{"id":1409,"date":"2016-01-12T00:00:00","date_gmt":"2016-01-12T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1409"},"modified":"2020-09-22T11:51:48","modified_gmt":"2020-09-22T11:51:48","slug":"vidtal-kolbrunar-bergthorsdottur-vid-jon-baldvin-hannibalsson-i-dv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1409","title":{"rendered":"Vi\u00f0tal Kolbr\u00fanar Berg\u00fe\u00f3rsd\u00f3ttur vi\u00f0 J\u00f3n Baldvin Hannibalsson \u00ed DV"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd ritger\u00f0 sem sagnfr\u00e6\u00f0ingurinn Gu\u00f0ni Th. J\u00f3hannesson skrifa\u00f0i \u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ri um stu\u00f0ning \u00cdslands vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna, segir hann \u00e1 einum sta\u00f0: \u201eF\u00f6gnum \u00fev\u00ed &#8230; a\u00f0 aldarfj\u00f3r\u00f0ungur er s\u00ed\u00f0an \u00fej\u00f3\u00f0irnar \u00ferj\u00e1r vi\u00f0 Eystrasalt endurheimtu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i sitt. Minnumst l\u00edka frumkv\u00e6\u00f0is J\u00f3ns Baldvins Hannibalssonar. \u00c1n hans hef\u00f0i \u00cdsland l\u00edtt \u00e1tt hlut a\u00f0 m\u00e1li. \u00dea\u00f0 \u00feurfti einhvern af hans tagi \u00e1 st\u00f3li utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra, hrifn\u00e6man og \u00f3venjulegan \u00e1str\u00ed\u00f0up\u00f3lit\u00edkus, me\u00f0 \u00f3\u00feol gagnvart yfirl\u00e6ti margra vestr\u00e6nna valdhafa \u00ed gar\u00f0 \u00cdslendinga og annarra sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a \u2013 og \u00f3skipta sam\u00fa\u00f0 me\u00f0 \u00edb\u00faunum vi\u00f0 Eystrasalt.\u201c<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>J\u00f3n Baldvin er spur\u00f0ur, hvort hann ver\u00f0i var vi\u00f0, a\u00f0 \u00edb\u00faar Eystrasaltslandanna muni enn vel eftir \u00feessu frumkv\u00e6\u00f0i \u00cdslendinga og \u00fe\u00e6tti hans. \u201eGamla f\u00f3lki\u00f0  man,\u201c segir hann. \u201e\u00deegar \u00e9g geng um g\u00f6tur eftirl\u00e6tisborgar minnar, Viln\u00edusar hinnar f\u00f6gru, \u00fe\u00e1 kemur \u00fea\u00f0 fyrir, a\u00f0 gamlar konur st\u00f6\u00f0va mig \u00e1 g\u00f6tu, gera krossmark og kyssa mig \u00e1 b\u00e1\u00f0a vanga. \u00de\u00e6r muna.<\/p>\n<p>Af \u00fev\u00ed a\u00f0 Lit\u00e1ar eru ka\u00fe\u00f3likkar, \u00fe\u00e1 eru \u00feeir alltaf a\u00f0 halda minningarathafnir, \u00feannig a\u00f0 \u00feeir eru b\u00fanir a\u00f0 fagna t\u00edu \u00e1ra sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isafm\u00e6li, tuttugu \u00e1ra afm\u00e6li og n\u00fa aldarfj\u00f3r\u00f0ungsafm\u00e6li. Um lei\u00f0 eru \u00feessir atbur\u00f0ir rifja\u00f0ir upp \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum og h\u00e1sk\u00f3lum, \u00feannig a\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lanemar vita vel af \u00feeim l\u00edka.\u201c<\/p>\n<p>Fr\u00e6g fer\u00f0 J\u00f3ns Baldvins til Eystrasaltslandanna \u00ed jan\u00faar 1991 var ekki fyrstu afskipti hans af m\u00e1lefnum \u00feessara landa. Hann haf\u00f0i jafnan af mikilli festu tala\u00f0 m\u00e1li \u00feeirra. \u00c1 r\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Kaupmannah\u00f6fn \u00ed j\u00fan\u00ed 1990 dr\u00f3  til t\u00ed\u00f0inda.  \u201eUtanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra Dana og vinur minn, Uffe Ellemann-Jensen , var gestgjafi mikillar r\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Kaupmannah\u00f6fn um lok kalda str\u00ed\u00f0sins. Hann bau\u00f0 n\u00fdskipu\u00f0um utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a, sem enn tilheyr\u00f0u formlega Sov\u00e9tr\u00edkjunum, a\u00f0 standa fyrir m\u00e1li s\u00ednum \u00e1 fundinum.   \u00de\u00e1 s\u00f6g\u00f0u Sov\u00e9tmenn: Ef  \u00fei\u00f0 hleypi\u00f0 \u00feessum inn, erum vi\u00f0 farnir. Uffe l\u00faffa\u00f0i. Hann v\u00edsa\u00f0i utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a \u00e1 dyr.\u201c  \u00deegar \u00e9g spur\u00f0i \u00feau t\u00ed\u00f0indi, flutti \u00e9g r\u00e6\u00f0u sem snerist eing\u00f6ngu um \u00feetta m\u00e1l. Vinur minn einn, Lit\u00e1i, sag\u00f0i m\u00e9r seinna, a\u00f0 \u00feetta  v\u00e6ri enn greipt \u00ed minni margra. \u00deeim fannst \u00feeir eiga bara einn vin \u00ed heiminum. Ef \u00fe\u00fa \u00e1tt bara einn vin, \u00fe\u00e1 gleymir \u00fe\u00fa honum seint.\u201c<\/p>\n<p>Sov\u00e9tmenn \u00e1kv\u00e1\u00f0u \u00ed jan\u00faar 1991 a\u00f0 brj\u00f3ta frelsisbar\u00e1ttu Lit\u00e1a \u00e1 bak aftur \u2013  me\u00f0 hervaldi, ef \u00feyrfti. Skri\u00f0drekar og hersveitir voru \u00e1 g\u00f6tum \u00fati, og byrja\u00f0 var a\u00f0 myr\u00f0a f\u00f3lk. \u00de\u00e1 sendu Lit\u00e1ar \u00fat ney\u00f0arkall til utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO- r\u00edkja og b\u00e1\u00f0u \u00fe\u00e1 um a\u00f0 st\u00f6\u00f0va bl\u00f3\u00f0bla\u00f0i\u00f0 og s\u00fdna samst\u00f6\u00f0u me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 koma \u00e1 vettvang.  J\u00f3n Baldvin, einn utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herranna, m\u00e6tti.<\/p>\n<p>\u201eBl\u00f3\u00f0ba\u00f0i\u00f0 \u00ed Viln\u00edus h\u00f3fst sunnudaginn 13. jan\u00faar. \u00c9g kom \u00fear \u00e1 vettvang f\u00e1einum d\u00f6gum seinna. \u00dea\u00f0 var rakur n\u00edstingskuldi.  \u00d6ll torg og gatnam\u00f3t voru tro\u00f0full af f\u00f3lki sem vakti dag og n\u00f3tt,  orna\u00f0i s\u00e9r vi\u00f0 opinn eld og s\u00f6ng \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6ngva. M\u00e9r er sagt a\u00f0 \u00fearna hafi veri\u00f0 um 600.000 manns, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var ekki bara \u00f6ll Viln\u00edus heldur sveitirnar l\u00edka. Ef skri\u00f0dreki var \u00e1 ferli, \u00fe\u00e1 st\u00f3\u00f0 f\u00f3lk \u00ed vegi fyrir honum. Ef byssu var beint a\u00f0 manni, horf\u00f0i hann \u00ed byssuhlaupi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00c9g var \u00fearna \u00ed \u00ferj\u00e1 s\u00f3larhringa  innan um \u00feetta f\u00f3lk og horf\u00f0ist \u00ed augu vi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 r\u00e9tti m\u00e9r stundum krumlurnar, kaldar og sigggr\u00f3nar. \u00c9g raula\u00f0i me\u00f0 \u00feeim \u00fe\u00f3tt \u00e9g kynni ekki m\u00e1li\u00f0, s\u00f6ng bara J\u00f3nas Hallgr\u00edmsson. \u00c9g tala\u00f0i \u00e1 \u00fatifundi me\u00f0 Landsbergis yfir hausam\u00f3tunum \u00e1 500.000 manns. \u00dea\u00f0 er l\u00edklega fj\u00f6lmennasti fundur sem \u00e9g hef tala\u00f0 \u00e1.