{"id":1339,"date":"2014-01-07T00:00:00","date_gmt":"2014-01-07T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1339"},"modified":"2020-09-22T12:00:31","modified_gmt":"2020-09-22T12:00:31","slug":"guds-volada-land-ferdasaga-med-dypri-undirton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1339","title":{"rendered":"Gu\u00f0s vola\u00f0a land &#8211;  Fer\u00f0asaga me\u00f0 d\u00fdpri undirt\u00f3n"},"content":{"rendered":"<p>J\u00f3lin eru au\u00f0vita\u00f0 fyrir l\u00f6ngu or\u00f0in h\u00e1t\u00ed\u00f0 prangarans. Augl\u00fdsingamennska, gervi\u00fearfir, neyslu\u00e6\u00f0i, ey\u00f0sla og s\u00f3lund um efni fram \u2013 yfirdr\u00e1ttur og okurvextir \u00ed byrjun \u00e1rs. Gr\u00f3\u00f0af\u00edknin er l\u00f6ngu b\u00fain a\u00f0 yfirtaka fagna\u00f0arerindi\u00f0 og sn\u00faa \u00fev\u00ed upp \u00e1 Mammon. Eftir allt sukki\u00f0 er fj\u00f6lskyldan \u00e1 hausnum, \u00feegar reikningarnir innheimtast eftir \u00e1ram\u00f3t. Hj\u00e1 flestum er \u00feetta upp \u00e1 kr\u00edt \u2013 ekki satt? (eins og styrjaldir hj\u00e1 Amer\u00edk\u00f6num n\u00fa til dags). En samt. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00feessa daga og n\u00e6tur til a\u00f0 l\u00fdsa upp vetrarmyrkri\u00f0 \u00ed s\u00e1linni og finna ylinn hvert af \u00f6\u00f0ru.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 2013 var hins vegar \u201eannus horribilis\u201c fyrir okkar litlu fj\u00f6lskyldu. Vi\u00f0 g\u00e1tum ekki l\u00e1ti\u00f0, eins og ekkert hef\u00f0i \u00ed skorist og sest a\u00f0 kr\u00e1sum til a\u00f0 fagna samheldni og vin\u00e1ttu. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 l\u00e1tal\u00e6ti. Svo a\u00f0 vi\u00f0 t\u00f3kum \u00feann kostinn a\u00f0 fara burt og vera ein me\u00f0 sj\u00e1lfum okkur. Vi\u00f0 eigum okkur athvarf \u00ed Andal\u00fas\u00edu. En s\u00f3larlandi\u00f0 Sp\u00e1nn er kaldlynt um h\u00e1vetur. Vi\u00f0 \u00e1kv\u00e1\u00f0um \u00fev\u00ed a\u00f0 leita sunnar, yfir sundi\u00f0 til Marokk\u00f3. \u00dear h\u00e9ldum vi\u00f0 j\u00f3lin \u00feetta \u00e1ri\u00f0: Tangier \u2013 Fez \u2013 Marakesh \u2013 Casablanca \u2013 Rabat \u2013 Tangier. \u00c1 \u00feessum sl\u00f3\u00f0um skynjum vi\u00f0 skur\u00f0punktinn milli Evr\u00f3pu og Arabaheimsins; milli vestr\u00e6nnar menningar og Islam.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 finnum \u00feennan mun vi\u00f0 hvert f\u00f3tm\u00e1l \u00e1 g\u00f6ngu inni \u00ed <i>medinunni<\/i> (mi\u00f0aldaborginni innan m\u00fara). \u00dear er urmull af f\u00f3lki, \u00f6xl vi\u00f0 \u00f6xl. Reyndar \u00fair og gr\u00fair af bur\u00f0ard\u00fdrum, m\u00fal\u00f6snum, hundum og k\u00f6ttum og annarri f\u00e1nu. Tjald vi\u00f0 tjald, sjoppa vi\u00f0 sjoppu. Prangararnir reyna a\u00f0 vei\u00f0a varnarlitla t\u00farista \u00ed net s\u00edn. Teppi, leirker, skartgripir, skrautkl\u00e6\u00f0i, sessur, p\u00fa\u00f0ar, l\u00e1t\u00fan og \u00fatskur\u00f0ur, glingur og gler, ilmsmyrsl og krydd. Og jar\u00f0argr\u00f3\u00f0ur \u00ed \u00f6llum regnbogans litum. \u00c1vextir, sem vi\u00f0 kunnum varla a\u00f0 nefna, heilu kj\u00f6tskrokkarnir e\u00f0a girnilegir partar \u2013 kebab og k\u00fask\u00fas.