed d\u00e6minu, a\u00f0 sj\u00faklingurinn hafi veri\u00f0 lifandi, \u00feegar \u00fe\u00fa framdir krufninguna?<br>\nL\u00e6knir: Nei.<br>\nSaks\u00f3knari: Hvernig getur \u00fe\u00fa veri\u00f0 svona vissir \u00ed \u00feinni s\u00f6k, l\u00e6knir?<br>\nL\u00e6knir: Vegna \u00feess a\u00f0 heilinn \u00far sj\u00faklingnum var \u00ed krukku \u00e1 bor\u00f0inu m\u00ednu.<br>\nSaks\u00f3knari: \u00c9g skil, en g\u00e6ti sj\u00fakingurinn samt sem \u00e1\u00f0ur ekki hafa veri\u00f0 me\u00f0 l\u00edfsmarki?<br>\nL\u00e6knir: \u00de\u00fa segir nokku\u00f0, heilalaus en me\u00f0 l\u00edfsmarki ?  Varla, nema hann hafi \u00fe\u00e1 veri\u00f0 prakt\u00edserandi l\u00f6gfr\u00e6\u00f0ingur.<\/p>\n<h2>4. \u00deeir stj\u00f3rnm\u00e1lamenn sem \u00fej\u00f3\u00f0in \u00e1 skili\u00f0.<\/h2>\n<p>\u00dea\u00f0 er haft fyrir satt, a\u00f0 hver \u00fej\u00f3\u00f0 eignist \u00fe\u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lamenn, sem h\u00fan \u00e1 skili\u00f0. S\u00e9 \u00feetta satt, vaknar \u00f6nnur spurning: Hva\u00f0 \u00ed \u00f3sk\u00f6punum hafa \u00cdslendingar af s\u00e9r broti\u00f0 gagnvart sk\u00f6punarverkinu, a\u00f0 eiga skili\u00f0 \u00feessa svok\u00f6llu\u00f0u stj\u00f3rnm\u00e1lamenn, sem \u00feeir sitja uppi me\u00f0?<\/p>\n<p>Roy Hattersley var einu sinni a\u00f0sto\u00f0arutanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra Breta. Hann lenti \u00ed \u00feeirri \u00f3g\u00e6fu a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 pr\u00fatta vi\u00f0 \u00cdslendinga um uppsprettu \u00fej\u00f3\u00f0arau\u00f0s \u00feeirra \u2013 \u00feorskinn. Hann segir um \u00feessa reynslu s\u00edna, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 f\u00f3lk sem leggur \u00f3tilneytt \u00fat \u00e1 opi\u00f0 haf \u00ed opnum b\u00e1tsk\u00e6num og hrekst undan ve\u00f0ri og vindum a\u00f0 str\u00f6ndum eldfjalls \u00fati \u00ed hafsauga \u2013 og telur sig h\u00f3lpi\u00f0 a\u00f0 h\u00faka \u00fear, fremur en a\u00f0 b\u00faa innan um s\u00edvil\u00edsera\u00f0 f\u00f3lk \u2013 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 \u00e6tla, a\u00f0 svolei\u00f0is f\u00f3lk s\u00e9 eins og f\u00f3lk er flest.<\/p>\n<p>Enda segir hann, a\u00f0 reynslan af samskiptum annarra vi\u00f0 \u00cdslendinga hafi sta\u00f0fest \u00feetta. \u00dea\u00f0 b\u00e6tir svo ekki \u00far sk\u00e1k, a\u00f0 erf\u00f0amengi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar er samans\u00farra\u00f0 af DNA klausturr\u00e6ningja, nau\u00f0gara og skattsvikara \u00far afd\u00f6lum Noregs, \u00ed bland vi\u00f0 keltneska \u00fer\u00e6la, skyndikonur og stj\u00f3rnleysingja \u2013 og \u00fear me\u00f0 varla von \u00e1 g\u00f3\u00f0u. Samt segist hann ekki geta anna\u00f0 en d\u00e1\u00f0st \u00ed a\u00f0ra r\u00f6ndina a\u00f0 \u00fev\u00ed, sem hann kallar \u201cthe concentrated bloodymindedness\u201d, sem einkennir \u00feessa sau\u00f0\u00fer\u00e1u eyjarskeggja.