<\/p>\n<p>Seinna ger\u00f0i \u00e9g m\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 ef Sov\u00e9tmenn hef\u00f0u fylgt \u00e1kv\u00f6r\u00f0un sinni eftir og l\u00e1ti\u00f0 sverfa til st\u00e1ls,  hef\u00f0i \u00fearna or\u00f0i\u00f0 mesta bl\u00f3\u00f0ba\u00f0 \u00ed eftirstr\u00ed\u00f0ss\u00f6gu Evr\u00f3pu. F\u00f3lki\u00f0 hef\u00f0i ekki l\u00e1ti\u00f0 k\u00faga sig. \u00de\u00e1 hef\u00f0i Gorbatsjov tr\u00falega or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 skila fri\u00f0arver\u00f0launum N\u00f3bels, sem hann haf\u00f0i fengi\u00f0 \u00ed Osl\u00f3  nokkrum vikum \u00e1\u00f0ur. En Gorbatsjov m\u00e1 eiga \u00fea\u00f0, a\u00f0 hann kom \u00ed veg fyrir bl\u00f3\u00f0ba\u00f0i\u00f0, bjarga\u00f0i s\u00e1lu sinni og sessi \u00ed s\u00f6gunni sem fri\u00f0arh\u00f6f\u00f0ingi, en uppskar hatur og forakt sinnar eigin \u00fej\u00f3\u00f0ar, \u00fev\u00ed \u00fear me\u00f0 hrundi heimsveldi\u00f0 \u00far h\u00f6ndum R\u00fassa.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g l\u00edt til baka og spyr sj\u00e1lfan mig: Var \u00feetta \u00feess vir\u00f0i? Hafa \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir sanna\u00f0 \u00ed verki, a\u00f0 \u00fe\u00e6r ver\u00f0skuldu\u00f0u endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is?  \u00de\u00e1 er svari\u00f0 \u00feetta \u2013   s\u00e9rstaklega ef ma\u00f0ur ber \u00e1standi\u00f0 saman vi\u00f0 st\u00f6\u00f0u m\u00e1la \u00ed n\u00e1grannalandinu \u00dakra\u00ednu \u2013  a\u00f0 bar\u00e1ttan var ekki til einskis. \u00deessar \u00fej\u00f3\u00f0ir hafa n\u00e1\u00f0 st\u00f3rkostlegum \u00e1rangri. Ein sk\u00fdring er s\u00fa, a\u00f0 \u00fe\u00e6r l\u00e6r\u00f0u af s\u00f6gunni. Vi\u00f0 upphaf seinni heimsstyrjaldar voru \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir skildar eftir einar, \u00fe\u00e6r h\u00f6f\u00f0u ekki s\u00e9\u00f0 fyrir hi\u00f0 \u00f3or\u00f0na og voru varnarlaus f\u00f3rnarl\u00f6mb, b\u00e6\u00f0i nasista og sov\u00e9tkomm\u00fanista. \u00der\u00e1tt fyrir mikla erfi\u00f0leika \u00e1 um\u00fe\u00f3ttunarskei\u00f0inu a\u00f0 fengnu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u2013  f\u00e1t\u00e6kt, \u00f6rbirg\u00f0 og p\u00f3lit\u00edska upplausn \u2013  \u00fe\u00e1 mundu \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir \u00feetta.  Hvar \u00ed flokki sem menn st\u00f3\u00f0u, voru \u00feeir samm\u00e1la um, a\u00f0 \u00feeir yr\u00f0u a\u00f0 festa sitt n\u00fdja l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i \u00ed sessi og tryggja fullveldi sitt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 ganga \u00ed Evr\u00f3pusambandi\u00f0 og Nat\u00f3. \u00dea\u00f0 dug\u00f0i. \u00de\u00e6r eru h\u00f3lpnar.