{"id":1337,"date":"2013-09-20T00:00:00","date_gmt":"2013-09-20T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1337"},"modified":"2020-09-22T12:01:43","modified_gmt":"2020-09-22T12:01:43","slug":"um-flisina-og-bjalkann-fjorda-valdid-domsvaldid-og-sidareglur-bladamanna-fyrri-hluti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1337","title":{"rendered":"Um fl\u00edsina og bj\u00e1lkann &#8211; fj\u00f3r\u00f0a valdi\u00f0, d\u00f3msvaldi\u00f0 og si\u00f0areglur bla\u00f0amanna. Fyrri hluti"},"content":{"rendered":"<p>Hversu oft heyrum vi\u00f0 ekki sagt: &#8220;J\u00e1 &#8211; en hann (e\u00f0a h\u00fan) er v\u00edst sekur.&#8221; Meiningin er \u00fe\u00e1 gjarnan s\u00fa a\u00f0 \u00fe\u00f3tt vi\u00f0komandi hafi veri\u00f0 s\u00fdkna\u00f0ur fyrir d\u00f3mi af \u00e1k\u00e6ru um refsivert ath\u00e6fi s\u00e9 samt um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a gj\u00f6rning e\u00f0a heg\u00f0un, sem \u00feyki \u00e1m\u00e6lisver\u00f0. En getum vi\u00f0 \u00fe\u00e1, hvert og eitt okkar, teki\u00f0 d\u00f3msvaldi\u00f0 \u00ed eigin hendur og \u00fatdeilt refsingum a\u00f0 eigin ge\u00f0\u00fe\u00f3tta? Getur r\u00edki\u00f0 sj\u00e1lft, e\u00f0a stofnanir \u00e1 vegum r\u00edkisvaldsins, beitt sl\u00edku ge\u00f0\u00fe\u00f3ttavaldi? Vilt \u00fe\u00fa eiga l\u00edf \u00feitt og limi, e\u00f0a mannor\u00f0 \u00feitt og mannr\u00e9ttindi, undir &#8220;al\u00fe\u00fd\u00f0ud\u00f3mst\u00f3lum&#8221; af sl\u00edku tagi? Svari hver fyrir sig.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<h2>Akadem\u00edan<\/h2>\n<p>H\u00e1sk\u00f3lam\u00e1li\u00f0 svokalla\u00f0a sn\u00fdst um \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00e1sk\u00f3layfirv\u00f6ld t\u00f3ku d\u00f3msvaldi\u00f0 \u00ed eigin hendur. \u00deau settu einstakling \u00ed atvinnubann, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00e1k\u00e6ruvaldi\u00f0 hef\u00f0i l\u00fdst hann saklausan af \u00e1k\u00e6rum. \u00dear sem \u00feetta voru &#8220;\u00e1\u00f0ur kunnar og haldlausar \u00e1sakanir&#8221; haf\u00f0i h\u00e1sk\u00f3linn reyndar r\u00e1\u00f0i\u00f0 vi\u00f0komandi einstakling til starfa \u00e1\u00f0ur (\u00e1 haust\u00f6nn 2009, tveimur \u00e1rum <b>eftir<\/b> a\u00f0 saks\u00f3knari v\u00edsa\u00f0i k\u00e6rum fr\u00e1) athugasemdalaust og vi\u00f0 g\u00f3\u00f0an or\u00f0st\u00edr, a\u00f0 mati nemenda. Og ekki n\u00f3g me\u00f0 \u00feetta. H\u00e1sk\u00f3linn br\u00e1st svona vi\u00f0 undir h\u00f3tun um a\u00f0 ella yr\u00f0i ekki starfsfri\u00f0ur vi\u00f0 \u00feessa \u00e6\u00f0stu menntastofnun \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. H\u00e1sk\u00f3layfirv\u00f6ld l\u00faffu\u00f0u m.