<\/p>\n<p>\u00deess vegna segist hann ekki hafa sta\u00f0ist freistinguna og heims\u00f3tt \u00cdsland aftur, eftir a\u00f0 hann sannspur\u00f0i, a\u00f0 \u201cthe mad scientist\u201d \u2013 hann \u00e1 au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0 Ofur-K\u00e1ra hj\u00e1 \u00cdslenskri erf\u00f0agreiningu \u2013 by\u00f0i upp \u00e1 \u00fe\u00e1 \u00fej\u00f3nustu a\u00f0 afhj\u00fapa erf\u00f0agen flestra \u00feeirra sj\u00fakd\u00f3ma, sem hrj\u00e1\u00f0 hafa mannkyni\u00f0  hinga\u00f0 til. A\u00f0 lokinni ranns\u00f3kn \u00e1 Roy kalla\u00f0i K\u00e1ri hann fyrir. Svo sag\u00f0i hann beint upp \u00ed opi\u00f0 ge\u00f0i\u00f0 \u00e1 tilraunad\u00fdrinu:<br>\n\u201c\u00de\u00e9r eru\u00f0 me\u00f0 krabbamein, \u00e6\u00f0ak\u00f6lkun og alzheimer\u201d.<br>\n\u201c\u00c9g reyndi a\u00f0 l\u00edta \u00e1 bj\u00f6rtu hli\u00f0ina,\u201d sag\u00f0i Roy,  og spur\u00f0i:<br>\n\u201cHva\u00f0 me\u00f0 offitugeni\u00f0? Er h\u00e6gt a\u00f0 breyta \u00fev\u00ed?\u201d<br>\n\u201dNei\u201d, svara\u00f0i Ofur-K\u00e1ri a\u00f0 brag\u00f0i:<br>\n\u201d \u00de\u00fa ert feitur af \u00fev\u00ed bara, \u00fea\u00f0 er l\u00edfsst\u00edll letingjans\u201d.<br>\n\u201c\u00deetta er enn eitt a\u00f0d\u00e1unarvert karaktereinkenni \u00cdslendingse\u00f0lisins\u201d<br>\n\u201c\u00deeir eru ekkert a\u00f0 skafa utan af \u00fev\u00ed, ef \u00feeim er \u00ed n\u00f6p vi\u00f0 einhvern\u201d \u2013 sag\u00f0i Roy um \u00feessa l\u00edfsreynslu s\u00edna.<\/p>\n<p>\u201c\u00c6tli \u00feetta s\u00e9r sk\u00fdringin \u00e1 \u00fev\u00ed, hvers konar stj\u00f3rnm\u00e1lamenn veljast til \u00feess a\u00f0 hafa or\u00f0 fyrir \u00feessu f\u00f3lki,\u201d spur\u00f0i hann sj\u00e1lfan sig.<br>\n&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.<br>\nJ\u00f3sef Stal\u00edn var sem kunnugt er, \u00e1 h\u00e9rvistard\u00f6gum s\u00ednum, einn af afkastamestu fj\u00f6ldamor\u00f0ingjum s\u00f6gunnar. Hann var Ing\u00faseti \u00ed a\u00f0ra \u00e6ttina en Georg\u00eduma\u00f0ur \u00ed hina. Sums s\u00e9 fr\u00e1 K\u00e1kasus.  \u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 heldur \u00f3fri\u00f0v\u00e6nlegt \u00e1 \u00feessum sl\u00f3\u00f0um, allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00d6rkin hans N\u00f3a stranda\u00f0i \u00e1 fjallstindinum Ararat \u00ed N\u00f3afl\u00f3\u00f0inu for\u00f0um daga.<\/p>\n<p>\u00deegar amma Stal\u00edns var spur\u00f0, hvort h\u00fan v\u00e6ri ekki stolt af frama sonarins, f\u00e6r\u00f0ist h\u00fan undan a\u00f0 svara \u00ed fyrstu, en sag\u00f0i svo feimnislega: \u201cHugsi\u00f0 ykkur bara, ef hann hef\u00f0i kl\u00e1ra\u00f0 prestask\u00f3lann \u00ed Tibl\u00edsi, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri hann kannski or\u00f0inn biskup\u201d. \u2013 \u00dear missti r\u00e9tttr\u00fana\u00f0arkirkjan r\u00fassneska af efnilegum tr\u00fabo\u00f0a, ekki satt?