{"id":1293,"date":"2011-08-29T00:00:00","date_gmt":"2011-08-29T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1293"},"modified":"2020-09-22T12:36:06","modified_gmt":"2020-09-22T12:36:06","slug":"i-bal-og-brand-a-nordurlandaradsthingi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1293","title":{"rendered":"\u00cd B\u00c1L OG BRAND \u00c1 NOR\u00d0URLANDAR\u00c1\u00d0S\u00deINGI"},"content":{"rendered":"<p>Heill og s\u00e6ll, einkab\u00edlstj\u00f3ri.<br>\nSatt segir\u00f0u. \u00dea\u00f0 var haldi\u00f0 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feing \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0leikh\u00fasinu \u00ed Reykjav\u00edk \u00ed \u00e1rsbyrjun 1985. \u00c9g var n\u00fdor\u00f0inn forma\u00f0ur Al\u00fe\u00fd\u00f0uflokksins. \u00deingma\u00f0ur, j\u00e1, en vissulega ekki r\u00e1\u00f0herra (enn). Og \u00e9g \u00e1tti ekkert s\u00e6ti \u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feingi. En \u00fea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 hafa veri\u00f0 l\u00edti\u00f0 um a\u00f0 vera \u00e1 \u00feinginu &#8211; kannski bara lei\u00f0inlegt &#8211; \u00fev\u00ed a\u00f0 einu fr\u00e9ttirnar, sem birtust \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum fr\u00e1 \u00feessu \u00feingi snerust um litla kjallaragrein, sem \u00e9g skrifa\u00f0i \u00ed \u00fe\u00e1verandi DV: &#8220;Nor\u00f0urlanda hva\u00f0?&#8221;<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Finnsk stj\u00f3rnm\u00e1l l\u00fata hr\u00e6\u00f0slug\u00e6\u00f0um gagnvart Sov\u00e9tinu; finnskir fj\u00f6lmi\u00f0lar l\u00fata ritsko\u00f0un; or\u00f0i\u00f0 &#8220;Finnlandisering&#8221; er komi\u00f0 inn \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00e1li\u00f0 og merkir \u00fe\u00f6ggun e\u00f0a sj\u00e1lfsritsko\u00f0un frammi fyrir h\u00f3tun um ofbeldi.<\/p>\n<p>N\u00e6sta m\u00e1l: Sv\u00edar l\u00edta \u00e1 sj\u00e1lfa sig sem bo\u00f0bera fri\u00f0ar. N\u00fa er uppl\u00fdst, a\u00f0 vopnai\u00f0na\u00f0urinn s\u00e6nski (Bofors o.fl.) er fj\u00f3r\u00f0i st\u00e6rsti \u00fatflytjandi mor\u00f0vopna \u00ed heiminum; \u00feeir seldu \u00e1 laun vopn til beggja str\u00ed\u00f0sa\u00f0ila \u00ed \u00cdran &#8211; \u00cdrak str\u00ed\u00f0inu, (\u00fear sem USA studdi Hussein og millj\u00f3n manns t\u00fdndu l\u00edfi). Olof Palme var svo tilnefndur s\u00e1ttasemjari.<\/p>\n<p>\u00deri\u00f0ja m\u00e1l: \u00cd skj\u00f3li kalda str\u00ed\u00f0sins hefur Nor\u00f0m\u00f6nnum tekist (me\u00f0 stu\u00f0ningi Vesturlanda) a\u00f0 leggja undir sig Svalbar\u00f0a og Jan Mayen. \u00deetta er partur af \u00fat\u00feenslustefnu Noregs \u00ed Nor\u00f0urh\u00f6fum. \u00deeir ger\u00f0u tilkall til yfirr\u00e1\u00f0a \u00e1 Gr\u00e6nlandi gegn \u00f6\u00f0ru n\u00fdlenduveldi (D\u00f6num), en t\u00f6pu\u00f0u \u00fev\u00ed fyrir al\u00fej\u00f3\u00f0ad\u00f3msst\u00f3lnum \u00ed Haag \u00e1 millistr\u00ed\u00f0s\u00e1runum. Noregur \u00e1 hvorki Svalbar\u00f0a n\u00e9 Jan Mayen. Noregi var \u00ed fri\u00f0arsamningnum eftir fyrra str\u00ed\u00f0 fali\u00f0 forsvar fyrir millir\u00edkjasamningi um Svalbar\u00f0a, sem var skilgreindur &#8220;no man\u00b4s land&#8221;. Tugir r\u00edkja eiga a\u00f0ild a\u00f0 samningnum. Nor\u00f0menn eru \u00feegjandi og hlj\u00f3\u00f0alaust b\u00fanir a\u00f0 gera Svalbar\u00f0a a\u00f0 norsku landi og b\u00faa til &#8220;fiskverndunarsv\u00e6\u00f0i&#8221; &#8211; 200 m\u00edlur umhverfis eyjarnar, sem Nor\u00f0menn st\u00fdra. \u00dearna er a\u00f0 finna \u00f3grynni af ol\u00edu og gasi. \u00deetta \u00e6tla Nor\u00f0menn a\u00f0 s\u00f6lsa undir \u00ed sig \u00ed bl\u00f3ra vi\u00f0 l\u00f6g og r\u00e9tt.