\u00f6.o. fyrir h\u00f3tun um ofbeldi. \u00dear me\u00f0 var sett ford\u00e6mi, sem getur haft \u00f3fyrirsj\u00e1anlegar aflei\u00f0ingar &#8211; ekki bara fyrir hi\u00f0 akadem\u00edska samf\u00e9lag \u00e1 \u00cdslandi &#8211; heldur fyrir okkur \u00f6ll. \u00deetta er \u00fev\u00ed hvorki einkam\u00e1l h\u00e1sk\u00f3lans n\u00e9 einstakra starfsmanna hans. \u00deetta er spurning um mannr\u00e9ttindi.<\/p>\n<p>J\u00e1 &#8211; en: N\u00f3g um l\u00f6g og r\u00e9tt. Eftir standa hin si\u00f0fer\u00f0ilegu \u00e1litam\u00e1l. Ingi Freyr Vilhj\u00e1lmsson, bla\u00f0ama\u00f0ur \u00e1 DV, hefur \u00ed tveimur greinum (&#8220;<a href=\"http:\/\/www.dv.is\/leidari\/2013\/9\/4\/vansaemd-rektors-XV5N0V\/\" target=\"top\" rel=\"noopener noreferrer\">Vans\u00e6md rektors<\/a>&#8220;, 4. sept. Og &#8220;<a href=\"http:\/\/www.dv.is\/blogg\/ingi-freyr-vilhjalmsson\/2013\/9\/6\/neikvaedur-feminismi\/\" target=\"top\" rel=\"noopener noreferrer\">Neikv\u00e6\u00f0ur fem\u00ednismi<\/a>&#8220;, 6. sept.) treyst s\u00e9r til a\u00f0 setjast \u00ed \u00fea\u00f0 d\u00f3maras\u00e6ti. Hann manna\u00f0i sig upp \u00ed a\u00f0 gagnr\u00fdna kennara \u00ed kynjafr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00cd og sko\u00f0anasystur \u00feeirra \u00ed bloggheimum fyrir ofst\u00e6ki. Og hann gagnr\u00fdndi rektor H\u00cd fyrir skort \u00e1 andlegu hugrekki &#8211; nefnilega fyrir a\u00f0 l\u00e1ta \u00fea\u00f0 l\u00ed\u00f0ast a\u00f0 h\u00e1sk\u00f3linn f\u00f3rna\u00f0i mannr\u00e9ttindum einstaklings undir h\u00f3tun um rof \u00e1 starfsfri\u00f0i. Bla\u00f0ama\u00f0urinn ver\u00f0ur \u00fev\u00ed ekki saka\u00f0ur um hugleysi.<\/p>\n<h2>Fyrirmyndin?<\/h2>\n<p>\u00cd framhaldi af \u00feessum skrifum bau\u00f0 Ingi Freyr undirritu\u00f0um bla\u00f0avi\u00f0tal, sem \u00e1tti a\u00f0 sn\u00faast um i\u00f0run og yfirb\u00f3t, fyrirgefningu e\u00f0a forher\u00f0ingu. Bla\u00f0ama\u00f0urinn sag\u00f0ist r\u00e1\u00f0a \u00fea\u00f0 af vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um vi\u00f0m\u00e6lenda sinna a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00e9g v\u00e6ri a\u00f0 v\u00edsu saklaus a\u00f0 l\u00f6gum efu\u00f0ust margir um m\u00e1lsb\u00e6tur m\u00ednar; nefnilega a\u00f0 i\u00f0run m\u00edn v\u00e6ri n\u00e6gilega einl\u00e6g (l\u00edklega vegna \u00feess a\u00f0 \u00ed augum margra v\u00e6ri \u00e9g kaldrifja\u00f0ur p\u00f3lit\u00edkus, en s\u00fa manntegund er sem kunnugt er \u00feekkt a\u00f0 flestu \u00f6\u00f0ru en au\u00f0m\u00fdkt).