{"id":1403,"date":"2017-03-30T00:00:00","date_gmt":"2017-03-30T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1403"},"modified":"2020-09-22T10:54:35","modified_gmt":"2020-09-22T10:54:35","slug":"mannrettindahreyfing-gegn-mismunun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1403","title":{"rendered":"Mannr\u00e9ttindahreyfing gegn mismunun"},"content":{"rendered":"<p>\u00deetta er miki\u00f0 vald \u00e1 f\u00e1rra h\u00f6ndum. \u00cd \u00f3beislu\u00f0um kap\u00edtalisma \u2013 eins og t.d. \u00ed Bandar\u00edkjunum \u2013 er f\u00e1tt sem hemur \u00feetta ge\u00f0\u00fe\u00f3ttavald, af \u00fev\u00ed a\u00f0 verkal\u00fd\u00f0shreyfingin hefur \u00fear veri\u00f0 brotin \u00e1 bak aftur. Einungis 10% vinnandi f\u00f3lk er \u00fear \u00ed st\u00e9ttarf\u00e9l\u00f6gum. En \u00ed bl\u00f6ndu\u00f0u hagkerfi \u2013 stundum kalla\u00f0 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegt marka\u00f0skerfi \u2013 skiptir miklu m\u00e1li, hverjir fara me\u00f0 <b>p\u00f3lit\u00edska valdi\u00f0<\/b>. Opinberi geirinn spannar v\u00ed\u00f0a 4050% af vergri landsframlei\u00f0slu og veitir um \u00feri\u00f0jungi mannaflans vinnu. Vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist, a\u00f0 l\u00f6ggjafinn semur <b>leikreglurnar<\/b>. Ef eigendur fj\u00e1rmagns og fyrirt\u00e6kja n\u00e1 a\u00f0 s\u00f6lsa undir sig p\u00f3lit\u00edska valdi\u00f0 l\u00edka, ver\u00f0ur f\u00e1tt um varnir. Leikreglurnar ver\u00f0a \u00fe\u00e1 s\u00e9rsni\u00f0nar \u00feeim \u00ed hag. Aflei\u00f0ingarnar birtast okkur \u00ed samt\u00edmanum \u00ed s\u00edvaxandi <b>\u00f3j\u00f6fnu\u00f0i<\/b> eigna og tekna annars vegar, en \u00ed r\u00e9ttleysi, ar\u00f0r\u00e1ni og \u00f6ryggisleysi almennings hins vegar.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<h3>Helmingaskiptin<\/h3>\n<p>Sam\u00fej\u00f6ppun fj\u00e1rm\u00e1lavalds og stj\u00f3rnm\u00e1lavalds b\u00fd\u00f0ur heim h\u00e6ttunni \u00e1 <b>kl\u00edkukap\u00edtalisma og b\u00e6klu\u00f0u l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i<\/b>. Vi\u00f0 \u00feekkjum \u00feetta sem r\u00edkisforsj\u00e1r e\u00f0a fyrirgrei\u00f0slukerfi s\u00e9rhagsmuna. R\u00edkisvaldinu er \u00fe\u00e1 beitt til a\u00f0 setja l\u00f6g og reglur \u00ed \u00fe\u00e1gu fj\u00e1rmagnseigenda, sem gera \u00fat r\u00e1\u00f0andi stj\u00f3rnm\u00e1laflokka. \u00c1 \u00cdslandi hafa Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is og Frams\u00f3knarflokkur fari\u00f0 me\u00f0 \u00feetta s\u00e9rhagsmunavald \u00ed stj\u00f3rn landsins, lengst af \u00e1 l\u00fd\u00f0veldist\u00edmanum. H\u00e9r \u00e1\u00f0ur fyrr gekk \u00feetta undir nafninu <b>helmingaskiptareglan<\/b>. Hrikalegasta d\u00e6mi um \u00feetta er, \u00feegar r\u00edkisvaldi\u00f0 \u00fathlutar hli\u00f0hollum a\u00f0ilum einkar\u00e9tti til n\u00fdtingar \u00e1 au\u00f0lindum \u00ed eigu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00cd sta\u00f0inn \u00feiggja s\u00e9rhagsmunaflokkarnir fj\u00e1rhagsstu\u00f0ning vegna hallareksturs \u00e1 m\u00e1lg\u00f6gnum og fyrir kosningar.