\u201c<\/p>\n<p>Spur\u00f0ur a\u00f0 \u00fev\u00ed, hvort fer\u00f0in til Eystrsaltslandanna og vi\u00f0urkenning \u00cdslands \u00e1 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i r\u00edkjanna s\u00e9 \u00fea\u00f0 sem hann s\u00e9 stoltastur af \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1laferlinum, segir J\u00f3n Baldvin: \u201e\u00deetta var alla vega mesta drama\u00f0 \u2013 mun tilfinninga\u00ferungnara en EES e\u00f0a skattkerfisbyltingin.\u201c<\/p>\n<p>J\u00f3n Baldvin hefur b\u00fai\u00f0 \u00ed Eystrasaltsr\u00edkjunum, \u00fear sem hann hefur kennt vi\u00f0 h\u00e1sk\u00f3la \u00ed Lit\u00e1en og Eistlandi. \u201eA\u00f0 bei\u00f0ni \u00feeirra t\u00f3k \u00e9g saman n\u00e1mskei\u00f0 fyrir meistarapr\u00f3fsnema \u00ed hagfr\u00e6\u00f0i, stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0i og al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00e1lum, sem h\u00e9t Sta\u00f0a sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed heimskerfinu. \u00deetta voru vel s\u00f3tt n\u00e1mskei\u00f0, og \u00fearna var f\u00f3lk fr\u00e1 \u00f6llum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0unum og R\u00fasslandi, Hv\u00edta-R\u00fasslandi,\u00dakra\u00ednu, P\u00f3llandi og \u00f6\u00f0rum Austur-Evr\u00f3pu\u00fej\u00f3\u00f0um, Balkan\u00fej\u00f3\u00f0um og Skandinav\u00edu. \u00c1hugi \u00e1 n\u00e1msefninu var \u00f3svikinn. Sj\u00e1lfur l\u00e6r\u00f0i \u00e9g miki\u00f0 af nemendum m\u00ednum\u201c<\/p>\n<p>J\u00f3n Baldvin er hei\u00f0ursborgari \u00ed Viln\u00edus. \u201e\u00c9g n\u00fdt \u00feeirra hlunninda a\u00f0 f\u00e1 \u00f3keypis \u00ed str\u00e6t\u00f3,  \u00feurfa ekki a\u00f0 borga \u00fatsvar \u2013  og mun, \u00feegar \u00fear a\u00f0 kemur, f\u00e1 \u00f3keypis grafreit.\u201c<\/p>\n<p><i>\u00c6tlar\u00f0u a\u00f0 \u00feiggja hann?<\/i><\/p>\n<p>\u201e\u00dea\u00f0 er \u00f3neitanlega freistandi!\u201c<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aldarfj\u00f3r\u00f0ungur er li\u00f0inn fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar \u00ferj\u00e1r, Eistland, Lettland og Lit\u00e1en, endurheimtu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i sitt. \u00cdsland studdi sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu landanna me\u00f0 eftirminnilegum h\u00e6tti, en J\u00f3n Baldvin Hannibalsson \u00fe\u00e1verandi utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra f\u00f3r til landanna \u00feriggja \u00ed jan\u00faar 199, \u00feegar sov\u00e9skar s\u00e9rsveitir voru a\u00f0 myr\u00f0a almenna borgara. Seinna \u00feetta sama \u00e1r t\u00f3ku \u00edslensk stj\u00f3rnv\u00f6ld upp stj\u00f3rnm\u00e1lasamband vi\u00f0 r\u00edkin \u00ferj\u00fa, fyrst Vesturlanda. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1409","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1409"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2707,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1409\/revisions\/2707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}