<\/p>\n<p>\u00c9g \u00feakka\u00f0i fyrir gott bo\u00f0 &#8211; en \u00fe\u00e1\u00f0i \u00fe\u00f3 ekki. Fyrir \u00fev\u00ed eru a\u00f0 s\u00f6nnu margar \u00e1st\u00e6\u00f0ur. Ein er s\u00fa a\u00f0 \u00e9g \u00e1, a\u00f0 fenginni reynslu, b\u00e1gt me\u00f0 a\u00f0 treysta sanngirni og fagmennsku si\u00f0g\u00e6\u00f0isvar\u00f0arins sj\u00e1lfs. Hva\u00f0a \u00e1st\u00e6\u00f0u hef \u00e9g til \u00feess? Til d\u00e6mis \u00feessa: \u00cd einni og s\u00f6mu greininni \u00fe\u00f3tti honum vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 hr\u00faga saman eftirfarandi hrakyr\u00f0um um m\u00edna pers\u00f3nu: &#8220;Gra\u00f0menni&#8221;, &#8220;pervert&#8221;, &#8220;d\u00f3nakarl&#8221;, &#8220;brotama\u00f0ur&#8221;. \u00dearna er mei\u00f0yr\u00f0am\u00e1l \u00ed hverju or\u00f0i. Illm\u00e6lgi Inga Freys l\u00fdsir ekki bara aumkunarver\u00f0um skorti \u00e1 mannasi\u00f0um. Ma\u00f0ur, sem s\u00e9r ekkert a\u00f0finnsluvert vi\u00f0 rits\u00f3\u00f0askap af \u00feessu tagi, gengisfellir um lei\u00f0 m\u00e1lflutning sinn, hafi hann eitthva\u00f0 m\u00e1lefnalegt fram a\u00f0 f\u00e6ra. Hann s\u00e9r fl\u00edsina \u00ed auga br\u00f3\u00f0ur s\u00edns, en ekki bj\u00e1lkann \u00ed eigin auga &#8211; svo tala\u00f0 s\u00e9 \u00e1 ritningarm\u00e1li.<\/p>\n<p>\u00d6nnur \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess a\u00f0 \u00e9g af\u00feakka\u00f0i gott bo\u00f0 var a\u00f0 \u00ed s\u00edmtalinu kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 ranns\u00f3knarbla\u00f0amanninum haf\u00f0i l\u00e1\u00f0st a\u00f0 kynna s\u00e9r a\u00f0alatri\u00f0i m\u00e1lsins &#8211; nema bara fr\u00e1 annarri hli\u00f0inni. \u00dea\u00f0 sk\u00fdrir v\u00e6ntanlega hvers vegna hann gerir sig beran a\u00f0 sleggjud\u00f3mum, sem enginn f\u00f3tur er fyrir. D\u00e6mi: Hann fullyr\u00f0ir a\u00f0 \u00e9g hafi &#8220;\u00e1reitt st\u00falku me\u00f0 kl\u00farum br\u00e9fum og d\u00f3natali, \u00feegar h\u00fan var barn&#8221;. Hann gefur m.\u00f6.o. \u00ed skyn a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 barnan\u00ed\u00f0ingur. \u00deetta eru ekki bara tilefnislaus \u00f3sannindi heldur gr\u00f3ft pers\u00f3nun\u00ed\u00f0. Anna\u00f0 tilefni til mei\u00f0yr\u00f0am\u00e1ls \u00ed einni og s\u00f6mu greininni. \u00c6tli \u00feessi sj\u00e1lfskipa\u00f0i si\u00f0g\u00e6\u00f0isv\u00f6r\u00f0ur DV &#8211; ef nefna m\u00e1 \u00feetta tvennt \u00ed s\u00f6mu andr\u00e1nni &#8211; hafi aldrei heyrt geti\u00f0 um si\u00f0areglur Bla\u00f0amannaf\u00e9lags \u00cdslands?<\/p>\n<h2>I\u00f0runin<\/h2>\n<p>\u00dar \u00fev\u00ed sem komi\u00f0 er get \u00e9g bara be\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00e1 lesendur, sem vilja heldur hafa \u00fea\u00f0 sem sannara reynist, a\u00f0 kynna s\u00e9r g\u00f6gn m\u00e1lsins og m\u00e1lsv\u00f6rn m\u00edna millili\u00f0alaust. M\u00e1lsv\u00f6rn m\u00edna er a\u00f0 finna \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u minni (www.jbh.is). S\u00e9rstaklega