<\/p>\n<p>Medinan er karlaveldi. Konur mega ekki stunda i\u00f0ju prangarans, en vestr\u00e6nar konur eru tilvalin f\u00f3rnarl\u00f6mb, hrekklausar og ginnkeyptar. Ekki s\u00edst \u00feegar kemur a\u00f0 skottul\u00e6kningum. Hva\u00f0 amar a\u00f0 \u00fe\u00e9r? \u00c1hyggjur, kv\u00ed\u00f0i, svefnleysi, bakverkir, stir\u00f0ni, gigt, h\u00e6g\u00f0atreg\u00f0a, \u00fevagleki e\u00f0a reinsarlinkind \u2013 nefndu \u00fea\u00f0, og \u00feeir bj\u00f3\u00f0a fram \u00e1bur\u00f0, smyrsl, ilmefni e\u00f0a t\u00f6fradropa. Og sj\u00e1, allt \u00feetta mun hverfa eins og d\u00f6gg fyrir s\u00f3lu. S\u00e9r \u00ed lagi, ef \u00fe\u00fa l\u00e6tur afvegalei\u00f0ast inn \u00ed <i>hammam<\/i> (almenningsba\u00f0), \u00fear sem virkjamiklar skessur hno\u00f0ast \u00e1 \u00fe\u00e9r og skr\u00fabba \u00feig h\u00e1tt og l\u00e1gt, svo a\u00f0 \u00fe\u00fa missir r\u00e1\u00f0 og r\u00e6nu og gleymir basli og b\u00faksorgum \u00feessa heims.  \u00deetta er ekki verra j\u00f3lahald en hva\u00f0 anna\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deetta marka\u00f0storg hefur sta\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00fe\u00fasund \u00e1r. Prangararnir eru \u00fatsmognir, \u00e1gengir og \u00f3\u00fatreiknanlegir. \u00deeir skirrast einskis. H\u00e9r er ekkert sem s\u00fdnist. Ver\u00f0in eru \u00ed byrjun stjarnfr\u00e6\u00f0ileg \u2013 en \u00ed reynd merkingarlaus. \u00de\u00fa setur upp \u00fea\u00f0 ver\u00f0, sem \u00fe\u00fa heldur a\u00f0 k\u00fanninn l\u00e1ti ginnast af. Tr\u00fagirni og hrekkleysi bj\u00f3\u00f0a h\u00e6ttunni heim. En ef \u00fe\u00fa ert sj\u00e1lf(ur) \u00f3sv\u00edfin(n) og samviskulaus, \u00fe\u00e1 pr\u00fattar\u00f0u ver\u00f0i\u00f0 \u00e1 le\u00f0urjakkanum langt undir kostna\u00f0aver\u00f0. Allt er falt, en ekkert er fast \u00ed hendi. Ef \u00fe\u00fa kemst \u00fat \u00far \u00f6ngstr\u00e6tum medinunnar, \u00fat um hli\u00f0i\u00f0 \u00e1 borgarm\u00farnum og fram \u00e1 torgi\u00f0, \u00fe\u00e1 tekur vi\u00f0 n\u00fdtt sj\u00f3narspil: apar (e\u00f0a apakettir?) st\u00f6kkva upp \u00e1 her\u00f0ar \u00fe\u00e9r, sl\u00f6ngur dansa vi\u00f0 f\u00e6tur \u00fe\u00e9r, bl\u00e1sarar og trommarar \u00e6ra \u00feig, og boldangsmiklar dansmeyjar reyna a\u00f0 t\u00e6la \u00feig, me\u00f0 sei\u00f0andi magadansi. Svona voru j\u00f3lin \u00ed \u00e1r.