<\/p>\n<p>D\u00e6min um hinn baneitra\u00f0a kokkteil <b>fj\u00e1rm\u00e1lavalds og stj\u00f3rnm\u00e1la<\/b> eru m\u00fdm\u00f6rg. Vi\u00f0 upplifum aflei\u00f0ingarnar \u00ed daglegri reynslu \u00ed formi okurver\u00f0s yfir b\u00fa\u00f0arbor\u00f0i\u00f0. R\u00edkisvaldi\u00f0 tryggir hli\u00f0hollum a\u00f0ilum vernd fr\u00e1 samkeppni og l\u00e6tur afskiptalaust, \u00fe\u00f3tt f\u00e1keppni \u2013 og jafnvel einokun \u2013 s\u00e9 r\u00e1\u00f0andi \u00e1 lykilm\u00f6rku\u00f0um. D\u00e6mi um \u00feetta finnum vi\u00f0 \u00ed landb\u00fana\u00f0arkerfinu, \u00fear sem vi\u00f0 borgum fyrir daglegar l\u00edfsnau\u00f0synjar \u00ed tv\u00edgang: yfir b\u00fa\u00f0arbor\u00f0i\u00f0, \u00fear sem afur\u00f0ast\u00f6\u00f0var nj\u00f3ta verndar fr\u00e1 samkeppni; og svo aftur \u00ed sk\u00f6ttum \u00ed formi styrkja og ni\u00f0urgrei\u00f0slna til kerfisins. \u00d6nnur d\u00e6mi af sama toga finnum vi\u00f0 \u00ed sm\u00e1s\u00f6lunni, ol\u00eduverslun, skipaflutningum, tryggingum o.s. frv.<\/p>\n<h3>\u00d3jafna\u00f0arf\u00e9lagi\u00f0<\/h3>\n<p>S\u00e9rstakt d\u00e6mi er <b>r\u00edkis\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 fj\u00e1rm\u00e1lastofnunum<\/b>. Inneignir sparifj\u00e1reigenda \u00ed b\u00f6nkum og sparisj\u00f3\u00f0um nj\u00f3ta r\u00edkis\u00e1byrg\u00f0ar. Fyrir Hrun breyttust hef\u00f0bundnir vi\u00f0skiptabankar vi\u00f0 einkav\u00e6\u00f0ingu \u00ed \u00e1h\u00e6ttus\u00e6kna \u00e1v\u00f6xtunarsj\u00f3\u00f0i fj\u00e1rmagnseigenda. Eftir sem \u00e1\u00f0ur nutu \u00feeir r\u00edkis\u00e1byrg\u00f0ar (tryggingar skattgrei\u00f0enda). Eftir Hrun h\u00f6fum vi\u00f0 byggt upp n\u00e1nast \u00f3breytt kerfi. Amer\u00edskir \u00e1v\u00f6xtunarsj\u00f3\u00f0ir \u2013 sem \u00ed si\u00f0menntu\u00f0um l\u00f6ndum er banna\u00f0 a\u00f0 reka banka \u2013 eiga n\u00fa Arion banka og nj\u00f3ta \u00e1fram r\u00edkis\u00e1byrg\u00f0ar, eins og ekkert hafi \u00ed skorist. Engu breytir \u00fe\u00f3tt \u00fatl\u00e1nastefnan s\u00e9 fyrst og fremst \u00ed \u00fej\u00f3nustu fj\u00e1rmagnseigenda \u00ed fasteigna og ver\u00f0br\u00e9fabraski. Ef ekki ver\u00f0ur gripi\u00f0 strax \u00ed taumana, er vo\u00f0inn v\u00eds.