vek \u00e9g athygli \u00e1 greininni &#8220;<a href=\"https:\/\/jbh.is\/?p=1308\" target=\"top\" rel=\"noopener noreferrer\">A\u00f0 gera hreint fyrir s\u00ednum dyrum<\/a>&#8221; (16.03.12). Me\u00f0al \u00feess, sem var\u00f0ar a\u00f0alatri\u00f0i m\u00e1lsins, m\u00e1 tilgreina eftirfarandi:<\/p>\n<p>Kynfer\u00f0isleg \u00e1reitni \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00e1 m\u00e6ltu m\u00e1li ofbeldi. Gagnvart b\u00f6rnum kallast \u00fea\u00f0 barnan\u00ed\u00f0. \u00dea\u00f0 er gl\u00e6psamlegt ath\u00e6fi &#8211; n\u00e6sti b\u00e6r vi\u00f0 mor\u00f0 &#8211; a\u00f0 vi\u00f0l\u00f6g\u00f0um \u00feungum refsingum. L\u00f6gma\u00f0ur minn veit ekki d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 sendibr\u00e9f milli tveggja fullve\u00f0ja einstaklinga flokkist undir kynfer\u00f0islega \u00e1reitni samkv\u00e6mt \u00edslenskum l\u00f6gum. B\u00f3k m\u00e1 l\u00e1ta \u00f3lesna og br\u00e9f m\u00e1 endursenda, a\u00f0 ska\u00f0lausu. Ranns\u00f3knarspurning \u00e1k\u00e6ruvaldsins \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li, sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir, var einungis s\u00fa hvort efni b\u00f3kar og einkabr\u00e9fs, sem henni fylgdi, g\u00e6ti &#8220;s\u00e6rt blyg\u00f0unarkennd&#8221; vi\u00f0takandans. Og vi\u00f0takandinn var sautj\u00e1n \u00e1ra &#8211; ekki \u00e1 barnsaldri, svo a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1 hreinu. \u00dea\u00f0 er skelfileg tilhugsun a\u00f0 eiga \u00e6ru s\u00edna undir fj\u00f6lmi\u00f0lum, sem eru jafn \u00f3vandir a\u00f0 me\u00f0ulum og h\u00e9r er l\u00fdst. Almennings\u00e1liti\u00f0 &#8211; d\u00f3mst\u00f3ll g\u00f6tunnar &#8211; dregur d\u00e1m af \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>Meginatri\u00f0i \u00feessa m\u00e1ls lei\u00f0ir hugann a\u00f0 s\u00edgildum spurningum um i\u00f0run og fyrirgefningu. \u00de\u00f3tt efni br\u00e9fs hafi hvorki r\u00e9ttl\u00e6tt \u00e1k\u00e6ru n\u00e9 leitt til sakfellingar getur \u00fea\u00f0 samt \u00fe\u00f3tt \u00f3vi\u00f0urkv\u00e6milegt. Vi\u00f0takandi getur l\u00edka \u00e1tt r\u00e9tt \u00e1 afs\u00f6kunarbei\u00f0ni. \u00deetta er kjarni m\u00e1lsins, a\u00f0 \u00fev\u00ed er var\u00f0ar i\u00f0run og fyrirgefningu.<\/p>\n<p>\u00cd flestum kynfer\u00f0isbrotam\u00e1lum er vandinn s\u00e1 a\u00f0 reynt er a\u00f0 \u00feagga m\u00e1l ni\u00f0ur, halda \u00feeim leyndum, pukrast me\u00f0 \u00feau, hylma yfir. Gerandinn reynir a\u00f0 komast upp me\u00f0 afneitun og forher\u00f0ist. \u00cd \u00feessum punkti skilur \u00e1 milli feigs og \u00f3feigs. F\u00e6st komumst vi\u00f0 \u00ed gegnum l\u00edfi\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 okkur ver\u00f0i einhvern t\u00edma \u00e1 \u00ed messunni. Heilagir menn eru f\u00e1s\u00e9nir n\u00fa til dags. En ef vi\u00f0 brj\u00f3tum af okkur, \u00fe\u00e1 reynir \u00e1, hvort vi\u00f0 erum menn til a\u00f0 horfast \u00ed augu vi\u00f0 okkur sj\u00e1lf og \u00feann, sem broti\u00f0 er \u00e1; hvort vi\u00f0 i\u00f0rumst ger\u00f0a okkar og bi\u00f0jum \u00e1 \u00feeim forsendum um fyrirgefningu.