<\/p>\n<p>En vi\u00f0 fengum svo sem ekki umfl\u00fai\u00f0 umvandanir Sp\u00e1mannsins. \u00c1 f\u00e1rra klukkut\u00edma fresti kva\u00f0 vi\u00f0  \u00e1minningart\u00f3nn <i>\u00edmansins<\/i> (prestsins) \u00ed moskunni, sem kalla\u00f0i hina bersyndugu til b\u00e6nahalds. \u00de\u00e1 fleygja allir fr\u00e1 s\u00e9r \u00fev\u00ed, sem \u00feeir voru a\u00f0 h\u00f6ndla me\u00f0, kasta s\u00e9r \u00e1 alla fj\u00f3ra f\u00e6tur, me\u00f0 h\u00f6fu\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00e1tt til Mekka, rassinn upp \u00ed lofti\u00f0 og tuldra form\u00faluna: Alla er einn og M\u00fahame\u00f0 er sp\u00e1ma\u00f0ur hans (= og \u00fe\u00fa skalt eigi a\u00f0ra gu\u00f0i hafa). H\u00e9r dirfist enginn a\u00f0 standa uppr\u00e9ttur og fr\u00e1bi\u00f0ja s\u00e9r a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessari fyrirskipu\u00f0u tilbei\u00f0slu.<\/p>\n<p>D\u00f3ttir vor, Kolfinna, hin fj\u00f6ltyngda farandkona, \u00e1 vini \u00ed Marokk\u00f3. Vi\u00f0 \u00fe\u00e1 g\u00e1tum vi\u00f0 tala\u00f0 hispurslaust. Spurt spurninga og v\u00e6nst \u00e6rlegra svara. Og spurningarnar hr\u00f6nnu\u00f0ust upp.  Marokk\u00f3 er st\u00f3rt land, \u00fej\u00f3\u00f0in er fj\u00f6lmenn (30-40 millj\u00f3nir), vel \u00ed sveit sett \u00e1 m\u00f6rkum Evr\u00f3pu og Afr\u00edku, Mi\u00f0jar\u00f0arhafsins og Atlantshafsins. A\u00f0 st\u00f3rum hluta er \u00feetta frj\u00f3samt landb\u00fana\u00f0arland, en l\u00edka a\u00f0 hluta uppbl\u00e1si\u00f0 og \u00f6rfoka eftir ofbeit og \u00e1n\u00ed\u00f0slu.<\/p>\n<p>\u00c1 fer\u00f0 okkar s\u00e1um vi\u00f0 \u00fat um b\u00edlr\u00fa\u00f0una kannski \u00feri\u00f0ja part af landinu. \u00dea\u00f0 sem blasti vi\u00f0 augum umfram allt anna\u00f0, var \u00feetta: misskipting au\u00f0s og tekna sker \u00ed augu. Sj\u00e1lfskipa\u00f0ur alr\u00e6\u00f0isk\u00f3ngur af \u00e6tt M\u00fahame\u00f0s og vildarvinir hans eiga landi\u00f0 me\u00f0 g\u00f6gnum \u00feess og g\u00e6\u00f0um.  Samkv\u00e6mt Forbes er k\u00f3ngurinn sj\u00f6tti r\u00edkasti ma\u00f0ur heims. Hann \u00e1 fimmt\u00e1n v\u00edggirtar hallir \u00ed \u00f6llum helstu borgum, v\u00ed\u00f0lenda listigar\u00f0a og vei\u00f0ilendur allt um kring. Hann \u00e1 landi\u00f0 og r\u00e1\u00f0andi hlut \u00ed \u00f6llum helstu fyrirt\u00e6kjasamsteypum, sem hafa landsl\u00fd\u00f0inn a\u00f0 f\u00e9\u00fe\u00fafu (bankar, tryggingaf\u00e9l\u00f6g, s\u00edma- og fjarskiptaf\u00e9l\u00f6g, flutningafyrirt\u00e6ki, hafnir \u2013  og meira a\u00f0 segja B\u00f3nus og Hagkaup \u00ed helstu borgum). \u00cd stj\u00f3rns\u00fdsluborginni Rabat er Se\u00f0labanki r\u00edkisins haf\u00f0ur innan gir\u00f0ingar \u00ed 6000 hektara listigar\u00f0i k\u00f3ngsins, allt saman v\u00edggirt innan m\u00fara. (Innm\u00fara\u00f0 og innv\u00edgt, eins og Styrmir segir.)