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er svo s\u00e9r\u00edslenskt fyrirb\u00e6ri, a\u00f0 ver\u00f0trygging langt\u00edmaskulda firrir fj\u00e1rmagnseigendur (l\u00e1nardrottna) mest allri \u00e1h\u00e6ttu, en leggur hana kyrfilega \u00e1 her\u00f0ar skuldurum, sem margir hverjir ver\u00f0a skulda\u00fer\u00e6lar \u00e6vilangt. \u00deegar vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist skattkerfi, sem leggur megin\u00feunga skattbyr\u00f0arinnar \u00e1 millist\u00e9ttina, en l\u00e6tur afskiptalausan fj\u00e1rfl\u00f3tta fj\u00e1rmagnseigenda og skattundanskot \u00ed skattaparad\u00edsum, \u00fe\u00e1 sitjum vi\u00f0 uppi me\u00f0 kerfi, sem er <b>s\u00e9rhanna\u00f0 til a\u00f0 vi\u00f0halda s\u00edvaxandi misskiptingu au\u00f0s og tekna<\/b>. Hinir r\u00edku ver\u00f0a r\u00edkari, en hinir f\u00e1t\u00e6ku ver\u00f0a f\u00e1t\u00e6kari. \u00deetta er a\u00f0 gerast \u00e1 \u00cdslandi \u00ed dag.<\/p>\n<p>\u00deetta er ekkert n\u00e1tt\u00farul\u00f6gm\u00e1l. \u00deetta er r\u00f6kr\u00e9tt ni\u00f0ursta\u00f0a af sam\u00fej\u00f6ppun valds fj\u00e1rmagnseigenda og p\u00f3lit\u00edsku forr\u00e6\u00f0i \u00feeirra fyrir atbeina stj\u00f3rnm\u00e1laflokka, sem eru \u00feeim handgengnir. Sv\u00edvir\u00f0ilegasta d\u00e6mi\u00f0 um \u00feetta er, a\u00f0 ar\u00f0urinn af sj\u00e1varau\u00f0lindinni \u2013 au\u00f0lindarentan, sem hl\u00fdst af r\u00edkisvernda\u00f0ri einokun   og nemur tugum milljar\u00f0a \u00e1 \u00e1ri hverju, hefur ekki runni\u00f0 til almanna\u00fearfa, heldur \u00ed sj\u00f3\u00f0i n\u00fdr\u00edkrar yfirst\u00e9ttar. \u00deannig hefur or\u00f0i\u00f0 til n\u00fdr l\u00e9nsa\u00f0all, sem safnar au\u00f0i \u00ed skj\u00f3li p\u00f3lit\u00edsks valds. \u00cdmyndi\u00f0 ykkur, a\u00f0 Nor\u00f0menn hef\u00f0u fari\u00f0 svona a\u00f0 r\u00e1\u00f0i s\u00ednu me\u00f0 ol\u00eduau\u00f0lindir s\u00ednar. \u00dea\u00f0 er me\u00f0 \u00f6llu \u00f3hugsandi. Ar\u00f0urinn af ol\u00eduau\u00f0lindinni norsku hefur runni\u00f0 \u00ed sameiginlegan st\u00f6\u00f0ugleikasj\u00f3\u00f0 norsku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, sem er n\u00fa \u00f6flugasti fj\u00e1rfestingarsj\u00f3\u00f0ur \u00ed heimi. \u00d3l\u00edkt h\u00f6fumst vi\u00f0 a\u00f0, fr\u00e6ndurnir.<\/p>\n<h3>Lausnin: Norr\u00e6na m\u00f3deli\u00f0<\/h3>\n<p>\u00deessi n\u00fdr\u00edki l\u00e9nsa\u00f0all \u00e1 \u00cdslandi er n\u00fa a\u00f0 kaupa upp fasteignir og fyrirt\u00e6ki \u00ed st\u00f3rum st\u00edl, m.a. gegnum peninga\u00fev\u00e6tti \u00ed skj\u00f3li Se\u00f0labanka \u00cdslands. Fasteignaver\u00f0sb\u00f3lan hefur \u00fath\u00fdst ungu kynsl\u00f3\u00f0inni e\u00f0a l\u00e6st hana \u00ed f\u00e1t\u00e6ktargildru leiguokurs. \u00deannig er kaupm\u00e1ttaraukning vegna uppsveiflu tekin til baka.  Gr\u00f3\u00f0amyndunarkv\u00f6rn s\u00e9rhagsmuna af \u00feessu tagi, sem \u00fer\u00edfst \u00ed skj\u00f3li p\u00f3lit\u00edsks valds, v\u00e6ri \u00f3hugsandi \u00ed norr\u00e6nu velfer\u00f0arr\u00edki. \u00c1st\u00e6\u00f0an er s\u00fa, a\u00f0 \u00fear hefur fj\u00e1rm\u00e1lavaldi\u00f0 ekki n\u00e1\u00f0 a\u00f0 s\u00f6lsa undir p\u00f3lit\u00edska valdi\u00f0 l\u00edka.