<\/p>\n<p>Okkar ma\u00f0ur, Dav\u00ed\u00f0 Oddsson, \u00feolir a\u00f0 s\u00f6nnu engan mannj\u00f6fnu\u00f0 vi\u00f0 mannvininn mikla fr\u00e1 K\u00e1kasus,  J\u00f3sef Dj\u00fagasvili, \u00fe\u00f3tt b\u00e1\u00f0ir eigi \u00fea\u00f0 sameiginlegt a\u00f0 hafa veri\u00f0 d\u00e1\u00f0ir flokkslei\u00f0togar \u00e1 sinni t\u00ed\u00f0. En samanbur\u00f0urinn n\u00e6r eiginlega ekki miki\u00f0 lengra. Eftir miki\u00f0 og f\u00f3rnf\u00fast starf var Stal\u00edn lag\u00f0ur til hinstu hv\u00edlu \u00ed grafh\u00fdsi s\u00ednu \u00e1 Rau\u00f0a torginu. \u00dea\u00f0 \u00feurfti hins vegar b\u00e6\u00f0i b\u00fas\u00e1haldabyltingu og byggingarkrana til a\u00f0 h\u00edfa Dav\u00ed\u00f0 \u00fat \u00far virkinu undir Sv\u00f6rtu loftum. Og \u00fe\u00e1 t\u00f3k ekki betra vi\u00f0: Hann l\u00e9t  skipa sig ritstj\u00f3ra Pr\u00f6vdu \u2013 sem var meira en Stal\u00edn hugkv\u00e6mdist nokkurn t\u00edma &#8211;  til \u00feess a\u00f0 segja sannleikann \u00e1 s\u00ed\u00f0um bla\u00f0sins um \u00fea\u00f0, hvernig hann s\u00e1 fyrir hruni\u00f0, en f\u00e9kk ekki a\u00f0 gert  fyrir ofr\u00edki vondra manna. Me\u00f0 \u00feessu snilldarbrag\u00f0i sl\u00f3 hann vi\u00f0 hinu st\u00f3rveldinu \u00ed lei\u00f0inni. E\u00f0a hven\u00e6r hef\u00f0i \u00fea\u00f0 hvarfla\u00f0 a\u00f0 K\u00f6num,  eftir a\u00f0 b\u00fai\u00f0 var a\u00f0 bera Nixon \u00fat \u00far Hv\u00edta h\u00fasinu, a\u00f0 gera hann a\u00f0 ritstj\u00f3ra Washington Post, til \u00feess a\u00f0 hafa seinasta or\u00f0i\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0um bla\u00f0sins um Watergate? \u2013 Hva\u00f0 sag\u00f0i ekki sj\u00e1lfur Churchill: \u201c\u00c9g hef engar \u00e1hyggjur af d\u00f3mi s\u00f6gunnar \u2013 \u00e9g \u00e6tla a\u00f0 skrifa hann sj\u00e1lfur.\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00e6\u00f0a J\u00f3ns Baldvins \u00e1 \u00feorrabl\u00f3ti \u00edslenska samf\u00e9lagsins \u00ed Br\u00fcssel  5. febr\u00faar s.l.   <\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 fer vel \u00e1 \u00fev\u00ed hj\u00e1 ykkur h\u00e9rna \u00ed \u00fatleg\u00f0inni a\u00f0 halda \u00ed hei\u00f0ri fornar dygg\u00f0ir og bl\u00f3ta \u00deorra \u2013 s\u00e9r \u00ed lagi, ef \u00feetta er ein af f\u00e1um fornum dygg\u00f0um, sem vi\u00f0 eigum eftir. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1257","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1257"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2776,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1257\/revisions\/2776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}