<\/p>\n<p>Utan m\u00faranna lepur landsl\u00fd\u00f0urinn dau\u00f0ann \u00far skel, en fleygir s\u00e9r \u00e1 fj\u00f3ra f\u00e6tur \u00ed au\u00f0m\u00fdkt fimm sinnum \u00e1 dag \u00ed tilbei\u00f0slu til valdsins me\u00f0 b\u00e6n um, a\u00f0 molar af bor\u00f0i hinna r\u00edku megi n\u00e1\u00f0arsamlegast hr\u00f6kkva til \u00feeirra. \u00deegar vi\u00f0 spur\u00f0um vini Kolfinnu, hvernig \u00fea\u00f0 m\u00e6tti vera, a\u00f0 landsl\u00fd\u00f0urinn \u2013 \u00fej\u00f3\u00f0in \u2013 s\u00e6tti sig vi\u00f0 \u00feetta k\u00fagunarkerfi, hvers vegna bl\u00f3\u00f0ug bylting hef\u00f0i ekki \u00feegar brotist \u00fat  og hvers vegna Marokk\u00f3 v\u00e6ri n\u00e1nast eina M\u00faslimalandi\u00f0, \u00fear sem \u201earab\u00edska vori\u00f0\u201c festi ekki r\u00e6tur \u2013 voru sv\u00f6rin m\u00f6rg, en ni\u00f0ursta\u00f0an ein og s\u00fa sama: <b>Hlekkir tr\u00faarinnar<\/b>. K\u00f3ngurinn er allsr\u00e1\u00f0andi, af \u00fev\u00ed a\u00f0 hann er af \u00e6tt M\u00fahame\u00f0s og umbo\u00f0sma\u00f0ur Alla. R\u00edki og kirkja eru eitt. K\u00fagunarkerfi r\u00edkisins (her, l\u00f6gregla, leyni\u00fej\u00f3nusta, fyrirgrei\u00f0sluvald) er r\u00e9ttl\u00e6tt me\u00f0 tr\u00fanni. K\u00f3ngurinn (alvaldur yfir hinu veraldlega valdi) r\u00e9ttl\u00e6tir \u00fea\u00f0 vald, af \u00fev\u00ed a\u00f0 hann er \u00e6\u00f0sti tr\u00faarlei\u00f0togi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar (em\u00edr). Vald hans er fr\u00e1 Gu\u00f0i.<\/p>\n<p>Gu\u00f0 er alvaldur og umbo\u00f0sma\u00f0ur hans er \u00f3skeikull. K\u00f3ngurinn skipar prestana (\u00edmanana) . \u00deeir skulda honum s\u00edna hollustu. Prestarnir kalla l\u00fd\u00f0inn til b\u00e6na fimm sinnum \u00e1 s\u00f3larhring (og oftar en \u00e9g get tali\u00f0 \u00ed f\u00f6stum\u00e1nu\u00f0inum Ramada). Og um hva\u00f0 sn\u00fdst allt \u00feetta b\u00e6nahald? A\u00f0 bi\u00f0ja til Alla fyrir k\u00f3nginum og vildarvinum hans, sem beita valdi s\u00ednu til \u00feess a\u00f0 ar\u00f0r\u00e6na l\u00fd\u00f0inn og halda honum \u00ed \u00f6rbirg\u00f0 og f\u00e1fr\u00e6\u00f0i (65% kvenna\/m\u00e6\u00f0ra eru \u00f3l\u00e6sar). Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um hlutverk kirkjunnar er a\u00f0 innr\u00e6ta l\u00fd\u00f0num hollustu vi\u00f0 k\u00fagara s\u00edna og a\u00f0 s\u00e6tta l\u00fd\u00f0inn vi\u00f0 sitt \u00f6murlega hlutskipti \u00ed \u00feessu l\u00edfi \u00ed von um umbun \u00ed \u00fev\u00ed n\u00e6sta (ef \u00fe\u00fa ert tr\u00far yfirv\u00f6ldunum). Hafi nokkru sinni veri\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um, a\u00f0 Karl Marx haf\u00f0i r\u00e9tt fyrir, \u00feegar hann sag\u00f0i \u2013 tr\u00fain er \u00f3p\u00edum handa f\u00f3lkinu \u2013 \u00fe\u00e1 s\u00fdnist \u00fea\u00f0 vera \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust eftir \u00feessa reynslu.<\/p>\n<p>\u00deetta er n\u00fa \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 l\u00e6r\u00f0um af j\u00f3lahaldinu \u00ed Marokk\u00f3 \u201eanno horribilis 2013\u201c. Vestr\u00e6n menning \u2013 upprunnin \u00ed Evr\u00f3pu og breidd \u00fat um heiminn \u00ed krafti t\u00e6kni og herna\u00f0arlegra yfirbur\u00f0a \u2013 byggir, \u00feegar allt er sko\u00f0a\u00f0, \u00e1 einni forsendu: <b>A\u00f0skilna\u00f0i r\u00edkis og kirkju<\/b>. \u00deegar kirkjan missti einokunarvald sitt \u00e1 menntun og uppeldi l\u00fd\u00f0sins, h\u00f3fst bl\u00f3maskei\u00f0 vestr\u00e6nnar menningar: <i>renaissance<\/i> og <i>reformation<\/i> \u2013  endurreisn og uppl\u00fdsinga\u00f6ld.  