<\/p>\n<p><b>\u00deetta sn\u00fdst allt um p\u00f3lit\u00edskt vald.<\/b> \u00deegar fj\u00e1rmagnseigendur og forstj\u00f3raveldi fyrirt\u00e6kjanna n\u00e6r \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00f6lsa undir sig stj\u00f3rnm\u00e1lavaldi\u00f0 l\u00edka, stendur almenningur eftir berskjalda\u00f0ur og varnarlaus \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum berangri. Svona er \u00cdsland \u00ed dag. \u00deetta er aflei\u00f0ingin af \u00fev\u00ed, a\u00f0 m\u00f3tv\u00e6gi\u00f0 vi\u00f0 ofurvald fj\u00e1rmagnsins \u2013 \u00f6flug verkal\u00fd\u00f0shreyfing \u00ed n\u00e1nu samstarfi vi\u00f0 fj\u00f6ldahreyfingu jafna\u00f0armanna \u2013 er n\u00fa t\u00fdnt og tr\u00f6llum gefi\u00f0. M\u00e9r hr\u00fds hugur vi\u00f0 \u00feeirri tilhugsun, a\u00f0 \u00f3tal p\u00f3lit\u00edskir s\u00e9rtr\u00faars\u00f6fnu\u00f0ir undirb\u00faa n\u00fa frambo\u00f0 \u00ed n\u00e6stu sveitarstj\u00f3rnarkosningum. \u00dev\u00edl\u00edkt feig\u00f0arflan. Er ekki n\u00f3g, a\u00f0 kj\u00f3sendur voru haf\u00f0ir a\u00f0 f\u00edflum \u00ed nafni Vi\u00f0reisnar og Bjartrar framt\u00ed\u00f0ar \u2013 sem n\u00fa er or\u00f0in sv\u00f6rt \u2013 \u00ed seinustu kosningum!<\/p>\n<p>Hven\u00e6r \u00e6tla \u00cdslendingar a\u00f0 l\u00e6ra \u00fea\u00f0 af reynslunni, a\u00f0 sameina\u00f0ir sigrum, vi\u00f0 en sundra\u00f0ir f\u00f6llum vi\u00f0? Vinnandi f\u00f3lk \u00e1 \u00cdslandi m\u00e1 vita \u00fea\u00f0, a\u00f0 fenginni reynslu, a\u00f0 \u00fea\u00f0 getur ekki r\u00e9tt sinn hlut \u00ed gl\u00edmunni vi\u00f0 forr\u00e9ttindah\u00f3pa fj\u00e1rmagnseigenda nema \u00fea\u00f0 sameinist \u00ed n\u00fdrri mannr\u00e9ttindahreyfingu undir merkjum s\u00edgildrar jafna\u00f0arstefnu. Norr\u00e6na m\u00f3deli\u00f0 v\u00edsar enn veginn.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"http:\/\/jbh.is\/default.asp?ID=401 \">fyrri grein<\/a> var s\u00fdnt fram \u00e1 a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0unarvaldi\u00f0 um fj\u00e1rfestingar og framkv\u00e6mdir er a\u00f0 st\u00e6rstum hluta \u00ed h\u00f6ndum f\u00e1menns h\u00f3ps eigenda fj\u00e1rmagns og fyrirt\u00e6kja. Valdi\u00f0 \u00e1 vinnumarka\u00f0num til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a og reka er \u00ed h\u00f6ndum sama h\u00f3ps. Ef st\u00e9ttarf\u00e9l\u00f6g eru veikbur\u00f0a \u2013 e\u00f0a jafnvel ekki til \u2013 \u00e1 vinnandi f\u00f3lk allt sitt undir valdi vinnuveitenda. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1403","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1403"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2640,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1403\/revisions\/2640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}