<\/p>\n<p>Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 m\u00edn, \u00feegar \u00e9g ger\u00f0i m\u00e9r lj\u00f3st a\u00f0 m\u00e9r hef\u00f0i or\u00f0i\u00f0 alvarlega \u00e1, voru a\u00f0 j\u00e1ta brot mitt fyrirvara- og fortakslaust. \u00c9g \u00e1stunda\u00f0i hvorki \u00fe\u00f6ggun n\u00e9 yfirhylmingu. \u00c9g skamma\u00f0ist m\u00edn, leita\u00f0i \u00e1sj\u00e1r og ba\u00f0st fyrirgefningar. \u00c9g vi\u00f0urkenndi a\u00f0 efni br\u00e9fsins v\u00e6ri \u00f3s\u00e6milegt. \u00c9g \u00e1tta\u00f0i mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0takandinn haf\u00f0i engar forsendur til a\u00f0 skilja b\u00f3kina og a\u00f0 br\u00e9fi\u00f0 \u00e1tti ekkert erindi vi\u00f0 hann.<\/p>\n<p>\u00c9g skrifa\u00f0i afs\u00f6kunarbr\u00e9f til vi\u00f0takanda og fj\u00f6lskyldu, \u00fear sem \u00e9g bau\u00f0st til a\u00f0 gera allt sem \u00ed m\u00ednu valdi st\u00e6\u00f0i til a\u00f0 b\u00e6ta fyrir gl\u00f6p m\u00edn. \u00c9g bau\u00f0st til a\u00f0 hitta fj\u00f6lskylduna til a\u00f0 bera fram afs\u00f6kunarbei\u00f0ni m\u00edna augliti til auglitis. \u00c9g bau\u00f0st til a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 hvern \u00feann, sem fj\u00f6lskyldan kysi s\u00e9r til fulltingis, (s\u00e1lfr\u00e6\u00f0inga, f\u00e9lagsr\u00e1\u00f0gjafa e\u00f0a a\u00f0ra millig\u00f6ngumenn) til \u00feess <b>a\u00f0 sannleikurinn \u00ed m\u00e1linu yr\u00f0i leiddur \u00ed lj\u00f3s<\/b> og misskilningi, tortryggni og grunsemdum eytt.<\/p>\n<p>(Ni\u00f0urlag greinarinnar birtist \u00e1 morgun)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flestir vi\u00f0urkenna &#8211; a.m.k. \u00ed or\u00f0i kve\u00f0nu &#8211; a\u00f0 mannr\u00e9ttindi \u00ed r\u00e9ttarr\u00edki byggi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 grundvallarreglan &#8220;saklaus uns sekur fundinn fyrir d\u00f3mi&#8221; s\u00e9 \u00ed hei\u00f0ri h\u00f6f\u00f0 og virt \u00ed reynd. Samt vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 vefjast fyrir m\u00f6rgum, \u00feegar \u00e1 reynir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1337","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1337"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2721,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337\/revisions\/2721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}