Forsenda \u00feess er andlegt frelsi. Andlegt frelsi er tilraunastofa v\u00edsindanna. V\u00edsindin eru undirsta\u00f0a framfaranna. \u00dea\u00f0 heitir i\u00f0n- og t\u00e6knibylting. \u00deetta leysti \u00far l\u00e6\u00f0ingi krafta, sem hafa gerbreytt mannlegu samf\u00e9lagi \u00e1 tilt\u00f6lulega sk\u00f6mmum t\u00edma.  Vi\u00f0 h\u00f6fum n\u00fa fj\u00e1rhagslega og t\u00e6knilega bur\u00f0i til \u00feess a\u00f0 \u00fatr\u00fdma \u00f6rbirg\u00f0 \u00far mannlegu samf\u00e9lagi. Vilji er allt sem \u00fearf. \u00dea\u00f0 heitir p\u00f3lit\u00edk. Skapandi p\u00f3lit\u00edk \u00fer\u00edfst ekki nema samkv\u00e6mt leikreglum l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is, andlegs frelsis, tj\u00e1ningarfrelsins; frelsis til or\u00f0a og athafna.<\/p>\n<p>Engu af \u00feessu er til a\u00f0 dreifa \u00ed heimi Islams. A\u00f0skilna\u00f0ur r\u00edkisins (stj\u00f3rnm\u00e1lanna) og kirkju (tr\u00faarbrag\u00f0ainnr\u00e6tingar) hefur ekki fari\u00f0 \u00fear fram. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti. Tr\u00faarbrag\u00f0ainnr\u00e6tingin er \u00fear notu\u00f0 til a\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6ta \u00f3breytt \u00e1stand. \u00deess vegna k\u00f3l arab\u00edska vori\u00f0 \u00ed r\u00f3tina. 800 millj\u00f3nir manna kasta s\u00e9r fl\u00f6tum \u00ed au\u00f0m\u00fdkt og tilbei\u00f0slu til a\u00f0 bi\u00f0ja fyrir k\u00fagurum s\u00ednum. H\u00e9r gildir \u00fea\u00f0, sem sr. Matth\u00edas sag\u00f0i for\u00f0um: \u201e\u00der\u00e6lahj\u00f6r\u00f0 \u00fe\u00e9r ver\u00f6ldin ver\u00f0ur, verk \u00fe\u00edn sj\u00e1lfs nema geri \u00feig frj\u00e1lsan\u201c. Amen.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J\u00f3lin eru h\u00e1t\u00ed\u00f0 fj\u00f6lskyldunnar. Og vin\u00e1ttunnar. \u00de\u00f3tt myrkri\u00f0 umlyki okkur, nj\u00f3tum vi\u00f0 samvista vi\u00f0 \u00e1stvini fyrir framan heimilisarininn \u2013 vi\u00f0 kertalj\u00f3s (og yl af hitaveitunni). Skata og brenniv\u00edn (alla vega fyrir Vestfir\u00f0inga), og lotter\u00edi\u00f0 me\u00f0 rj\u00fapuna \u00e1 a\u00f0fangadag. Og svo er \u00fea\u00f0 lambal\u00e6ri\u00f0, hamborgarhryggurinn, hangik\u00e9ti\u00f0. S\u00fakkula\u00f0i me\u00f0 rj\u00f3ma og p\u00f6nnuk\u00f6kur inn \u00e1 milli. Og sofi\u00f0 fram \u00far. \u00deetta bl\u00edfur, \u00fer\u00e1tt fyrir allt. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1339"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2719,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339\/revisions\/2719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}