<\/p>\n<p>Og svo er \u00fea\u00f0 lille Danmark. \u00c9g sag\u00f0i ekkert \u00ed greininni um n\u00fdlenduveldi\u00f0 danska. En \u00e9g l\u00fdsti fur\u00f0u minni \u00e1, a\u00f0 danskur fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra, Anker J\u00f6rgensen, flutti till\u00f6gu \u00e1 \u00feessu Nor\u00f0urlanda\u00feingi um a\u00f0 gera Nor\u00f0url\u00f6nd a\u00f0 &#8220;kjarnavopnalausu&#8221; sv\u00e6\u00f0i. N\u00fa vissu allir, a\u00f0 Nor\u00f0url\u00f6nd voru kjarnavopnalaus  sv\u00e6\u00f0i. Hins vegar var vita\u00f0, a\u00f0  nokkrum tugum S-20 sov\u00e9skra, me\u00f0aldr\u00e6gra, kjarnaoddaskeyta, var beint a\u00f0 Nor\u00f0url\u00f6ndum. \u00c9g lag\u00f0i til, a\u00f0 vi\u00f0 kref\u00f0umst \u00feess, a\u00f0 \u00b4\u00feau yr\u00f0u fjarl\u00e6g\u00f0. \u00de\u00e1 saka\u00f0i Anker mig um a\u00f0 vera str\u00ed\u00f0s\u00e6singamann.<\/p>\n<p>Svona var \u00feetta. \u00deetta er p\u00ednul\u00edtil d\u00e6misaga um n\u00fdju f\u00f6tin keisarans &#8211; s\u00edgild saga eftir s\u00edgildan danskan h\u00f6fund, sem gjarnan kl\u00e6ddi superb\u00f3kmenntir \u00ed form barnab\u00f3ka.<\/p>\n<p>Hvers vegna var svona lei\u00f0inlegt \u00e1 Nor\u00f0urlanda\u00feinginu? \u00dea\u00f0 er af \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feau sem \u00fearna voru, h\u00f6f\u00f0u um ekkert a\u00f0 tala, e\u00f0a a\u00f0 \u00b4\u00feau h\u00f6f\u00f0u lagt \u00e1 sig sj\u00e1lfsritsko\u00f0un, sem banna\u00f0i \u00feeim a\u00f0 horfast \u00ed augu vi\u00f0 sj\u00e1lf sig og umheiminn.<\/p>\n<p>\u00deetta var \u00e1ri\u00f0 1985. \u00c9g \u00e1tti eftir a\u00f0 vera forma\u00f0ur Al\u00fe\u00fd\u00f0uflokksins \u00ed t\u00f3lf \u00e1r. Eftir \u00feetta skorti ekkert \u00e1 um, a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri ekki \u00feekktur \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum. \u00deeir vissu hver \u00e9g var.En \u00fea\u00f0 vaf\u00f0ist fyrir \u00feeim a\u00f0 skilja, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 var sem \u00e9g st\u00f3\u00f0 fyrir. \u00dea\u00f0 kom seinna \u00e1 daginn \u00ed framhaldi af sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a.<\/p>\n<p>S\u00e6nski fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herrann ba\u00f0st \u00ed seinustu viku afs\u00f6kunar \u00e1 heigulsh\u00e6tti Sv\u00eda gagnvart sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a. Hann ba\u00f0st afs\u00f6kunar \u00e1, a\u00f0 Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 sam\u00feykkti athugasemdalaust hern\u00e1m og innlimun Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a inn \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0afangelsi Stal\u00edns 1945. Hann ba\u00f0st afs\u00f6kunar \u00e1, a\u00f0 s\u00e6nsk stj\u00f3rnv\u00f6ld sendu fl\u00f3ttaf\u00f3lki\u00f0 &#8211; b\u00e1taf\u00f3lki\u00f0 &#8211; fr\u00e1 Eystrasaltsl\u00f6ndum beint aftur \u00ed hendurnar \u00e1 b\u00f6\u00f0lum KGB. \u00deeir sem ekki voru drepnir \u00e1 sta\u00f0num, f\u00f3ru \u00ed g\u00falagi\u00f0. Skammt fr\u00e1 Jurmala &#8211; fyrir utan Riga &#8211; er minnismerki um \u00fe\u00e1 lettnesku f\u00f6\u00f0urlandsvini, sem Sv\u00edar sendu \u00fdmist \u00ed dau\u00f0ann e\u00f0a \u00fer\u00e6lab\u00fa\u00f0irnar.<\/p>\n<p>Minnismerki\u00f0 um \u00cdsland er \u00f6\u00f0ru v\u00edsi. \u00cdslandstorg \u00ed Tallinn og Riga og \u00cdslandsgata \u00ed n\u00e1nd vi\u00f0 \u00feingh\u00fasi\u00f0 \u00ed Viln\u00edus, \u00fear sem skrifa\u00f0 stendur \u00e1 skilti: Til \u00cdslands, sem \u00feor\u00f0i \u00feegar a\u00f0rir \u00fe\u00f6g\u00f0u.<\/p>\n<p>\u00c9g \u00e1 enn \u00ed f\u00f3rum m\u00ednum br\u00e9f, sem m\u00e9r b\u00e1rust fr\u00e1 Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 eftir \u00feetta Nor\u00f0urlanda\u00feing. \u00dea\u00f0 merkilega var, a\u00f0 \u00feau voru \u00f6ll fr\u00e1 \u00fatl\u00f6gum fr\u00e1 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0um, sem Sv\u00edum haf\u00f0i l\u00e1\u00f0st a\u00f0 endursenda. \u00dear segir t.d.: &#8220;Or\u00f0 \u00fe\u00edn \u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feinginu eru eins og ferskur gustur fr\u00e1 Nor\u00f0ur-Atlantshafinu inn \u00ed lognmollu \u00fe\u00f6ggunarinnar h\u00e9r vi\u00f0 Eystrasalt. Loksins heyrum vi\u00f0 norr\u00e6nan stj\u00f3rnm\u00e1lamann, sem segir sannleikann umb\u00fa\u00f0alaust&#8221;.<\/p>\n<p>\u00deetta var\u00f0 m\u00e9r vegarnesti, \u00feegar kom a\u00f0 endatafli kalda str\u00ed\u00f0sins 1987-91: \u00feegar stu\u00f0ningur okkar vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a hratt af sta\u00f0 ke\u00f0juverkun, sem leiddi til upplausnar Sov\u00e9tr\u00edkjanna. Svona leynast \u00fer\u00e6\u00f0ir \u00ed samhengi s\u00f6gunnar.<\/p>\n<p>Ef \u00fe\u00fa heyrir fr\u00e1 samskiptar\u00e1\u00f0herranum \u00fe\u00ednum for\u00f0um daga, skila\u00f0u \u00fe\u00e1 kve\u00f0ju fr\u00e1 dyggum a\u00f0d\u00e1anda s\u00e6nska velfer\u00f0arr\u00edkisins &#8211; m\u00e9r.<br>\nMe\u00f0 bestu kve\u00f0jum,<br>\nJ\u00f3n Baldvin<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn f\u00e9kk \u00e9g netp\u00f3st fr\u00e1  \u00cdslendingi \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0, sem rifja\u00f0i upp h\u00e1lfgelymda s\u00f6gu af \u00fev\u00ed, hvernig allt f\u00f3 \u00ed uppn\u00e1m \u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feingi \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0leikh\u00fasinu \u00ed Reykjav\u00edk snemma \u00e1rs 1985. Br\u00e9fritarinn segist hafa s\u00e9\u00f0 af m\u00e9r mynd \u00e1 netinu, og \u00fe\u00e1 hafi rifjast upp fyrir honum, a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 tr\u00falega sami ma\u00f0urinn og olli  samg\u00f6ngur\u00e1\u00f0herra Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0ar hugarangri, \u00feegar hann sneri heim fr\u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feinginu \u00feetta \u00e1r. Br\u00e9fritann var nefnilega einkab\u00edlstj\u00f3ri r\u00e1\u00f0herrans. En hvers vegna var r\u00e1\u00f0herrann \u00ed vondu skapi? \u00dea\u00f0 er saga a\u00f0 segja fr\u00e1 \u00fev\u00ed. H\u00e9r kemur h\u00fan. Um daginn f\u00e9kk \u00e9g netp\u00f3st fr\u00e1  \u00cdslendingi \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0, sem rifja\u00f0i upp h\u00e1lfgelymda s\u00f6gu af \u00fev\u00ed, hvernig allt f\u00f3 \u00ed uppn\u00e1m \u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feingi \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0leikh\u00fasinu \u00ed Reykjav\u00edk snemma \u00e1rs 1985. Br\u00e9fritarinn segist hafa s\u00e9\u00f0 af m\u00e9r mynd \u00e1 netinu, og \u00fe\u00e1 hafi rifjast upp fyrir honum, a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 tr\u00falega sami ma\u00f0urinn og olli  samg\u00f6ngur\u00e1\u00f0herra Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0ar hugarangri, \u00feegar hann sneri heim fr\u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0s\u00feinginu \u00feetta \u00e1r. Br\u00e9fritann var nefnilega einkab\u00edlstj\u00f3ri r\u00e1\u00f0herrans. En hvers vegna var r\u00e1\u00f0herrann \u00ed vondu skapi? \u00dea\u00f0 er saga a\u00f0 segja fr\u00e1 \u00fev\u00ed. H\u00e9r kemur h\u00fan. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1293","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1293"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2753,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1293\/revisions\/2753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}